Жаңалықтар

Соңғы бір жылда қазақстандықтардың несие жүктемесі айтарлықтай артты: халыққа берілген қарыз 5,3 трлн теңгеге немесе 24,7%-ға көбейді. Пайызы қымбат болса да, халық кредитке көлік, үй, тұрмыстық техника алуын тоқтатқан емес. Бұл ретте экономист Руслан Сұлтановтың айтуынша, бұл құбылыс – халық табысының инфляцияға ілесе алмай келе жатқанының көрінісі.

Банктердің жиынтық пассивтері де өсіп, 47,7 трлн теңгеге жетті, бұл өткен жылмен салыстырғанда 16%-ға көп. Негізгі өсім ішкі активтердің есебінен қамтамасыз етілген. Үй шаруашылықтарының қарызға деген сұранысы бір жыл ішінде төрттен бір есе ұлғайса, бизнеске берілген қарыздар небәрі 1,8 трлн теңгеге немесе 16%-ға артты.

Депозиттер көлемі де рекорд деңгейге жетіп...

Қазақстанда көлік импортына қатысты сұрақтар әрдайым өзекті. Соңғы жылдары автонарық айтарлықтай өзгерді: электромобильдерге қызығушылық артты, дәстүрлі жанармаймен жүретін көліктерді импорттаға қатысты шектеулер енгізілді, утиль алымы мен салықтар жиі талқыланды. 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап кедендік рәсімдеу талаптары өзгере ме деген мәселе бүгінгі таңда автодилерлердің де, қарапайым азаматтардың да басты назарында.

Электромобильдер: «нөлдік баждың» болашағы

Қазақстан үкіметі 2022 жылдан бастап электромобильдерді елге әкелуді ынталандыру үшін кедендік баж салығын алып тастаған болатын. Бұл жеңілдік 2025 жылдың соңына дейін жарамды. Оның арқасында қазақстандық нарыққа қытайлық BYD, Chery, ресейлік Evolute, сондай-ақ әлемдік алпауыттар – Tesla, Hyundai, Kia секілді брендтердің электр үлгілері келе...

Бас прокурор Берік Асылов қылмыстық қауіп-қатерлер және қоғамдық қауіпсіздіктің тәуекелдерін болжау орталығының жұмысы туралы жазба жариялады.

Айтуынша, орталық жасанды интеллект элементтерін қолдана отырып, цифрлық жобаларды іске асыруға кіріскен.

«е-Өтініш» жүйесіндегі жолданымдарды талдайды, қылмыстылықты болжайды, Қазақстанға таралуына жол бермеу үшін әлемдік қылмыстық қауіп-қатерлерді бақылайды. Жуырда дәл осы орталық автокөлік иелеріне бағытталған ауқымды фишингтік шабуыл туралы алдын ала ескерту жасады», – деп жазды Асылов.

Қаскүнемдер жол жүрiсi қағидаларын бұзғаны туралы «қаулы» тіркелген және «айыппұл төлеу» сілтемесі бар хаттарды таратып жатыр. Оған өту қаражаттың ұрлануына және құрылғылардың зақымдалуына әкеледі. Алғашқы шабуылдар АҚШ пен РФ-да тіркелген.

Төтенше жағдайлар министрлігі 19-20 қыркүйек күндеріне дауылды ескерту жариялады. «Қазгидромет» РМК мәліметі бойынша елдің бірқатар өңірінде найзағай ойнап, қатты жел тұрып, тұман түседі.

«Алдағы үш тәулікте елдің басым бөлігінде ауа райын атмосфералық фронттар айқындайды. Оларға байланысты жекелеген өңірлерде жаңбыр жауып, найзағай ойнайды, жел күшейеді, бұршақ пен дауыл соғуы ықтимал. 20 қыркүйекке қараған түні Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы таулы аймақтарда жаңбыр мен қар түріндегі жауын-шашын күтіледі. Республиканың көптеген өңірлерінде түнгі және таңғы сағаттарда тұман болжанады», – деп хабарлайды «Қазгидромет».

Бұршақ жауып, дауыл тұрады

19 қыркүйек күні Павлодар, Қарағанды, Ұлытау облыстарында қатты жаңбыр жауып, арты бұршаққа ұласады...

Түркия үкіметі «Ұлттық технологиялық серпіліс» бағдарламасы аясында өз ядролық реакторларын жасауға кіріскенін жариялады. Бұл бастаманы елдің өнеркәсіп және технология министрі Мехмет Фатих Каджыр мәлімдеді.

Министрдің айтуынша, жобаның басты мақсаты – стратегиялық маңызды салаларды (жасанды интеллект, қорғаныс өнеркәсібі, химия және металлургия) тұрақты, көміртексіз және үздіксіз энергиямен қамтамасыз ету. Өз ядролық технологияларын дамыту Түркияға энергетикалық тәуелсіздікті нығайтуға және технологиялық дербестігін арттыруға мүмкіндік береді.

«Біз ядролық энергетикада өз жолымызды саламыз. Бұл тек энергия мәселесі емес, бұл – тәуелсіздік, технологиялық қуат және тұрақты даму мәселесі», – деді Каджыр.

Бағдарлама аясында зерттеу орталықтары ашылады, мамандар дайындалады, өндірістік база дамиды және...

2025 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша екінші деңгейлі банктердің таза пайдасы 1,86 трлн теңгені құрады. Ұлттық банк статистикасына сай, бір айда банктердің таза пайдасы 1,64 трлн теңгеден 1,86 трлн теңгеге жеткен.

Ал 2024 жылдың тамыз айымпен салыстырғанда 14,8%-ға артық. Бұл жалпы сектордың алған пайдасы, әр банктің таза табысына қатысты мәлімет ай соңында жарияланады.

Активтер мен міндеттемелер

Банк секторының жалпы активтері 66,6 трлн теңгеге жетті. Ал міндеттемелер көлемі 56,9 трлн теңгені құрады. Ал капиталы 9,5 трлн теңгеден 9,8 трлн теңгеге жеткен.

Қазіргі кезде Қазақстанда банктер туралы жаңа заң жазылып жатыр. Ол жыл соңына дейін қабылдануы тиіс...

Гүлзира Айдарбекова кенже келіні Индира Мауленнің  анасына керемет тәрбие бергені үшін рахмет айтты. Оның пысықтығына сүйсінді.

Индира Маулен – танымал әнші Қайрат Нұртастың кенже інісі Занғар Нұртастың жары. Енесі оған ұдайы ризашылығын білдіріп жүреді.

«Мамам тұрса, шай ішсін деген шығар»

«Жаным-ау, өзі асығып бара жатса да, таңғы астың бәрін дайындап кетіпті. Мұндай келінді қалай жақсы көрмейсің! Каша-машасы дайын. Тұшпарасын да әзірлеп қойыпты. Қолдың жұмыртқасын қайнатып, бауырсағы бар, самсасы бар, нанын жауып, бәрін дайындап кетіпті. Мама тұрса, шәй ішсін деген шығар. Осындай тәрбие берген анасына рахмет!», – деді Гүлзира Айдарбекова.

Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық филармониясы жаңа маусымын қазақ ретро музыкасының камералық «Ән – аманат» концертімен ашты. Кеште үш алып композитор Нұрғиса Тілендиев, Әбілахат Еспаев пен Шәмші Қалдаяқовтың туындылары шырқалды.

Концертте филармония солистері Мәдениет қайраткері Ержан Әлімбетов, «Ерен еңбегі үшін» медалінің иегері Мақпал Қазыбекқызы, Мәдениет саласының үздігі Гаухар Асылханқызы, Халықаралық байқаулардың лауреаттары Біржан Бәзілжан мен Жанқожа Аяпов өнер көрсетті.

Камералық концерт қазақ музыка өнерінің үш алыбы: Нұрғиса Тілендиев пен Әбілахат Еспаевтың 100, Шәмші Қалдаяқовтың 95 жылдығына арналған. Сондықтан осы композиторлардың туындылары орындап, шығармашылығына жеке тоқталып, әр туындының тарихы сөз болды.

Қостанай облысында полиция интернет-алаяқтарға көмектесіп жүрген 16 жасөспірімді ұстады. Бұл туралы Polisia.kz хабарлады.

Ұсталғандардың бірі Лисаков қаласының 18 жастағы тұрғыны, жаңа SIM-карталардың жеткізушісі болған. Кейін осы нөмірлер әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде жалған аккаунттар ашуға пайдаланылған.

«Тінту барысында оның үйінен 21 телефон, түрлі операторлардың 48 SIM-картасы және модем тәркіленді. Мұның бәрі қазақстандықтарды алдау үшін қылмыстық схемаларда қолданылған», – делінген ақпаратта.

Ал Алматы, Астана, Ақтөбе, Қостанай және Семей қалаларының тұрғындары зардап шеккен бес қылмыстық іс бойынша келтірілген шығын 80 миллион теңгеден асты. Азаматтар нөмірлердің жалған тұлғаларға тіркелгенін білмесе де, ақша аударып отырған.

Тергеу барысында полиция...

Әлемдік экономикалық дағдарыс келе жатыр. Ол 2008 жылғыдан да ауыр болуы ықтимал. Moody’s сарапшысы Марк Занди осындай болжам жасады.

Ол АҚШ экономикасының алдағы 12 айда рецессияға ұшырау ықтималдығын «жайсыз жоғары» деп атады.

Әлемдік экономикалық дағдарыс қаупі

Сарапшылар алдағы айларда әлемдік экономикалық дағдарыс басталуы мүмкін екенін ескертті. Бұл құбылыс кем дегенде 2008 жылғы деңгейде болуы ықтимал. Тіпті одан да ауыр болуы ғажап емес.

Негізгі себептері

Мамандар ықтимал дағдарыстың басты факторларын атап көрсетіп отыр. АҚШ-та тұрғын үй құрылысына берілген рұқсат саны күрт төмендеген. Орталық банктер мөлшерлемелерді көтеріп, бизнес несиелер азайған. АҚШ пен Қытай арасындағы сауда соғысы жүріп...

Түркияның алғашқы ұлттық электромобилі енді Еуроппаға экспортталмақ. TOGG (Türkiye’nin Otomobili Girişim Grubu) өзінің көптен күткен T10X моделін 2023 жылы нарыққа ресми түрде ұсынды. Бұл тек жаңа көліктің шығуы ғана емес, Анадолы елі үшін технологиялық тәуелсіздіктің символына айналған еді. TOGG-тың алғашқы партиясы 2023 жылдың көктемінде тұтынушыларға жеткізілген еді, ал қазір көліктердің саны ондаған мыңға жетіп отыр.

TOGG T10X қандай көлік?

T10X – заманауи талаптарға сай жасалған толық электрокроссовер. Көліктің екі түрлі аккумулятор нұсқасы бар: 52,4 кВт/сағ және 88,5 кВт/сағ. Батарея сыйымдылығына қарай жүріс қоры 314 шақырымнан 523 шақырымға дейін жетеді. Жылдам қуаттау мүмкіндігі де бар: небәрі 28 минутта...

Алматылық «Қайрат» клубының жас қақпашысы Шерхан Қалмұрза УЕФА Чемпиондар лигасындағы тарихи ойынымен көзге түсті.

Лиссабонда өткен «Спортингке» қарсы кездесудің 20-минутында төреші Александр Мрынскийдің Луис Суареске жасаған фолынан кейін қазақстандық клуб қақпасына пенальти белгіленді. Допты орындауға португалдықтардың жартылай қорғаушысы Мортен Хьёлманд келді. Алайда 18 жастағы Шерхан Қалмұрза тамаша қырағылық танытып, соққыны аяғымен қайтарды.

Осы сэйвтің арқасында Қалмұрза Лига чемпиондарында пенальти қайтарған ең жас қақпашылардың бірі атанды. Бұған дейінгі рекорд бельгиялық қақпашы Миле Свиларға тиесілі, 2017 жылы «Бенфика» сапында 18 жас 65 күнінде пенальтиді тоқтатқан еді.

Қорытынды есепте «Қайрат» 1:4 есебімен жеңілгенімен, Қалмұрзаның ерлігі жанкүйерлер есінде қалды.

Қасым-Жомарт Тоқаев Туризм және спорт министрі Ербол Мырзабосыновқа футбол клубтарын жекешелендіруді жеделдетуді тапсырды. Бұл туралы Ақорда хабарлады.

Сондай-ақ министрге вертикальді басқару жүйесін енгізуді жалғастыру қажет екенін айтты. Бұдан бөлек, туризм саласындағы заңнаманы одан әрі жетілдіру маңызды міндет ретінде аталды.

Ербол Мырзабосынов Тоқаевқа балалар мен жасөспірімдер спортын қолдау, халықаралық ынтымақтастықты арттыру, спортқа ғылыми тәсілдерді енгізу, бюджет қаражатын оңтайландыру және заңнамалық базаны жетілдіру жөнінде есеп берді.

Президент тапсырмасы бойынша Щучье-Бурабай курорттық аймағы мен Маңғыстауды дамытудың кешенді жоспары әзірленді. Алматы тау кластерін дамыту жоспары дайындалып жатыр. Сондай-ақ курортты өңірлерді өркендетуге арналған ведомствоаралық жол картасы әзірленді. Онда туристердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, санитарлы...

UEFA чемпиондар лигасы ресми аккаунты Дастан Сәтпаевтың фотосын жариялады.

«Satpayev ??», – деп жазылған фотоның сипаттамасында.

Дастан Сәтпаев – «Қайрат» футбол клубының және Қазақстан құрамасының шабуылшысы. Жас футболшы 18 жасқа толған соң Англияның «Челси» футбол клубына ауысады.

Президент жарлығымен Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі болып қайта құрылды. Бұл туралы Ақорда хабарлады.

Осылайша инновациялық қызмет саласындағы функциялар мен өкілет Ғылым және жоғары білім министрлігіне берілді.

Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі мен Ғылым және жоғары білім министрлігі берілетін функциялар мен өкілеттіктерге сәйкес Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің құқықтары мен міндеттерінің құқықтық мирасқоры болады.

Жарлыққа қол қойылған күннен бастап қолданысқа енгізіледі.

Президент Тоқаев Қазақстан халқына жолдауында жаңа министрлік құрылатынын мәлімдеді.

Алматылық кондитер Нұршат Ақбергенованың блогер Аселина Батырға қарсы ісі бойынша сот отырысы 19 қыркүйекте басталады.

Астана қаласының азаматтық істер жөніндегі ауданаралық сотының хабарлауынша, Ақбергенова қарызды өндіру, ар-намысын, қадір-қасиеті мен іскерлік беделін қорғау, сондай-ақ моральдық зиянды өтеу туралы талап арыз берген.

Сот 19 қыркүйекте сағат 11:00-да өтеді.

Бұған дейін құрақ көрпе тігуші кәсіпкер, блогер Аселина Батыр мен кондитер Нұршат Ақбергенова арасында дау туды. Аселина 6 қабаттан тұратын торттың бағасын 300 мың теңгеге бағалаған. Кондитер толық ақысын яғни 600 мың теңгені төлеуді талап етіп, салған ақшасын кері қайтарып жіберген.

Айта кетейік, Аселина Батыр алдын ала тыңдалымға қатыспаған.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев даңқты спортшы Геннадий Головкинге боксты Олимпиада ойындарының бағдарламасына қайтаруға атсалысқаны үшін ризашылығын білдірді. Бұл туралы Ақорда хабарлады.

«Әлемдік сайыста ел намысын қорғау – зор мәртебе әрі үлкен жауапкершілік. Сіздердің жеңістеріңіз жастардың спортқа деген құлшынысын арттырады. Спортшыларымыз ұлт саулығын жақсартуға үлес қосып жатыр деп айтуға болады. Чемпион болу – ел мерейін асыру деген сөз. Спортшылардың даңқы – барша халықтың даңқы. Олардың мәртебесі – бүкіл мемлекеттің мәртебесі. Сондықтан біз спортшыларымыздың әр жетістігін мақтан тұтуымыз керек. Бір ел болып, чемпиондарымызды ұлықтап, олардың еңбегін жоғары бағалап, қоғамда жан-жақты дәріптеуіміз қажет. Мұның бәрі спортты насихаттап, саламатты қоғам...

Қасым-Жомарт Тоқаев Ливерпуль қаласында өткен ерлер мен әйелдер арасындағы бокстан әлем чемпионатындағы (World Boxing) жоғары жетістіктері үшін бір топ спортшы мен бапкерді марапаттады.

«Құрмет» орденімен марапатталды:

Елімізде алғашқы гидроаккумуляциялық электр станциясы 2032 жылы іске қосылады. Бұл туралы «Самрұқ-Қазына» ұлттық компаниясының баспасөз қызметі хабарлады.

«ГАЭС-тің іске қосылуы энергетикалық жүйеде тепе-теңдікті сақтауға мүмкіндік береді. ГАЭС-ті басқару мүмкіндіктері мен сыйымдылығы үлкен қойма жел және күн энергиясының үлесі жоғары желілерде жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін қажет», – делінген ақпаратта.

«Самұрық-Энерго» АҚ жобасы былтыр басталған. «Қытайдың Су шаруашылығы және энергетикалық халықаралық корпорациясымен» бірлесе отырып, жобаны 2032 жылы аяқтау жоспарланып отыр.

ГАЭС Алматы облысында салынуы мүмкін.

Айта кетейік, бұған дейін «Самұрық-Энерго» Қазақстанда алғашқы гидроаккумуляциялық электр станциясын (ГАЭС) салу туралы келісімге қол қойды. ГАЭС-ті қытайлық China International Water...

Перизат Қайратқа қатысты соттан кейін Asarume қайырымдылық қорына азаматтардан түсетін қаражат екі есе азайған. Бұл туралы елордада өтіп жатқан Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының VIII съезіне қатысуға келген қор басшысы Асхат Нұрмашев айтты, деп хабарлайды KursivMedia.

Халықтың сенімі азайды

Айтуынша, Перизат Қайратқа қатысты сот процесі елдегі қайырымдылық саласына зиян келтірген.

«Перизат Қайрат, басқа қорлар да алаяқтық әрекетімен ұсталды. Халықтың сенімі азайды. Қаңтардан бастап Asarume қоры 76 отбасыға баспана берді. Былтыр осындай уақытта 150 отбасыға үй әперген едік», – дейді Нұрмашев.

Сөзінше, халықтың қайырымдылық қорына аударатын қаражаты да екі есе азайған.

Өскемен полициясы Өскемен полициясы Алматы тұрғынынан 1 млн теңгенің есірткісін тәркіледі. Бұл туралы ішкі істер министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.

«ШҚО-да полиция ер адамнан 1 млн теңгенің мефедронын тәркіледі», – делінген баспасөз хабарламасында.

Министрлік мәліметінше, Өскемен қаласы полиция басқармасының есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл тобы облыс прокуратурасымен бірлесіп тексеріс жүргізген. Операция барысында Алматының 27 жастағы тұрғыны ұсталған. Тінту кезінде бұл азаматтан қара және сары түсті таспамен оралған ішінде ақ ұнтақ заты бар 33 түйіншек табылған.

Полиция сараптама жүргізіп, оралған ақ ұнтақтың есірткілік зат – мфедрон екенін анықтаған. Күдіктіден жалпы салмағы 42,7 грамның есірткіс...

Қостанай, Ақмола, Батыс Қазақстан, Қарағанды және Ұлытау облыстарындағы жылу желілерінде, сондай-ақ Аягөз бен Сәтбаев қалаларындағы қазандықтарда жөндеу жұмыстары баяу жүріп жатыр. Бұл жайына Энергетика министрлігі селекторлық жиынында айтылды.

Бұл мәселе 2025–2026 жылғы жылыту маусымына дайындыққа арналған республикалық кеңес барысында талқыланды. Кеңеске Индустрия министрлігінің, жергілікті атқарушы органдардың, сондай-ақ KEGOC, «Қазақстан темір жолы», «ҚазТрансГаз Аймақ» және энергетикалық кәсіпорындардың өкілдері қатысты.

«Бүгінгі таңда Қостанай, Ақмола, Батыс Қазақстан, Қарағанды және Ұлытау облыстарының жылу желілерінде, сондай-ақ Аягөз және Сәтпаев қалаларындағы қазандықтарда жөндеу жұмыстарының қарқыны төмен деңгейде қалып отыр», – делінген хабарламада.

Бұдан бөлек, бірқатар электр станцияларында...

Қазақстандағы «Актив Ломбард» желісіне тиесілі «Актив Маркет» дүкендерінің жұмысы тоқтатылды. 200-ге жуық филиалы бар ұйым комиссиялық дүкендер ретінде жұмыс істеп, заңсыз несие берген. Желі иесі С.Койнов тұтқындалды, тағы 15 адам күдікке ілінді деп хабарлады Қаржы агенттігі мониторингінен.

Агенттіктің дерегінше, «Актив Ломбард» желісінің иесі сенімді адамдарына «Актив Маркет» брендімен тіркелген бірнеше компания рәсімдеген. Олар тауарлар мен тұрмыстық техниканы қабылдайтын комиссиялық дүкен ретінде көрсетілген. Бірақ іс жүзінде лицензиясыз ломбардтық қызмет атқарып, мүлікті кепілге қою арқылы қарыз берумен айналысқан.

Комиссиялық дүкендер мен ломбардтар бір ғимаратта орналасып, бір персоналды пайдаланған.

«Заңнамаға сәйкес, қысқа мерзімді қарыздар (45 күнге дейін) бойынша сыйақыны...

Қазақстандағы ең ірі тау-кен компаниялардың бірі – KAZ Minerals 2025 жылдың қаңтар-маусым айларында мыс өндірісін азайтты. KAZ Minerals Қазақстанның ең бай кәсіпкерінің бірі – Владимир Кимге тиесілі. 64 жастағы Ким KAZ Minerals Ltd. компаниясының 63,5% үлесіне ие. Ал қалған акициялары Олег Новачукқа тиесілі.

Компания хабарламасына сәйкес, 6 айлық көрсеткіш өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 4%-ға төмендеп, 184 мың тоннаны құрады.

Өндірістің кемуіне өңделген кен құрамындағы мыс мөлшерінің азаюы және Бозшакөл кен орнында күрделі минералогиялық құрамының нашарлауы әсер еткен.

2025 жылдың алғашқы жартысында алтын, күміс және мырыш өндірісі де төмендеген. Атап айтқанда, алтын көлемі өткен жылғы 75,9 мың унциядан...