Жаңалықтар

Қазақстанның сыртқы қарызы 2024 жылы айтарлықтай өзгеріске ұшыраған. Былтыр 9 айда 2,3 млрд долларға өсіп, 165,8 млрд долларды құрады. Қазақстан қарызды негізіне Нидерланды, Ұлыбритания және Ресейден алған.

Қазақстан сыртқы борышының құрылымында Нидерландыға қарызы 42,1 млрд долларды құрайды. 2023 жылдың 9 айымен салыстырғанда көрсеткіш 1,2%-ға азайған.

Одан кейінгі орында Ұлыбритания келеді. Бұл мемлекеттен Қазақстан 14,3 млрд доллар қарыз алған. Жылдық мәнде Ұлыбритания алдындағы қарыз 2,1%-ға өсті.

2024 жылдың 9 айында Қазақстанның Ресейдан алған қарызы өскені байқалады. Жылдық мәндегі өсім 8%-ға тең. Қазір Ресейден тартылған борыш 13,5 млрд долларды құрайды. Ал 2023 жылдың 1 қазанында бұл көрсеткіш 12,5 млрд...

Қазақстанның халық жазушысы Мұхтар Мағауиннің жаназасы 11 қаңтар күні АҚШ-тың Мэриленд штатында жергілікті уақытпен 10:00–де түріктің Diyanet Center of America мешітінде өтеді. Әрі сол штаттың зиратына жерленеді. Бұл туралы Америкадағы қазақстандықтар ҚазАқпарат агенттігіне хабарлады.

«Мұхтар Мағауиннің жаназасы қаңтардың 11-і, сенбі күні сағат 10:00-де Ленхем қаласындағы түріктің Diyanet Center of America мешітінде оқылады, қонақасы да сол орында 13:00–де беріледі. Жерлеу рәсімі 11:00–де Parklawn Memorial зиратында өтеді», – деп жазылған жазушының ұлы Едіге Мағауиннің отандастарына жіберген хабарламасында.

Жазушы Қазақстан уақыты бойынша 10 қаңтар таңғы сағат 5:55-те қайтыс болған.

Айта кетейік, Мұхтар Мағауин...

Былтырғы ауқымды көктемгі су тасқыны қайталануы мүмкін бе? Төтенше Жағдайлар министрлігінің болжамы қандай? Бұл сұраққа ТЖМ төтенше жағдайларды жою департаментінің бас маманы Магомет Ахриев жауап берді.

ТЖМ өкілінің мәлімдеуінше, елде көктемгі су тасқынына дайындық жұмыстары аяқталуға жақын. Биылғы жылы төтенше жағдайлардың салдарын жоюға 40 мың құтқарушы қатыспақшы.

Сондай-ақ спикер биыл қыс қарлы болады деген болжам барын, сондықтан барлық тәуекелге дайын болу керек екенін жеткізді.

«Болжам бойынша, қыс қарлы болады деген ақпарат бар. Қалай болғанда да, біз ең қиын сценарийге дайындалып жатырмыз. Оқу-жаттығуларда да, жағдайдың ең ауыр сценарий бойынша қалай өрбитінін жан-жақты қарастырамыз. Соған сәйкес әрекет етеміз...

Қырғызстан Президенті Садыр Жапаров елде шетелдік нөмірлері бар автокөліктерді заңдастыруға байланысты шаралар туралы жарлыққа қол қойды. Бұл құжат шетелдік нөмірлі автокөліктерді сатып алудың ашықтығын қамтамасыз етуге, олардың адал иелеріне көліктердің сақталуына кепілдік беруге, заңдастыру процесін жеңілдетуге және құқықтық анықсыздықты жоюға бағытталған.

Қырғызстан Президенті жарлығында Министрлер кабинетіне бірқатар міндеттер жүктелді:

1. Шетелдік нөмірлі көліктерді заңдастыру тәртібін реттеу

Екі ай ішінде Қырғызстанға әкелінген шетелдік нөмірлі автокөліктерді заңдастыру процедурасын реттеу және тиісті шешім қабылдау. Алты ай ішінде заңдастыруды үш кезеңде ұйымдастыру:

Қазақстандық актер Александр Черепанов Нью-Йорктегі халықаралық Oniros Film Awards кинопремиясын жеңіп алды. Бұл туралы Ұлттық киноны қолдау орталығы хабарлады.

«Шатырдағы екеу» фильмінде аутизмге шалдыққан жасөспірім Костяның рөлін сомдаған актер премия кезінде үздік «Жас актер» атанған. Бұдан бөлек премияға фильмнің режиссері Гүлшат Смағұлова да ұсынылып, «Режиссер-дебютант» үздіктер қатарына кірген.

Фильм түсірілімі кезінде Черепанов 15 жаста болған. Қазір Виталий Давыдовтың шеберханасында білім алып, «Балаганчик» театрында өнер көрсетеді. 

«Шатырдағы екеу» фильмі 2024 жылы қазақ және орыс тілдерінде отандық кинотеатрларға шыққан. Картинада ерекше қажеттілігі бар балалардың қоғамға бейімделу мәселесі көтерілген.

Фильмнің режиссері – Гүлшат Смағұлова, сценарий авторы – Жанна Тимофеева, қоюшы суретшісі – Елена Айтова, ал қоюшы операторы – Александр...

Павлодар облысында алтын өндіретін ірі кәсіпорын – «Майқайыңалтын» компаниясының акционері ауысты. Оның акцияларын «Алтыналмас» компаниясы сатып алған. Бұл туралы Павлодар облысының әкімі Асайын Байхановқа сілтеме жасап, Ratel.kz басылымы хабарлайды.

«Майқайыңалтын» кімге тиесілі еді?

«Майқайыңалтын» – Павлодар облысындағы ірі тау-кен кәсіпорындарының бірі. Ол алтын, мыс және мырыш өндірумен айналысады. 1932 жылы құрылған бұл кәсіпорын «Майқайың» мен «Алпыс» кен орындарын жер асты әдісімен игеріп келеді. 2023 жылғы аудиторлық есепке сәйкес, оны қазір кипрлік Rence Enterprises LTD компаниясы басқарады. Бұл компанияның иесі – Rence Gold Mountain Holdings Limited. Оның түпкі иесі Сербия азаматы – Милан Попович деп...

Ұлыбритания соты Уэльс тұрғыны Джеймс Хауэллстың қалалық қоқыс алаңында қазба жұмыстарын жүргізуге рұқсат беру туралы талап-арызын қанағаттандырмады. Ол 2013 жылы өзі тастап жіберген яки кездейсоқ жоғалтқан дискісін қайтарғысы келген. Бұл туралы ВВС-дің орыс қызметі жазады.

Ньюпорт қаласының тұрғыны Хауэллстың айтуынша, сол жылы қызы қателесіп қатқыл дискті қоқысқа тастап жіберген. Дискіде шамамен 7,5 мың биткоин сақталған. Бүгінгі нарықтық бағамен бұл 700 млн доллардан асады.

Ол жергілікті биліктен қоқыс орнын қазуға рұқсат сұрап, болмаса осы соманы өтемақы ретінде беруді талап еткен. Бірақ сот бұл талаптың заңдық негізі жоқ деп шешті.

Ньюпорт билігінің өкілдері заң бойынша тасталған диск қоқыс алаңының иелеріне...

Ақтауда Ішкі істер министрлігінің Батыс өңірлік әскери тергеу басқармасының бастығы пара алды деген күдікпен ұсталды. Желіде тараған бұл ақпаратты Ұлттық Қауіпсіздік Комитетінің баспасөз қызметі растады.

2024 жылғы 24 желтоқсанда Маңғыстау облысы ҰҚКД қызметкерлері сыбайлас жемқорлық бойынша күдік тудырған ҚР ІІМ әскери-тергеу басқармасының қызметкерлерін ұстады. Ұсталғандардың арасында ҚР ІІМ Батыс өңірлік әскери-тергеу басқармасының  бастығы, полковник Джавгашев Мұхит болды,-делінген EGOV.PRESS  Telegram арнасында.

Бұл мәліметті ҰҚК растап, аталған жағдайға қатысы пікір білдірді. Қылмыстық кодекстің 366-бабына сәйкес «пара алу» бойынша сотқа дейінгі тергеу амалдары жүріп жатқанын хабарлады. Ұлттық қауіпсіздік комитеті тергеу мүддесіне байланысты өзге ақпарат жарияланбайтынын мәлімдеді.

Мемлекеттік сатып алу сайтында басқарманы Мұхит Джавгашев басқарады...

Ресей Украинаға соғыс ашқаннан кейін, Қазақстанда тіркелген компания Жапония санкциясына ұшырады. Бұл туралы Жапония Сыртқы істер министрлігі жариялаған құжатта жазылған.

Сайтта санкциялық шектеулердің кеңеюі Украинамен жалғасып жатқан әскери қақтығысқа байланысты екені айтылған.

«Украина төңірегіндегі қазіргі халықаралық жағдайды ескере отырып және осы мәселені шешуге бағытталған халықаралық бейбітшілікке қол жеткізуге бағытталған халықаралық күш-жігерді ілгерілету мақсатында, басқа ірі елдер қабылдаған шараларға сәйкес Жапония Үкіметі Сыртқы істер министрлігіне сәйкес келесі шараларды енгізді», – делінген хабарламада.

Ал санкцияға ұшыраған Қазақстандық «Da Group 22» ЖШС-ның құрылтайшысы мен жетекшісі – Носаева Лилия Ивановна деп көрсетілген. Компания 2024 жылдың 22 қаңтарында...

Бойы бес метрге жуық жануар қаладағы хайуанттар бағында 25 жыл тіршілік еткен. Адам өмірімен есептегенде, бұл 95 жасқа тең. Бұл туралы Алматының зообағы хабарлады.

Зообақтың мәліметінше, жабайы табиғатта керіктер шамамен 20 жыл өмір сүреді және бұл жастан асатындары сирек кездеседі. Хан Алматы хайуанаттар бағына Оңтүстік Африка Республикасынан әкелінген. Ол жергілікті ауа райына, осындағы ортаға тез бейімделіп, келушілердің сүйікті жануарына айналды.

Ширек ғасыр ішінде Алматы зообағында Ханның 12 ұрпағы дүниеге келді. Қазір Ханнан туған Батыр, Ханзада және Сұлтан атты кішкентай керіктер зообақ қызметкерлерінің қамқорлығында және келушілерді қуантып жүр. Ал Ханның басқа төлі Мәскеу, Краснодар өлкесі, Шымкент, Ташкент, Ақтөбе, Ферғана...

Саясаттанушы, Юстус Либих атындағы Германия университетіне қарасты Шығыс Еуропаны зерттеу орталығының сарапшысы Роза Тұрарбекова Беларусьтің Ресейге тым тәуелділігі оның егемендігін жоғалтып алуына дейін әкелуі мүмкін деп санайды. Бұл туралы ол Голос Америки басылымына берген сұхбатында айтты.

Сарапшының пікірінше, Беларусь президенті Александр Лукашенко билікті сақтап қалу үшін 2010 жылғы сайлауда Еуропамен серіктестіктен бас тартып, 2020 жылғы сайлаудан кейін наразылықты басып-жаншығаны Минсктің Мәскеуге тәуелділігін арттыра түскен.

«2020 жылдан бері аймақтағы жағдай айтарлықтай өзгерістерге ұшырады. Лукашенко халықаралық оқшаулануда қалды. Беларусь өзінің экономикалық серіктестерінің басым бөлігін жоғалтты. Лукашенко бұл мәселелерді шешуге тырысқанымен, биліктен бас тартпағандықтан, сауда мен ынтымақтастықтағы дефицитт...

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев жазушы Мұхтар Мағауиннің қайтыс болуына байланысты оның отбасы мен жақын туыстарына көңіл айтты.

«Мұхтар Мұқанұлы ғибратты ғұмырын киелі сөз өнеріне арнаған, ұлттық әдебиетіміз бен тарихымыздың көкжиегін кеңейтуге елеулі үлес қосқан заңғар тұлға еді. Төл руханиятымыздың төрге озуына, ұлт тарихнамасының тасқа басылуына өзінің алға қойған асыл мұратымен, қайтпас қажыр-қайратымен қалтқысыз еңбек сіңірді. Халық жазушысының қуатты қаламынан туған шығармалары, тарихи еңбектері, естелік-эсселері қалың оқырманның жүрегінен өз орнын тапты. Соңына бай әдеби мұра қалдырып, өнегелі өмір сүрген Мұхтар Мұқанұлының қайталанбас есімі халқымыздың жадында сақталады. Марқұмның иманы саламат, жаны жәннатта болсын», – делінген Ақорда жария еткен...

Декларация тапсырмайтындар кұны 74 млн теңгеден асатын дүние-мүлік сатып алса, оған ақшаны қайдан тапқанын ашық көрсетуі керек болады. Бұл туралы Мемлекеттік кірістер комитеті хабарлайды.

2025 жылы 8 млн-ға жуық адам декларация тапсырудан босатылғаны белгілі. 8 миллион тұрғынның қатарына жеке сектор қызметкерлері, зейнеткерлер, үй шаруасындағы әйелдер, студенттер және басқалары кіреді.

Алайда олар алдағы уақытта жалпы құны 20 000 АЕК болатын (74 млн теңге) актив сатып алса, бұл ақшаны қайдан алғанын ашық жариялауы керек.

«Жеке тұлғалардың қолда бар активтерін тіркеу үшін барлық цифрлық дерекқорлардан, оның ішінде екінші деңгейдегі банктерден мәліметтер алу тетігі қамтамасыз етіледі. Бірақ болашақта...

2025 жылы қытайлық туристер үшін Қазақстан ең қолайлы бағыт деп танылды. Бұл туралы Kazakh Tourism компаниясы хабарлады.

«Ең перспективалық жаңа бағыт» марапатын 230 миллионнан астам қолданушысы бар Қытайдың Tongcheng Travel жетекші онлайн-туристік агенттігі берген.

«Туризм жылы аясында Қытай туристерінің қатары шамамен екі есе артқанын және Қазақстанға саяхаттауға деген сұраныстың айтарлықтай өскенін байқадық. Біз бұл үрдісті қолдап, Аспан асты елінің жетекші онлайн-платформаларымен ынтымақтастықты кеңейтуді діттеп отырмыз», – деп атап өтті Kazakh Tourism басшысы Қайрат Сәдуақасов.

Айта кетейік, 2024 жылы Қазақстанға Қытайдан келген туристер саны 78%-ға артып, 655 мың адамға жеткен. Жыл басында Қазақстанға саяхаттау туралы...

АҚШ-та Дональд Трамптың Лас-Вегастағы Trump International қонақүйінің маңында Tesla компаниясының Cybertruck электромобилі жарылған еді. Лас-Вегас полициясының мәліметінше, күдікті жарылыс жоспарын құру үшін ChatGPT жасанды интеллект чат-ботын қолданған.

8 қаңтар күні Лас-Вегас полициясының шерифі Кевин Макмахилл баспасөз мәслихатында күдікті жарылыс алдында ChatGPT-тан бомба жасауға қажетті мәліметтер сұратқанын мәлімдеді.

Полиция дерегіне сүйенсек, 37 жастағы Мэттью Л. есімді күдікті ChаtGPT-дан: бомба жасау үшін қажетті материалдарды қайдан алуға болатыны, оны құрастыру және іске қосу тәсілдері туралы сұрақтар қойған.

Сонымен қатар күдікті чат-ботты пайдалана отырып, Аризона штатында отшашуларды қолданудың заңдық жағдайы туралы мәлімет алуға тырысқан.

ChatGPT-тың қауіпті мақсатта қолданылуы

Бұл оқиға АҚШ...

10 қаңтарда Алматы, Шымкент, Балқаш және Атырау қалаларында ауа қатты ластанады. Бұл туралы «Қазгидромет» РМК синоптиктерінің болжамында жазылған.

«2025 жылғы 10 қаңтарда Алматы, Шымкент, Балқаш, Атырау қалаларында ауаның ластануының қолайсыз метеорологиялық жағдайлары күтілуде», – делінген хабарламада.

Қолайсыз метеожағдайға — жел, тұман, инверсия мен бұлтты ауа райы жатады. Ол жерде төмен атмосфералық ауа қабатында зиянды (ластаушы) заттардың жиналуына әсер етеді. Осылайша тыныс алу қиындап, аллергиялық қоздырғыштар пайда болады.

Айта кетейік, әлеуметтік желіде 2024 жылдың қараша айынан бері Алматыда ауа сапасы жақсарып, тау шыңдары көріне бастады деген ақпарат тараған. Қолданушылар бұл өзгеріске ғалым Алтай Айнабектің қатысы бар...

Ақтаудағы ұшақ апатынан кейін, Еуропалық авиациялық қауіпсіздік агенттігі (EASA) Ресейдің 5 қаласына ұшу қауіпті екенін ескертті.

Атап айтқанда, агенттік Ресейдің мына қалаларына рейстерді тоқтатуды ұсынды:

«Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін, бұл елдің әуе кеңістігінде азаматтық ұшақтардың шабуылға ұшырау қаупі артты», – деп жазылған агенттіктің ресми сайтында.

Сонымен бірге агенттік украиналық зымырандардың Ресей территориясына тереңдей түсуі жағдайды ушықтыра түскенін хабарлайды.

Бұл ескертуді EASA Ресейге әуе рейстерін тоқтатпаған үшінші елдер үшін жариялаған. Өйткені Ресей Украинаға қарсы соғыс бастағаннан кейін, ЕО-ның барлық әуе компаниясы Ресеймен әуе қатынасын тоқтатқан. Агенттіктің бұл...

АҚШ-тың жаңадан сайланған президенті Дональд Трамп Ресей президенті Владимир Путинмен кездесуге дайындық жүріп жатқанын мәлімдеді деп жазады ВВС.

«Президент Путин кездесуді қалайды. Ол бұл туралы тіпті ашық айтты және біз бұл соғысты тоқтатуымыз керек. Біз дайындық жұмыстарын жүргізіп жатырмыз», – деді Трамп Флорида штатындағы Мар-а-Лаго резиденциясында республикашыл губернаторлармен кездесу алдында журналистерге.

Ол Украинадағы соғысты аяқтаймын деп бірнеше рет уәде бергенімен, оны қалай жүзеге асыратынын нақтыламаған.

Reuters агенттігінің хабарлауынша, кездесу қашан өтетіні туралы Трамп әзірге ештеңе айтпаған.

Кремль әзірге Трамптың сөздеріне пікір білдірген жоқ. Алайда бұған дейін Ресей президентінің баспасөз хатшысы Дмитрий Песков журналистерге, егер...

Өткен жылдан бері қазақстандықтардың қолында 2 мыңға жуық жалған банкнот айналымда болған. Олардың жалпы сомасы 80 миллион теңгеден асып жығылады. Бұл жайында Қаржылық мониторинг агенттігі хабарлады.

Агенттіктің мәлімдеуінше, әлеуметтік желіде азаматтар шынайы ақшаны жалған немесе сувенирлік ақшамен шатастыратын видео тараған.

«Бұл бейнероликтер адамдар тиісті назар аудармай, шынайы ақшаны жалған немесе сувенирлік ақшадан ажырата алмайтынын және заңсыз операцияларға қатысу сияқты жағымсыз салдарға әкеп соғатынын көрсетеді», – деп  түсіндірді агенттік өкілдері.

Жалпы 2024 жылдың басынан бастап Қазақстан аумағында айналымнан 2 мыңға жуық жалған банкнот алынған. Агенттік осының өзі қаржылық тұрақтылыққа елеулі қауіп төндіргенін мәлімдейді.  Жалпы алынған жалған ақшалардың сомасы...

10 қаңтарда Қазақстанның Халық жазушысы, мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Мұхтар Мағауин АҚШ-тың Мерилэнд штатында 85 жасында дүниеден озды. Бұл туралы жазушының ұлы Едіге Мағауин Facebook парақшасында жазды.

«Арыстан әкем фәниден бақиға аттанып кетті. АҚШ-тың Мерилэнд штатындағы үйінде, бала-шағасының ортасында, 2025 жылғы қаңтардың 9-ы, жергілікті уақыт бойынша сағат 19:55-те», – делінген жазбада.

Жазушы Қазақстан уақыты бойынша 10 қаңтар таңғы сағат 5:55-те қайтыс болған.

Айта кетейік, Мұхтар Мағауин 2007 жылы Қазақстаннан Чехияға қоныс аударған. Кейін АҚШ-та, Түркияда өмір сүрген. 2024 жылы Halyq Uni басылымына берген сұхбатында елге қайта оралмайтынын айтқан.

«Елге қайтпаймын. Шетелде...

Банк Центр Кредит банкоматтарында бір айға дейін доллармен жасалатын операциялар тоқтатылды. Бұл туралы банктің сайтында жазылған.

«Банк ЦентрКредит банкоматтарында АҚШ долларымен ақша алу, толықтыру және айырбастау операциялары уақытша қолжетімсіз екенін хабарлаймыз. Бұл операциялар 2025 жылдың 31 қаңтарға дейін қайта іске қосылады деп жоспарлануда», – деп жазылған сайтта.

Бұған дейін банк доллармен жасалатын операцияларды тек 15 қаңтарға дейін ғана тоқтатқан еді. Енді ай соңына дейін ұзартып отыр. Сол кезде қаржы ұйымының баспасөз қызметі бұл «қауіпсіздігін арттыру бойынша техникалық жұмыстарға байланысты» деп түсіндірген. Ал бір айға дейін ұзарту себебі белгісіз.

Айта кетейік, бірінші қаңтардан бастап...

Өзбекстаннан Қазақстанның 3 өңіріне бағытталған халықаралық автобус рейстері қосылды. Бұл туралы Өзбекстанның көлік министрлігі хабарлады.

Жаңа бағыттар:

Ресейге қарай ашылған бағыттар

Өзбекстаннан Ресейдің ірі қалаларына дейін бірнеше жаңа бағыт ашылды. Бұл рейстер жұмыс мигранттары мен туристер үшін қолайлы жағдай жасап, қос ел арасындағы тасымалдың артуына ықпал етеді. Бұған дейін Өзбекстан Ресейге әуе рейстерін қысқартқан еді.

Жаңа бағыттар:

Бұдан бөлек, Өзбекстаннан Қырғызстанға, Қытайға және Тәжікістанға да жаңа автобустар қатынайтын...

«Қазақстан атом электр станциясы» ЖШС бас директоры Тимур Жантикин АЭС салу аясындағы мүмкіндіктерді талқылау үшін кореялық Samsung өкілдерімен кездесті. Бұл туралы мекемінің баспасөз қызметі хабарлайды.

Екі жақты кездесу кезінде АЭС салудың мерзімі, оған қажетті кадрлер даярлау, жабдықтар жеткізу деген тәрізді мәселелер талқыланды.

«Samsung компаниясының Орталық Азиядағы кеңсесінің басшысы Йонг Ку ЛИ (Mr. Young Ku LE) компанияның жобаны жүзеге асыруға қолдау көрсетуге дайын екенін айтты. Ол серіктестіктің маңыздылығын және бірлескен жұмыстың табысты болатынына сенімін білдірді», – деп жазылған хабарламада.

Өз тарапынан Тимур Жантикин мұндай өте маңызды мәселеде қауіпсіздік пен экономикалық тиімділік талаптарына сай келетін жобаны...

Үкімет 2025 жылы Қытай, Өзбекстан, Түрікменстан шекарасында орналасқан 9 бақылау-өткізу пунктін жаңғыртуды көздеп отыр. Бұл туралы Үкіметтің баспасөз қызметі хабарлады.

«Қазақстанда автокөлік өткізу пункттерін толыққанды жаңғыртылып жатыр. Бүгінгі таңда Қытай, Өзбекстан және Түрікменстан шекарасындағы 9 бақылау-өткізу пунктін жаңарту көзделген», – делінген үкімет хабарламасында.

Жөндеу жұмыстар жүргізілгеннен кейін, бекеттердің өткізу мүмкіндігі тәулігіне 6 есе артады. Осының нәтижесінде әр пункт орта есеппен 170-тен 960 көлікке дейін өткізіп отырады. Бұл көліктердің шекарадан өту уақытын 30 минутқа кейін қысқартуға мүмкіндік береді. Жоспарланған 9 өткізу бекетін жаңғырту жұмыстарын осы жылы толық аяқтау жоспарланып отыр.

Бақылау-өткізу пункттеріндегі жұмыстардың біршама...