Жаңалықтар

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Қазақстан халқына жолдауын жариялады. Президент жолдаудың негізгі тақырыбы ретінде цифрландыру мен ЖИ-ді дамыту мәселесін көтерді. Не себепті Тоқаевтың осы салаларды дамытуға ерекше көңіл бөліп отырғанын Парламент кулуарында депутат Айдос Сарым түсіндірді.

«Президент өз жолдауында 3 жылда толық цифрландырылған мемлекет құруды тапсырды. Бұл – өте дұрыс шешім. Біз кейбір жерлерде цифрландыруға қатты қарсылық білдіріп отырғандар бар екенін білеміз. Себебі бұл салалардан пайда көріп жатқандар аз емес. Шенеуніктер, квазимемлекеттік сектор бар дегендей. Цифрландыру дамыған сайын, кейбір салаларда қалыптастқан жағдайды...

«Қайрат» футбол клубының иесі Қайрат Боранбаев Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстандағы футболды дамыту үшін клубтарды жекешелендіру үдерісін жалғастыру қажет деген ұсынысына қолдау білдірді.

Біз бұл бастаманы қолдаймыз. Футбол бүгінде бизнеске айналды. Мұны өз тәжірибемізде көріп отырмыз. Әрине, шығындар бар, инфрақұрылым қажет, бұның барлығына уақыт керек, – деді Боранбаев.

Қайрат Боранбаев 2012 жылы «Қайрат» футбол клубының бақылау кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. Сол кезеңнен бастап клубтың дамуына жаңа серпін берілді. Кәсіпкер «сары-қаралардың» спорттық инфрақұрылымын жетілдіріп қана қоймай, клуб мәдениетін жаңғыртып, халықаралық аренада танылуына ықпал етті.

Боранбаевтың бастамалары арқасында «Қайрат» клубы еліміздегі футболды жаңа деңгейге шығарды. Оның ішк...

8 қыркүйек күні алтын бағасы жаңа тарихи рекорд орнатты. Күн ішінде spot нарығында унциясына 3 600–3 616 доллар деңгейінде саудаланып, бұрынғы межені жаңартты. Ал COMEX биржасындағы фьючерстердің бағасы 3 657доллар/унцияға дейін көтерілді. Бұл өсімге бірнеше фактор әсер еткен.

Біріншіден, ақша-несие саясатындағы өзгерістер. Нарық қатысушылары АҚШ Федеральды резерв жүйесі 16–17 қыркүйектегі отырысында пайыздық мөлшерлемені төмендетеді деп болжап отыр. Кейбір ірі банктер тіпті алғашқы қадам ретінде 0,25 пайыздық пунктке қысқартуды күтіп отыр. Мұндай шешім нақты табыстылықты азайтып, алтынды тиімді инвестицияға айналдырады.

Екінші себеп – доллардың әлсіреуі. АҚШ долларының индексі (DXY) 97,7 шамасында төмендеді. Доллар арзандаған кезде, әдетте алтын бағасы қымбаттайды, өйткені ол...

Алаяқтар өзін «банк қызметкерімін» деп таныстырып қоңырау соғуды көбейтті. 2025 жылдың қаңтар-тамыз аралығында осындай 4,3 мың жағдай тіркелген. Бұл туралы Бас прокуратурасжанындағы ақпараттық жүйелер мен деректер көздеріне сілтеме жасаған Бірінші кредиттік бюро жазады.

Былтыр дәл осы уақыттағы кезеңмен салыстырсақ, жалған қоңыраулар саны екі есе өскен. Әсіресе, алаяқтар Астана қаласы, Қарағанды және Ақмола облыстарында ең көп тіркелді.

4,3 мың жағдай – тек телефон арқылы хабарласқанда тіркелген құқықбұзушылық. Жалпы осы жылдың сегіз айында 17,2 мың интернет алаяқтық тіркелген. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 22%-ға артық. Олардың көпшілігі Астана қаласында, одан бөлек Алматы, Қарағанды және Павлодар облысында тіркелген.

Кей жағдайларда алаяқтыққа банк...

Шымкент қаласының тұрғыны 55 жастағы Вячеслав Тя 18 мың шақырым жерді жүріп өтіп, Магаданға мотоциклмен саяхаттап келген. Бұл аралықты 44 күнде еңсерген. Саяхатшы Kursiv.Media қызық әрі қиын сапардың қыр-сырын айтып берді .

8 жылдық дайындық

Шымкент қаласының тұрғыны 55 жастағы Вячеслав Тя Шымкенттен Ресейдің Магадан қаласына мотоциклмен жалғыз өзі барып қайтты. Ол Шымкенттен шілде айының ортасында жолға шығып, 44 күннен кейін 25 тамызда үйіне оралған. Қалаға келгеніне он күндей болғанымен «енді ес жиып жатырмын» дейді саяхатшы.

«Шынымды айтсам, енді-енді өзіме келдім. Ұзақ жол, денеге күш, салмақ түсті. Ауырғаннан денемді ала алмай қалдым. Оның үстіне...

ЕуроОдақтың 19 санкциялық пакетіне Қазақстан да енуі мүкмін. Бұл туралы өзінің дереккөзіне сілтеме жасап, Bloomberg басылымы хабарлады.

Басылымның мәліметінше, ЕО-ның осы жолғы санциялары Ресейдің төлем және несие карталары жүйелеріне, криптовалюта биржаларына бағытталуы мүмкін. Бұдан бөлек мұнай саудасына қатысты қосымша шектеулер енгізу көзделген. Бұл санкциялар пакетіне қатысты ЕуроОдақ өкілдерінің Америкадағы әріптестерімен кеңесу үшін Вашингтонға баратыны айтылған.

Сонымен бірге ЕуроОдақ «санкцияны айналып өтуге» тосқауыл болатын шараларды енгізбек. Мұнда таяқтың бір ұшы тікелей Ресеймен шекаралас жатқан Қазақстанға тиюі мүмкін.

Дереккөздің мәліметінше, Қазақстан арқылы Ресейге кіріп жатқан бірқатар жабдық түрлері ЕО-ның назарын аударған. Сол үшін Батыс елдері Қазақстаннан Ресейге импортталатын кейбір тауарларға...

«Келешек» бағдарламасы аясында 6762 баланың есепшотына жалпы көлемі 1,6 млрд теңге аударылды. Шамамен әр баланың шотына 235 мың теңгеден түсті. Бұл туралы Отбасы банкі хабарлайды.

Бұл – осы жылдың бірінші жартыжылдығында бес жасқа толған балалардың есепшотына аударылған қаражат. 2025 жылдың екінші жартыжылдығында аударылған қаржы келесі жылдың ақпанында түседі.

Бағдарламаға қатысу үшін ата-аналар балалары кәмелеттік жасқа толғанша немесе оқу орнына түскенге дейін «AQYL» депозитіне жыл сайын жарна аударуы қажет. Жылына ең төменгі қаржы 94 368 теңге немесе 24 АЕК.

Халықтың әлеуметтік осал топтары санатындағы балалар үшін – 12 АЕК немесе 2025 жылы 47 184 теңге.

Жетім және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған...

Бүгін, 8 қыркүйек күні футболдан Қазақстан жастар құрамасы (U21) 2027 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеу кезеңіндегі кезекті кездесуін өткізеді. Жерлестеріміз Ақтөбенің «Қобыланды батыр» стадионында Англия жастар құрамасын қабылдайды.

Ойын сағат 20:00-де басталады. Кездесуді қазақстандық жанкүйерлерге Qazsport арнасы тікелей эфирде көрсетеді.

Айта кетейік, кеше 7 қыркүйек күні Қазақстан құрамасы Бельгияға 6-0 есебімен жеңілген еді.

Forbes тізіміне кіретін миллиардер Тимур Құлыбаев негізі мұнай активі – «Каспий-Нефть» компаниясын сатпақ. Компанияға қатысты жасалатын ірі мәміле туралы хабарлама Қазақстан қор биржасы сайтында жарияланған. Құжатқа сәйкес, шешім 28 тамызда қабылданған.

Компанияның хабарлауынша, «Каспий Нефтьке» қатысты ірі мәміле мен мүдделі тараптар арасындағы келісім жасалып жатыр.

Мәміле компания құнының кемінде 10%-ына тең активтердің сатып алынуы немесе сатылуына байланысты. Сонымен қатар келісім 25%-дан астам көлемдегі қарыз алу нұсқасын да қамтуы мүмкін.

5 тамызда «Каспий нефтьтің» жалғыз акционері – Joint Resources компаниясы (оның иесі Тимур Құлыбаев) компанияның өзіне қатысты мәмілені мақұлдаған. Келісімнің мерзімі 2025 жылғы 1 желтоқсанға дейін белгіленген.

Бұл жағдай...

Түркістан облысы Шардара ауданында әкесін балағаттап, ұрып-соққан еркектің кім екенін Kursiv.Media тілшісі анықтап көрді.

Шардара ауданы Қоссейіт ауылдық округінің қызметкерінің (аты-жөнін атамауды жөн көрдік – ред.) сөзінше, баласының қорлығы мен таяғын көрген 70 жастағы зейнеткердің жаназасы 4 қыркүйек күні шығарылған. Марқұм бұған дейін ауылдағы кенже баласының қолында тұрған. Екінші ұлы үй алғаннан соң әкесін қолына алған.

«Бізде видеоны сіздер сияқты әлеуметтік желіден көріп, таңғалдық. Оның әкесін ұратынын бұрын-соңды естімедік», – дейді әкімдік қызметкері.

Оның айтуынша, әкесін ұрған еркектің жасы 41-де. Екі баланың әкесі. Бұған дейін отбасымен ауыл мешітінің жанындағы үйде уақытша тұрған. Өзі ауылдағы мәдениет...

Парламентте әлеуметтік тақырыптағы, өткір мәселені көтеріп жүргендер бір мандатты округтен сайланған депутаттар. Бірақ жаңа парламент тек партиялық тізіммен құрылатын болса, елдегі өзекті мәселелер назардан тыс қалмай ма? Журналистер мәжіліс депутаты Елнұр Бейсенбайға осындай сұрақ қойды.

Депутат, президент ұсынғандай, жаңа парламентке депутаттардың тек партиялық тізіммен қабылдануын қолдаймын дейді. Көпшілік ойлағандай, бір мандатты округтен сайланатын депутаттар әрдайым тәуелсіз деуге келмейді. Себебі олардың өзі – түбінде партияға тиесілі.

«29 мандатты округтің 22-і – «Amanat» партиясының депутаты. Сіздер ойлағандай бір мандатты округтен сайланған, өткір мәселені көтереді дегендеріңіз – біздің фракцияның мүшелері», – деп түсіндірді ол.

Бейсенбайды...

Мәжіліс депутаты Асхат Аймағамбетов атаулы әлеуметтік көмекті тағайындауға қатысты енгізілетін өзгерістерге қатысты пікірін білдірді.

Мәжілістегі Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің төрағасы төлемді тағайындарда несиесі бар адамдар оны не үшін алғанын ескеру керек деп санайды.

«Бүгінде кей азаматтар каспи рэд арқылы азық-түлік алып отыр. Сондықтан министрлік реформаны жүзеге асырғанда тереңерік үңіледі деп ойлаймын. Егер несие сән-салтанат заттары үшін алынса, оның жөні бөлек, ал азық-түлікке, баласын оқытуға алса, ол бөлек. Меніңше, осындай бөлініс болады, оны министрлік ескереді», – дейді депутат.

Еңбек министрлігі бұрын атаулы әлеуметтік көмекті тағайындағанда, азаматтардың табысын санайтын. Бұл кей азаматтардың табысын жасырып, көмекті алу үшін...

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына жолдауында цифрландыру мен ЖИ мәселесі ең көп қамтылған тақырыптың бірі болды. Жолдауда бұл мәселеге неге көп көңіл бөлінгеніне қатысты Мемлекеттік хатшы Ерлан Қарин пікір білдірді.

Қарин осы жылғы жолдаудың негізгі біріктіруші идеясы ЖИ мен цифрландыру болғанын айтады.

«Биылғы Жолдаудың біріктіруші идеясы – цифрландыруды кең көлемде дамыту және жасанды интеллектіні жаппай енгізу. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев экономиканың түрлі салаларына цифрландыру мен жасанды интеллект құралдарын жеделдетіп енгізу міндетін жүктеді. Бұл қадамның барлығы жинақтала келіп, Қазақстанның жаңа Ұлттық цифрлық даму стратегиясына біріктіріледі», – дейді Мемлекеттік хатшы.

Жалпы цифрландыру саласында Қазақстанның кейбір...

Мәжіліс депутаты Ермұрат Бапи Қазақстанда бір палаталы парламент құрылса, құрамында кемі 200 депутат болуы қажет деп санайды. Депутат мұндай пікірді президент жолдауынан кейін айтты.

«Қырғызстанның өзінде 300-ге жуық депутат бар дейді. Сол тұрғыдан келгенде ортақ бір мәміле табылады деп ойлаймын. Өңір санына қарап есептейтін болсақ, бізде де 200 депутаттан кем болмауы керек», – дейді Ермұрат Бапи.

Бапи өз партиясын құруды ойластырып жүргенін жасырмады. Сөзінше, 20 миллион халқы бар елге көп партия қажет емес.

«Американы алсақ, онда республикалықтар мен демократтар бір-біріне оппозиция саналады. Менің ойымша, 20 миллион халқы бар Қазақстанға көп партияны...

Елде екі жылдан соң бір Палаталы Парламент құрылады. Депутат Бақытжан Базарбек мұндай реформаның уақыты келгенін айтты.

«Елде саяси реформа жасайтын уақыт келді.. Мұндай саяси реформалардың мақсаты – мемлекет аппараты қызметінің тиімділігін арттыру. Президент шешім қабылдады. Мен бұл реформаны қолдаймын. Баяғыдан бері көтеріп те жүрмін. Қазір бірдеңе айту ерте. 2027 жылға дейін әлі талай уақыт бар. Алдағы уақытта көп нәрсе өзгеруі мүмкін», – деді депутат.

Еске сала кетсек, бүгін, 8 қыркүйекте президент Қасым-Жомарт Тоқаев елде парламенттік реформа жүргзілетінін айтты. Президент шешіміне сәйкес 2027 жылы бір палаталы Парламент құру жөнінде референдум өткізіледі.

Қазақстан маңызды халықаралық проблемаларды шешуге өз үлесін қосып келеді. Бқл туралы президент дәстүрлі жолдауы барысында айтты.

«Жақында мен Қытайға ресми сапармен бардым. Онда мәңгі стратегиялық серіктестік рухында дамып келе жатқан екіжақты қарым-қатынастың барлық мәселелері бойынша табысты келіссөздер өтті. Менің Түркияға және Қырғызстанға сапарларым да сәтті болды. Осы жылдың соңына қарай мен Ресейге және Өзбекстанға барамын. Астанада Әзербайжан, Армения, Түрікменстан басшыларын қарсы алуға дайындалып жатырмыз. Сондай-ақ Азияның, Еуропаның, Африканың бірқатар мемлекет басшыларымен кездесіп, келіссөз жүргізу жоспарланған. Қазақстан-Америка сұхбаттастығы да белсенді жалғасып келеді. Еуропа одағымен сан салалы байланыстарымызды күшейтіп жатырмыз, – деді ол.

Сондай-ақ ол биыл...

Қасым-Жомарт Тоқаев халыққа Жолдауында өңдеу өнеркәсібі мен тау-кен металлургия кешенін дамытуға басымдық берілетінін мәлімдеді. Алдағы үш жылда кемінде үш жоғары технологиялық кәсіпорын іске қосылуы тиіс. Үкіметке көмірсутегі шикізатын терең өңдейтін бірнеше жоба жүзеге асыру тапсырылды.

Мемлекет басшысы соңғы бес жылда өңдеу өнеркәсібінің жалпы қосылған құны екі есе өсіп, 17 трлн теңгеге жуықтағанын айтты. Оның ішкі жалпы өнімдегі үлесі 12,4% құрады. Өткен жылы 163 жаңа өндіріс іске қосылып, 12,5 мың тұрақты жұмыс орны ашылды.

Президенттің сөзінше, Алматы, Қостанай, Қарағанды және Атырау облыстарында машина жасау мен металлургия саласында ірі кәсіпорындар жұмысын бастаған. Биыл Алматыда Қазақстандағы ең ірі автокөлік өндірісі іске...

Елімізде 2027 жылы жалпыұлттық референдум өтуі мүмкін. Бұл туралы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына жолдауында айтты.

«Сенатқа он жыл басшылық еттім. Бұл жұмысты қашанда зор мәртебе әрі үлкен жауапкершілік деп санадым. Сондықтан маған осы мінберден парламенттік реформа туралы айту оңай емес. Соған қарамастан мен дәл бүгін елімізде көп ұзамай бір палаталы Парламент құру туралы бастама көтергім келеді. Бірден айтайын, бұл – өте маңызды мәселе. Оны асығыс жүзеге асыруға болмайды. Бұл реформа азаматтық секторда, сарапшылар ортасында, сондай-ақ, әрине, қазіргі Парламентте жан-жақты талқылануы қажет», – деді Тоқаев.

Реформаның мән-маңызы айрықша екенін ескерсек, оны талқылауға бір жыл уақыт керек...

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекетке масыл болып, әлеуметтік көмек алып отырған азаматтар туралы айтты. Әсіресе, КСРО ардагері ретінде берілетін көмек алатындардың жыл сайын «жасарып» жатқанын айта кеткен.

«Мемлекеттің көз алдындағыдан басқаны көрмей, бәріне көне беретін әлеуметтік саясаты жүзден астам түрлі жеңілдіктің пайда болуына әкеп соқтырды. Осы жеңілдіктерді әперемін деп «көмек қолын» созатын жылпостар да көбейді. Біз әлі күнге дейін бұрынғы КСРО аумағындағы және одан тыс басқа да аймақтардағы қақтығыстарға қатысқан азаматтарға арнайы төлемдер жасап, медициналық қызмет көрсетіп келеміз. КСРО-ның ыдырағанына 35 жыл болса да, ардагерлеріміз барған сайын «жасарып», көбейіп барады», – деді президент.

Еліміздегі екі миллионнан астам шағын бизнес субъектісінің ішінде өнім өндіретін кәсіпкерлер саны алты пайызға да жетпейді. Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына жолдауында мұның көңіл көншітпейтін көрсеткіш екенін айтып өтті.

«Іскер азаматтардың әлеуетін толық ашу мәселесі күн тәртібінен түскен емес. Сондықтан тиісті құқықтық базаны жаңғырту керек. Қазір елімізде 21 кодекс, 300-ден астам заң бар. Оларға тым көп түзету енгізілген. Кейбір нормалар бір-біріне қайшы келіп жатады. Түптеп келгенде, осының бәрі бизнестің дамуына кедергі келтіріп отыр. Заңнаманы түгел тексеріп, зерделеп шыққан жөн. Жасанды интеллект технологиясы мұны жылдам әрі тиімді жүзеге асыруға мүмкіндік береді», – дейді Тоқаев.

Сол себепті стратегиялы...

Елде парламенттік реформа жүргізіп, бір палаталы парламент құрылады. Бұл туралы бүгінгі жолдауда Тоқаев хабарлады.

Мен Сенатқа он жыл басшылық еттім. Бұл жұмысты қашанда зор мәртебе әрі үлкен жауапкершілік деп санадым. Сондықтан маған осы мінберден парламенттік реформа туралы айту оңай емес. Соған қарамастан, мен дәл бүгін елімізде көп ұзамай бір палаталы Парламент құру туралы бастама көтергім келеді», – деді ол.

Тоқаевтың сөзінше, парламенттік реформа мәселесі жиырма жылдан астам уақыт бойы айтылып жатыр.

«Елімізде парламенттік реформа мәселесі кемінде жиырма жылдан астам уақыт бойы айтылып келеді. Осы мәселе ашық та, жабық та...

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев жолдауында Қазақстандағы футболды дамыту үшін оны жекешелендіру үдерісін жалғастыру қажеттігін атап өтті.

Президенттің айтуынша, бүгінде елімізде төрт футбол клубы жекешелендірілген. Бұл клубтар жаңа басқару үлгісінің арқасында жақсы табыс әкеліп отыр.

Тоқаевтың пікірінше, спорттағы мұндай қадамдар футболдың сапасын арттыруға, қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз етуге және жанкүйерлердің қызығушылығын күшейтуге мүмкіндік береді.

Мемлекет басшысы футболды әрі қарай да кәсібилендіру, жеке инвестиция тарту және клубтарды табысты басқару жүйесіне көшіру Қазақстан спортының дамуына серпін беретінін айтты.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев жасанды интеллект негізінде«Қазақ Digital» мектебі атты шағын жинақты мектеп үлгісін әзірлеуді ұсынды.

Ең алдымен мектеп оқушыларына арналған ЖИ негіздері туралы материалдар дайындау керектігін атап өтті.

«Ұстаздардың жасанды интеллект технологиясын меңгеру дағдысын қалыптастыру керек болады. Қашықтан оқыту тәсілі және ЖИ технологиясы негізінде «Қазақ Digital» мектебі атты шағын жинақты мектеп үлгісін әзірлеуіміз қажет. Мұндай платформа ауылдағы оқушыларды сапалы оқу тәсілдері мен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді»,- деді Президент Қазақстан халқына Жолдауы барысында.

Сонымен қатар елде жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі құрылады. Жаңа министрлікті премьер-министрдің орынбасары деңгейіндегі тұлға басқаруы мүмкін.

Елде цифрландыру ісі әлі діттеген мақсатқа жеткен жоқ, бизнеске кедергілер көп. Ол үшін алдымен салықтық әкімшілендіруге назар аудару қажет дейді Тоқаев.

«Біз азаматтарға көрсетілетін мемлекеттік қызметтерді цифрландыру ісінде зор жетістікке жеттік. Бірақ бюрократиялық рәсімдер әлі күнге дейін бизнеске кедергі болып отыр. Цифрландыру ісінің мақсаты әлі орындалған жоқ. Бұл ахуалды шұғыл түзеу керек. Ең алдымен, салықтық әкімшілендіруге назар аудару қажет», – деді ол.

Осы мақсатта Мемлекеттік кірістер комитеті цифрландыру үдерісі бойынша мемлекеттік органдар арасында көш бастауы тиіс деген тапсырмасын айтты. Аталған мекеме ЖИ мен басқа да технологияны салық төлеушілердің мүддесіне сай тиімді қолдануы керек...