Жаңалықтар

Qalam порталында осы аптада жарияланған материалдардың жаңа топтамасын ұсынамыз. Демалысты пайдалы әрі қызықты өткізуді жоспарласаңыз бізбен бірге болыңыз. Осы аптада «Биыл Қазақстанның АКСР құрамына кіргеніне жүз жыл, бұл датаны тойлауға себеп бар ма? Төрткүл дүниені өзіне қаратқан Еуропа чемпионаты басталды, ал сіз футбол добының тарихын білесіз бе? Астанаға көрмеге қойылған La bella Principessa картинасы расында Леонардо да Винчидікі ме?», –  деген сұрақтарға жауап іздеп көрдік, қызықтырса оқып көріңіз. Қосымша порталда «Азияның ұлы режиссерлері» очерктер жинағының алғашқы шығарылымы жарық көрді.

1924 жылғы 12 маусымда КСРО Коммунистік партиясының басшылығы Орталық Азияда ұлттық-мемлекеттік межелеуді жүргізу туралы шешім қабылдады. Сол жылғы 24 қазанда кеңестік квазипарламент...

АҚШ Мәскеу биржасына қарсы санкция енгізген соң, Ресей рублі құлдырады. 13 маусым Мәскеу биржасы доллар, еуро және Гонконг долларымен сауда жасауды тоқтатты.

Рубль құлдырады

Дегенмен биржадан тыс саудада шетел валюталарымен сауда-саттық жалғасты. Ресейдің ақша айырбастау пунктерінде доллар мен еуро 200 рубльге сатыла бастады. Бұған дейін ресми бағам 90 рубльден жоғары болған. Ал сатып алу бағамы – 50 рубльді құрады. Яғни бір күнде Ресейдің «қызыл ақшасы» еселеп құнсызданды.

Бұл ретте сарапшылар Қазақстан үшін басты қауіп – Қазақстан қор биржасына қайталама санкциялар салынуы мүмкін деп қауіптенген. Мәскеу биржасы KASE акционерлерінің бірі. Ұйымға қазақстандық биржаның 13,1%-ы тиесілі. Алайда Ұлттық банк...

«Ойжұмбақ-2» мультфильмінің қазақша нұсқасы бастапқы қаралым бойынша үздік нәтиже көрсетуде.

Мәдениет министрі Аида Балаева әлеуметтік желіде «Ойжұмбақ-2-нің» алғашқы күнгі қаралымы «Аватардан» үш есе асып түскенін хабарлады. Алғашқы прокат құны да рекордтық көрсеткішке жетті. Касса 1 күнде 10 миллион теңге жинады.

«Қазақстанда Disney және Pixar компанияларының анимациялық шытырман оқиғалы фильмі «Ойжұмбақ-2»  қазақ және орыс тілдерінде кең ауқымды прокатқа шықты.

Қазақ тіліне дубляждалған «Ойжұмбақ-2» фильмі алғашқы прокат күнінде абсолютті рекорд орнатып, фильмнің жиындары 10 миллион теңгеден асты. Бұл қазақша нұсқадағы «Аватар: Су жолы» эпикалық шытырман оқиғасының алғашқы демалыс күндеріндегі жиындарынан үш есе көп! Сондай-ақ фильм барлық қазақ тіліне...

Көрнекті қоғам қайраткері, белгілі шығыстанушы, түркітанушы, мәдениеттанушы, эссеист, дипломат және филология ғылымдарының кандидаты Мұрат Әуезов дүниеден озды. Бұл жөнінде журналист, публицист, аудармашы Бигелді Ғабдуллин әлеуметтік желісінде хабарлады.

М. Әуезов 1943 жылғы 1 қаңтарда Жамбыл облысының Меркі ауылында дүниеге келген. Әкесі Мұхтар Әуезов – белгілі қаламгер, қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі, драматург, ғалым, «Абай жолы» роман-эпопеясының авторы.

М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінде Шығыс тілдері институтында филолог-шығыстанушы мамандығы бойынша білім алды.

1990 жылы  Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Халық депутаты болып сайланды. Кеңес Президумының мүшесі, парламентаралық байланыстар жөніндегі Комитеттің төрағасы болды. Лауазымды қызметтермен айналыса жүріп, мәдениеттану, философия, филология салалары бойынша ғылыми монографиялар...

Цифрлық даму министрлігі  ҚР Үкіметі мен РФ Үкіметі арасында дүниежүзілік нөмірлеудің 7-ші аймағын бірлесіп пайдалану туралы келісімге қол қою туралы Үкімет қаулысын дайындады. Екі елдің байланыс ведомстволары арасында келісім жасалған. ҚР ЦДИАӨМ баспасөз қызметі осы жөнінде хабарлады.

2021 жылы Қазақстанға жеке код алу мақсатында +997 халықаралық телефон коды резервке қойылды.

Министрлік байланыс операторларымен бұл жобаны бірнеше мәрте талқылады. Соның нәтижесінде бірқатар түйткіл Үкіметтің ықыласын өзгертті.

Ведомство жаңа кодқа көшкен кезде ақаулар пайда болады деп күдіктенген. Осының салдарынан тұтынушылар тарапынан шағымдар көбеюі мүмкін деп қауіптенді.

Министрлік басты себептерін талдап көрсеткен:

Қазақстан 90 тауар позициясы бойынша АҚШ-қа шикізаттық емес экспортты 770,6 млн долларға дейін ұлғайтуға дайын. Бұл жайында Қазақстанның Сауда министрі Арман Шаққалиев АҚШ-тың сауда өкілі Кэтрин Тайменмен кездескенде мәлім болды.

Сауда министрі екі мемлекет арасындағы сауда қатынастарын шектейтін Джексон-Вэник түзетудің күшін жоюды ұсынды. 

АҚШ-тың «Сауда туралы» заңына «Джексон-Вэник түзетуі» ұғымы 1975 жылы енгізілген. Бұл – Кеңес одағы экономикасына қойылған шектеу. Осы бап нарықтық экономикадан тыс қалған мемлекеттермен сауда байланысын үзуді, технология тәжірбесін бөлісуге, мемлекеттік несие беруге тыйым салады.

Посткеңестік елдер әлі күнге осының зардабын тартуда. Бірақ Ресей мен Қырғызстан ширақ қимылдап, Джексон-Вэник түзетуін алып...

Қазақстандағы екінші деңгейлі банктердің активтері 2023 жылы 15,4%-ға өсіп, 51,439 трлн теңгеге жетті, деп жазылған ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің есебінде.

«2023 жылы банк активтері несие портфелінің 23,1%-ға және бағалы қағаздар портфелінің 13,2%-ға ұлғаюы есебінен 15,4%-ға өсіп, 51 439,9 млрд теңгеге жетті», – деп жазылған құжатта.

Банктердің өтімділігі жоғары активтері 2024 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша 15,070 трлн теңгені немесе активтерінің 29,3%-ын құрады. 2023 жылы көрсеткші 12%-ға өсті.

Банк секторының меншікті капиталы 7,492 трлн теңгені құрап, 26,3%-ға артты.

Банктердің міндеттемелері 13,3%-ға өсіп, 44,579 трлн теңгеге жетті. Міндеттемелердің ұлғаюы клиенттердің депозиттік базасыны...

Мамырда елде жылдық инфляция баяулап, 8,5%-ды құрады (сәуірде – 8,7%). 16 өңірде бәсеңдеген жылдық инфляция 1 өңірде жеделдеп, үшеуінде өзгеріссіз қалды. Бұл туралы Ұлттық банк хабарлады.

Жылдық инфляцияның ең жоғарғы мәні Қарағанды облысы мен Астана қаласында тіркелді.

Мамырда азық-түлік тауарларының бағасы 5,5%-ға дейін баяулады (сәуірде – 6,3%). Осы топтағы тауарлар бағасының максималды өсімі Алматы қаласында (8,3%), минималды өсім Түркістан облысында (3,4%) тіркелді.

Азық-түлікке жатпайтын тауарлар бағасының өсу қарқыны 7,6% болып, бұрынғы деңгейде сақталды (сәуірде – 7,6%). Ең жоғарғы мән Маңғыстау облысында (14,2%), төменгі мән Алматы облысында (5,5%) тіркелді.

Мамырда ақылы көрсетілетін қызмет бағасы 13,9%-ға дейін жеделдеді (сәуірде – 13,5%). Сонымен қатар Қарағанды облысында (18,0%) баға жалпы республикалық деңгейден біршама...

Қазақстанда 31 тамызға дейін қант экспортына уақытша тыйым салынды. Ауыл шаруашылығы министрлігінің тиісті бұйрығы 14 маусымнан бастап күшіне енеді.

«2024 жылғы 31 тамызға дейін құрақ қантының немесе қызылша қантының және қатты күйдегі химиялық таза сахарозаны Қазақстан Республикасының аумағынан, оның ішінде Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттерге экспорттауға тыйым салу енгізілсін», – деп жазылған бұйрықта.

Бұл өзгеріс Қазақстан Республикасының аумағы арқылы қанттың халықаралық транзитін қамтымайды.

Осылайша Қазақстан Ресейден кейін қант экспортына тыйым салды. 4 мамырда Ресей үкіметі қант экспортына 2024 жылдың 31 тамызына дейін уақытша шектеу енгізген. Жарлықта ЕАЭО елдеріне қатысты бірқатар ерекшеліктер қарастырылған. Қазақстан...

Ресей президенті Владимир Путин Украинамен келіссөз жүргізу шарттарын атады. Атыс тоқтауы үшін Украина НАТО мүшелігіне өтуден бас тартуы керек және Ресей окупациясындағы жерлерден әскерін алып кетуі керек.

Нақтырақ айтқанда, Украина әскерлері Донецк және Луганск халық республикаларының (Қазақстанда мойындалмаған) жерінен, Запорожье және Херсон облыстарының аумағынан шығарылуы керек. Осы шарттар орындалған жағдайда ғана Владимир Путин келіссөз жүргізуге дайын екенін жеткізді.

«Украин әскерлері Донецк және Луганск халық республикаларынан, Херсон және Запорожье облыстарынан толығымен шығарылуы керек және мына нәрсеге ерекше назар аударсаңыздар, бұл облыстардың Украинаға кірген кездегі бекітілген әкімшілік шекарасының аумағын түгел босату керек. Киев мұндай шешімге...

Қазақстанның теміржол саласы тиімді әрі бәсекеге қабілетті бола түсуі үшін шұғыл реформалар қажет. Бұл туралы Halyk Finance талдау орталығының сарапшысы Санжар Қалдаров жазды.

Бұған дейін Жоғарғы аудиторлық палатасының басшысы Әлихан Смайылов «Қазақстан темір жолы» (ҚТЖ) компаниясын сынға алды. ҚТЖ мемлекет тарапынан берілген қомақты инвестицияға қарамастан, қарызы ұлғайып, жоғары несиелік тәуекелге ұшырағанын айтты.

Halyk Finance сарапшылары салалық реформа 1990 жылдардың аяғында басталғанын және ол «Қазақстан темір жолын» (ҚТЖ) коммерцияландыруға және қайта құрылымдауға бағытталғанын айтады. Бірақ әлемдік қаржы дағдарысынан кейін мемлекеттің араласуы нарықтық реформалардың тоқтап қалуына әкелген.

«Мемлекет темір жол саласына толық бақылау жасайды, реттеуші, бизнес иес...

Adobe акциясы тоқсандық есептің жақсы көрсеткіштері мен жағымды болжамнан кейін 16%-ға қымбаттады / Фото: Shutterstock

Бейне өңдеу бағдарламасын жасау бойынша әлемдегі ең ірі компания – Adobe-тың қаржылық нәтижесі нарық күткен межеден асып түсті. Компанияның жылдық болжамы жақсарып, жасанды интеллектіі көмегімен атқарылатын қызметін ақшаға айналдыруда жетістікке жетті. Осыдан кейін компания қағаздарының бағасы да күрт өсті.

Тоқсандық нәтиже және болжам

Adobe-тың өткен (31 мамырда аяқталған) қаржылық тоқсандағы кірісі бір жыл бұрынғыдан 10%-ға – 5,31 млрд долларға өсті. Бұл кіріс компанияның өзі күткен 5,25-5,3 млрд доллардан да, Уолл-стриттің 5,29 млрд доллар болады деген консенсустық болжамынан да асып түсті деп жазады Barron’s.

2024 фискалдық жылдың қорытындысы бойынша Freedom Holding Corp. компаниясының түсімі 1,635 млрд долларды құрады. Бұл ретте компания түсімі 839,4 млн долларға өсті (+105%). Көрсеткіштің артуына бірнеше фактор ықпал етті.

Оның ішінде, кірістің 533,5 млн долларға ұлғаюы сауда портфелінің және ондағы облигациялардың үлесінің кеңеюімен байланысты. Сонымен бірге клиенттерге берілген банктік кредиттер, маржалық қарыздар, кері РЕПО шарттары және банктердегі қаражат, сондай-ақ сату үшін қолда бар бағалы қағаздар бойынша пайыздық кірістердің өсуі байқалды.

Сақтандыру секторы

Компания ақпаратынша, сақтандыру андеррайтингінен келіп түсетін кіріс негізінен алынған сақтандыру сыйлықақыларының көлемі есебінен 115,4 млн доллардан 264,2 млн долларға дейін (+129%) ұлғайды. Бұл сақтандыру операцияларының кеңеюіне...

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) банктерді корпоративтік несиелеуді арттыруға ынталандыру үшін жеңілдіктер енгізуді көздеп отыр. Бұл туралы «Ашық НҚА» сайтында орналастырылған ведомство қаулысында жазылған.

Құжатқа сәйкес ҚНРДА топтағы бір қарыз алушы деп санауға болатын тұлғалар шеңберін тарылтуды жоспарлап отыр. Енді бұл анықтама бірнеше жағдайда беріледі:

Қазақстан Мұсылмандар Діни Басқармасы 2024 жылы мұсылмандардың басты діни мерекелерінің бірі саналатын  Құрбан айт мейрамын 16 маусымға бекітті. ҚМДБ өз тарапынан  коронавирустан бері онлайн құрбандықты қолға алған болатын. Биыл да мұсылмандар  діни басқармасы Қазақстандықтарға онлайн құрбан шалу үшін кезекті qurban2024.kz  интернет веб-сайтын іске қосты. Басқарманың мәліметінше 18-ші маусым күні сағат 12:00 ге дейін Қазақстандықтар онлай құрбан шалуға тапсырыс бере алады.  ҚМДБ ұсынған онлайн құрбан шалу сайтында өңірлер бойынша мал бағасы және оның түрлері бекітілді.

Өңірлерде ірі қара бағасының алшақтығы 250 мың теңге

Онлайн құрбан шалу платформасында 4 мал түрін құрбандыққа шалу ұсынылған. Олар: сиыр (ірі қара), түйе...

Із-түссіз  кеткен экс-судья Айгүл Сайлыбаеваны іздеу үшін туыстары Германияға ұшуға визаны әлі ала алмай жатыр. Қазақстандық әйелдің хабар-ошарсыз кеткеніне он күннен асты. Оның ағасы Қанат Сайлыбаевтың айтуынша, Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі Германия Сыртқы істер министрлігіне визалық қолдау көрсетуді сұрап, үш ресми өтініш жолдаған. Алайда неміс билігінен әлі жауап жоқ.

Айгүл Сайлыбаеваның Франкфуртте туыстары жоқ, сондықтан оның отбасы Айгүлді іздеуге шұғыл ұшып кетуді жөн санайды.

«Бізде әлі виза жоқ. Бір аптадан астам уақыт бойы консулдықтың табалдырығын тоздырудамыз. ҚР СІМ Германияның Сыртқы істер министрлігіне үш ресми үндеу жолдады. Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі Германия үкіметінен бізге визалық қолдау көрсетуді сұрайды, бірақ немістер тарапынан...

Қазақстанда «харассмент» және жыныстық тиісу үшін жауапкершілікке тарту туралы заң жобасы дайындалып жатыр. Бұл туралы Орталық коммуникациялық қызмет брифингінде ІІМ Әкімшілік полиция комитеті төрағасының орынбасары Ренат Зулхаиров мәлімдеді. 

«Еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігі харассмент үшін жауапкершілікті енгізу бойынша жұмыс жүргізуде. Түзетулер енгізу мемлекеттік органдарда талқылануда. Жақын арада бұл мәселе қаралады деп ойлаймын. Бұл заңды Еңбек министрлігі әзірлеп жатыр», – деді Зулхаиров.

Бұған дейін Үкімет депутаттардың харассмент пен сталкинг үшін қылмыстық жауапкершілік енгізу жөніндегі түзетулерін қолдамаған еді. Бұл нормалар 15 маусымнан бастап күшіне енетін тұрмыстық зорлық-зомбылық туралы заңға енбей қалған.

KURSIV Media KZ берген сұхбатында...

Бейсенбі, 13 маусымда, Tesla акционерлерінің жиналысында компанияның Бас атқарушы директоры Илон Маскқа 56 млрд доллар сыйақы пакетін төлеу мақұлданды. Егер мемлекеттік сот төлем жасауға кедергі жасаса, онда акционерлер «Б» жоспарына көшеді. Олар компанияның заңды тіркеуін Техас штатына көшіруді қолдады деп жазады Bloomberg.

Толығырақ

Электромобиль өндірушісі Tesla Остинде өткен жиналысындағы акционерлердің дауыс беру нәтижесін жариялады. Акционерлер 2018 жылғы келісімшарт бойынша Бас директор Илон Маскқа тиесілі 55,8 млрд долларлық өтемақы пакетін төлеуге шешім қабылдады. Осыдан сәл бұрын Масктың өзі әлеуметтік желіде «үлкен басымдықпен» жеңіске жеткенін жазды.

Бұл хабарламадан кейін компанияның акция бағасы 3%-ға жуық өсті. Содан кейін – дауыс...

Қазақ альпинизміндегі қыздар саусақпен санарлықтай. Оның басты себебі қоғамдағы әйелдерге қатысты шектеулердің болуы. Бұл туралы «Курсивке» берген сұхбатында Эвересті бағындырған тұңғыш қазақ қызы Анар Борашева айтты.

«Қазақстанда әйелдерді шектеп қояды. Бала туу керек, отбасымен бірге болу керек. Бірақ әйелдер ерлермен қатар кез келген мамандықты иемденіп, кез келген саланы дамытуға мүмкіндігі бар. Менталитеттегі кейбір шектеулерге байланысты әйелдер альпинизмге аз келеді», – дейді альпинист.

Оның сөзінше,  қазіргі таңда жағдай өзгеріп, жыл сайын альпинист әйелдердің саны артып келеді.

«Кеңес үкіметі кезеңінде 5% ғана әйелдер болған шығар. Қазір көбейіп 10%-ға жетіп қалды. Жеке мен үшін...

Сара Назарбаева негізін қалаған институт мемлекет меншігіне өтті.

Үкімет қаулысында «Өркен» балалардың әл-ауқатын арттыру ұлттық ғылыми-практикалық институты» коммерциялық емес акционерлік қоғамы акцияларының мемлекеттік пакеттері мен үлестері республикалық меншікке жатқызылған акционерлік қоғамдар мен шаруашылық серіктестіктердің тізіміне енді.

Аталған институт соңғы екі жылда жұмыс бағытын өзгертіп, ребрендинг жасаған болатын. Оған дейін «Адамның үйлесімді дамуы ұлттық институты» деп аталып келді. 

«Аталған институт 2021 жылы Сара Назарбаева негізін қалаған «Бөбек» қорының жанынан ашылған еді. Институттың негізгі миссиясы «Өзін-өзі тану» рухани-адамгершілік білім беру бағдарламасы арқылы елдің адами әлеуетін дамытуға үлес қосу болды. Ал Қазақстанда «Өзін-өзі тану» рухани-адамгершілік білім беру бағдарламасы...

Жамбыл облысының прокуратурасы «Jibek Joly» арнайы экономикалық аймағын басқарушы компания» АҚ аумағындағы жер теліміне қатысты проблемаларды шешті. Солайша кәсіпкер Владимир Жұманбаевтың жобасын жүзеге асыруға келітірілген кедергілер жойылған. Бұл жайлы Жамбыл облыстық прокуратурасының баспасөз қызметі хабарлады.

«Жұмыс шеңберінде «Jibek Joly» арнайы экономикалық аймағын басқарушы компаниясы» АҚ аумағында жобаларды жүзеге асыратын инвесторлар жер телімдерін тіркеу  проблемасына тап болғандығы анықталды», – делінген баспасөз хабарламасында.

Атап айтқанда, АЭА әкімшілігі 2017-2018 жылдары жобалардан бас тартқан 6 инвестордың жер телімдерінің мемлекеттік актілерінің күшін ұзақ уақыттан бері жоя алмай келген. Осының салдарынан сол жерлерге қызығушылық танытып, инвестиция тартуға ниетт...

Қаңтар-мамырда Қазақстанның қысқамерзімді экономикалық индикаторының одан әрі баяулауы экономиканың баяулауының белгісі боп саналады. Бұл туралы tengenomika хабарлады.

«ҚР Ұлттық экономика министрлігі ағымдағы жылдың алғашқы 4 айындағы нақты экономикалық өсімі туралы айтпағанымен, Ұлттық статистика бюросы 2024 жылдың қаңтар-мамыр айлары мен 2023 жылдың қаңтар-мамыр айларына арналған қысқамерзімді экономикалық көрсеткішті (ҚҚБ) жариялады. Бұл 103,7%-ды құрады және қаңтар-сәуірде 103,9%-ды құраған EI-ден кейін экономиканың одан әрі баяулауын көрсетеді» деп жазады арна.

Статистикалық мәліметтерге сәйкес, 2024 жылғы қаңтар-мамырда 2023 жылғы қаңтар-мамыр айларында нақты көлем индексінің ең көп өсімі байланыс (108,7%), құрылыс (108,1%) және көлік және қойма шаруашылығы (107,1%) салаларында байқалды. Керісінше, нақты көлем индексін...

Бүгін, 14 маусымда, Жоғарғы соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының төрағасы Назгүл Рахметуллина қаңтар айындағы тәртіпсіздіктер кезінде ұсталған Арман Жұмагелдиевтің ісіне қатысты пікір білдірді.

«Мен істің материалдарымен таныс емеспін және оларға қол жеткізе алмаймын, себебі іс басқа инстанцияда өтіп жатыр. Барлығы істің мән-жайына, процеске қатысушыларға, куәларға, мамандарға, сотталушыларға байланысты. Аудио, бейнежазбалар, жедел-іздестіру іс-шаралары бар, мұның барлығын қорғаушылардың сөздері, өтініштері бар, сот толық тексеруге міндетті», – деп жауап берді Назгүл Рахметуллина журналистердің сұрағына.

«Сот істің мән-жайына байланысты әрбір инстанцияда барлығын жеке шешеді», – деп қосты Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының төрағасы.

Журналистер...

Банк лицензиясынан айырылған жағдайда Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры асыл металдарға кепілдік бермейді. Бұл туралы қор хабарлады.

«Бүгінде қазақстандықтардың көпшілігі алтынды инвестиция үшін маңызды қаржы құралы деп есептейді. Сондықтан пәтер, валюта, сондай-ақ акциялар сатып алумен қатар асыл металдар да сұранысқа ие. Оны шашыранды күйінде, монета, құймалар немесе әшекейлер түрінде сатып алады. Мұндай қымбат заттарды иелері көптеп сақтағылары әрі сенімді қорғағылары келеді. Асыл металдарды сақтандыруға немесе әрине, үйде жасыруға болады. Ал кейбіреулер оларды банктердің ұяшықтарында сақтағанды жөн санайды. Банк лицензиясынан айырылған жағдайда оған кепілдік берілмейді», – дейді ҚДКБҚ.

Нақты айтар болсақ, ҚДКБҚ кепілдіктер...