Жаңалықтар

2025 жылға арналған салықтық түсімдер мен өңірлік бюджеттерді салыстырсақ, Қазақстанда аймақтар арасындағы қаржылық теңсіздік пен фискалдық орталықтану айқын байқалады. Кім көбірек табыс әкеліп жатыр, кім көбірек жұмсап отыр? Жан басына шаққандағы бюджет қандай? Осы сұрақтарға жауап беріп көрейік.

Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуында өңірлердің республикалық бюджетке қосар үлесі аса маңызды. Өңірлерден түсетін салықтар мен өзге де міндетті төлемдер мемлекет қазынасының негізгі кіріс көздерінің бірін құрайды. Алайда бұл түсімдердің көлемі мен аймақтарға қайта бөлінетін бюджет мөлшерлері арасында елеулі айырмашылықтар бар. Бұл жағдай еліміздегі фискалдық теңгерім мен өңірлік даму саясатының ерекшеліктерін көрсетеді.

Алматы: елдің әмияны

2025 жылдың алғашқы 4 айында Алматы...

Ұлттық бірыңғай тестілеудің үшінші аптасының қорытындысы шықты. 16 мамырдан бері 164 мыңнан астам тестілеу өткізілген.

Талапкерлердің 74%-ы тесті қазақ тілінде, 26%-ы орыс тілінде және 136 адам ағылшын тілінде тапсырған.

Үшінші аптаның қорытындысы бойынша талапкерлердің 69%-ы шекті балл жинаған. Бес пән бойынша орташа балл 65-ті құраған.

Қазіргі таңда тестіге қатысушылардың басым бөлігі, атап айтқанда, 18%-ы «Математика-Физика», 15%-ы «Биология-Химия» пәндер комбинациясын тапсырған. 14%-ы «Шығармашылық емтихан» комбинациясын таңдаған.

Ерекше білім беру қажеттіліктері бар оқуға түсушілер арасында ҰБТ-ға 477 талапкер қатысқан.

ҰБТ-ны өткізудің үш аптасында 206 ереже бұзушылық анықталған. 98 талапкер смартфондарды, шпаргалкаларды және басқа да тыйым салынған заттарды алып кірмек болғаны үшін...

Ұлының тойынан ақылы түрде онлайн көрсетілім жасағалы жатқан әртіс Сәкен Майғазиев трансляциядан түскен қаражаттан салық төлеуі керек. Бұл туралы Мемлекеттік кірістер комитетінің ҚазАқпарат порталына білдірген пікірінде айтылған.

Комитет заңнамаға сәйкес, салық төлеушінің салықтар мен бюджетке міндетті төлемдер бойынша салықтық міндеттемелері оның заңды нысанына, қолданылатын салық салу режиміне және салық салу объектілерінің болуына тікелей байланысты екенін атап өткен.

− Қарастырылып отырған жағдайда онлайн-тойға қатысу үшін 1380 теңге көлемінде ақы алу табыс табуға бағытталған кәсіпкерлік қызмет болып саналады. Егер іс-шараны ұйымдастырушы жеке кәсіпкер немесе заңды тұлға ретінде тіркелсе, алынған табысты декларациялап, қолданылатын салық салу режиміне байланысты жеке...

Фототілші Тұрар Қазанғапов Астанадағы автобус апатынан зардап шеккендер арасында әпкесі де бар екенін, оны ауыр жарақатына қарамастан осы аптада ауруханадан шығарып жібергелі жатқанын хабарлады.

Оның сөзінше, автобус апатынан әпкесінің көптеген сүйегі сынып, Астанадағы №1 ауруханаға түскен. Тіпті көкбауырын алып тастауға тура келген. Осындай ауыр жарақатына қарамастан оны осы аптада ауруханадан шығарып жіберуі мүмкін.

«Таңертең әпкем хабарласып, дәрігерлер науқастарды аралау кезінде осы аптада шығаруы мүмкін екенін айтқанын жеткізді. Біз әпкеміз оңалып келе жатқанына қуаныштымыз, алайда салдар туралы да ойлануымыз керек. Өйткені әпкем аурухана есігінен шыққаннан кейін, жауапкершілік олардан алынады. Ертең оған бірдеңе болса, бұған аурухана кінәлі болмайды.

Президент – Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас Қолбасшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қорғаныс министрлігінің басшылық құрамымен жиын өткізді.

Жиында мемлекет басшысы Қарулы Күштер жоғары қолбасшылығының алдында тұрған басым міндеттерді атаған.

«Ведомство жетекшілігіне басқару және әскери органдар құрылымын жетілдіру, әскери қызмет институтының резервін қалыптастыру, Арнайы операциялар мен аумақтық қорғаныс күштерін дамыту шараларын жүзеге асыру жүктелді. Сондай-ақ Қарулы Күштерді цифрландыру және оның жұмысында жасанды интеллектіні пайдалану тапсырылды», – делінген Ақорда хабарламасында.

Жиын барысында әскери борышты өтеуге жайлы жағдай жасаумен қатар, әскери қызметшілердің кәсіби құзіретін жетілдіруге, оларға қойылатын талаптарды арттыруға мән беру қажет екені айтылған.

Президент сарбаздың өмірі мен денсаулығын...

Ерлан Исабеков Алматы қаласы әкімі аппаратының басшысы қызметіне тағайындалды, Бұл туралы қалалық әкімдіктің баспасөз қызметі хабарлады.

Ерлан Исабеков әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін және «Болашақ» бағдарламасы аясында АҚШ-тағы Джорджтаун университетін тәмәмдаған. Қолданбалы математика және экономика мамандықтары бойынша магистр дәрежесіне ие.

Еңбек жолын Алматы қаласындағы №131 мектеп-лицейінде математика пәнінің мұғалімі болып бастаған.

2000–2002 жылдары Мемлекеттік кірістер министрлігінде түрлі лауазымдарда қызмет атқарды.
2002–2008 жылдары Кедендік бақылау комитетінде жұмыс істеді.
2009–2015 жылдары Республикалық бюджеттің орындалуын бақылау жөніндегі есеп комитетінде басшылық қызметтерде болды.
2015–2018 жылдары Президент Әкімшілігінің мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімінде инспектор қызметін атқарды.
2018–2023 жылдары Ақмола облысындағы Егіндікөл ауданының, кейін Жетісу облысындағы Қаратал ауданыны...

Бас прокуратураның Жамбыл облысы бойынша Құқықтық статистика және арнайы есепке алу комитеті департаментінің бастығы Секер Бүркітбаев қызметінен босатылды. Бұл туралы «За нами уже выехали» телеграм арнасы жазды.

«Департамент басшысы Секер Бүркітбаев биылғы 2 маусымда өз еркімен берген хаттаманың негізінде атқарып отырған қызметінен босатылды», – деп келтіреді арна бас прокуратура хабарламасын.

Телеграм арна Бүркітбаев департамент қызметкері Әлия Қожабекованың даулы мәлімдемелерінен кейін, отставкаға кеткеніне назар аударған. Прокурор Қожабекова Президентке жолдаған бірнеше видеоүндеуінде әріптестері заңсыз әрекетке барғанын айтқан.

Оның сөзінше, департамент ішінде соттылық туралы деректерді өшіру, статистикалық мәліметтерді бұрмалау сияқты жүйелі заңбұзушылықтар болған. Бұған қоса, Қожабекова бұған...

Кәсіпкер Кеңес Рақышевқа тиесілі Fincraft Resources компаниясы 2024 жыл үшін қарапайым акциялар бойынша дивиденд төлемейді. Оған компанияның шығынға ұшырауы себеп. Бұл шешім 2025 жылдың 29 мамырында өткен акционерлердің жылдық жалпы жиналысында қабылданды.

Акционерлер қоғамның 2024 жылға арналған қаржылық есептілігін бекітіп, компания жылды шығынмен аяқтағанын растады. Нақтырақ айтқанда:

Fincraft Resources компаниясының негізі акционері – 78,85% қарапайым акциясын иеленетін Fincraft Group LLP. Ал 15,72% акциясы BTA Bank JSC-ке тиесілі. Fincraft Group түпкі иесі -Кеңес Рақышев.

2024 жылы Fincraft Resources бірнеше активін иеліктен шығарды...

12 елдің азаматтарына АҚШ-қа кіруге тыйым салынды. АҚШ президенті Дональд Трамп қол қойған жарлық күшіне енді.

ВВС ақпаратына қарағанда, бұл мемлекеттердің ішінде біздің бір көршіміз де бар.

АҚШ-қа кіруге шектеу қойылған елдердің ішінде Ауғанстан, Мьянма, Чад, Конго, Экваторлық Гвинея, Эритрея, Гаити, Иран, Ливия, Сомали, Судан және Йемен бар.

Сонымен қатар Бурунди, Куба, Лаос, Сьерра-Леоне, Того, Түркіменстан және Венесуэла елдерінің азаматтары үшін жартылай шектеу енгізілмек.

АҚШ президенті бұл тізімге өзгерістер енгізілуі мүмкін екенін жоққа шығармады. Ол үшін бұл мемлекеттерде «елеулі жақсарту» жасалуы тиіс. Сондай-ақ кей елдер тізімнен шығарылса, басқа елдер кіруі ғажап емес.

Кейбір жағдайларда аталған елдердің азаматтарына елге...

Түркістан облысында 17 жастағы жасөспірім қыз адам өлтіру және адам өлтіруге оқталу бабы бойынша айыпталды. Соттың хабарлауынша, оқиға Сарыағаш ауданы Сіргелі ауылында болған.

2024 жылдың 16 мамырында жасөспірім таңертең жер үйінің ауласында 3 жастағы қызды әжетхана шұңқырына тастап, оны қасақана өлтірген.

Сол жылдың 13 шілдесінде кешкі уақытта басқа көрші үйдің 2019 жылы туған (оқиға болған кезде 5 жаста) қызды өлтірмек болған. Бұл әрекетін жүзеге асыра алмаған.

Соттың психиатриялық-психологиялық сараптамасына сай ол «шизофрения симптомдары қабаттасқан жіті полиморфты психоздық бұзылу» түріндегі созылмалы психикалық аурумен ауырады.

Істі қараған сот қылмыстық кодекстің 16-бабын – психологиялық ауру кезінде қоғамға қауіпті әрекет жасаған адам қылмысты...

Қазақстанда жастарды көшеден ұстап алып, әскерге алып кету науқаны белсенді жүргізіліп жатыр. Дәл осындай жолмен, әскерге алынған жігіттің қарындасы жақында әлеуметтік желіде жазба жариялап, ағасына араша түсуді сұрады.

Аға арманы

Элмираның айтуынша, ағасы Нұрсұлтан Назарбаев мектебін тәмамдап, Назарбаев университетіне грантқа өткен. Қажетті құжаттарды 25 маусым күні тапсыруы тиіс еді. Алайда Нұрсұлтанды әскерилер көшеден ұстап алып кеткен. Қарындасы енді ағасының арманы орындалмайтынын және гранттан айырылатынын айтады.

«Нұрсұлтан өз мақсатына жету үшін Foundation бағдарламасын аяқтап, НУ-ға жарна төлеп, университеттен шақырту алды. Бұл құжат үш міндетті талапты анықтайды. Бірінші талап – 100 мың теңге...

Екі жарым жылда 3000-нан астам ауыл интернетпен қамтылады. Бұл Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі мен «Қазақтелеком» АҚ қол қойған инвестициялық келісімнен белгілі болды.

Министрлік қол қойылған мәміле аясында талшықты-оптикалық байланыс желісін салу жобасын іске асыру жоспардан бір жыл ерте – 2026 жылдың соңына дейін аяқталатынын хабарлады. Ал шалғай аудандардағы байланыс 2027 жылдың соңына дейін жерсеріктік байланыс арналарымен қамтамасыз етілмек.

«Жоба 2027 жылдың соңына қарай елдегі ауылдардың 99%-ын жоғары жылдамдықты интернетпен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Енді таяу арада мектеп, аурухана, әкімшілік ғимарат, бюджеттік ұйымдар, сондай-ақ қоғамдық кіру нүктелері мен мемлекеттік шекаралардағы 40-тан астам өткізу...

Биыл қазақ мұнайының экспортты қысқарды. Мемлекеттік кірістер комитетінің дерегі бойынша, Азия мен Америка нарықтарының жабылуы еліміздің экспорттық географиясын тарылтып, Еуропаға тәуелділікті күшейтті.

2025 жылдың қаңтар–сәуір айларында Қазақстанның мұнай экспорты 21,3 млн тоннаны құрады. Биылғы көрсеткіш былтырғы осы кезеңмен салыстырғанда 12%-ға азайып отыр. Экспорт көлемінің төмендеуімен қатар, одан түскен табыс та 19%-ға қысқарып, 11,9 млрд долларды ғана құрады.

Кейбір елдер қазақ мұнайынан бас тартты

Биыл Қазақстаннан мүлде мұнай сатып алмаған елдердің тізімі айтарлықтай ұзарып отыр. Олардың қатарында Оңтүстік Корея, Үндістан, Ұлыбритания, Бруней, Хорватия, Израиль және Польша бар. Бұл елдер 2024 жылдың алғашқы төрт айында Қазақстаннан шамамен 2 млн тонна...

Денсаулық сақтау министрлігі 2025 жылғы 1 қыркүйектен бастап күшіне енетін мектептегі тамақтанудың жаңа стандарты мен көп нұсқалы үлгілік мәзірді әзірлеп, бекітті.

Ерекшеліктер ескеріледі

ҚР ДСМ Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті төрағасының орынбасары Роза Қожапованың айтуынша, мәзір балалардың физиологиялық қажеттіліктері мен калориясын ескере отырып жасалған.

Онда жас санаттары, маусымдық, сондай-ақ ас блогы жоқ мектептердегі балалардың тамақтануы ескерілген. Стандарт сондай-ақ шағын жинақталған мектептерде, буфеттерде тамақтануды ұйымдастыруға және қант диабеті, тамақ аллергиясы, целиакия ауруы, лактоза жеткіліксіздігі және басқа да аурулар сияқты ерекше диеталық қажеттіліктері бар балаларды тамақтандыруға қойылатын талаптарды қамтиды», – деді ол

Қант пен...

2025 жылғы мамыр айында Алматы қаласында пәтер жалға алу ақысы сәуірмен салыстырғанда 3,6%-ға арзандады. Мегаполисте 2023 жылғы қыркүйектен бері алғаш рет жалға алу бағасы айтарлықтай төмендеп отыр.

Бір қызығы, мамыр айында қалада бағаның осылайша арзандауы кейінгі он жылда екінші рет ғана болып отыр. Алғаш рет жалға алу ақысы 2016 жылы түскен. Сол кезде баға бірден 16%-ға төмендеген. Басқа жылдардың бәрінде көтерілген.

Сол себепті мұны жылдың осы уақытына тән құбылыс деп атауға болмайды дейді «Бірінші кредит бюросының» сарапшылары.

Алматыда жалға берілетін пәтердің 1 шаршы метрі 5,2 мың теңге болды.

Бұл уақытта мегаполисте баспана құны көтеріліп жатыр. Жаңа пәтер бағасы 1,9%-ға...

Аэродромға шабуыл

Украина Ресейдің тағы бір аэродромына дрондармен шабуыл жасап, екі әскери ұшағын жойған. Сонымен бірге украиналық ұшқышсыз басқарылатын құрылғылар арқылы Қазан қаласындағы оқ-дәрі шығаратын зауытқа шабуыл жасалған. Нысан өртке оранып, жұмысын тоқтатқан. Бұл туралы Ресей мен Украина БАҚ-тары жазды.

9 маусым күні таңға жуық Украина дрондары Нижегород облысында орналасқан Саваслейка аэродромына шабуыл жасаған. Нәтижесінде МиГ-31 және Су-30/34 екі әскери ұшағы жойылған. Украиналық бұқаралық ақпарат құралдарының мәліметінше, «Кинжал» аэробаллистикалық зымырандарын таситын әскери ұшақтар дәл осы әуежайдан ұшырылады.

Оқ-дәрі зауыттары өртенді

Сонымен бірге украиналық дрондар Чуваш республикасында орналасқан әскери радиоэлектронды жүйелер мен...

НАТО Бас хатшысы Марк Рютте Ресейден қорғану үшін әуе және зымыранға қарсы қорғаныс мүмкіндіктерін 400%-ға арттыруға шақырды.

 Le Figaro ақпаратына қарағанда, ол бүгін Лондонда өтетін конференцияда сөйлеуі қажет.

«Ресей аспаннан үрей сеуіп отыр»

«Біз ұжымдық қорғанысымызда серпіліс жасауымыз керек (…) Шындығында, Украинадағы соғыс аяқталса да, қауіп жойылмайды», – дейді НАТО Бас хатшысы.  

Марк Рютте НАТО-ның әуе және зымыранға қарсы қорғаныс қабілеттерін 400%-ға арттыруға шақырып отыр. Өйткені, оның пікірінше, бұл «аспаннан үрей сеуіп отырған» Ресейге қарсы тұру үшін қажет. Бұл ұсынысын ол Chatham House сараптамалық орталығында өтетін іс-шарада айтпақ.

Марк Рютте 24-25 маусымда Гаагада өтетін НАТО саммит...

Қазақстанда қорғаныс министрі ауысты. Бұл қызметті 2022 жылдың қаңтарынан бері атқарған Руслан Жақсылықов лауазымынан босатылып, орнына Дәурен Қосанов тағайындалды. KursivMedia қазірге дейін кімдердің қорғаныс министрі болғанын, кімдердің сотталып, кімнің қызметтен қуылғанына шолу жасады.

Серік Ахметов

Сотты болған премьердің бірі – Серік Ахметов. Ол 2006 жылдың қыркүйегінде Көлік және коммуникациялар министрі болып тағайындалған. Содан кейін премьер-министрдің орынбасары болған.

Ахметов 2009 жылы Қарағанды облысының әкімі, араға үш жыл салып, премьер-министрдің бірінші орынбасары болды.

Ал 2012 жылдан 2014 жылдың сәуіріне дейін Үкіметті басқарды. Серік Ахметов сол жылдың қазанында қамауға алынды. Ол кезде қорғаныс министрлігін басқарып тұрды.

2015 жылдың 11 желтоқсанында...

АҚШ президенті Дональд Трамптың үш басты кеңесшісі дүйсенбі күні Лондонда Қытай өкілдерімен кездеседі. Олар әлемнің екі ірі экономикасы арасындағы сауда дауын шешуге тырысады. Бұл туралы Reuters хабарлады.

Басылым мәліметінше, Құрама Штаттардан келіссөздерге қаржы министрі Скотт Бессент, сауда министрі Говард Лютник және сауда өкілі Джеймисон Грир қатысады. Трамп өзінің Truth Social әлеуметтік желісінде осылай деп жазды.

Қытай сыртқы істер министрлігінің мәліметінше, вице-премьер Хэ Лифэн 8-13 маусым аралығында Ұлыбританияда болады. Ол Қытай-АҚШ экономика және сауда кеңесінің алғашқы отырысына қатысады.

5 маусымда Трамп Қытай төрағасы Си Цзиньпинмен телефон арқылы сөйлескен. Олар бір-бірін еліне шақырып, сауда келіссөздерін жүргізуге келіскен.

Вашингтон мен...

Қазақстанда ипотеканың шекті пайыздық мөлшерлемесі 25%-дан 20%-ға дейін төмендеді. Реттеуші органның тиісті қаулысы 2025 жылдың 16 маусымында күшіне енеді.

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Ұлттық банктің бірлескен қаулысына сәйкес, банктер ипотеканың жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесін 20%-дан асыра алмайды.

Бұл өзгеріс тек ипотекаға ғана қатысты. Микроқаржы ұйымдары мен банктер беретін келіпсіз несиенің шекті мөлшерлемесі 46%-дан аспауы тиіс.

Ал банктен кепіл қоя отырып алынатын кредиттің жылдық мөлшерлемесі 35%-ды құрайды.

Ал 45 күнге дейін берілетін жылдам несиенің пайыз күніне 0,3 %-дан басталып, 179% дейін жетеді.

Ипотекамен үй алғысы келетіндерге 2026 жылдан бастап несие рәсімдеудің тәртібі қатаяды.

Енді банктер қарыз алушыларды...

Қазақстан мен Болгария Транскаспий халықаралық көлік дәлізін бірге дамытпақшы. Екі ел президенттері арасындағы келіссөз барысында тараптар халықаралық дәлізді дамыту бойынша өзара түсіністік меморандумына қол қойған. Бұл туралы Ақорда хабарлады.

Ақорданың мәліметінше, екі ел мынадай құжаттармен алмасқан:

Түркістан облысы Ордабасы ауданы Төрткүл ауылында 16 жасар қыздың денесі жол жиегінен табылды. Ауыл тұрғындарының сөзінше, күдікті ретінде ауыл ішіндегі наубайханада жұмыс істеген еңбек мигранты ұсталып қамауға алынған. Артынша ауылда байланыс үзіліп, Төрткүлде жұмыс істеп жүрген барлық еңбек мигранты шығарылған. Қайғылы оқиғадан соң, ауылда күзет күшейтілген. Ауыл әкімдігі оқиға болғанын растады. Полиция оқиғаға қатысты қылмыстық іс қозғалғанын хабарлады.

Қайғылы оқиға 5 маусымнан 6 маусымға қараған түні болған. Ауыл тұрғындарының сөзінше, қыз өз отбасының дүкенінен үйіне шығып, жоғалып кеткен. Үйіне оралмаған оны туыстары мен ауылдастары полициямен бірге түнімен іздеп таппаған. Таңертең полиция оның денесін жол жиегінде орналасқан балабақша қоршауының маңынан тапқан...

L’Oreal тері күтіміне арналған Medik8 ағылшын компаниясын сатып алатынын жариялады. Себебі француз компаниясы өнімдерін әлеуметтік желілер арқылы жарналамауға ұмтылып жүр. Бұл туралы Bloomberg хабарлады.

Басылымның мәліметінше, дүйсенбі күні компания бренд басшылығы өзгермейтінін, ал Inflexion миноритарлы акцияларын сақтап қалатынын жариялады.

L’Oreal әлеуметтік желілердегі инфлюенсерлер қызығатын тері күтіміне арналған өнімдерді ұсынғанды жөн деп шешті. Косметикалық өнімдер TikTok секілді платформаларда көп жарнамаланады. Себебі қарапайым халық арасында «дермокосметикаға» сұраныс жоғары.

Бір апта бұрын Financial Times келісім құны шамамен 1 млрд еуро (1,14 млрд доллар) деп хабарлаған. Ұлыбритания салық қызметінің мәліметінше, 2023 жылы Medik8 компаниясы 15,6 млн фунтов стерлинг табыс тапқан.

Medik8 компаниясы...

Қазақстанда көліктің киесі, жаны бар деп есептейтіндер өте көп. Сондықтан елімізде автомобиль жай ғана қозғалыс құралы болудан қалған.

Қазақ халқында аң-құстың, жануарлардың киесі туралы ұғымды мал мен аңшылықтан ажыраған бүгінгі буын оп-оңай көліктерге таңып жатқандай.

Ырым ба, шындық па?

Қазақстанда көліктің жаны бар, киесі бар деген түсінік кеңінен таралып жатыр. Көліктің ішінде айтылмайтын, жасалмайтын нәрселер – табу мен эвфемизмдер жиі кездеседі.

Мәселен, жаңа көлік алғың келсе, мұны қазір тақымдап жүрген темір тұлпарыңыздың көзінше айтпағаныңыз жөн. Онда иесіне көңілі қалып, жол көлік апатына ұшырауыңыз немесе аяқ астынан бұзылып, шығындалуыңыз ғажап емес.

«Мен де бұрын...