Жаңалықтар

23 сәуір – Ұлттық кітап күні Астана қаласында салтанатты жиын ұйымдастырылып, байқау жеңімпаздары анықталды. «Жыл кітабы» деп Гаухар Саймасаеваның «Қазақстан тарихи тұлғалары» сериясы танылды. Басқа да номиналиялар бойынша жеңімпаздар арасында президенттің әкесінің кітабы да бар.

Байқауға кейінгі екі жылда жарық көрген отандық авторлардың туындылары ұсынылды. Оған 120-дан аса өтініш түскен. Гран-При иегеріне 5 млн теңге табысталса, қалған 9 номинация жеңімпаздары да ақшалай сыйлықтармен марапатталды.

Олар:

«Балаларға арналған үздік кітап» – Тау құсы – Елдос Тоқтарбай

«Үздік комикс» – «KHAN COMICS» баспасы

«Нон-фикшн бағытындағы үздік кітап» – «Қаныш және ғылыми майдан» – Бағдат Құдияров

«Детектив жанрындағы үздік кітап» – Кемел Тоқаев...

Нейрон желілері қазір сурет сала алады, мәтінді ғажап жазады, адамдардың жүріс-тұрысына да талдау жасайды. Ол аздай, кейінгі кездері олардың мойнына фейкпен күрес сынды маңызды миссия да «ілінді». Аттап бассаңыз дезинформация қаптаған заманда ақпараттың шын-өтірігін тану оңай емес. Әсіресе, әлеуметтік желіде жалған ақпарат желдей еседі. Мұндайда шындыққа жететін құрал ретінде жасанды интеллектіні іске қосамыз. Бүгінгі материалымызда нейрон желілерінің фейктерді қалай танып қоятынын айтамыз. Оған қоса Қазақстанда қандай технологиялық бастамалар жасалып жатқанына тоқталамыз.   

Бұл мәселе неге маңызды?

Фейктерді интернеттегі жалған ақпарат деп қана түсінуге болмайды. Өйткені оның астарында өте үлкен манипуляция жатуы мүмкін. Ол қоғамдық пікірге, тіпті сайлау сынды...

Toyota мен Daimler жүк көлігі бөлімшелерін біріктіру туралы келісімге жақындап қалды. Бұл жүк көлігі нарығындағы ірі одақтардың бірі болуы мүмкін деп хабарлады Nikkei Asia басылымы.

«Toyota компаниясының құрамындағы Hino Motors пен Германиялық Daimler Truck-қа қарасты Mitsubishi Fuso жүк көлігі өндірушілері бірігіп, жаңа холдингтік компания құру жөніндегі келісімді аяқтауға жақын», – деп жазылған жапондық басылым таратқан ақпаратта.

Ауқымды жоспар құрылған

Жоспарға сәйкес, жаңа компания 2026 жылдың сәуір айында «Токио қор биржасының» Prime нарығында листингке шығарылады.

Екі компания бұл бастама туралы алғаш рет 2023 жылдың мамырында хабарлаған болатын. Ол кезде мәміле 2024 жылдың соңына...

Қазақстан мен OPEC+ арасында 2024 жылы басталған даудың күтпеген жерден қайта өршуі сәрсенбі, 23 сәуір күні, шикі мұнай бағасының төмендеуіне алып келді. Сол күні Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов ұлттық мүдде ұйым алдындағы міндеттерден жоғары тұрады деп мәлімдеген.

Ақкенженовтің ақталуына картел көне қоймады

Артынша Reuters агенттігінің осы салаға қатысы бар үш бірдей дереккөзі ұйымның бірнеше мүшесі маусым айында да мұнай өндірісін арттыруды ұсынады деп хабарлады. Агенттіктің мәліметінше, мұндай шешім өндіріс квотасын сақтау мәселесіне қатысты туындаған дауға байланысты қабылданған.

OPEC+ мүшелерін министр Ақкенженовтің өз мәлімдемесін қайта түзетуі де жұбата алмады.

«Қазақстан халықаралық міндеттерін сақтай...

2025 жылдың 23 сәуірінде Ыстанбұл маңында магнитудасы 6,2 балл жер сілкінісі болды. Haberturk хабарлауынша, салдарынан 151 адам зардап шекті.

«Дүмпу кезінде жоғары қабаттан секірген 151 адам ем қабылдап жатыр. Өміріне қауіп төніп тұрған жоқ. Қаза тапқандар жоқ. Қала бойынша үйлер қирамаған. Фтих ауданында бос тұрған ғимарат қирады», – деп жазды Haberturk.

Айта кетейік, Анадолы агенттігі бұған дейін жерасты дүмпулері жергілікті уақыт бойынша 12:49-да тіркелгенін жазды. Зілзала эпицентрі Силиври ауданы жағалауындағы Мәрмәр теңізінде орналасқан. Жер сілкінісінің ошағы 6,92 шақырым тереңдікте болған. Жер сілкінісі жақын маңдағы провинцияларда да сезілген.

AFAD сонымен қатар Ыстанбұлда 12:51-де 4,4 балл және 13:02-де 4,9 балды...

Әлеуметтік желіде Алматыда такси жүргізушісін ұрған ер адамның видеосы тарады. Қала полициясы ұрып-соғу фактісі бойынша прокуратурамен бірлесіп, жедел-іздестіру іс-шараларының кешенін жүргізді.

Нәтижесінде қаланың 19 жастағы тұрғынына қатысты заңсыз әрекеттер жасады деген күдікпен 32 жастағы ер адам анықталып ұсталды.

Күдікті полицияға жеткізілді. Тергеу амалдары жүргізіліп жатыр. Ер адам өз кінәсін мойындады.

Осы факті бойынша қылмыстық іс қозғалды, тергеу жалғасып жатыр.

Қазақстанның сыртқы істер министрлігі Түркиядағы жер сілкінісіне байланысты мәлімдеме жасады. Ресми ақпарат бойынша, 23 сәуірде Ыстанбұл маңында магнитудасы 6,2 балл жер сілкінісі болды, артынан афтершоктар жалғасып жатыр, деп хабарлайды KursivMedia.

«Қазір Түркия аумағындағы Қазақстан азаматтарынан Ыстанбұл қаласындағы Қазақстан Бас консулдығына өтініштер түскен жоқ. Қазақстан сыртқы істер министрлігі Түркия билігімен және Қазақстанның Түркиядағы дипломатиялық өкілдіктерімен бірлесіп ахуалдың дамуын қадағалап жатыр», – делінген ақпаратта.

Ыстанбұл қаласындағы Қазақстан Бас консулдығының консулдық есебінде 1137 Қазақстан азаматы тіркелген.

Соған байланысты министрлік қазақстандықтарды сабырлы болып, қауіпсіздік шараларын сақтауға, жергілікті билік органдарының нұсқауын мүлтіксіз орындауға шақырды.

Анадолы агенттігінің дерегінше, жерасты...

Ақтөбе облысы қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотында қылмыстық кодекстің бірнеше бабы бойынша айыпталған Қ. және К. өмір бойына сотталды, деп хабарлайды KursivMedia.

Олар қылмыстық кодекстің 121-бабының 4-бөлігі (жас балаға қатысты сексуалдық сипаттағы зорлық-зомбылық әрекеттері) және қылмыстық кодекстің 194-бабы 2-бөлігі 2-тармағы (алдын ала сөз байласу арқылы адамдар тобы жасаған бопсалау) бойынша кәнілі деп танылды.

Сот барысында сотталушылар Қ. және К. ағасының әйеліне WhatsApp мессенджері арқылы басқа адаммен қарым-қатынасы туралы айтып беретінін жазып, хат жолдаған. Ешкімге тіс жармауы үшін үшін 5 млн теңге талап еткен.

Сондай-ақ сотталушы Қ. ағасы мен жеңгесінің 15 жастағы қызын (2010 жылы туған) 2017 жылдан бер...

Қазақстан мұнай өндіруде ОПЕК+ келісіміне емес, бірінші кезекте елдің ұлттық мүддесіне сай әрекет етеді. Бұл туралы Reuters-ке берген сұхбатында Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов айтты.

«Біз тек ұлттық мүддеге қарай әрекет етеміз. Қазір біз ТШО-дағы өндірісті ұлғайтып жатырмыз және оны әрі қарай да қолдай береміз», – деді ол.

Министрдің сөзінше, Қазақстан ОПЕК+ аясында міндеттемесін орындауға дайын, бірақ ескі кен орындарындағы өндірісті тоқтата алмайды, онда бәрі қирайды. Сондай-ақ ірі мұнай жобаларының акционерлерімен келіссөздерді де жалғастыра береді, дегенмен оларға мұнай өндірісін қысқартуды міндеттей алмайды.

Министр түсіндіргендей, қазір елдегі мұнайдың 70%-ы Теңіз, Қашаған және Қарашығанақтан алынады. Ал 30%-ы...

Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Үндістанның премьер-министріне көңіл айтты. Бұл туралы Ақорда хабарлады.

Тоқаев премьер-министр Нарендра Модиге Үндістанның солтүстігінде орналасқан Пахалгам қаласындағы жантүршігерлік лаңкестік әрекет салдарынан бейбіт тұрғындардың қаза табуына байланысты көңіл айту жеделхатын жолдады.

Президент халыққа қарсы жасалған бұл зорлық-зомбылықты қатаң айыптайтынын жеткізіп, зардап шеккен азаматтардың тезірек сауығып кетуіне тілектестігін білдірді.

Мәжіліс депутаты Мақсат Толықбай елдегі мемлекеттік бұқаралық ақпарат құралдарын қатты сынады. Ол бюджеттен қаржыландырылатын көптеген басылымдар медиа-этиканы елемей, сенімді ақпаратты  өсек-аяңмен алмастырып жатқанын мәлім етті.

Мәжілісмен мемлекеттен миллиардтаған қаржы алып отырған мемлекеттік бұқаралық ақпарат құралдарының өзі медиа этикадан жұрдай деп баға берді.

«Көзге ілінетін ақпараттың 90%-ы өсек-долбар ғана. Кейбір журналистер мен блогерлердің кәсібилігіне қарның ашады, өсек-аяңның жетегінде жүр. Ресми ақпарат жоқ деген жалған ақпарат таратуға рұқсат деген сөз емес. Күдіктіні сот қылмыскер деп таппайынша, сырттан үкім кесіп, дербес деректерін, суреттерін жариялай салу, манипуляция, ақпаратты тексермей жариялап жіберу өте бір белең алып бара жатыр. Мұны да қадағалап жұмыс жүргізу...

ЕуроОдақ Apple мен Meta корпорацияларына үлкен айыппұлдар салды. Техноалпауыттар жарнамаға қатысты жаңа цифрлық ережелерді бұзған деп тапқан. Бұл туралы Politico басылымы хабарлайды.

Еуропалық комиссия «Цифрлық нарықтар туралы акт» заңы аясында айыппұл салды. Бұл заң 2024 жылы күшіне енген. Apple компаниясы қосымша дүкендерге қатысты ережелерді бұзғаны үшін 500 млн еуро төлеуге міндеттелді.

Ал Meta компаниясы «төле немесе келіс» атты жарнама үлгісі үшін 200 млн еуро айыппұл алды. Бұл модель қолданушылардан жарнамасыз қызметтерді пайдалану үшін ақы төлеуді талап етеді.

23 сәуір, сәрсенбіде Еурокомиссия технологиялық корпорацияларға қатысты бірқатар шешім қабылдады. Meta компаниясының Facebook Marketplace қызметіне қатысты реттеу күші жойылды. Ал Apple компаниясына...

Шымкент әкімдігі Руслан Берденовке жасалған шабуылға қатысты ресми мәлімдеме жасады. Шымкент әкімінің орынбасары Сәрсен Құранбек бірнеше күннен бері әкімдіктің не себепті үнсіздік сақтағанын түсіндірді.

Құранбектің айтуынша, оқиға болған уақытта әкім мен аппараттың барлық басшылары жұмыста болған.

«Ол күні барлығымыз да әкімдікте жұмыста болдық. Оқиға орнында болып, жедел жәрдем шақырттық. Қала әкімі және оның орынбасарлары толығымен ота аяқталғанға дейін ауруханада күттік. Ота аяқталғаннан кейін, түнгі сағат 2-лер шамасында ғана үйді-үйімізге тарадық. Яғни біз жағдайды толық бақылауда ұстадық», – деді әкім орынбасары.

Сонымен бірге әкімдік өкілі оқиға болған күннен бері әкімдіктің не себепт...

Түркия үкіметінің жанындағы Төтенше жағдайлардың алдын алу және салдарын жою басқармасы (AFAD) Ыстанбұлда магнитудасы 6,2 балдық жер сілкінісі болғанын хабарлады.

Анадолы агенттігінің дерегінше, жерасты дүмпулері жергілікті уақыт бойынша 12:49-да тіркелген. Зілзала эпицентрі Силиври ауданы жағалауындағы Мәрмәр теңізінде орналасқан. Жер сілкінісінің ошағы 6,92 шақырым тереңдікте болған. Жер сілкінісі жақын маңдағы провинцияларда да сезілген.

AFAD сонымен қатар Ыстанбұлда 12:51-де 4,4 балл және 13:02-де 4,9 балдық жерасты дүмпулері тіркелгенін хабарлады.

Түркияның ішкі істер министрі Али Ерликаяның айтуынша, жер сілкінісіне байланысты жағдайды тексеру үшін AFAD және басқа да тиісті мекемелердің топтары оқиға орнына жіберілген.

Жергілікті биліктің мәліметінше, құрбандар, зардап шеккендер немесе қирау туралы ақпарат...

Шымкент қаласы әкімінің орынбасары Руслан Берденовке жасалған шабуылдан кейін мемлекеттік қызметшілердің күзеті күшейтілмейді. Бұл туралы қала әкімінің орынбасары Сәрсен Құранбек мәлімдеді, деп хабарлайды KursivMedia.

«Мемлекеттік қызметші қоғамның бір мүшесі, Қазақстан азаматы. Мемлекеттік қызметкер үшін арнайы күзет қызметінің қажеті жоқ. Берденов мырзаның, менің де, қала әкімінің де ешқандай күзеті жоқ», – деді Сәрсен Құранбек.

Айтуынша, әкімге немесе оның орынбасарларына күзет немесе қару берілмейді.

«Ештеңе өзгермейді. Бұған дейін қалай болды, солай қалады», – деді ол.

Брифинг барысында журналистер Руслан Берденовтің көлік жүргізушісіне қатысты да ақпаратта нақтылады.

«Берденов мырзаның жүргізушісі күдіктінің ұсталуына...

АҚШ-тың Ресейдің Қырымды бақылауын ресми мойындауды ұсынды. Бұған Киев пен Еуропа одақтастары алаңдап отыр. Дегенмен Ұлыбритания мен Франция Украина кейбір аумақтарынан айырылуы мүмкін деген сценарийді де қарастырады. Дереккөздеріне сілтеме жасаған The Wall Street Journal осылай жазады.

Егер ондай жағдай болса, Лондон мен Париж Киевке қауіпсіздік кепілдіктері мен экономикалық қолдау көрсетуді талап етпек. Ұлыбритания Сыртқы істер министрлігінің өкілі газетке берген түсініктемесінде, Ұлыбритания АҚШ-тың соғысты тоқтату ниетін қолдайтынын және бұл бағытта одақтастарымен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.

АҚШ Украинаға соғысты тоқтатуға қатысты бірнеше ұсыныс ұсынды, деп жазды The Wall Street Journal. Нақты айтқанда, Қырымды Ресей аумағы деп тану, Украинаның НАТО-ға...

Мәжіліс депутаты Асхат Аймағамбетов магистратура мен докторантураға түсуде тапсыратын ағылшын тілі емтихандарына байланысты өзгеріс енгізуді ұсынды.

Депутат ғылыммен айналысу үшін ағылшын тілін білу маңызды екенін атап өтті.

Дегенмен ол бүгінде жасанды интеллект көмегімен кез келген ағылшын мәтінін санаулы секундта сапалы түрде аударуға болатынына назар аударды..

«Иә, ағылшын тілі ғылым үшін әлі де қажет. Қажет болады да. Бірақ қазіргі технологиялардың арқасында бұл талап магистратураға түсуге кедергі болмауы тиіс. Өйткені енді осы технологиялармен, жастар ғылыми жұмысын бастай алады.  Оның үстіне, шыны керек, айтылған талап студенттердің тілдік деңгейін айтарлықтай көтере алған жоқ. Ең қиыны – қазақ әдебиеті мен өнерін...

«Бипэк Авто Қазақстан» компаниялар тобы мен қашқын кәсіпкер Анатолий Балушкинге тиесілі болған «Рахманов қайнары» санаторийі бюджет қаржысы есебінен қалпына келтіріледі. Нысан сот ісіне байланысты 2021 жылдан бері байланысты жұмыс істемей тұр.

2025 жылдың қаңтарында сот шешімімен санаторий мемлекет меншігіне өтті. Курорттың барлық мүлкі 3 млрд теңгеге бағаланып, ШҚО кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасының балансына берілді. Аудан әкімдігі бұл нысан жеке қолға берілмейтінін, әрі тек мақсаты бойынша пайдаланылатынын атап өтті.

Әкімдік хабарлағандай, «жұмыс істемеген жылдары санаторийдің материалдық-техникалық базасы тозып кеткен». Осыған байланысты, мемлекеттік бюджет есебінен санаторийдің инфрақұрылымын қалпына келтіру және жөндеу бойынша жоба-сметалық құжаттама (ЖСҚ) әзірленіп жатыр.

Алайда шенеуніктер қай...

Алматы облысы полициясы «Хуторский» тобының басшысы деп аталып жүрген Хасан Қасымбаевқа қатысты қылмыстық істің қай сатыда тұрғанын хабарлады.

«Бұқаралық ақпарат құралдарында Хасан Қасымбаев және басқа да тұлғаларға қатысты қылмыстық істің сотқа жолданғаны туралы шындыққа сәйкес келмейтін ақпарат жарияланды.

Бұл қылмыстық іс бойынша тергеу аяқталып, қазір іс материалдары тараптарға танысу үшін ұсынылған», – деп мәлімдеді полиция департаменті.

Танысу процесі аяқталғаннан кейін іс айыпталушыларды сотқа беру мәселесін шешу үшін прокуратураға жолданады.

Бұған дейін Қасымбаевқа қатысты қылмыстық істі тергеу аяқталғаны белгілі болды.

Айта кетейік, 2024 жылдың қарашасында Қасымбаев қамауға алынды. Сол кезде Хасан Қасымбаевтың туған ағасы Аслан Қасымбаевтың Талғар ауданы...

Қазақстанда жекеменшік мектептердегі мұғалімдер бірнеше айдан бері айлық ала алмай жүр. Себебі 2023 және 2024 жылдардағы берешекті толық өтемеген мемлекет биыл да қаржыны дұрыстап аудармай жатыр. Бұл туралы Kursiv.Media тілшісіне ұстаздар мен жекеменшік мектептер мүддесін қорғаушы ұйым хабарлады.

Республикада 800-ге жуық жекеменшік мектеп бар болса, олардағы 250 мыңнан аса оқушы мемлекет тапсырысымен білім алады.

Мемлекетпен келісімшартқа отырған жекеменшік мектептерге бөлінетін қаражаттың жартысын 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап жергілікті бюджеттер аударуы керек. Алайда өңірлердің бәрі білім саласына арналған ақшаны уақытылы бөлмей отыр.

Айлық алмаған ұстаздар қатты алаңдайды

Жекеменшік білім беру ұйымдарының республикалық қауымдастығы осы мәселеге қатысты дабыл қақты...

Соңғы күндері Қазақстанда TikTok платформасының жұмысы нашарлап кетті. Көпшілік әлеуметтік желідегі видеолардың ашылмай, ұзақ уақыт жүктелмейтінін айтып шағымданып жатыр. Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева платформаның жұмысында еш кінәрат жоқ екенін айтты.

«Біз TikTok өкілдерімен тығыз жұмыс жүргізіп жатырмыз. Осыдан 1-2 ай бұрын бұл платформада заңсыз контенттің үлесі көп болып кетті. Ондай контентті алдырып тастау кезінде сондай техникалық ақаулар болды. Бірақ қазіргі таңда ондай проблемалар жоқ. Біз TikTok қоян қолтық жұмыс істеп жатырмыз. TikTok қазір қатпай, жүйелі жұмыс істеп жатыр. Платформаға техникалық тұрғыдан ешқандай ықпал жасалып жатқан жоқ», – деді министр.

Бірақ сайттардың жұмысындағы...

Қазақстан геологтары тәліптер басқаратын ауғандық пайдалы қазбалар кен орындарында зерттеу жүргізді. Ол үшін ERG Exploration, Kazakhmys Barlau және «Қазатомөнеркәсіп» компанияларының өкілдері арнайы барған. Бұл жайлы премьер-министр сайтында жазылған.

Кабул қаласында өткен кездесуде Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин мен Ауғанстан Ислам Әмірлігінің Кен өндіру және мұнай министрі Хедаятулла Бадри келісім жасасты. Жұманғарин ауған тарапына пайдалы қазбалардың әлеуетті кен орындарын зерттеуге қолдау көрсеткені үшін алғыс айтты.

«Бүгінгі таңда Қазақстан геологиялық барлау, қатты пайдалы қазбаларды өндіру және өңдеу саласында тәжірибесі бар кәсіби тау-кен компаниялары пулын құрды. Бұл компаниялар әлеуетті кен орындарын іздеуге және инвестиция салуға мүдделі. Осы бағытты талқылау...

Әділет министрі Ерлан Сәрсембаев ресми некелеспеген отбасылар ажырасқан жағдайда баланың әлеуметтік қамтылуы қалай болатынын айтты.

Министр Қазақстан зайырлы мемлекет болғандықтан, неке мен отбасы мәселелеріне қатысты заңда көзделген түсініктерді ұстанатынын, оларды діни көзқараспен араластыруды, ұғымдарды қайта қарауды жоспарлап отырмағанын жеткізді.

Журналистер соған қарамастан, Қазақстанда мұсылмандық шарт бойынша неке қиып, кейін ажырасып жататын жағдайлар кездесетінін, мұндайда баламен қалған әйел мемлекеттің қолдауынан айырылатынын айтып, министрлік мұны қалай реттейтінін сұрады.

Ерлан Сәрсембаевтың сөзінше, мұндайда балалар мемлекет назарынан тыс қалмайды.

«Мұндай жағдайда неке жасалған, жасалмағанына қарамастан, тараптардың бірі баланы бағуға тиісті төлемді жасамаса, мемлекет тарапынан міндеттеме қарастырылған. Оған сай...

2024 жылы қарашада Тимур Құлыбаевқа тиесілі жылжымайтын мүлікті басқаратын «Mercury properties» ЖШС-ның иелері ауысты. Компания қайта тіркеуден өтті. Бұған дейін «Mercury properties» ЖШС-ның иелері — Тимур Құлыбаевқа тиесілі «Кипрос» ЖШС мен Динара және Тимур Құлыбаевтардың ұлы Асқар Алтай болатын. Қайта тіркеуден кейін, Асқар Алтай компания құрылтайшылары қатарынан шықты. Оның орнына Динара Құлыбаева кірді.

27 млрд теңге көлеміндегі кірісі бар «Mercury properties» Тимур Құлыбаевты Қазақстандағы ең ірі рентье иелерінің біріне айналдырып отыр.

Қайта тіркеуден кейін құрылтайшылар қатарында «Кипрос» ЖШС (Тимур Құлыбаев деп оқыңыз) және оның жұбайы Динара ғана қалды. Ол – бұрынғы президент Нұрсұлтан Назарбаевтың екінші қызы.

Тимур Құлыбаев...