Жаңалықтар

Қаржы министрлігі президент Тоқаевтың тапсырмасымен жаңа цифрлық жобаларды әзірледі. Жоба Электронды қаржы орталығында таныстырылды. Соның ішінде Қазақстанның 20 млн тұрғыны туралы деректер базасы бар.

Smart Data Finance

Жобалардың бірі – Smart Data Finance жүйесі. 70-тен астам дереккөз бен база мәліметтерін біріктіріп, қазірдің өзінде іске қосылды. Бұл жүйе әрбір салық төлеушінің цифрлық құжатын жасайды. Ол құжатта мүлік, бизнес, салықтар, мемлекеттік сатып алуларға қатысу, қолдау шаралары және кадрлық көрсеткіштер туралы ақпарат бар.
Қазірдің өзінде:

Министрліктің айтуынша, осы деректер негізінде салық автоматты түрде есептеліп, уақтылы төленуі қадағаланады. Сондай-ақ, бюджет...

1-4 қазан аралығында Алматыдағы «Халық Арена» мұзайдынында мәнерлеп сырғанаудан Denis Ten Memorial Challenge 2025 VI халықаралық турнирі ұйымдастырылады. Жарыс 2025-2026 жылғы ISU Challenger Series маусымының жетінші кезеңі болып саналады.

Турнирге әлемнің 25-тен астам елінен шамамен 150 спортшы қатысады. Бағдарламада жеке сырғанау, мұздағы билер және жасөспірімдер арасындағы жарыстар бар. Жарыс нәтижелері ISU әлемдік рейтингінде ескеріліп, спортшыларға ұпай жинап, Олимпиадаға жолдама алу мүмкіндігін береді.

Денистің арманы

«Мен Қазақстанда елді әйгілі ететін жаңа спортшылар пайда болады деп сенемін», – деген еді Денис Тен.

Осы арманды жүзеге асыру мақсатында халықаралық турнир жыл сайын өткізіліп келеді. Ұйымдастыру комитетін...

Тамыз айында шетелдік лаңкестік ұйымға қосылғысы келген адамға қатысты сот үкімі шықты. Бұл туралы Терроризмге қарсы орталықтың баспасөз қызметі хабарлады.

Орталықтың мәліметінше, тамызда жалпы терроризмге қатысы бар 12 адамға қатысты сот үкімі шыққан.

«2025 жылғы тамызда Қазақстан Республикасының 12 азаматы террористік және экстремистік қылмыстар жасағаны үшін сотталды» – делінген баспасөз хабарламасында.

Сотталғандардың 11-і терроризм идеясын насихаттаған. Сонымен бірге зорлық-зомбылықты ақтап және діни араздық шақырған.

Бұл топтағы 1 адам лаңкестік ұйымға қосылу үшін шетелге шығуды ойластырған. Экстремизмге қатысы бар олардың барлығы сот шешімімен кінәлі деп танылып, әртүрлі мерзімге бас бостандығынан айырылған.  

Жаңа iPhone 17-нің Қазақстандағы ресми бағасы белгілі болды. Apple компаниясының Қазақстандағы серіктестері Freedom Mobile-да жаңа модельдердің құнын таныстырды.

iPhone 17 256 GB – 624 990 теңге

iPhone 17 512 GB – 789 990 теңге

iPhone Air 256 GB – 779 990 теңге

iPhone Air 512 GB – 944 990 тенге

iPhone Air 1 TB – 1 104 990 теңге

iPhone 17 Pro 256 GB – 859 990 теңге

iPhone 17 Pro 512 GB – 1 024 990 теңге

iPhone 17 Pro 1 TB – 1 184 990 теңге

iPhone 17 Pro Max 256 GB – 934 990 теңге

iPhone 17 Pro Max 512 GB – 1 104 990 теңге

iPhone 17 Pro Max 1TB...

Әлемге әйгілі қазақстандық әнші Димаш Құдайберген Қытайдың Hunan Broadcasting System телеарнасымен бірлесіп жүзеге асырып жатқан Voice Beyond Horizon музыкалық жобасы Қазақстанды миллиондаған көрерменге туризм мүмкіндігі жоғары ел ретінде паш етпек.

Халықаралық ауқымды шоу Қазақстанның алты аймағын қамтиды: Түркістан, Маңғыстау, Алматы және Ақмола облыстары, Алматы мен Астана қалалары. Жобаның финалы елордада өтеді.

Қазір Димаш Құдайберген мен түрлі елдерден келген қатысушылар Түркістан өңірінен кейін Ақтауға ат басын бұрды. Сценарий бойынша түсірілімдер Каспий теңізінің жағасында және Маңғыстаудың ең көрікті орындарының бірі — Бозжыра шатқалында өтеді.

Жоба Қытай, Қазақстан, Қырғызстан, Италия, Малайзия және Сербиядан келген талантты орындаушыларды біріктірді. Олардың өнерін халықаралық деңгейде арнайы шақырылған...

20 қыркүйекте ауыл шаруашылығы санағының екінші кезеңі басталады. Интервьюерлер барлық елдімекенде үй-үйді аралап, деректер жинайды. Жалпы саны 1,2 млн үй шаруашылығын қамту жоспарланған.

Санақ барысында 22 сұрақ қойылады. Ол жерде мал мен құстың бар-жоғы, жер ресурстарын пайдалану, бақша егу, тыңайтқыш қолдану және басқа да мәліметтер қамтылады.

Үй-үйді аралау жұмысына 2,5 мыңнан астам интервьюер жұмылдырылады. Олар айрықша көк түсті формада – жилет пен бейсболкада болады, бейджде жеке басын растауға арналған QR-код бар. Егер үй иелері үйінде болмаса, интервьюер байланыс нөмірі көрсетілген хабарландыру қалдырады.

Ұлттық статистика бюросы ақпараттың қауіпсіздігі мен құпия сақталуына кепілдік береді. Барлық жауап заңмен қорғалады, ал деректер тек...

Орталық Азияның сусыз сахараға айналу қаупі бар. 2050 жылға қарай Орталық Азия мұздықтарының 50%-ы жойылады.

Ғалымдардың есебінше, 2100 жылға қарай қазіргі көлемнің тек 20–30%-ы ғана сақталады.

Мұздықтар жылдам ери бастайды

Kun ақпаратына қарағанда, бұл болжамдар 16–17 қыркүйекте өткен климат өзгеруіне қатысты ғылыми конференцияда айтылды.

Өзбек ғалымдарының ескертуінше, 2040 жылға қарай аймақтағы мұздықтары жылдам ери бастайды. Бұл – болашақта Орталық Азияның сусыз өңірге айналуы ғажап емес деген сөз.

Не құтқарады?

Гидрометеорология ғылыми-зерттеу институтының директоры Дониёр Тургуновтың пікірінше, соңғы 10 жылда мұздықтардың қатты еріп жатқаны байқалып отыр. Егер үрдіс жалғасса, 2050 жылға қарай Орталық Азия мұздықтарының шамамен...

2025 жылдың қаңтар–тамыз айларында республикалық бюджет кірісі 13,77 трлн теңгені құрады. Бұл жылдық жоспардан 6,5%-ға кем. Үкіметтің жоспары бойынша 8 айда бюлжетке 14,7 трлн теңге қаржы түсуі тиіс еді.

Қаржы министрлігінің дерегіне сүйенсек, бюджет жоспары 93,5%-ға орындалған. Мемлекет қазынасына 8 айда түскен ақшаның 9,01 трлн теңгесі салық түсімдері. Салыққа қатысты жоспар 96,6% орындалған.

Сонымен қатар осы кезеңде салықтық емес түсімдер жоспардан артық түскен. Нақтырақ айтқанда, жоспар 141,4%-ға орындалып, бюджетке 530,23 млрд теңге түсті.

8 айда Ұлтттық қордан республикалық бюджетке трансферт ретінде 3,8 трлн теңге аударылған. Бұл қаржының 2 трлн теңгесі кепілдік берілген трансферт болса, қалғаны нысаналы қаржы.

АҚШ президенті Дональд Трамп биыл жазда Тайваньға құны 400 млн доллар болатын қару-жарақ жеткізу жоспарын мақұлдамаған. Бұл жайлы дереккөздеріне сілтеме жасаған The Washington Post жазады.

Басылым дерегінше, Трамп бұл шешімді Қытай басшысы Си Цзиньпинмен сауда келісімі мен ықтимал саммит өткізу жөнінде келіссөз жүргізу үшін қабылдаған.

«Көмек пакеті бойынша әлі түпкілікті шешім қабылданған жоқ», – деп мәлімдеді Ақ үйдің ресми өкілі.

Дереккөздердің сөзінше, ұсынылған әскери көмек көлемі бұрынғыдан әлдеқайда қауіпті болар еді. Себебі оның құрамында оқ-дәрілер мен автономды дрондар да бар.

The Washington Post атап өтуінше, Трамп әкімшілігі соңғы уақытта Қытайға қатысты АҚШ ұстанымын...

Азаматтарға екі жұмыста бірдей істеуге рұқсат па? Бұл сұраққа Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жауап берді.

Министрлік мәліметінше, ҚР Еңбек кодексіне сәйкес, қазақстандықтардың бір уақытта бірнеше жұмыс орнында жұмыс істеуіне тыйым салынбайды. Дегенмен, екі жұмыста істеуге қатысты қойылатын талаптар мен шектеулер бар. Оған сәйкес екі жерде қызмет ететін адам негізгі жұмыста – 8 сағат, қосымша жұмыста 4 сағаттан артық жұмыс істемеуі керек. Яғни жұмысшының жалпы бір тәуліктегі еңбек уақыты 12 сағаттан аспауы тиіс.

Екі жұмыста істейтін азаматтарға қандай талаптар қойылады?

Екі жерде қатар жұмыс істейтін азаматтар Еңбек кодексінің 32-бабының 4-тармағындағы норманы орындауы қажет. Екінш...

Алматылық кондитер Нұршат Ақбергенова блогер Аселина Батырдың үстінен жазған талап арызы бойынша сотқа қатыспады. Азаматтық іс бойынша алдын ала тыңдау 19 қыркүйекте өтуге тиіс еді. Алайда талап арыз беруші сот отырысына қатыспай, отырысты кейінге қалдыруға өтінішхат жолдаған.

Азаматтық істі қараған судья тараптардың пікірін тыңдап, өтінішті қабылдады. Осылайша сот отырысы 30 қыркүйекте өтетін болды.

Бұған дейін құрақ көрпе тігуші кәсіпкер, блогер Аселина Батыр мен кондитер Нұршат Ақбергенова арасында дау туды. Аселина 6 қабаттан тұратын торттың бағасын 300 мың теңгеге бағалаған. Кондитер толық ақысын яғни 600 мың теңгені төлеуді талап етіп, салған ақшасын кері қайтарып жіберген.

18 қыркүйектен бастап Wildberries жаңа сатушыларға арналған тіркеу жарнасын 30 мың рубльден 5 мың рубльге дейін қысқартты. Бұл өзгеріс электронды саудадағы жаңа бизнеске тезірек бастау алып, дамуына көмектесуді көздейді деп хабарлады компаниядан.

Жаңа сатушылар тіркелген кезде WB Серіктестер порталында 5 мың рубль немесе 32 650 теңге жарна төлейді. Бұрын бұл сома 173 641 теңге болатын. Ең бастысы, төленген қаражат сатушының жарнама кабинетіндегі балансқа аударылады да, оны тауарларын жарнамалауға пайдалануға болады.

Компания алдағы жоғары маусымға дайындық аясында логистикалық жүйесін де күшейтіп жатыр. Жазда қоймалардың өткізу қабілеті 50%-ға артты.

Сонымен қатар, Wildberries серіктестер үшін арнайы жеңілдік енгізді: жыл соңына дейін...

Соңғы бір жылда қазақстандықтардың несие жүктемесі айтарлықтай артты: халыққа берілген қарыз 5,3 трлн теңгеге немесе 24,7%-ға көбейді. Пайызы қымбат болса да, халық кредитке көлік, үй, тұрмыстық техника алуын тоқтатқан емес. Бұл ретте экономист Руслан Сұлтановтың айтуынша, бұл құбылыс – халық табысының инфляцияға ілесе алмай келе жатқанының көрінісі.

Банктердің жиынтық пассивтері де өсіп, 47,7 трлн теңгеге жетті, бұл өткен жылмен салыстырғанда 16%-ға көп. Негізгі өсім ішкі активтердің есебінен қамтамасыз етілген. Үй шаруашылықтарының қарызға деген сұранысы бір жыл ішінде төрттен бір есе ұлғайса, бизнеске берілген қарыздар небәрі 1,8 трлн теңгеге немесе 16%-ға артты.

Депозиттер көлемі де рекорд деңгейге жетіп...

Қазақстанда көлік импортына қатысты сұрақтар әрдайым өзекті. Соңғы жылдары автонарық айтарлықтай өзгерді: электромобильдерге қызығушылық артты, дәстүрлі жанармаймен жүретін көліктерді импорттаға қатысты шектеулер енгізілді, утиль алымы мен салықтар жиі талқыланды. 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап кедендік рәсімдеу талаптары өзгере ме деген мәселе бүгінгі таңда автодилерлердің де, қарапайым азаматтардың да басты назарында.

Электромобильдер: «нөлдік баждың» болашағы

Қазақстан үкіметі 2022 жылдан бастап электромобильдерді елге әкелуді ынталандыру үшін кедендік баж салығын алып тастаған болатын. Бұл жеңілдік 2025 жылдың соңына дейін жарамды. Оның арқасында қазақстандық нарыққа қытайлық BYD, Chery, ресейлік Evolute, сондай-ақ әлемдік алпауыттар – Tesla, Hyundai, Kia секілді брендтердің электр үлгілері келе...

Бас прокурор Берік Асылов қылмыстық қауіп-қатерлер және қоғамдық қауіпсіздіктің тәуекелдерін болжау орталығының жұмысы туралы жазба жариялады.

Айтуынша, орталық жасанды интеллект элементтерін қолдана отырып, цифрлық жобаларды іске асыруға кіріскен.

«е-Өтініш» жүйесіндегі жолданымдарды талдайды, қылмыстылықты болжайды, Қазақстанға таралуына жол бермеу үшін әлемдік қылмыстық қауіп-қатерлерді бақылайды. Жуырда дәл осы орталық автокөлік иелеріне бағытталған ауқымды фишингтік шабуыл туралы алдын ала ескерту жасады», – деп жазды Асылов.

Қаскүнемдер жол жүрiсi қағидаларын бұзғаны туралы «қаулы» тіркелген және «айыппұл төлеу» сілтемесі бар хаттарды таратып жатыр. Оған өту қаражаттың ұрлануына және құрылғылардың зақымдалуына әкеледі. Алғашқы шабуылдар АҚШ пен РФ-да тіркелген.

Төтенше жағдайлар министрлігі 19-20 қыркүйек күндеріне дауылды ескерту жариялады. «Қазгидромет» РМК мәліметі бойынша елдің бірқатар өңірінде найзағай ойнап, қатты жел тұрып, тұман түседі.

«Алдағы үш тәулікте елдің басым бөлігінде ауа райын атмосфералық фронттар айқындайды. Оларға байланысты жекелеген өңірлерде жаңбыр жауып, найзағай ойнайды, жел күшейеді, бұршақ пен дауыл соғуы ықтимал. 20 қыркүйекке қараған түні Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы таулы аймақтарда жаңбыр мен қар түріндегі жауын-шашын күтіледі. Республиканың көптеген өңірлерінде түнгі және таңғы сағаттарда тұман болжанады», – деп хабарлайды «Қазгидромет».

Бұршақ жауып, дауыл тұрады

19 қыркүйек күні Павлодар, Қарағанды, Ұлытау облыстарында қатты жаңбыр жауып, арты бұршаққа ұласады...

Түркия үкіметі «Ұлттық технологиялық серпіліс» бағдарламасы аясында өз ядролық реакторларын жасауға кіріскенін жариялады. Бұл бастаманы елдің өнеркәсіп және технология министрі Мехмет Фатих Каджыр мәлімдеді.

Министрдің айтуынша, жобаның басты мақсаты – стратегиялық маңызды салаларды (жасанды интеллект, қорғаныс өнеркәсібі, химия және металлургия) тұрақты, көміртексіз және үздіксіз энергиямен қамтамасыз ету. Өз ядролық технологияларын дамыту Түркияға энергетикалық тәуелсіздікті нығайтуға және технологиялық дербестігін арттыруға мүмкіндік береді.

«Біз ядролық энергетикада өз жолымызды саламыз. Бұл тек энергия мәселесі емес, бұл – тәуелсіздік, технологиялық қуат және тұрақты даму мәселесі», – деді Каджыр.

Бағдарлама аясында зерттеу орталықтары ашылады, мамандар дайындалады, өндірістік база дамиды және...

2025 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша екінші деңгейлі банктердің таза пайдасы 1,86 трлн теңгені құрады. Ұлттық банк статистикасына сай, бір айда банктердің таза пайдасы 1,64 трлн теңгеден 1,86 трлн теңгеге жеткен.

Ал 2024 жылдың тамыз айымпен салыстырғанда 14,8%-ға артық. Бұл жалпы сектордың алған пайдасы, әр банктің таза табысына қатысты мәлімет ай соңында жарияланады.

Активтер мен міндеттемелер

Банк секторының жалпы активтері 66,6 трлн теңгеге жетті. Ал міндеттемелер көлемі 56,9 трлн теңгені құрады. Ал капиталы 9,5 трлн теңгеден 9,8 трлн теңгеге жеткен.

Қазіргі кезде Қазақстанда банктер туралы жаңа заң жазылып жатыр. Ол жыл соңына дейін қабылдануы тиіс...

Гүлзира Айдарбекова кенже келіні Индира Мауленнің  анасына керемет тәрбие бергені үшін рахмет айтты. Оның пысықтығына сүйсінді.

Индира Маулен – танымал әнші Қайрат Нұртастың кенже інісі Занғар Нұртастың жары. Енесі оған ұдайы ризашылығын білдіріп жүреді.

«Мамам тұрса, шай ішсін деген шығар»

«Жаным-ау, өзі асығып бара жатса да, таңғы астың бәрін дайындап кетіпті. Мұндай келінді қалай жақсы көрмейсің! Каша-машасы дайын. Тұшпарасын да әзірлеп қойыпты. Қолдың жұмыртқасын қайнатып, бауырсағы бар, самсасы бар, нанын жауып, бәрін дайындап кетіпті. Мама тұрса, шәй ішсін деген шығар. Осындай тәрбие берген анасына рахмет!», – деді Гүлзира Айдарбекова.

Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық филармониясы жаңа маусымын қазақ ретро музыкасының камералық «Ән – аманат» концертімен ашты. Кеште үш алып композитор Нұрғиса Тілендиев, Әбілахат Еспаев пен Шәмші Қалдаяқовтың туындылары шырқалды.

Концертте филармония солистері Мәдениет қайраткері Ержан Әлімбетов, «Ерен еңбегі үшін» медалінің иегері Мақпал Қазыбекқызы, Мәдениет саласының үздігі Гаухар Асылханқызы, Халықаралық байқаулардың лауреаттары Біржан Бәзілжан мен Жанқожа Аяпов өнер көрсетті.

Камералық концерт қазақ музыка өнерінің үш алыбы: Нұрғиса Тілендиев пен Әбілахат Еспаевтың 100, Шәмші Қалдаяқовтың 95 жылдығына арналған. Сондықтан осы композиторлардың туындылары орындап, шығармашылығына жеке тоқталып, әр туындының тарихы сөз болды.

Қостанай облысында полиция интернет-алаяқтарға көмектесіп жүрген 16 жасөспірімді ұстады. Бұл туралы Polisia.kz хабарлады.

Ұсталғандардың бірі Лисаков қаласының 18 жастағы тұрғыны, жаңа SIM-карталардың жеткізушісі болған. Кейін осы нөмірлер әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде жалған аккаунттар ашуға пайдаланылған.

«Тінту барысында оның үйінен 21 телефон, түрлі операторлардың 48 SIM-картасы және модем тәркіленді. Мұның бәрі қазақстандықтарды алдау үшін қылмыстық схемаларда қолданылған», – делінген ақпаратта.

Ал Алматы, Астана, Ақтөбе, Қостанай және Семей қалаларының тұрғындары зардап шеккен бес қылмыстық іс бойынша келтірілген шығын 80 миллион теңгеден асты. Азаматтар нөмірлердің жалған тұлғаларға тіркелгенін білмесе де, ақша аударып отырған.

Тергеу барысында полиция...

Әлемдік экономикалық дағдарыс келе жатыр. Ол 2008 жылғыдан да ауыр болуы ықтимал. Moody’s сарапшысы Марк Занди осындай болжам жасады.

Ол АҚШ экономикасының алдағы 12 айда рецессияға ұшырау ықтималдығын «жайсыз жоғары» деп атады.

Әлемдік экономикалық дағдарыс қаупі

Сарапшылар алдағы айларда әлемдік экономикалық дағдарыс басталуы мүмкін екенін ескертті. Бұл құбылыс кем дегенде 2008 жылғы деңгейде болуы ықтимал. Тіпті одан да ауыр болуы ғажап емес.

Негізгі себептері

Мамандар ықтимал дағдарыстың басты факторларын атап көрсетіп отыр. АҚШ-та тұрғын үй құрылысына берілген рұқсат саны күрт төмендеген. Орталық банктер мөлшерлемелерді көтеріп, бизнес несиелер азайған. АҚШ пен Қытай арасындағы сауда соғысы жүріп...

Түркияның алғашқы ұлттық электромобилі енді Еуроппаға экспортталмақ. TOGG (Türkiye’nin Otomobili Girişim Grubu) өзінің көптен күткен T10X моделін 2023 жылы нарыққа ресми түрде ұсынды. Бұл тек жаңа көліктің шығуы ғана емес, Анадолы елі үшін технологиялық тәуелсіздіктің символына айналған еді. TOGG-тың алғашқы партиясы 2023 жылдың көктемінде тұтынушыларға жеткізілген еді, ал қазір көліктердің саны ондаған мыңға жетіп отыр.

TOGG T10X қандай көлік?

T10X – заманауи талаптарға сай жасалған толық электрокроссовер. Көліктің екі түрлі аккумулятор нұсқасы бар: 52,4 кВт/сағ және 88,5 кВт/сағ. Батарея сыйымдылығына қарай жүріс қоры 314 шақырымнан 523 шақырымға дейін жетеді. Жылдам қуаттау мүмкіндігі де бар: небәрі 28 минутта...

Алматылық «Қайрат» клубының жас қақпашысы Шерхан Қалмұрза УЕФА Чемпиондар лигасындағы тарихи ойынымен көзге түсті.

Лиссабонда өткен «Спортингке» қарсы кездесудің 20-минутында төреші Александр Мрынскийдің Луис Суареске жасаған фолынан кейін қазақстандық клуб қақпасына пенальти белгіленді. Допты орындауға португалдықтардың жартылай қорғаушысы Мортен Хьёлманд келді. Алайда 18 жастағы Шерхан Қалмұрза тамаша қырағылық танытып, соққыны аяғымен қайтарды.

Осы сэйвтің арқасында Қалмұрза Лига чемпиондарында пенальти қайтарған ең жас қақпашылардың бірі атанды. Бұған дейінгі рекорд бельгиялық қақпашы Миле Свиларға тиесілі, 2017 жылы «Бенфика» сапында 18 жас 65 күнінде пенальтиді тоқтатқан еді.

Қорытынды есепте «Қайрат» 1:4 есебімен жеңілгенімен, Қалмұрзаның ерлігі жанкүйерлер есінде қалды.