Жаңалықтар

2024 жылы экономика саласындағы Альфред Нобель сыйлығының иегерлері болып Дэрон Аджемоғлу, Саймон Джонсон және Джеймс Робинсон атанды. Оларға бұл мәртебелі марапат саяси институттарының қалыптасуы және олардың халықтың әл-ауқатына әсерін зерттегені үшін берілді.

Швеция банкі бекіткен бұл сыйлықтың ресми хабарламасында лауреаттардың зерттеулері қоғамдық институттардың елдің өркендеу маңыздылығын көрсеткені атап өтілді.

Әділ заң мен жақсы басқару жүйесі жоқ, халықты қанауға негізделген институттары бар қоғамдар экономикалық өсуді қамтамасыз ете алмайды және өзгерістерге қол жеткізе алмайды. Бұл зерттеулер осындай жағдайлардың неге туындайтынын түсінуге көмектеседі.

Айта кету керек, Аджемоғлу мен Робинсонның «Мемлекеттер неге дамымай қалады?» атты кітабы қазіргі саяси экономиканың е...

Бас прокуратура мемлекетке тағы да жалпы құны 177 млрд теңгеге тең заңсыз актив қайтарылғанын хабарлады. Активтердің қатарында екі вилла, әкімшілік ғимарат, тұрғын үй, пәтер, жер учаскесі және екі сәнді автокөлік бар. Әдеттегідей бұл дүние-мүліктің кімнен қайтарылғаны нақтыланбаған.

«Тізілім субъектілерімен жасалған келісімдердің нәтижелері бойынша шамамен 147 млрд теңге, процестік келісімдері бойынша 19 млрд теңге, активтерді өткізуден 6 млрд теңгеден астам, соттардың шешімдері бойынша шамамен 5 млрд теңге және жылжымайтын мүлікті жалға беруден 165 млн теңгеден астам қаражат түсті», – делінген хабарламада.

Алматы қаласында мемлекет меншігіне өткен жер телімі 4 есе қымбатқа сатылған. Актив  176 млн теңге бағамен қабылданып, 657 млн теңгеге сатылған. Сонымен қатар мемлекетті тағы да...

Қазақстан астық экспортының жаңа бағыттарын іздестіріп жатыр. Премьер-министр Олжас Бектенов депутаттық сауалға берген жауабында дәстүрлі емес экспорттық бағыттар бойынша көлік логистикасы субсидияланатынын хабарлаған.

Үкімет басшысының хабарлауынша, астық экспортының негізгі үлесі, яғни 40-45 %-ы көршілес Орталық Азия елдерінің нарықтарына темір жолмен жөнелтіледі. Енді қалған астықты экспорттау мәселесі тұр. Премьер-министр енді астықты темір жолмен ғана емес, сонымен бірге басқа тәсілдермен экспорттау мәселесі талқыланып жатқанын айтқан.

«2024 жылғы 23 қыркүйекте менің төрағалығыммен өткен АӨК субъектілерін қолдау мәселелері және егін жинау жұмыстарының барысы туралы кеңесте стратегиялық ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттау кезінде көлік логистикасын субсидиялау тетігін енгізу бойынша тиіст...

Жанармай құйдыру үшін шетелден келген көліктер енді айып тұрағына қойылуы мүмкін. Бұл туралы Энергетика министрлігі хабарлады.

Kursiv.media cауалына орай, министрлік шекаралас аймақтарға жанармай құйдыруға бола келетін Қырғызстан мен Өзбекстан азаматтарына қарсы қалай күрес жүргізіліп жатқанын хабарлады.

«Майлау майларын қоспағанда, көліктің автомобиль түрімен жанармай, дизель отынын және мұнай өнімдерінің жекелеген түрлерін әкетуге тыйым салынған. Бұл жөнінде «Қазақстан Республикасының аумағынан мұнай өнімдерін әкетудің кейбір мәселелері туралы» бірлескен бұйрығы бар. Оның қолданылу мерзімі ұзартылды», – делінген министрліктің жауабында.

Сонымен қатар қазіргі уақытта мүдделі мемлекеттік органдар жанар-жағар майды әкетуді азайту және оған жол бермеу жөніндегі іс-қимылдар алгоритмін келісіп жатыр.

Алматы қаласында Қазақстандағы Porsche брендінің ресми импорттаушысы, Orbis Auto жаңа Pоrsche 911 моделін көпшілікке ұсынды. Бұл әйгілі модельге алғаш рет гибридті күш қондырғысы орнатылды. Жаңа Porsche 911 көлігінің тұсаукесері Алматы маңындағы Sokol спорттық-туристік кешенінде өтті.

Жаңа 911 Carrera GTS – бұл жеңіл гибридті қозғалтқышпен жабдықталған алғашқы Pоrsche 911 моделі. 3,6 литрлік қозғалтқышқа ие, сондай-ақ 911 Carrera GTS Coupé 100 шақырымға небәрі 3 секундта жетеді және ең жоғары жылдамдығы 312 км/сағ.

Сонымен қатар 911 Carrera моделі 3 литрлік Twin-Turbo Boxer қозғалтқышымен жабдықталған, жаңа дизайн, жетілдірілген аэродинамика және заманауи жабдықтармен ерекшеленеді.

T-Hybrid технологиясы автоспорттан алынған және эмоциялық қозғалтқыш дыбысын жоғары өнімділікпен...

Қазақстан экономикасы 2025-2026 жылдары негізгі 3 дағдарыспен бетпе-бет келуі ықтимал. Бұл туралы Экономикалық саясат институтының директоры Қайырбек Арыстанбеков өз сұхбатында мәлімдеді. Экономистің пікірінше, жекелей алғанда, бұл дағдарыстар үлкен қауіп төндірмесе де, олардың бір уақытта келуі экономикаға үлкен қысым жасауы мүмкін.

Сарапшының пайымдауынша, Қазақстанды алдағы 2 жылда үлкен үш дағдарыс күтіп тұр. Алғашқысы – бюджет дағдарысы. Жалпы ел бюджеті 2007 жылдан бастан дағдарыс кешіп жатқаны белгілі. Қазір Қазақстан бюджетінің кірісі мен шығысындағы айырма тереңдеп барады.

Кейінгі 5 жылдағы көрсеткішті алсақ, 2019 жылы бюджет тапшылығы 1,3 трлн теңге болса, коронавирус жайлап, карантин енгізілген 2020 жылы бюджет тапшылығы 2,2 есе өсіп...

Жоғары өсімге қай сала үлесі қосуда?

2024 жылғы қаңтар-қыркүйекте 2023 жылғы қаңтар-қыркүйекке қарағанда, қысқамерзімді экономикалық индикатор(ҚМИ) 105,3%-ды құрады.

Бір жыл бұрынғы көрсеткішке қарағанда, 2024 жылғы қаңтар-қыркүйекте нақты көлем индексінің ең үлкен өсімін көрсеткен салалар – ауыл шаруашылығы (111,4%),құрылыс (110,1%) және көлік және қоймалау (108,0%) болды.

Ал нақты көлем индексінің ең аз өсімін көрсеткен өнеркәсіп (103,1%), сауда (106,3%) және байланыс (106,4%) салалары болды.

Ауыл шаруашылығы «драйвер» ретінде

Қазақстанда ауыл шаруашылығы – ел экономикасының маңызды салаларының бірі, әрі оның дамуында тұрақты өсім байқалып келеді. Соңғы жылдары ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру көлемі артып, мемлекет бұл салаға айтарлықтай қолдау...

Жітіқара қаласындағы өрт салдарынан бес бала қаза тапқан қайғылы оқиға туралы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Светлана Жақыпова Мәжіліс отырысында айтты.

Министр Жақыпованың айтуынша, қайтыс болған балалардың анасы екі рет тұрмыста болған. Алғашқы некесінен үш бала, екінші некесінен тағы үш бала туған. Ең кіші бала биыл мамыр айында бір жасқа толған. Сол кезде анасы көпбалалы ана ретінде марапатталып орден алған.

«Алғашқы күйеуімен ресми түрде ажырасқан, жаз айларында шамамен 320-330 мың теңге алимент және екі тоқсан бойы шамамен 290 мың теңге көлемінде атаулы әлеуметтік көмек алған. Отбасының әлеуметтік төлемдері жақсы болған”, – деді Жақыпова.

Маңғыстау облысындағы мектеп оқушыларының улануына қатысы бар басшылар жұмыстан шығарылды. Бұл жайлы Оқу-ағарту министрі Ғани Бейсембаев айтты.

«Маңғыстаудағы оқиғаға қатысты тамақтандырумен айналысқан кәсіпкер мектептен аластатылды. Бұдан былай мердігердің басқа мектептерде осындай қызмет көрсетуіне шектеу салынған. Сонымен бірге тиісті адамдар жауапқа тартылды. Білім басқармасының басшысы жұмыстан кетті, әкімнің орынбасары да осындай жауапкершілікке тартылды»,  – деді министр.

Министр тамақтану мәселесіне қатысты барлық тиісті шара қолға алынғанымен, оны ұйымдастыру мәселесінде кәсіпкерлердің жауапкершілігі жоғары екенін айтты. Бейсембаев асханадағы тамақ сапасы жақсы болуы және денсаулыққа зиян тигізбеуі үшін тамақ мәзірі Денсаулық министрлігінің қатысуымен әзірленетінін жеткізді.

Талғар қаласында 16 жасар Шерзат Болаттың өлімінен кейін, әлеуметтік желілерде және кейбір ақпарат құралдарында Талғар ауданы әкімдігі аппарат басшысының осы қылмысты жасағандармен байланысы туралы ақпарат тарады. Нақтырақ айтқанда, аппарат басшысы Аслан Қасымбаев «хуторлық Хасан» деген атпен танымал қылмыстық тұлғаның туған бауыры екені жазылып жатыр.

Ал, «хуторлық Хасан» деген адамға қатысты ақпарат ең алдымен марқұм Шерзат Болаттың әкесі Қаржаубай Нұрымовтың айтуымен тараған еді. Ол ақпарат құралдарына берген сұхбатында Талғар қаласында «Хасан» деген адам басқаратын «хуторлық» қылмыстық топ бар екенін айтқан еді.

KursivMedia тілшісінің осыған қатысты сұрағына Талғар ауданы әкімінің орынбасары Айбек Бидаев жауап берді.

Ол Аслан Қасымбаевтың жоғарыда...

Энергетика министрлігі мұнай өнімдерінің бағасы көтерілуі мүмкін екенін жоққа шығармады. Баспасөз қызметінің пікірінше, ішкі нарықтағы мұнай бағасының көтерілуі бұл шаруашылық субъектілерінің келісімді қатынастарына тікелей байланысты.

«Алайда ЕАЭО елдерінің мұнай және мұнай өнімдерінің бірыңғай нарығы қалыптасқаннан кейін, ішкі және экспорттық нарық арасындағы баға белгілеуде паритет болуы мүмкін деп ойлаймыз», – деді Энергетика министрлігі.

Министрлік мұнай өнімдерінің ішкі нарықтағы бағасы әлемдік нарықтағы бағамен теңестірілуіне қатысты да түсініктеме берді.

«Мұнай өнімдерінің ішкі нарықтағы бағасы әлемдік нарықтағы бағамен теңестірілу мәселесі ЕАЭО елдерінің міндеттемелеріне сәйкес мұнай мен мұнай өнімдерінің ортақ нарықтарына көшуге негізделген», – дейді министрлікт...

Биыл Қазақстан мемлекеттік бағалы қағаздарына (МБҚ) бейрезиденттердің сұранысы 2 есе артқан. Қазақстан жеке инвестолар қауымдастығының жазуынша, бұл дерек Ұлттық банктің сарапшылармен кездесуде айтылған.

2024 жылдың басынан Қазақстанның мемлекеттік бағалы қағаздар нарығында бейрезиденттердің екі есе өсіп, салған қаржысы 1 трлн теңгеге жеткен.

Реттеуші мемлекеттік бағалы қағаздар нарығына шетелдіктер ағынын арттыруды жоспарлап отыр: Қазақстан МБҚ-сы Morgan (GBI-EM Government Bond Index-Emerging Markets) егемен бондтары қатарына енбек.

Сонымен қатар МБҚ қайталама нарығының өтімділігін арттыру үшін 2025 жылдың бірінші тоқсанынан бастапқы дилерлер институтын толық енгізу жоспарланған.

Десе де сарапшылар бұл нарықта бейрезиденттер қатары көбеюінің тәуекелі жоғары екеніне назар аударады. Өйткен...

Қазақстан болашақта күзетшілер мен таксистер еліне айналып кетуі мүмкін. Өйткені бұл мамандықтар еңбек нарығында ең сұранысқа ие мамандықтар тізімінде көшбастап тұр. Бұл жайлы Мәжілісте депутат Жұлдыз Сүлейменова айтты.

Еңбек ресурстарын дамыту орталығының болжамына сәйкес, 2023-2030 жылдар аралығында Қазақстанда 25 мамандық үлкен сұранысқа ие болады. Депутат тізімде еңбек нарығында біліктілігі төмен мамандарға деген сұраныстың артқанын көруге болатынын айтады. Бұл – ел экономикасы үшін жақсы көрсеткіш емес.

«Тізімде екінші орында күзетші мамандығы тұр, 4-орында таксист жүргізушісі тұр. Осы мамандықтар үлкен сұранысқа ие. Бұл экономика тұрғысынан алатын болсақ, ойланатын мәселе. Демек еңбек нарығын біліктілігі төмен, білім мен...

FlyArystan 2025 жылдың 1 қаңтарынан өз рейсеріне жаңа код қолданады. Бұл кодты лоукостерге Халықаралық әуе көлігі қауымдастығы берген. Яғни келер жылдың қаңтарына әуе компаниясының рейстері қазіргі KC кодының орнына FS кодын пайдаланады.

FlyArystan президенті Ричард Леджер жаңа кодты қабылдау – FlyArystan-ның Air Astana-дан бөлінуі туралы стратегиялық шешімге байланысты екенін айтады. Ол қазақстандық әуе компаниялардың әлемдік авиациядағы бәсекеге қабілеттілігін нығайтуға ықпал етпек.

«Жолаушылар саяхаттың барлық кезеңінде – мобильді қосымша мен веб-сайт арқылы брондаудан бастап әуежайда және үшінші тарап платформаларында тіркеуден өтуге дейін «KC»-ден «FS»-ке кодтың өзгеруін байқайтын болады. Сонымен қатар билет нөмірінің префиксі (алғашқы үш сан...

Депутат Асхат Аймағамбетов 10-11 сынып оқушылары мектеп қабырғасында жүріп, колледжде оқуға мүмкіндік алуы қажет деп санайды. Бұл ұсынысын депутат Мәжілісте айтты.

«10-11 сынып оқушыларына өз таңдауынша мектептегі оқумен бірге, колледждерде параллель түрде оқуға мүмкіндік беру ұсынылады. Мысалы, ауылдарда оқушылар түске дейін сабақ оқиды, көбінесе бір ауысымды, содан кейін колледждерде параллельді түрде бір қосымша мамандық алып шығуға мүмкіндік беруші едік. Бүгін қарасақ, 11-сынып бітіргендердің 50 мыңы, 11 сыныптан кейін тағы да колледждерге түсіп жатыр. Ол тағы да сол пәндерді қайтадан оқитын болады. Біздің ойымызша 10-11 оқып жатқан балаларға колледжде параллельді оқу мүмкіндігін беру, бұл ақшаны...

Қазақстанда Telegram платформасы заңсыз контентті жедел жою және деструктивті арналарды бұғаттау үшін өз кеңсесін ашады. Бұл туралы Цифрлық даму министрлігі хабарлады.

Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі Жаслан Мадиевтің айтуынша, Қазақстан заңнамасына сәйкес Telegram, WhatsApp және TikTok сияқты интернет платформалар елде өз өкілін тағайындауы керек.

«Біз Telegram-мен заңсыз контентті жедел жою және деструктивті арналарды бұғаттау бойынша тығыз жұмыс істеп жатырмыз. Telegram платформасымен өкіл тағайындау және кеңсе ашу жөнінде келісімге қол жеткізілді. Бұл қадам контентті бақылауды күшейтуге бағытталған маңызды шара», – деді министр.

Министрліктің баспасөз қызметінің мәліметінше, АҚШ Сауда палатасы және Meta...

Қазан айының басында теңгенің күрт әлсіреуі – Ұлттық банк ұстанған валюталық саясаттың тиімсіздігінің дәлелі. Halyk Finance АҚ басқарма төрағасының кеңесшісі Мұрат Темірханов Ұлттық банк теңгенің тұрақтылығын қолдауда кеш қимылдап, реттеуші теңгенің әлсіреу себептерін нақты түсіндіре алмады деп сынады. Сарапшының пікірінше, осы кезде Ұлттық банк зейнетақы қорына доллар сатып алуды тоқтатудың орнына, БЖЗҚ инвесторларының мүддесіне қайшы келетін қымбат валютаны сатып алуды жалғастырған.

Сарапшы бас банк жағдайда бақылауда ұстап отырмыз дегенімен, теңге бағамының өзгерісіне кеш реакция білдіргенін айтады.

Теңге қалай әлсіреді?

Қазан айының алғашқы 10 күнінде АҚШ долларының теңгеге шаққандағы бағамы 480,35 теңгеден 491,74 теңгеге жетіп, ұлттық валюта...

Мәжіліс депутаты Олжас Құспеков Талғар қаласындағы жағдайдың елдегі құқықтық жүйедегі проблемаларды айқын көрсетіп отырғанын мәлімдеді.

Депутаттың айтуынша, тергеу барысында жергілікті бандитизмге құқық қорғау органдарының қатысы бар екендігі дәлелденсе, олар міндетті түрде заң алдында жауапқа тартылады.

«Бұл оқиға құқық қорғау жүйесінде шешімін табуды қажет ететін үлкен мәселелердің бар екенін көрсетті. Тергеу әділ және жан-жақты жүргізілуі тиіс. Егер құқық қорғау органдарының кейбір қызметкерлері қылмысқа қатысы бар болып шықса, олар заң жүзінде жазасын алатыны сөзсіз», – деді Құспеков.

Сондай-ақ депутат құқықтық нормаларды жетілдіру мақсатында заңнамалық өзгерістер енгізу бойынша жұмысты жалғастыратынын атап өтті. Ол осы саладағы реформаларға тікелей...

Қытай билігі тұтынушылық сұраныс пен қор нарығын ынталандыруға бағытталған қосымша шараларды кең көлемде ұсынған жоқ. Сөйтіп инвесторлардың үміті ақталмады. Ол аздай елде дефляция күшейіп, әлемнің екінші экономикасына қауіп артып келеді. Ал АҚШ-тағы инвесторлар оптимистік көзқарасты ұстанып отыр. Бұған басты себеп – ФРЖ-ның жұмсартуы мен экономиканың тұрақтылығы. Дегенмен пессимистер акциялар бағасының шамадан тыс жоғарылауына және жасанды интеллектіден төнетін қауіпке назар аударуды ескертті.

Қыркүйек айының қорытындысы бойынша Қытайда дефляциялық қысым күшейді

Қытайдағы тұтынушылық инфляция күтпеген жерден төмендеді, ал өндірушілер бағасының дефляциясы күшейді деп хабарлады Reuters. Өткен айда тұтыну бағаларының индексі өткен жылмен салыстырғанда 0,4%-ға өсті, бұл үш айдағы ең баяу...

Мәжілісте депутат Асхат Аймағамбетов Үкіметтің жұмыспен қамту шараларын сынға алды. Ол елдегі жұмыссыздық деңгейінің талай жылдан бері өзгермей отырғанын, бірақ статистикаға сәйкес елде жыл сайын 1 млн-ға жуық адам жұмысқа орналасатынын айтты.

Жұмыспен қамту проблемалары кадр тапшылығынан басталады. Депутаттың айтуынша, елде мамандар аз. Тиісті салаға қажетті мамандар даярланбайды. Мәселен, осы жылы гидромелиорация мамандығына бірде-бір адам өтініш бермеген. Конкурсқа ешкім қатыспаған. Маңызды салалардың бірі көлік құрыллыстары бойынша бөлінген 300 гранттың тек 29-на ғана адам қабылданған.

Ал жұмыспен қамту бағдарламалары нәтиже бермей жатқанын айтады. 2008 жылдан бастап жұмыспен қамтудың 5 бағдарламасы қабылданған екен. Яғни әр 2 жыл сайын жаңа бағдарлама...

Назым Қызайбай бокстан Қазақстан құрамасының капитаны атанды. Бұл туралы Қазақстан бокс федерациясы хабарлады.

Федерацияның мәліметінше, Түркістан облысындағы оқу-жаттығу жиыны аясында бапкерлер мен боксшылардың қатысуымен жиналыс өткен.

«Жиын барысында талқыланған маңызды мәселенің бірі – жаңа құрама капитанын сайлау. Нәтижесінде спортшылардың басым көпшілігінің дауысымен Париж Олимпиадасының қола жүлдегері, екі дүркін әлем чемпионы Назым Қызайбай бокстан Қазақстан әйелдер құрамасының капитаны ретінде сайланды», – делінген хабарламада.

Назым Қызайбай – Қазақстанның 13 дүркін, Әлемнің 2 дүркін ( Чеджу 2014 жыл , Астана 2016 жыл), Азия ойындарының чемпионы (Дубай 2021 жыл). 2024 жылы Парижде өткен олимпиада ойындарында асқан шеберлік көрсетіп, қола жүлден...

Алматыда 17 қазан күні сағат 10.00-де жоспарлы қалалық сейсмикалық жаттығу кезінде тұрғындарды шұғыл хабарландыру жүйесі – Mass Alert сынақтан өткізіледі. Бұл туралы қала әкімдігі хабарлады.

Әкімдіктің мәліметінше, сейсможаттығу кезінде теле және радиохабар тарату арналары автоматты түрде үзіліп, «Баршаның назарына!» деген сигналдан соң,сирена-қондырғылары қосылады. Сонымен қатар телефондарға хабарламалар жіберіледі. Тұрғындар сигналды алғаннан кейін, ғимараттан ашық алаңға шығу керек.

Сейсможаттығудың басты мақсаты – қала тұрғындарының төтенше жағдайлардағы іс-әрекеттерге дайындық деңгейін арттыру, қауіпсіз орындарға эвакуациялау маршруттарын пысықтау.

«Алматы қаласының сейсмикалық қауіпсіздік және мобилизациялық даярлық басқармасы тұрғындарды сабыр сақтап, сейсможаттығуға белсенді қатысуға шақырады»,– делінген хабарламада.

Еске сала...

Энергетика министрлігі мұнай-химия өнеркәсібін дамытудың жол картасын әзірлеген. Соған сәйкес, 2030 жылға қарай саладағы өндіріс көлемі 1,8 млн тоннаға дейін жетуі тиіс. Бұл көрсеткіш 2023 жылмен салыстырғанда бес есе артық. Министрліктің хабарлауынша, жол картасын ел үкіметі бекіткен.

«Энергетика министрлігі шикізатпен қамтамасыз етуден бастап түпкілікті өнім шығаруға дейінгі іс-шараларды қамтитын «Мұнай-газ химиясы өнеркәсібін дамытудың 2024-2030 жылдарға арналған Жол картасын» әзірледі. Құжаттың мақсаты – мұнай-газ химиясы саласын дамыту және осы саладағы жобаларды іске асыруға жәрдемдесу. Жол картасының ережелерін орындау шеңберінде мұнай-газ-химия өнімдерін өндіру көлемін 2023 жылғы 357,8 мың тоннадан 2030 жылға қарай 1,8 млн тоннаға дейін...

Алматы қаласында электр энергиясы үшін тарифтер қымбаттайды. Бұл туралы Табиғи монополияларды реттеу комитетінің Алматы қаласы бойынша департамент басшысы Әсел Буденева мәлімдеді.

Табиғи монополияларды реттеу комитетінің мәліметінше, «Алатау Жарық Компаниясы» (АЖК) 30,5 млрд теңге көлемінде өз қаражаты есебінен желілерді жаңғырту жұмыстарын жүргізіп отыр. Оның ішінде 1,8 млрд теңге қосымша инвестициялар. Бұл шаралар электр желілерінің тозуын 2,45%-ға төмендетеді деп күтіліп отыр. Сонымен қатар атқарылып жатқан іс-шаралар нормативтік-техникалық шығындарды және апатты жағдайлардың санын азайтуға мүмкіндік береді.

Тарифтің орташа өсуі 3,7%-ды құрайды. 2024 жылғы 15 қазаннан бастап электр энергиясын жеткізудің орташа өлшенген шекті бағасы ҚҚС-сыз 29,04 теңгені құрайды, Оның ішінде: