Жаңалықтар

Bek Air ұшағы апатында қайтыс болған ұшқыш Марат Мұратбаев пен Миржан Молдақұловтың жесірлері сотта сөйледі.

Айта кетейік, апат салдарынын 12 адам қаза тапты. Мемлекеттік айыптау болған апатқа марқұм екі ұшқыш кінәлі деп санайды.

Марқұм екі ұшқышқа Қылмыстық кодекстің 344-бабы 3-бөлігінде көрсетілген қылмыстық құқық бұзушылықты жасады деген айып тағылған. Бұл бапта әуе көлігі жүрісі немесе оларды пайдалану қауіпсіздігі қағидаларын бұзу екі немесе одан да көп адамның өліміне әкеп соққан жағдай көрсетілген.

«Қызым екі жасында әкесіз қалды»

Жарыссөзде марқұм Миржан Молдақұловтың жесірі Зауреш Молдақұлова ұшқыштар қолынан келгенін істегенін айтты.

«Жәбірленушілер неге ұшқыштарды айыптағысы келеді? Біз де жәбірленушіміз. Күйеуім қайтыс...

4 қарашада Қазақстан қор биржасындағы (KASE) күндізгі сауда нәтижесінде 1 доллар 522,49 теңге болды. Ұлттық валюта бір тәулікте бірден 5,42 теңгеге нығайды.

Дүйсенбі күні KASE-дегі доллар саудасы 525,20 теңгемен жабылған. АҚШ валютасы бүгін де арзандады.

Астана уақытымен сағат 15:40-тағы мәліметке сәйкес, биржада шамамен 156 млрд теңгеге, яғни 300 млн долларға валюта саудасы жасалды. Бұл әдеттегі көрсеткіштен әлдеқайда жоғары. Ұлттық банк инвертенция, яғни теңгені қолдан көтеру шарасын жүргізіп жатқаны туралы ешқандай мәлімет таратпады.

Бір айдың ішінде ұлттық валюта шамамен 25 теңгеге нығайды. 30 қыркүйекте қор биржасындағы ресми бағам 548,96 теңге болған. Осыдан-ақ теңге нығаю көрсеткіші жағынан өзіндік рекорд орнатып...

Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры (ҚДКБҚ) қараша айында банктердің депозит мөлшерлемелерін одан әрі көтеруі мүмкін дейді. Бұл үрдіс Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 18%-ға дейін көтерген соң байқалып отыр. Қазан айының қорытындысы бойынша жеке тұлғалардан салым қабылдайтын 19 банктің жетеуі бойынша сыйақы мөлшерлемесін көтерген. Ең жоғары пайыз – 19,8, ол алты айлық салымға тиесілі.

Базалық мөлшерлеменің әсері

Қор мәліметінше, базалық мөлшерлеме өскен сайын банктер депозит арқылы қаражат тарту үшін клиенттерге тиімді шарт ұсынуға тырысады.

«Ұлттық банктің шешімінің нарыққа таралуына уақыт қажет. Сондықтан алдағы айда да мөлшерлемелердің өсуі жалғасуы мүмкін», — делінген Қорды...

Берік Тұрсынбек Тұрсынбек Қабатовты қолдады делінген жазбасына қатысты түсініктеме берді. Оның айтуынша, бұл – сарказм.

«Сөз төркінін, сарказмді түсінбейтін мына парақша сияқты әйелдер көп екен, өз басымен ойланып, әліптің артын бағатын да әйелдер бар екен. Бұл жазба «Вәйнә и мір» деп аталатын комедиялық спектальдің сценарийі. Тақырып келсе болды: анау айтты деп ақ ит, көк ит боп жатқандар-ай», – деп таңырқады Берік Тұрсынбек.

Кейбір БАҚ пен әлеуметтік желілер актердің жазбасын басқа әйел үшін отбасын бұзған Тұрсынбек Қабатовты қолдау ретінде көрсеткен болатын. Онда мынадай сөз айтылған-ды:

«Қатын жолда, бала белде. Жігіттер...

Жергілікті атқарушы органдар мемлекеттен «кәсіп бастаймын» деп грант алып, ақшасын мақсатсыз жұмсаған азаматтарды сотқа береді. Осылайша, Үкімет бөлінген қаражаттың мақсатты түрде пайдалануын қамтамасыз етпек.

Жұманғарин не дейді

Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің айтуынша, егер кәсіпкер грантты мақсатынан тыс пайдаланса немесе жобада жоспарланған нәтижелерге (мысалы, жұмыс орындарын ашу) қол жеткізбесе, өңірлік үйлестіруші бұл деректі комиссия қарауына шығарады. Комиссия шартты бұзу туралы шешім қабылдаса, кәсіпкерге қаражатты қайтару туралы хабарлама жіберіледі.

«Бұл ретте ЖАО тұрақты негізде мемлекеттік грант қаражатын қайтару туралы хабарламаның орындалу мерзімдеріне мониторингті жүзеге асырады және кәсіпкер тарапынан хабарлама орындалмаған жағдайда сот тәртібімен мемлекеттік грант...

Қазақстан футбол федерациясы матч кезінде көз жұмған Диас Төлеудің қазасына қатысты пікір білдірді.

Қазақстан футбол федерациясының (ҚФФ) бас хатшысы Давид Лория өлім себебі әлі анықталып жатқанын айтты.

«Иә, бұл біз үшін үлкен қайғы, өйткені жас жігіттің денісаулығы жақсы болған, өзін жақсы сезінген еді. Тіпті видеодан көріп тұрғанымыздай, оны тасып бара жатқанда есінде болды, тек өзін нашар сезінген. Өкінішке қарай, әлемде мұндай қайғылы жағдайлар жиілеп кетті, тіпті балалар толық әрі терең медициналық тексеруден өтеді, дені сау болады. Неліктен мұндай жағдайлар болатынын зерттеу керек. Нақты ақпарат анықталған соң, хабарлаймыз», – деді Давид Лория үкіметі кулуарында.

Еске...

Елдегі такси бағасы тек тәуліктегі ауа-райына, сұранысқа қарай ғана емес маусымға байланысты да өзгеріп отырады. Оның мән-жайын «Такси Қазақстан 2025» форумында Яндекс Такси бизнесін дамыту менеджері Руслан Саитов түсіндірді.

Оның сөзінше, такси – маусымдық бизнес. Жазда бұл қызметке сұраныс артады, ал қыста керісінше сұраныс азайып, баға түседі.

«Жазда жүргізушілердің 20–30 пайызы егін, құрылыс сияқты маусымдық жұмысқа кетеді. Ал қыста, әсіресе, қаңтар-ақпанда қайта оралады. Яғни жүргізушілер көп, ал такси пайдаланатын адамдар азаяды. Жаңа жыл өтті, көбісі таксиге тапсырыс беруді қояды, бұл бағаға әсер етеді», – деп түсіндірді спикер.

Руслан Саитов такси бағасының қалай қалыптасатынын да айтып...

Geely Preface седаны мен Geely электрлі кроссоверін Қазақстанда құрастыру жоспарланып отыр. Бұл модельдерге көлік құралының типін бекіту туралы рұқсатты «СарыарқаАвтоПром» зауыты рәсімдеді. Бұл туралы Kursiv.Media «Қытай автокөліктері» басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Бұған дейін Қостанайдағы кәсіпорын Geely Cityray шағын кроссоверін сертификаттаудан өткен болатын. Жақын уақытта бұл модель Kia, Chevrolet, JAC, Jetour және Skoda маркаларымен қатар конвейерге қойылуы мүмкін. Енді Kazstandart деректер базасын мониторингтеу барысында тағы екі Geely көлігі көлік құралының типін бекіту туралы куәлік (ОТТС) алғаны белгілі болды.

Geely Preface және EX5 Қазақстанда сертификатталды

Geely автокөліктерінің Қазақстанда құрастырыла бастайтыны жайлы ақпарат 2023 жылдан бері айтылып келеді. «СарыарқаАвтоПром» зауыты...

Австралия билігі күн сайын тұрғындарға кемі үш сағат тегін күн қуатын таратады. Үкімет игі жобаны 2026 жылдан бастап қолға алуды көздеп отыр. Бұл туралы Reuters хабарлады.

4 қарашада осы елдің энергетика министрі Крис Боуэн Solar Sharer бағдарламасы таныстырды. Әзірге жоба Жаңа Оңтүстік Уэльс, Жаңа Австралия, сонымен бірге оңтүстік-шығыс Квинслендте іске асады. Сосын басқа да өңірлерге жайылады.

Түс кезінде елде орнатылған күн электр станцияларының қуат өндіруі артады. Үкімет дәл осы уақытта тұрғындарға тегін электр энергиясын таратады.

«Жасыл энергия туралы ұсынысты көп адам қабылдаса, қуат өндірісінің шығыны да азая түседі», – дейді Боуэн.

Австралияда шамамен...

Алдағы уақытта киік еті супермаркет сөрелерінде сатылуы мүмкін. Бұл туралы Үкімет отырысынан кейін өткен брифингте Ауыл шаруашылығы вице-министрі Аманғали Бердалин мәлімдеді.

Оның айтуынша, елде жүргізілген ветеринарлық мониторинг нәтижесінде жануарлар арасында ауру анықталмаған. Сондықтан киік етін сатуға шектеу жоқ.

«Біз барлық өңірдегі жағдайды бақылауда ұстаймыз. Қазіргі таңда ешқандай қауіпті індет тіркелмеді. Сол себепті киік еті еркін түрде өткізіледі. Болашақта оның сату желісі кеңейтіледі», – деді Бердалин.

Оның айтуынша, алдағы уақытта ірі сауда орындарында да киік еті мен одан жасалған өнімдер сатыла бастайды.

Қазір Қазақстанда киік етін өңдеумен 15 ет комбинаты айналысады. Бұл кәсіпорындар ветеринарлық және санитарлы...

Қыз алып қашуға қатысты жаза күшейтілгелі бері жаңа тәртіпті бұзған 15 адам ұсталды. Соған байланысты Ішкі істер министрлігі азаматтарға заң ережелерін тағы да ескертіп өтті.

Жаңа заң, қатаң жаза

2025 жылғы 16 қыркүйекте Қылмыстық кодекске «Неке қиюға мәжбүрлеу» деп аталатын жаңа 125-1-бабы енгізілді. Соны ереже азаматты еркінен тыс некеге тұрғызу немесе бірге тұру мақсатында ұрлағаны үшін қылмыстық жауапкершілікті қарастырады.

«Енді мұндай әрекеттер ауыр қылмыс ретінде сараланып, кінәлілер жеті жылға дейін сотталуы мүмкін. Ауыр жағдайларда жаза 10 жылға дейін ұлғаяды», – деп ескертті министрлік.

Polisia.kz мәліметінше, жаңа заң күшіне енгелі екі айға жетпейтін...

Қытайда ұшатын автокөлік өндірісі басталды. XPeng Aridge компаниясы Land Aircraft Carrier автомобилінің алғашқы модулін құрастырып қойды. Бұл туралы Xinhua хабарлады.

Әр 30 минут сайын бір ұшатын көлік

Агенттіктің мәліметінше, жалпы аумағы 20 мың шаршы метрді алып жатқан үлкен зауыт Гуандун провинциясының орталығы – Гуанчжоу қаласында орналасқан. 3 қараша, дүйсенбі күні мұнда XPENG автокомпаниясына еншілес XPENG AEROHT ұшатын көлік өндірісін бастап кетті.

Зауытта бір жылда 10 мың Land Aircraft Carrier ұша алатын автомобиль шығарады. Өндіріс қуаты артқан уақытта, мұнда әр 30 минут сайын бір ұшатын көлік құрастырылады.

Компанияның мәліметінше, қазірдің өзінде XPENG AEROHT 5 мың көлікке...

Қаржы министрлігі қазақстандықтардың жасырын табысын анықтау үшін цифрлық технологияларды пайдаланбақ. Енді табысы аз болғанымен, үлкен байлыққа ие азаматтар ерекше бақылауға алынады. Бұл туралы мемлекеттік қаржыны цифрландыру тақырыбына арналған брифингте Қаржы вице-министрі Әсет Тұрысов мәлімдеді.

Kursiv.Media тілшісі вице-министрден жасырын табыстарды анықтау үшін қазіргі технологияларды қалай қолданатынын сұрады. Әсет Тұрысовтың айтуынша, бұл мақсатта Big Data негізіндегі технологиялар іске қосылады.

«Бұл – қарапайым логика. Егер азаматтың табысы жоқ болса, мысалы, салық комитетіне жылына небәрі 100 теңге таптым деп мәлімдейді, бірақ сонымен бірге бірнеше пәтері мен көлігі бар болса, жүйе автоматты түрде оны анықтайды», – деді вице-министр.

Бұрынғы Сыртқы істер министрі Мұрат Нұртілеу Моңғолиядан сатып алмақ болған 500 мың ешкі әлі елге жеткізілмеді. Бұл туралы Ауыл шаруашылық министрі Айдарбек Сапаров айтты.

Осыған дейін Мұрат Нұртілеу Улан-Баторға сапары кезінде сол елден ешкі сатып алу туралы келісімге отырған. 500 мың бас ешкі сатып алу жобасы «агроөнеркәсіп кооперациясын құруды» көздейді. Министр Сапаров ешкілерді елге жеткізу біршама кешеуілдейтінін айтты.

«Біз ол кісімен (авт-Мұрат Нұртілеу) бірге жұмыс жасаған болатынбыз. Қазіргі уақытта Моңғолиямен келісім жүргізіп жатырмыз. Әзірге ол мемлекет жабық, оны ашу үшін біраз құжаттарды дайындап, қолайлы аумағын таңдап жатырмыз. Алдымен инспециялық бақылау жасаймыз»,– деді министр Kursiv.media тілшісінің қойған сауалына.

Айдарбек Сапаров...

Bek Air ұшағы апатынан кейін қозғалған іс бойынша жарыссөз өтіп жатыр. Апат салдарынын 12 адам қаза тапты, 50-ге тарта адам жарақат алған. Прокурор апатқа екі ұшқыш кінәлі деп санайды.

Бұған дейінгі сот отырысында прокурор ұшқыш Марат Мұратбаев пен Миржан Молдақұловты кінәлі деп тануды сұрады.

Адвокаттар не дейді?

Жарыссөзге жәбірленушілер атынан адвокат Нұрлан Халиков пен Сергей Державец қатысып жатыр.

Халиков қайтыс болған ұшқыштарды ақтауды сұрады. Ал «Алматы халықаралық әуежайы» АҚ қызметкерлеріне қатысты материалдарды жеке өндіріске бөліп, қылмыстық кодексінің 254-бабы (міндетін адал атқармау) бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүргізу үшін жолдауды сұрады.

«Қылмыстық іс материалдарында Ришат Қалибекке...

Маңғыстау облысы Түпқараған ауданында, Каспий жағалауында 112 итбалық өлексесі табылды. Баутино тұрғындары дабыл қақты, ал жергілікті экологтар апат болған орынға барды.

Итбалықтар неге қырылды

Экология департаментінің мамандары 3 қарашада Түпқараған ауданындағы Форт-Шевченко мен Баутинода теңіз суының тексеруге кірісті. Олар балық шаруашылығы өкілдерімен бірге Асан ауылынан бастап, Баутино мүйісіне дейінгі аралықты шолып шықты.

«Түпқараған ауданындағы теңіз жағалауынан 112 бас Каспий итбалығының өлексесі табылды», – деп хабарлады департамент.

Қаржы вице-министрі Әсет Тұрысов мемлекеттік қаржыларды цифрландыру бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстардың нәтижелерін жариялады. Бұл жұмыс Қаржы министрлігінің барлық бағыттарын – салық және кедендік әкімшілендіруден бастап, бюджеттік жоспарлау, мониторинг және мемлекеттік активтерді басқаруға дейін қамтыған.

Тұрысов не дейді

Әсет Тұрысовтың айтуынша, Мемлекеттік кірістер комитетінің барлық ақпараттық жүйелеріне тәуелсіз IT-аудит жүргізілген. Соның нәтижесінде жаңа ақпараттық архитектура қалыптастырылып, жүйелердің саны 14-тен 5 негізгі жүйеге дейін қысқартылған. Олар: Smart Data Finance (SDF), Интеграцияланған салықтық әкімшілендіру жүйесі (ИСНА), СУР, ЭСФ және «Keden». Бұл тәсіл заманауи микросервис архитектурасына көшуге, өнімділікті арттыруға және жасанды интеллект құралдарын енгізуге мүмкіндік берді.

Smart Data Finance пен «Keden»

Қазақстан Республикасы Ұлттық кітапханасы Мұхтар Әуезовтің ғылыми-зерттеу кабинеті жабылады деген ақпаратты ресми түрде теріске шығарды.

Ұлттық кітапхананың хабарлауынша, 2014 жылы жазушының отбасы мен кітапхана бастамасымен ашылған бұл бөлім бүгінде де жұмысын жалғастырып жатыр.

«Кабинеттің негізгі мақсаты – классик жазушының бай мұрасын зерттеп, оны көпшілікке кеңінен таныту. Мұнда қаламгердің еңбектері мен ол туралы жазылған материалдар жинақталған», – делінген хабарламада.

2025 жылдың мамырында Ұлттық кітапханада өткен Мұрат Әуезовті еске алу кешінде қызы Зифа-Алуа шығармашылық мұраны насихаттау ісі жалғаса беретінін айтқан. Ал қыркүйек айында Алматы әкімдігі жазушы немересінің бастамасын қолдап, оның есімін Орталықтандырылған кітапхана жүйесіне қарасты...

Ет бағасы сұраныстың артуы себепті қымбаттаған. Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров қазіргі кезде баға тұрақтанғанын айтады. Министр ресми дерек бойынша еттің келісі орта есеппен 3249 теңге деп тұжырымдайды.

«Ресми статистика бойынша, орташа баға бүгін таңертең 3249 теңге болды. Базар нарқы сондай. Бағалар шамамен 3500–3600 теңге аралығында, ал жоғары сапалы ет 4300–5000 теңге шамасында. Жалпы алғанда, баға тұрақты және әзірге осы деңгейде сақталады», – деді Сапаров.

Оның сөзіне қарағанда, бағаның өсуі жыл басында сыртқы нарықтардағы жоғары сұраныспен байланысты болған. Алайда қазіргі уақытта министрлік ішкі нарықты бақылауда ұстап отыр.

Десе де министр жаңа жыл қарсаңындағы және...

Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров мемлекеттің фермерлер алдындағы 341 млрд теңгеден асатын қарызына қатысты пікір білдірді. Оның айтуынша, бұл қаражат қазірдің өзінде есепке алынған және толық көлемде төленеді.

Министрдің түсіндіруінше, 341 млрд теңге күту парағында тұр және бұл сома алдағы бюджеттің есебінен өтеледі. Қаражаттың бір бөлігі өңірлерге бағытталды. Атап айтқанда 57 млрд теңге бөлініп, облыстарға жіберілген. Қалған төлемдер 2026 жылдың қаңтар, ақпан және наурыз айларында жүргізіледі.

Министр қазіргі уақытта шаруаларға қолдау тек субсидия арқылы ғана емес, жеңілдетілген несиелеу жолымен де көрсетіліп жатқанын айтты. Мысалы, техниканы лизингке 5% мөлшерлемемен беріліп жатыр, сондай-ақ жеңілдетілген несие де 5% мөлшерлемемен ұсынылуда.

Иран Каспий теңізі жағалауында Атом электр станциясын (АЭС) салып жатыр. Құрылыс елдің солтүстігіндегі Гүлістан провинциясында басталды. Бұл туралы Иран атом энергиясы агенттігінің басшысы Мохаммад Эслами айтты.

Шенеунік бір емес, бірнеше АЭС жобасы туралы жариялады. Эсламидің айтуынша, Тегеран мен Мәскеу сегіз жаңа АЭС-ті бірлесіп салу жөнінде келісімге отырды. Олардың төртеу Парсы шығанағындағы Бушир портында, қалғаны басқа жерлерде салынады. Құрылыстың нақтай қай аймақта басталатынын билік кейінірек хабарлайды.

Иранның Гүлістан провинциясы Түркіменстанның Балқан өңірімен шекаралас орналасқан. Сол себепті мұнда түркімендер көп тұрады. Түркімен тілі – осы өңірде ресми тіл. Өңір Каспий теңізімен де шектеседі.

Эсламидің айтуынша, жаңа атом станциялары елдің өндіріс...

Қазақстанда жетістікке жеткен футболшыларға ат-шапанын кигізіп, көлік мінгізген дұрыс па? Бұл оларды қаншалықты ынталандырады? Осы сұрақты журналистер Үкімет кулуарында Қазақстан Футбол федерациясының бас хатшысы Давид Лорияға қойды.

Лория не дейді

Давид Лория бұл сұраққа біржақты жауап бере алмайтынын жеткізді. Айтуынша, өзі футбол ойнаған кезде мұндай болмаған.

«Әдетте, ұтылғаны үшін сыйлықты ешкім бермейді. Соған қарамастан бұл сыйлықтар жігіттерді жақсы ынталандырады. Көлік мінген жігіттер өте жас екенін ұмытпайық. Олар үшін шынында да бұл үлкен жетістік. Оларды қолдайтын меценаттар табылып жатыр. Мұның еш әбестігі жоқ. Сыйлықты алған азаматтар да оны орынды түрде қабылдады», – деді ол.

Лорияның сөзінше...

Қазақстанда такси нарығы аймақтар бойынша біркелкі дамып жатқан жоқ. Егер Алматы мен Астанада Comfortжәне Comfort+ санатындағы көліктерді оңай табуға болса, басқа өңірлерде мұндай қызмет түрі сирек кездеседі. Оның себебін Forum Taxi Kazakhstan форумында Қазақстан Автомобиль одағы президенті Анар Мақашева түсіндірді.

Бұған бірнеше себеп бар. Біріншіден, еліміздегі автопарктің басым бөлігі ескі көліктерден тұрады. Қазақстанда 5,8 млн автомобиль тіркелген, оның ішінде жеңіл көліктердің 60%-дан астамының шыққанына 10 жылдан асса, ал 40%-ының шыққанына – 20 жылдан асқан. Яғни заманауи стандарттарға сай жаңа көліктер жетіспейді.

«Кезінде утиль алымы мен алғашқы тіркеуден босату жеңілдіктерін пайдаланып, елге кез келген көлікті әкелуге мүмкіндік болды. Соның салдарынан қазір...

Қостанайда тойға келген 86 адам ішек індетін жұқтырды. Арқалықтағы «Жайна» кафесіндегі тойдан сарқыт жеген 16 адам да ауырған.

«Наша газета» ақпаратына қарағанда, зардап шеккендердің барлығына «сальмонеллез» диагнозы қойылды.

Қостанай облысы санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары Гүлім Досымованың сөзіне қарағанда, бұл оқиға бойынша нысанға қатысты эпидемиологиялық зерттеу жүргізіліп отыр.

«Тағам мен судан зертханалық сынамалар алынды. Бірақ қоздырғыштар табылған жоқ. Қоршаған орта нысандарынан 40 сынама алынып, оның жетеуінен ішек таяқшасы тобының бактериялары анықталды. Бұл нысанның санитарлық-гигиеналық жағдайының нашар екенін көрсетеді. Сонымен қатар 11 қызметкер тексерілді. Олардың екеуінен науқастардағы бактериямен бірдей сальмонелла табылды. Демек, инфекцияның ықтимал көз...