Жаңалықтар

Қытайлық Fujian Hengwang Investment Co. компаниясы Шымкентте металлургиялық зауыт салады. Жобаны жүзеге асыру барысында аталған компания Қазақстан экономикасына 1,75 млрд доллар инвестициялап, мың жаңа жұмыс орнын ашпақ.

Үш кезеңдік металлургиялық зауыт бес жыл ішінде салынады. Оның жылдық өндірістік қуаты 5 млн тоннаны құрайды. Кәсіпорын экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін әлемдегі ең озық технологияларды пайдаланатын болады.

Тиісті меморандумға Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбеков пен «Fujian Hengwang Investment Co., Ltd» компаниясының басқарма төрағасы Лю Юнмин қол қойған. Зауыт іске қосылса, басқа да бірқатар жобаларды жүзеге асыру жоспарланып отыр.

Айта кетейік, Fujian Hengwang Investment Co., Ltd компаниясы болат өндірісі мен халықаралық саудада...

«Самұрық-Қазына» SOVICO Group вьетнамдық компаниясына сатылған Qazaq Air әуе компаниясының уақытша төрағасын тағайындады. Ол компанияның қаржылық директоры және басқарма мүшесі Әділбек Өмірәлиев болды.

Аталған қызметке 2024 жылдың 21 мамырында тағайындалды. 2019 жылы Өмірәлиев «Самұрық-Қазына» АҚ-дан әуе компаниясының қаржы директоры қызметіне ауысты, онда 2010 жылдан бері активтерді басқару бөлімінде жұмыс істеді және кадрлық резервтің құрамында болды.

2007-2009 жылдары «Қазақстан Ғарыш Сапары» және «Зерде» ұлттық инфокоммуникация холдингінде жұмыс істеген.

Еске сала кетсек, Бұған дейін Қазақстан-Сингапур бизнес форумы барысында Қасым-Жомарт Тоқаев вьетнамдық SOVICO Group компаниясының Qazaq Air әуе компаниясын жекешелендіруін құптайтынын жеткізді.

«Самұрық-Қазына» Qazaq Air әуе компаниясын сату бойынша мәмілеге әлі қол қойылған...

Есірткі қылмысына қарсы күрес комитеті құрылады. Бұл жайлы «Ашық НҚА» порталына талқылауға шығарылған қаулыда жазылған.

«Қазақстан Республикасы Ішкі Істер Министрлігінің Есірткі қылмысына қарсы күрес комитеті құрылсын», – делінген құжатта.

Құжат түсіндірмесінде Iшкi iстер министрлiгiнің құрылымындағы Есірткі қылмысына қарсы күрес комитетін құру есірткіге қарсы қызметтің негізгі бағыттары бойынша функцияларды сапалы деңгейде орындауға, есірткінің қауіп-қатеріне қарсы іс-қимылдан тұратын ұйымдастырушылық бөлігін мемлекеттік деңгейде жақсартуға мүмкіндік беретіні жазылған.

Ішкі істер министрлігінде осыған дейін 4 ведомство болған. Ал жаңадан құрылатын комитет министрлікке қарасты 5-ші ұйым ретінде тіркеледі.

Комитетті құру мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша «Нашақорлыққа және есіртк...

Өнеркәсіп және құрылыс министрі Қанат Шарлапаев Шығыс Қазақстан облысы Маралды ауылындағы жағдайға қатысты түсініктеме берді. Министр инвесторды наразылық танытудан танбай отырған шағын топтың құрбанына айналғанын айтады.  

Ведомство басшысы Маралды ауылына жағдайды түсіндіру үшін өзінің орынбасары барғанын айтты.

«Өкінішке қарай, жауапты шетелдік инвестор экологияны сылтауратып, Маралды ауылының дамуына шектеу қойып отырған шағын топтың құрбанына айналған жағдай орын алды. Менің ұстанымым, егер инвестор келіп ақша, зауыт салса, ауылдың барлық 300 тұрғынына жұмыс орындарын құрса, жолдар мен әлеуметтік инфрақұрылым салуды қолға алса, онда оны қолдау керек. Бірақ тіпті сол ауылда тұрмайтын, алайда инвестордың жұмыс жағдайына қатысты мін...

Америка Құрама Штаттары «шетел агенттері» туралы заңға байланысты Грузиямен виза беру мәселесін қайта қарастыруы мүмкін. Бұл жайлы АҚШ мемлекеттік хатшысы Энтони Блинкен мәлімдеген.

Жалпы АҚШ «шетел агенттері» заңын Грузияның оппозиция мен демократиялық бостандығын басып-жаншу құралы ретінде бағалаған.

АҚШ Мемлекеттік хатшысы Энтони Блинкен Грузия басшылығына визалық санкция енгізілетінін айтпаған, ол тек алдағы уақытта мұндай санкциялар қарастырылуы мүмкін екенін айтқан.

«Грузиядағы демократиялық процестерге немесе демократиялық институттардың жұмысына, соның ішінде 2024 жылғы қазандағы сайлауға дейін немесе сайлау кезінде, одан кейін де нұқсан келтіретін болса, ондай адамның АҚШ визасын алуға және Америка Құрама Штаттарына баруға құқығы болмауы...

Биыл зейнет жасына толуына байланысты кесте бойынша төленетін орташа айлық зейнетақы 33 858 теңге болып бекітілген. Ал, БЖЗҚ-дан төленетін ай сайынғы төлемнің ең жоғары сомасы 945 752 теңгені құрады. Бұндай мәлімет БЖЗҚ-ның ресми сайтында жарияланды.

Қор жариялаған ақпаратқа сәйкес, 2024 жылғы 1 мамырдағы көрсеткіш бойынша БЖЗҚ – дағы зейнетақы жинақтарының көлемі 19 трлн. теңгеге жеткен.

«Міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) есебінен қалыптастырылған зейнетақы жинақтары 2024 жылғы 1 мамырға 18,3 трлн теңгеден асып, бір жылда 20,6% ұлғайды. Міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары (МКЗЖ) есебінен зейнетақы жинақтарының сомасы шамамен 599 млрд теңге (бір жылдағы өсім – 22,8%). Бір жылдағы ең үлкен өсімді (45,7%) ерікті зейнетақы...

Америкалық компаниялардың төлеген дивидендтері жылдың бірінші тоқсанында рекордтық деңгейге жетті. Осы кезеңде Meta өзінің акционерлерімен алғаш рет пайданы бөлісті. Ал Walt Disney 2020 жылдан кейін тоқтап қалған аударым жасауды қайта бастады. Сондай-ақ еуропалық екі компания Apple мен Microsoft-ты ығыстырып, осы саладағы әлемдік көшбасшыға айналды. Екінші тоқсанда тағы бір ІТ алыбы – Google-ге иелік ететін Alphabet дивиденд төлей бастайды.

Толығырақ

Janus Henderson компаниясының деректеріне сілтеме жасай отырып: «АҚШ компаниялары дивиденд есебінде 164,3 млрд доллар төледі», – деп хабарлады. Дивиденд көлемі, 2023 жылдың осындай кезеңіндегі мөлшермен салыстырғанда, 7%-ға өсіп, рекордқа жетті.

The Walt Disney Company «дивидендтік клубқа» оралды. Пандемияға байланысты...

Сенат кулуарында БАҚ өкілдері Өнеркәсіп және құрылыс министрі Қанат Шарлапаевтан елдегі литий өндірісі туралы сұрады.

Оңтүстік Корея геологтары 2025 жылы Шығыс Қазақстанда аталған металл түрін өндірмек. Олар мұнда литийді қайта өңдейтін зауыт аша ма? Әлде шикізатты толық алып кете ме? Бұл ретте жері кенге бай Қазақстан нарықтан өз үлесін ала ма, әлде түксіз қала ма? Тілшілердің бұл сұрақтары министрді біраз састырды.

«Қазір барлық жұмыс заң аясында жүргізіліп жатыр. Компаниялар геологиялық барлауға лицензия алу үшін өтініш береді. Кенді тапса, оны өндіре алады. Бұл ретте Аустралия мен Чили осы бағатта қалай жұмыс істейтінін түсінейікші. Чилиде өндірілетін литий концентраты немесе...

Қазақстанда электр көліктерінің зарядтау станцияларын электр желілеріне өз бетінше қосқаны үшін әкімшілік жауапкершілік енгізіледі. Жалпы желілерді заңсыз пайдаланғаны үшін полиция жеке тұлғаларға 184,6 мың теңгеге айыппұл сала алады. Ал ірі кәсіпкерлерге 10 есе көп айыппұл салынады. 

22 мамырда Мәжіліс екінші оқылымда электромобильдерге арналған Көлік және инфрақұрылымды дамыту мәселелері бойынша түзетулерді қабылдады.

«Енді электромобильдер тұрақ үшін арнайы орындармен қамтамасыз етіледі. Ал олардың иелері тұрақ орындары үшін ақы төлемейді. Әкімдіктер электр зарядтау станцияларын орналастыру туралы шешім қабылдау құзыретін береді», – деп түсіндірді Мәжілістің баспасөз қызметінде жаңа түзетулер.

Электр зарядтау станцияларын жалпы энергия желісіне заңсыз қосқаны үшін...

«Бәйтерек ҰБХ» АҚ Басқарма төрағасының бірінші орынбасары Нұрболат Айдапкелов қатарлық инвестордың Bereke Bank-ті сатып алуына қатысты пікір білдірді.

Сенат кулуарында журналистер Нұрболат Айдапкеловтен Bereke bank-ті сату Қазақстан үшін қаншалықты тиімді екенін сұрады.

«Біз оны шартты түрде 1 теңгеге сатып алдық. Шартты түрде 0 теңгеге сатып алсақ, әрине плюске шықтық», – деп жауап берді «Бәйтерек ҰБХ» АҚ басқарма төрағасының бірінші орынбасары.

Сондай-ақ БАҚ өкілдері, шын мәнінде, «0» теңгеге сатып алу туралы және басқарушы холдинг орынбасарының мемлекет ақшасы жұмсалды» деген сөзін нақтылауын сұрады.

«Бізде бас банкпен келісім бар және өзара есеп айырысу аясында мәмілені өз пайдамызға жүзеге...

Жиналған су мөлшері шекті деңгейден асып кетіп және соққан жел екпінінің қатты болуынан «Соколок» каналы бойындағы бөгет бұзылды. Бұл туралы Атырау облысы әкімдігінің баспасөз хатшысы Руслан Жұманғазиев мәлімдеді.

«Соколок» су арнасы екі бөліктен тұрады. Биылғы қарғын судың негізгі бөлігі жаңадан тұрғызылған бөлігінде жиналған. Дәл қазір уақытта каналдың беріктігін қамтамасыз ету, әрі нығайту жұмыстары жүргізіліп жатыр», – деді ол.

«Соколок» су қоймасы – Жайық өзенін...

«Қазақтелеком» АҚ 1 шілдеден бастап тарифтерді көтереді. Осыған орай Бәсекелекстікті қорғау және дамыту агенттігі компанияға ескерту жолдады.

«Қазақтелеком» АҚ 2024 жылғы 20 мамырында өзінің интернет-ресурсында 2024 жылғы 1 шілдеден бастап тарифтердің көтерілуі туралы ақпарат жариялады. Байланыс туралы заңнамаға сәйкес байланыс қызметтеріне тарифтерді байланыс операторлары тек негізделген шығындар бойынша белгілейді»,- делінген агенттік хабарламасында.

Атап айтқанда, «Қазақтелеком» үй интернеті қызметтерін, сондай-ақ ұялы байланысы бар пакеттік қызметтерді қамтитын тіркелген байланыс бойынша 51 мұрағаттық тарифтік жоспарға өзгерістер туралы хабарлаған болатын.

Осыған байланысты, БҚДА Кәсіпкерлік кодекстің 198-бабының 1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнамасын бұзудың алдын алу мақсатында «Қазақтелеком» АҚ-ға қатысты заңнаманы...

Ralph Lauren тікелей сату арналарын кеңейту жолында жұмыс істеп жатыр / Фото: Unsplash/Hayffield L

Киім шығаратын америкалық бренд – Ralph Lauren тоқсандық есебін жариялаған соң, акциялары 3%-дан аса қымбаттады. Компанияның консервативтік сипаттағы болжамы сарапшылардың күткенінен де нашар болды. Алайда сән үйінің табысы мен пайдасы нарық күткеннен жоғары болып шықты. Бұдан бөлек компания тоқсандық дивендтерді 10 пайызға көтерді.

Толығырақ

Бейсенбі, 23 мамырда өткен саудада Ralph Lauren акциялары 3,27%-ға – 169,57 долларға дейін қымбаттады. Бұл – бір жарым ай ішіндегі сауданың жабылуы кезіндегі ең жоғарғы баға.

Жыл басынан бері Ralph Lauren акциялары S&P 500 индексін (11%) басып озып, 14%-ға қымбаттады.

Астана және Маңғыстаудағы қонақүйлер мен сауда ойын-сауық орталықтарының құрылысына Қазақстанның даму банкі 200 млрд теңге шамасында жеңілдетілген несие бермекші. Өңдеу өнеркәсібінде жеңілдетілген несиеге қажеттілік туындап отырған уақытта Қазақстанның даму банкі мемлекет ақшасын осындай жобаларға жұмсап отыр. Осылай деп мәлімдеген Сенатор Сағындық Лұқпанов жеңілдетілген несие мен қаржыландырудағы кемшіліктерді сынға алды.

Сенатта экономиканың өңдеуші секторын дамыту мәселелерін талқылауға арналған парламенттік тыңдау өтті.

Депутаттар Қазақстанның Даму Банкі арқылы жобалардың барлығын бірдей қаржыландырудың қажеттілігі жоқ деп санайды. Әсіресе, нақты сектордағы кейбір маңызды жобалар шешімін таппай тұрғанда, қаржыны оңды-солды беру дұрыс еместігін айтады.

Сенатор атап өткендей, шетелдік инвесторлардың қатысуымен өнеркәсіптік жобалар халықаралық стандарттарға...

«Қазақстандық тұрғын үй компаниясы» АҚ Қазақстан қор биржасына оның жалғыз акционерінің 2024 жылғы 15 мамырдағы шешімін хабарлады.

Құжатқа сүйенсек, былтыр акционерлік қоғам 41,85 млрд теңге мөлшерінде таза табыс тапқан. Енді компания бұл қаражатты екіге бөлмек. Атап айтқанда бір бөлігін дивиденд төлеуге жұмсап, қалғанын компанияның иелігінде қалдырмақ.

«Жалғыз акционер, соның ішінде келесі шешімдерді қабылдады. Компанияның 2023 жылға аудиттелген қаржылық есептілігі бекітілсін. Компанияның 41,85 млрд теңге мөлшеріндегі 2023 жылдағы таза табысын бөлудің мынадай тәртібі бекітілсін: 29,3 млрд теңге дивиденд төлеуге бағытталсын; 12,6 млрд теңге компанияның иелігінде қалдырылсын», – деп жазылған АҚ-ның Қазақстан қор биржасына ұсынған құжатында.

Айта кететіні, «Қазақстандық тұрғын...

Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі заң жобаларының мәтіндерін азаматтарға түсінікті және қолжетімді ету үшін оларды әзірлеудің бірыңғай тілдік ережелерін әзірлемекші. Оның ішінде заңды қазақ тілінде жазу мәселесі де бар.

Министрлік «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне нормашығармашылықты жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасына реттеушілік саясаттың консультативтік құжатын әзірлеген.

Құжат заң шығару жұмысы желісі бойынша Мемлекеттік органдардың қызметін үйлестіруді көздейді. Құжатта заңдар талқылауға шыққанымен, халықтың ол талқылауларға көп қатыспайтыны айтылған.

«Ақпаратқа қол жеткізу туралы» Заңның қабылдануымен НҚА жобалары мен заң жобаларының «тұжырымдамасы» «Ашық НҚА» интернет-порталында жария талқылаулардан өтуде (legalacts.egov.kz...

Құтқарушылар Атырау облысында қатты дауыл тұратыны жөнінде ақпарат тарауына байланысты өңір тұрғындарынан алдағы күндері елдімекендерден ұзамауды сұрайды.

«Бүгін Атырау облысының оңтүстігі мен шығысында күн күркіреп, найзағай ойнайды деп күтілуде. Түнде және таңертең облыстың батыс жақ бөлігінде тұман тұрып, желдің жылдамдығы 15-20 м/с жетеді. Ал облыстың солтүстік-батысында өрт қаупі жоғары», – делінген хабарламада.

ТЖД мәліметтеріне қарағанда, Атырау облысында төтенше жағдай әлі де сақталып тұр. Су тасқыны қаупіне байланысты кейбір бағыттар бойынша күрежолдар уақытша жабылды.

«Құтқарушылар облыс тұрғындарынан жолға шықпауды сұрайды. Бұл, әсіресе, Махамбет және Индер аудандарын жалғаған автомобиль жолдарына қатысты, жолдың ол...

JPMorgan Chase төрағасы Джеймc Даймон АҚШ-тағы мөлшерлеме көтеріледі және экономика «күрт төмендейді» дегенді жоққа шығармайды. Оңтүстік Корея билігі жартылай өткізгіштер өнеркәсібіне 19 млрд доллар инвестия салды. Nvidia акцияларының қымбаттауы АҚШ қор индекстерін бір орында ұстап тұра алмады. Индекстер инфляцияның өсуі ықтималдығы салдарынан төмендеп барады. Осы және басқа да тақырыптар туралы 23 мамырдағы әлемдік БАҚ шолуынан оқыңыз.

Джеймc Даймон: Экономикамыз үшін «ең жаманы» стагфляция болады

CNBC  басылымының хабарлауынша, JPMorgan Chase төрағасы және бас атқарушы директоры Джеймc Даймон Шанхайдағы JPMorgan-ның жаһандық саммитінде жағымсыз болжам жасады. Бұл сарапшының пікірінше, АҚШ экономикасына «стагфляция сценарийі» ауыр тимек. Ондайда инфляция жоғарылай береді және жұмыссыздықты...

Мәскеу биржасы алдағы уақытта азиялық нарықтарға шығуы мүмкін. Бұл ретте негізгі бағыт ретінде Үндістан, Вьетнам және Филиппин қор нарықтары қарастырылуда. Аталған елдер ресейлік инвесторлардың қызығушылығын тудыруда, деп жазады «Ведомости» биржаның директоры Владимир Овчаровқа сілтеме жасап.

Ол қор нарығы мен экономиканың өсу әлеуеті тұрғысынан болашақта ең перспективалы деп Үндістан, Вьетнам және Филиппинді атады.

Мәскеу биржасының өкілі бұл елдердегі реттеудің батыс нарықтарынан өте ерекше екенін атап өтті. Сондықтан олармен жұмыс істеу оңай емес.

«Біз бұл ойдан бас тартпаймыз. Аталған нарықтарда тәжірибе жинақтауды жалғастырамыз. Мүмкін қандай да бір орта мерзімді перспективада биржа жаһандық нарықтарға, ең алдымен...

Шымкент мұнай өңдеу зауытының (МӨЗ) өндірістік қуатын кеңейту жоспары 2029 жылдан 2030 жылға дейін кейінге қалдырылды, деп хабарлады Энергетика министрлігі.

Энергетика министрлігінде «Шымкент мұнай өңдеу зауытының (МӨЗ) өндірістік қуатын жылына 12 миллион тоннаға дейін жеткізу» жобасы бойынша жоспарланған жұмыстар бойынша кеңес өтті.

Осы күні бұл зауытқа иелік етіп отырған «Петро Қазақстан Ойл Продактс» ЖШС-і –жылына 6 тонна өнім өндіріп, ішкі нарықты мотор жанармайымен қамтамасыз етіп отырған Орталық Азиядағы ең ірі зауыт.  

«Министрлік мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп мемлекеттік қолдау шараларын, оның ішінде шикізат, инфрақұрылым мен энергоресурстармен қамтамасыз ету, халықаралық стандарттарды қолдану мәселелерін қарастырып отыр...

Абай облысында сапасыз жобалау-сметалық құжаттар мен әкімдік тарапынан қабылданбаған шаралардың болмауынан 60  бюджеттік инвестициялық жоба жүзеге асырылмай қалған. Бұл туралы ҚР Жоғары аудиторлық палатасы мәлім етті.

Мемлекеттік аудит бірқатар жүйелік кемшілік пен бұзушылықты анықтады.

«Мәселен, облыстың жергілікті атқарушы органдары тарапынан пәрменді шаралардың болмауы, жобалау-сметалық құжаттарының  (ЖСҚ) сапасыз әзірленуі және мердігерлермен сот талқылаулары салдарынан 218 бюджеттік инвестициялық жобаның 60-ы пайдалануға берілмеген. Оның ішінде тұрғын үй құрылысы, жылу, электр және сумен жабдықтау жобалары бар»,- делінген аудиторлық палата таратқан хабарламада.

Сондай-ақ Жоғары аудиторлық палата мердігер ұйымдарға 28 құрылыс объектісінде аяқталмаған жұмыстар үшін және мемлекеттік органдардың ғимараттарын жөндеуге 2 млрд...

Билік әуежай маңында заңсыз салынған үйлер мен учаскелерді қайтарып алу шараларын жүргізіп жатыр. Мысалы, 2023 жылдың мамыр айында Авиация комитеті елдегі әуежайлардың маңынан 1200-ден астам жер учаскесінің заңсыз берілгенін, онда 900-ден астам ғимарат тұрғызылғанын мәлімдеді. Заңсыз берілген учаскелер Алматы әуежайы маңынан да анықталды. Осы жерлердің қалайша жекенің қолына өткенін білу үшін «Курсив» Алматы қаласы әкімдігіне сауал жолдаған болатын.

Алматы әуежайы

Әкімдік хабарлауынша, жалпы әуежай маңында тұрғын үй объектісін салу жер учаскесінің нысаналы мақсатына сәйкес, жүзеге асырылуға тиіс. Ол үшін міндетті түрде азаматтық және әуе кемелерінің ұшу қауіпсіздігіне қатер төндіруі мүмкін қызметті жүзеге асыратын мемлекеттік авиация салаларындағы уәкілетт...

Стендап-комик Нұрасхан Басхожаев сахнада әдепсіз сөздер айтып, блогер Мадленді қорлағаны үшін 15 күнге қамалды

Сот ақпаратына сүйенсек, Басхожаевқа ӘҚБтК-нің 434-бабының 1-бөлігі бойынша, яғни ұсақ бұзақылық жасады деген айып тағылған.

«Сот анықтағандай, айыпталушы ойын-сауық мекемесінде стендап көрсету кезінде жиналғандарға қатысты әдепсіз сөздер айтып, сол арқылы қоғамдық тәртіпті бұзған», – делінген сот хабарламасында.

Басхожаев өз кінәсін толық мойындап, іс материалдарында көрсетілген мән-жайларды растаған.

Сот оның кінәсі дәлелденгенін растап, оны 15 тәулікке қамауға алу түріндегі әкімшілік жаза тағайындаған.

Айта кетейік, екі миллион жазылушысы бар қазақстандық блогер Мадлен стендап-комик Нұрасхан Басхожаевты Алматыдағы Central stand up Club алаңында айтқан әзілдері үшін сотқа шағымданатынын жазған.

Қазақстанда өңірлердегі су тасқынынан кейін 356 отбасы қираған баспанасының орнына тұрғын үй мен пәтер алып үлгерді. Бұл туралы Үкімет баспасөз қызметі хабарлайды.

Жалпы ел бойынша 356 отбасы жаңа үйлер мен пәтерлерге ие болды. 1 472 үй салынып жатыр. 1 389 үйде жөндеу жұмыстарын жүргізуге 5,2 млрд теңгеден астам қаражат бөлінді. 3 804 отбасы материалдық шығын үшін жалпы сомасы 657 млн теңгеге өтемақы алған.

«29 625 отбасы 10,7 млрд теңгеден астам сомаға 100 АЕК мөлшерінде біржолғы төлем алды, барлығы 30 912 өтінім қабылданды. Аталған жұмыстар Қостанай, Ақтөбе, Ақмола, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Павлодар, Абай және Ұлытау облыстарында толығымен аяқталды. Жұмыс Атырау және Солтүстік Қазақстан облыстарында жалғасуда», – делінген Үкімет хабарламасында.

Қазір өңірлерде 8 863 нысан бойынша залалды бағалау...