Жаңалықтар

Прокуратура органдары заңсыз иемденілген активтерді анықтау және қайтару бойынша жұмыс жүргізіп, мемлекет меншігіне 300 млн теңгеден астам кіріс түсірді. СҚО прокуратурасының баспасөз қызметі осындай хабарлама таратты.

Солтүстік Қазақстан облысындағы кәсіпкерлер Жер кодексінің талаптарын бұзып, жалпы ауданы 10,2 мың га болатын 14 ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер телімін ұзақ уақыт бойы өз мақсаты бойынша пайдаланбаған.

Прокуратура шараларымен жоғарыда аталған жер учаскелері мемлекет меншігіне қайтарылып, бүгінде заңды экономикалық айналымға енбек. Сонымен қатар Қызылжар ауданы прокурорының талабы бойынша қала маңындағы беделді аудандағы 47 гектар заңсыз берілген жер телімі мемлекетке қайтарылды. Қадағалау шараларымен жалпы сомасы 300 млн теңгеден астам активтер мемлекет меншігіне қайтарылды. Бұл...

Қазақстандағы қаржы сарапшылары зейнетақы жүйесінің тұрақтылығын арттыру бойынша бірқатар ұсыныстар әзірлеп, Мемлекет басшысының қарауына енгізді. Бұл туралы Halyk Finance басқарма төрағасының кеңесшісі Мұрат Темірхановтың талдауында жазылған.

Қазақстандағы қазіргі зейнетақы жүйесі тұрақты емес

Маманның айтуынша, сарапшылар жаһандық индекстер мен рейтингтерге, соның ішінде Қазақстанның жаһандық бәсекеге қабілеттілік рейтингтеріне күмәнмен қарайды. Зейнетақымен қамсыздандыру жүйесiнiң орнықты дамып келе жатқанын дәлелдеу үшiн арнайы есептеулер қажет. Оның ішінде, демографиялық өзгерістер (халықтың қартаюы, туу деңгейі және т.б.), макроэкономикалық өзгерістер (инфляция, табыстың өзгеруі және т.б.), зейнетақы активтері бойынша инвестициялық кірістер, әлеуметтік осал топқа зейнетақы төлемдерінің параметрлері және т.б.

«Қазақстандағы мұндай ұзақмерзімді өзекті есептерд...

Құрылысы 2014 жылы басталған, ұзындығы 840 метр болатын Қазақстандағы ең ұзын автомобиль тоннелі шілде айында пайдалануға беріледі. Бұл жайында Көлік министрі Марат Қарабаев айтты.

 Жерасты өткелі Шымкент пен Тараз арасын жалғайды.

«Биыл автожол саласында бірнеше маңызды жобаны аяқтау көзделген. Солардың бірі Түркістан облысы Шақпақ баба асуындағы Қазақстандағы ең ұзын автомобиль тоннелі (840 м) тамыз айында пайдалануға беріледі. Тоннелдің ашылуы қыс мезгілінде жүргізушілерге кедергісіз жүруге мүмкіндік береді», – деді Көлік министрі.

Ведомство басшысы автожол саласындағы жүзеге асып жатқан маңызды жобалардың қашан аяқталатынын да мәлім етті. Мәселен, Алматы маңындағы ұзындығы 6 шақырымды құрайтын Шамалған стансасындағы автомобиль жол...

Алматы облысында ауыл шаруашылығына бөлінген 4,8 млрд теңге субсидия жымқырылған. Прокуратура ауыл шаруашылығы басқармасын тексеріп, субсидияны заңсыз төленгенін анықтаған.

Басқарма қызметінен көптеген заң бұзу анықталған. Соның ішінде фермерлер арасынан таңдаулыларына субсидия бөлу жүйесі қалыптасқан. Асыл тұқымды мал өсіретін қожалықтар 1,2 млрд теңгені заңсыз алған.

Қағаз жүзінде олар 4 жылда асыл тұқымды төл басына 1,9 млн басқа жеткізуі керек болған. Алайда 4 жылда асыл тұқымды қой саны небәрі 367 мың басқа көбейгені анықталды.

«Ауылдардағы әлеуметтік-өндірістік кооперативтер асыл тұқымды жануарларды алу мақсатында селекциялық жұмыстарға арналған 1,2 млрд теңге субсидияны ұрлаған. Іс жүзінде бұл жұмыстар...

Өткен аптада қазақстандықтар «Астана күнін» атап өтті. Осы ретте Астана қаласының қазіргі экономикасы мен әлеуметтік дамуына шолу ұсынамыз.

Астана қаласының экономикасы жылдан-жылға дамып келе жатыр. Шаһар 1997 жылдың 10 желтоқсанынан «Астана» статусын алғалы бері, бірнеше есе өсті. 1997 жылы Астананың республикалық ЖІӨ-дегі үлесі небәрі 1,7%-ды құраса, араға 27 жыл салып  оның үлесі қазір 10,7%-ға дейін жетті.

ҚР ҰСБ мәліметінше, 2023 жылдың қорытынды есебінде Астана қаласының жалпы өңірлік өнімі (ЖӨӨ) 28,2 млрд доллардан асты. Астана қаласы 1997-2023 жылдар аралығында жан басына шаққандағы ЖӨӨ көлемін 231,6 есе, яғни  87,5 доллардан, 20 265  долларға дейін өсірді.

Дотациядан – донорға

Қазақстан аймақтық-әкімшілік бөлінісі 20 өңірден тұрады...

Қостанай облысында салынған ауыл амбулаториясын қабылдап алу үшін авторлық қадағалау тобының басшысы 9 млн теңге пара бопсалаған. Қаржы мониторингі агенттігі осы іс бойынша тегеуді бастады.

Бұл амбулатория «Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту» Ұлттық жобасы аясында салынған. Нысанды пайдалануға беру үшін авторлық қадағалау тобының рұқсаты керек. Ал авторлық қағалау басшысы құжаттарына қол қойып беру үшін құрылыс компаниясының бас инженерінен 9 млн теңге пара алған.

«Авторлық қадағалау тобының басшысы бопсалау жолымен орындалған жұмыстар актілеріне және пайдалануға беру актілеріне кедергісіз қол қойғаны үшін Қаржылық мониторинг агенттігі шеңберінде дәрігерлік амбулаториялар салуды жүзеге асыратын компанияның бас инженерінен...

Жамбыл облысындағы Жаңатас қаласына су басқан үйлерге келген материалдық шығынды есептейтін комиссия құрылған. Сонымен қатар төтенше жағдайлар департаментінің қызметкерлері су сору жұмыстарын жалғастырып жатыр.

7 шілдесі күні Сарысу ауданы аумағында қатты жауын-шашын салдарынан бірқатар көшедегі 400-ден астам үйдің ауласы, 47 үйдің іші мен 1 мектептің жертөлесін су алды. Қазіргі кезде 128 аула мен 47 үйдің іші судан тазартылды.

Жаңатас қаласындағы екі елдімекен (Малоэтажка, Дегерес) жарыққа қосылған. Тек Д. Қонаев орта мектебінде судан тазарту жұмыстарының жүргізілуіне байланысты жарық әлі берілмеді.

8 шілде күні ұшқызсыз ұшу аппаратының көмегімен су деңгейінің едәуір төмендегені анықталған. Адам, мал шығыны жоқ.

Зардап...

Даниялық сыра концерні Carlsberg британдық алкогольсіз сусын өндіруші Britvic компаниясын 3,3 миллиард фунт стерлингке (4,2 миллиард доллар) сатып алады.

Carlsberg баспасөз хабарламасында Britvic компаниясы директорлар кеңесімен мәміленің шарттарын келісіп, оны компания акционерлеріне бірауыздан ұсынуға ниетті екені жазылған.

Carlsberg бір Britvic-тің акциясы үшін £13,50 төлейді. Бұл олардың нарықтық құнынан 36% жоғары. Carlsberg-тің алдыңғы екі ұсынысын директорлар кеңесі қабылдамаған болатын. Компания қарызын қосқанда келісім құны 4,1 миллиард фунт стерлингті құрайды.

Britvic бірқатар жеке брендтерге, сондай-ақ Ұлыбритания мен Ирландияда PepsiCo сусындарын өндіру және сатуға арналған эксклюзивті құю құқығына ие. Оны сатып алу Carlsberg-ке Батыс Еуропадағы позициясын жақсартуға мүмкіндік бермек.

Дүйсенб...

Қазақ тіліне аударылған америкалық Disney компаниясының «Ойжұмбақ – 2» мультфильмі 125 млн теңге касса жинады. Бұл туралы Disney компаниясының аймақтағы дистрибьюторы Meloman компаниясы хабарлады.

«Қазақстанда «Ойжұмбақ – 2» мультфильмі 125 млн теңге касса жинаған. Бұл – Қазақстанда қазақ тіліне аударылған анимациялық фильмдердің ішінде рекорд», – деп жазылған Meloman хабарламасында.

Орыс тіліндегі «Головоломка – 2» мультфильмінен Қазақстанда 1,35 млрд теңге түскен. Елімізде мультфильмді екі тілде 900 мыңнан аса адам тамашалаған.

Жалпы «Ойжұмбақ – 2» мультфильмі Орталық Азияда және Кавказда 4,5 млн доллар (2,08 млрд теңге) жинаған. Осылайша анимация аймақта тағы бір рекорд орнатты.

«Ойжұмбақ» мультфильмінің қазақша нұсқасы бастапқы қаралым бойынша үздік нәтиже көрсеткен...

Жамбыл облысы Сарысу ауданы Жаңатас қаласында 47 үйді су басып, 400-ден астам үйдің ауласын сел шайып кетті. Жамбыл облысы әкімдігінің хабарлауынша, оқиға орнына облыс әкімі Ербол Қарашөкеев келген.

«7 шілде күні Сарысу ауданы Жаңатас қаласында қатты жауын-шашын салдарынан көлбеу ағын қалыптасып, бірқатар көшелердегі 400-ден астам үйдің ауласы мен 47 үйдің ішін су алды», – деп жазылған таратылған хабарламада.

Қазіргі таңда облыстық әкімдік шығынды есептеп, қосымша нақтылау шараларын жүргізіп жатыр. Жергілікті атқарушы орган және төтенше жағдайлар департаментінен жұмылдырылған 50-ден астам адам тұрғындарға көмектесіп, су айдау жұмыстарын жүргізіп, 17 бірлік техника тартылып, 11 мотопомпа қолданған. 

«Арнайы...

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев ойын бизнесі, лотерея қызметі және лудоманияға қатысты заң жобасына қол қойды. Бұл туралы Ақорда хабарлады.

«Мемлекет басшысы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне ойын бизнесі, лотерея қызметі, денсаулық сақтау, мемлекеттік еңбек инспекциясы, мемлекеттік бақылау және артық заңнамалық регламенттеуді болғызбау мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңына қол қойды», – делінген Ақорда хабарламасында.

Ақпаратқа сүйенсек, заң арқылы халықтың ойынға тәуелділігін төмендетуге бағытталған шектеуші және ынталандырушы нормалар енгізілген. 

Атап айтқанда, құмар ойындарға/бәс тігуге қатысуына тыйым салынатын адамдар санатының тізімі кеңейтілді. Енді олардың қатарына Борышкерлердің бірыңғай тізілімінде тұрған тұлғалар қосылды. Сонымен қатар...

Қазақстан ОПЕК+ келісіміне сәйкес жыл басынан бері асыра орындаған мұнай өндіру көлемін біртіндеп өтеуге міндет алды. Бұл туралы Энергетика министрлігі хабарлады.

«ОПЕК+ министрлік 37-ші кездесуі шешімінің қорытындысы бойынша  Қазақстан өтемақының егжей-тегжейлі жоспарын дайындады, оған сәйкес 2025 жылғы қыркүйекке дейін 1-ші жартыжылдықта асыра орындалған көлемдерді біртіндеп өтейді», – деп жазылған министрлік хабарламасында. 

Министрлік еліміздің өз міндеттемелерін сақтау және белгіленген өтемақы жоспарына сәйкес артық өндірісті өтеу үшін бар күшін салатынына сендірді. Қазақстан ОПЕК+ келісіміне бейімділігін растайтынын және ОПЕК+ қатысушы елдермен бірлесіп қабылданатын шешімдерді қолдайтынын мәлімдеді.

Бұған қоса, министрлік 2024 жылдың маусым айындағы барлық қайталама өндіріс көзінен толық деректер...

Қырғызстан Ұлттық мемлекеттің қауіпсіздік комитеті Джалал-Абад облысының Кербен қаласындағы Кенеш депутаттарының бірін жаппай тәртіпсіздіктер ұйымдастыруға әрекет жасады деген күдікпен ұстады.

Қырғызстан ҰМҚК ақпараты бойынша, «Ата-Жұрт Қырғызстан» фракциясының депутаты қамауға алынып, оған қатысты тергеу жұмыстары басталған. Ведомство оған қатысты Қырғызстанның Қылмыстық кодексінің «Жаппай тәртіпсіздіктер» бабы бойынша тергеу жүргізіліп жатқанын хабарлады.

«Н.Ж.К. Facebook әлеуметтік желісінің белсенді пайдаланушысы бола отырып, арандатушылық материалдар жариялады, соның ішінде жаппай тәртіпсіздіктерді ұйымдастыруға және кейіннен билікті күшпен құлатуға немесе басып алуға шақырды»,  – деп жазылған ведомство ақпаратында.

АКИргеѕѕ басылымы атап өткендей, ҰМҚК қорытындысында көрсетілген мәліметтерге сәйкес, ұсталған азамат 2012 жылдан бастап Кербен...

Алматыдағы туризм пандемия кезеңіне дейінгі көрсеткіштерден асып түсіп, рекорд жаңарып келеді. Almaty Tourism Bureau дерегінше, кейінгі бес жылда туристік сала қала бюджетіне үш есе көп табыс әкеле бастаған. Kursiv Media тілшісі Almaty Tourism Bureau директоры Камила Лұқпановамен қаладағы туризм жайлы сұрап, саланың қалай дамып жатқанын білді.

Камила Лұқпанова Алматыда қалалық туризм жылдан-жылға қарқынды дамып келе жатқанын айтады. Статистикалық деректер де бұған дәлелі бола алады. 

«Ұлттық статистика бюросының мәліметі бойынша, 2023 жылы Алматыға 2 038 417 турист келген. Бұл 2022 жылмен салыстырғанда 12,6%-ға және 2019 жылғы пандемияға дейінгі деңгейден 52,7%-ға артық. Ал шетелден келетін туристер саны...

Астана қаласының тұрғыны терроризмді насихаттағаны үшін алдымен 20 жылға, кейіннен 6 жылға бас бостандығынан айырылды.

ҰҚК ақпараты бойынша, 11 маусымда Астанада мессенджерлер мен әлеуметтік желілер арқылы радикалды діни материалдарды таратқан азамат 6 жылға сотталды.

Осыған дейін 2024 жылдың ақпанында ол билікті басып алуға, террористік топты құруға және басқаруға, террористік іс-әрекетті ұйымдастыруға, терроризмді насихаттауға және қаржыландыруға шақырғаны үшін 20 жылға сотталған.

«Тергеу изоляторында болған кезде ол заңсыз әрекеттерді тоқтатпады және тұтқындарға терроризм идеологиясын наисихаттауға тырысты», – делінген ҰҚК баспасөз қызметінің хабарламасында.

Жақында, яғни 3 және 7 маусымда Шымкентте екі жергілікті тұрғын тероризмді насихаттағаны үшін жет...

Франция парламентіне кезектен тыс сайлаудың қорытындылары жарияланғаннан кейін Париждің орталығында жаппай тәртіпсіздіктер басталды. Алайда бұл қарсылық акциясы емес. Бұл жеңіске жеткен «Халық майданы» партиясы жақтастарының акциялары.

DW ақпаратына сүйенсек, полиция оларды тоқтатпақ болған. Алайда солшыл коалицияның жеңісін тойлап жатқан париждіктер отшашулар, түтін бомбалары және басқа да заттарды қолданып полицияға қарсы шыққан. Акцияға қатысушылар аялдамаларды, дүкен сөрелерін және кафелерді қиратқан. Полицейлер көзден жас ағызатын газды қолданып, бірнеше адамды тұтқындаған.

Париж полициясының мәліметінше, Республика алаңындағы демонстрацияға барлығы 8000-ге жуық адам қатысты. Олардың қаншасы тәртіпсіздіктерге қатысқаны белгісіз.

Француздық басылымдар акция нәтижесінде бір полицейдің зардап шеккенін жазуда. 

Франциядағы мерзімінен бұрын өткен парламенттік сайлауды...

Су тасқыны болған облыстарда негізгі ҰБТ-дан төмен балл жинаған түлектер қаңтар мен наурыздағы тест нәтижелерімен грант конкурсына қатыса алады. Ұлттық тестілеу орталығы Ақмола, Ақтөбе, Атырау, Батыс Қазақстан, Қостанай, Солтүстік Қазақстан облыстарындағы түлектердің ЖОО-ға түсуі үшін жеңілдіктер ұсынды.

«ҰБТ су тасқынынан зардап шеккен өңірлердің (Ақмола, Ақтөбе, Атырау, Батыс Қазақстан, Қостанай, Солтүстік Қазақстан облыстары) талапкерлері үшін маңызды ақпаратпен бөліскіміз келіп отыр: егер негізгі ҰБТ-дан төмен балл жинасаңыз, сіздің қаңтар немесе наурыз айларындағы ҰБТ-ның жоғары нәтижелерімен грант конкурсына қатысу мүмкіндігіңіз бар. Осылайша, қалауыңыз бойынша сіз ең үздік ҰБТ нәтижесімен грант конкурсына қатыса аласыз», – деп хабарлады Ұлттық тестілеу...

Батыс Қазақстан облысының «Сырым» автомобиль өткізу пунктінде 200-ге жуық жүк көлігі ұзын-сонар кезекте тұр. Бұл бекет – Ресей Федерациясымен байланыстыратын шекарадағы нысан. Бұл жерде 6 шілдеден бері жүк көліктерін өткізу баяулады.

ҚР Мемлекеттік кірістер комитетінің БҚО департаменті  Ресей тарапынан жүргізіліп жатқан тексеріс шараларына байланысты автомобильдер кідіріп тұр деп хабарлады.

«Кептелістің негізгі себебі – Ресей тарапының шекаралық бақылау процестерінің баяулауы. Қолда бар ақпаратқа сәйкес, Ресейдің шекара қызметі «Маштаково» өткізу пунктінде инспекциялық-тексеру кешенінің жұмысындағы проблемаларға байланысты жүктерге физикалық бақылау жүргізеді», – делінген хабарламада.

Қазақстандық ведмсвтолар бұл жағдайды реттеу мақсатында ресейлік тараппен сөйлесіп жатыр. Комитет ЕАЭО...

Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева өнер өкілдерін сынады. Кейінгі кезде белгілі әнші-әртістер қоғамдық тәртіпті бұзып, әкімшілік жазаға тартылды. Министр ел аузында жүрген адамдар көпке үлгі болуы тиіс деп санайды.

«Қоғамды қарыштап өсіретін де, тұқыртып өшіретін де – мәдениет. Мәдениет тек өнер мен білім, озат талғам пен тазалық емес. Бұл, ең алдымен, адамның ішкі руханияты, халықтың өркениеттік болмысы. Ендеше, сол мәдениеттің туын көтеріп, өнердің тасын өрге домалатып жүрген әрбір майталман – елге үлгі, қоғамға бағдар болуы шарт», – деп жазды әлеуметтік желідегі парақшасында Аида Балаева.

Ведомство басшысы танымал өнер қайраткерлерінің тәртіп бұзуы қоғамға жағымсыз...

Қазақстанда Ұлттық домбыра күніне іс-шаралар өтуде. Орал қаласында тұрғындар Құрманғазы мен Дина және Исатай мен Махамбет ескерткіштеріне гүл шоқтарын қойды. Одан кейін қала орталығында Домбыра музейі ашылды.

Осы шарада Д. Нұрпейсіова атындағы Қазақ халық аспаптары оркестрінің солист-қобызшысы, өнертану кандидаты, күйші Ықыластың ұрпағы Ақнәр Тәттібайқызы БҚО тарихи-өлкетану музей қорына Ықылас Дүкенұлы қобызы көшірмесін табыстады.

Жаңа музей екі қабатты ғимаратта орналасқан. Ғимараттың бірінші қабатында музейдің жаңа экспозициялары жабдықталған. Домбыра тарихы, Құрманғазы Сағырбайұлы, Құрманғазы оркестрі, Батыс өңірінің домбырашылары залдары ашылды. Атап өтерлігі, Құрманғазы Сағырбайұлы залында күйшінің шапаны, сауыты, домбырасының көшірмесі, картинасы, Дина Нұрпейісованың домбырасы, шапаны, Дәулеткерей Шығайұлының картинасы, Махамбет Өтемісұлының картинасы, Сейтек Оразалыұлыны...

QS World University Rankings 2025 рейтинг агенттігі әлемдегі үздік университеттер тізімін жариялады.

Рейтинг 105 елдегі 1500 университетті есепке алды. Америка Құрама Штаты тізімдегі 197 универститімен үздік орында. Одан кейін Ұлыбритания (90) мен  Қытай (71) жайғасты.

АҚШ-тағы Массачусетс технологиялық институты, Гарвард пне Стэнфорд университеттері, Калифорния университеті толық 100 балл иеленді.

QS рейтингісіне Ресейдегі 47 жоғары оқу орны енген. Қазақстан бойынша отандық 10 университет тізімде тұр. Оның қатарында – Әл-Фараби Қазақ ұлттық университеті, М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті, Абай атындағы Қазақ ұлттық университеті,  Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті, Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті, С.Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлтты...

Непалда нөсерден кейін су тасқыны болып, тұрғындар әбігерге түсті. Автожолдар жабылып, адамдар мерт болды. Құтқарушылар төтенше жағдай салдарына жойып, жолды ашуға тырысып жатыр.

Reuters баслымына полиция өкілі Дэн Бахадур 8 кісі із-түзсіз жоғалғанын, 11 адамның мерт болғанын хабарлады.

Непалдың оңтүстік-шығысында Коши өзені жыл сайын Бихаир үнді-қытай штатына қауіп төндіреді. Кошидегі су деңгейі көтеріліп келеді. Өзендегі 56 қақпақ ашық тұр. Әдетте 10-12-сі ғана су өткізу үшін ашылады. Нөсерден  кейін Нараяни, Рапти и Махакали өзендеріндегі су көбейген.

Маусым айынан бері жыл сайын қайталанатын күшті жаңбар мен су тасқыны салдарынан 50 адам қаза тапты.

Астана қаласы Есіл ауданының әкімшілік ғимаратына жапсарлас тұрған қазандық өртенді.

Оқиға орнына келіп жеткен бригада 15 минут ішінде өртті сөндірді.

Газ-ауа қоспасы жарылған соң, қазандықтың 5 шаршы метр алаңы отқа оранды, одан кейін панельдер құлады. Төтенше жағдай миснистрлігі зардап шеккендер жоқ екенін хабарлады. Өрттің себебі анықталады.

Сол күні таңертең Алматыда кәуәп дайындайтын орын өртенді.  Бостандық ауданындағы мейрамхана аумағында тұрған нысан отқа оранды. ТЖМ күштері жақын орналасқан нысандарды жалыннан сақтап қалды. Өрт 17 минут ішінде сөндірілді.

Айта кетейік, 22 маусым күні «Хан Шатыр» маңындағы «Rixos Khan Shatyr Residences» тұрғын үй кешенінің ғимараты өртенді. Үйдің 2-қабатынан бастап 26-қабатқа дейінгі қабырғаның сыртындағы...

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлттық домбыра күніне орай Х парақшасында қазақстандықтарды құттықтады.

«Ұлттық домбыра күні құтты болсын! Бұл мерекенің қазақ руханияты үшін мән-маңызы зор. Қастерлі аспап дала өркениетінің ажырамас бөлігіне айналды. Төл мәдениетіміздің құнды қазынасын сақтау – баршамыздың парызымыз. Домбыра төрден түспесін!» – деп жазды Тоқаев.

Президент 2018 жылы шілденің алғашқы жексенбісін Ұлттық домбыра күні деп жариялады. Содан бері атаулы күні республика бойынша мерекелік іс-шаралар өткізіледі. Домбыра көне аспап болып есептеледі. Ғалымдар Қазақстанда табылған балбал тасқа қашалған суреттерді зерттеп, аспап 6 000 жыл бұрын қолданыста болды деп тұжырымдаған.