Жаңалықтар

Назарбаев университеті мен мектептері, сонымен бірге «Бөбек» орталығы 2026-2028 жылдары республикалық бюджеттен 261 млрд теңгеден астам қаражат алады. 22 қазанда Мәжіліс бекіткен заң жобасында осындай мәлімет бар.

Назарбаев атындағы мекемелер

Университет

Қазақстанның бірінші президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың атымен аталатын білім беру мекемелері тағы үш жыл бойы бюджеттен қыруар қаражат алады. Қаржы министрлігінің ресми сайтында жарияланған құжатқа сәйкес, бір ғана Назарбаев университетінің өзі үш жылда, Ғылым және жоғары білім министрлігі арқылы, шамамен 126 млрд теңге алады.

Атап айтқанда, университет 2026, 2027 және 2028 жылдары 42 млрд теңгеден алып отырады. Салыстырар болсақ, бұл «Болашақ» бағдарламасына қарастырылған ...

Тағайындалғанына көп бола қоймаған оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова алғашқы іссапарын Жамбыл облысынан бастайды. Ол жасөспірімдерді ұрып-соққан жағдайды, оқушылар төбелесі жайлы ақпаратты бұрмалаған мектептерді аралап көрмек.

«Жамбыл облысына іссапармен бара жатырмын. Бала құқықтары жөніндегі уәкілдің есебі, Бас прокуратураның есебі негізінде сол мектептерге (зорлық-зомбылық фактілерін жасырған мектептер – ред.) барғымыз келеді Одан бөлек Ішкі істер министрлігі, осы жөніндегі депутаттары бірігіп, үйлестіру кеңесін өткіземіз», – деді министр үкімет отырысынан кейін тілшілерге.

Сүлейменованың сөзінше, жергілікті атқарушы органдар министрлік пен бала құқықтары жөніндегі уәкілдің ұсынымдарына жеткілікті көңіл бөлмеген.

Бұған дейін Бала құқықтары жөніндегі уәкіл Динара Зәкиева Жамбыл облысындағы кейбір...

Мемлекет енді «Отбасы банк» салымшыларына жыл сайынғы сыйақы төлеуді тоқтатады. Бұл туралы Қаржы министрі Мәди Такиев мәлімдеді.

Министрдің айтуынша, банк құрылған 12 жыл ішінде мемлекеттік бюджеттен шамамен 900 млрд теңге бөлінген. Ал «2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» заң жобасы аясында алдағы үш жылда банкке 210 млрд теңге бөлуді жоспарланып отыр.

«Біз осы бағдарламаның арқасында салымшылар санын 10 есеге жуық арттырдық. Бүгінде олардың саны 2,1 млн адамға жетті. «Отбасы банк» мемлекеттік банк болғандықтан, қазіргі таңда қаржылық тұрақтылығы жоғары. 2024 жылдың қорытындысы бойынша таза табыс 121 млрд теңгені құрады. Сол себепті, сыйлықақыны қаржыландыру енді «Отбасы банкінің» өз қаражаты...

Қазақстанда Орталық Азиядағы ең үлкен Tier IV деңгейіндегі деректерді өңдеу орталығы салынып жатыр. Жобаның бірінші кезеңі келесі жылдың басында іске қосылады деп жоспарланған. Жобаны Akashi Data Center компаниясы жүзеге асырып жатыр. Оның бас директоры Владислав Минкевич «Курсивке» саладағы жаһандық трендтер туралы әрі ДӨО Қазақстанға өңірдегі цифрлық көшбасшылықты нығайтуға қалай көмектесетіні жайлы айтып берді.

Владислав, сіз орталығыңызды «үлкен деректер» аймағындағы өңірлік кластер ретінде позициялайсыз. Бұл стратегиялық таңдау ма?

– Akashi бастапқыда Қазақстанның ғана емес, өңірлік және ғаламдық ойыншылардың бизнес міндеттерін шешу үшін жасалған халықаралық жоба ретінде ойластырылды. Осы тұрғыдан алғанда, біз Орталық Азия мен ғаламдық желі арасында цифрлық көпір болуға тиіс...

Үкімет басшысының орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин интернет-дүкені бар екінші деңгейлі банктерге әр тауардың нақты бағасын көрсету міндеті қойылатынын мәлім етті.

Kursivmedia тілшісі Серік Жұманғариннен Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 18 пайызға көтергеннен кейін де халықтың несие алуы тоқтамаса, ақша массасы көбейе берсе, қандай шаралар қабылдайтынын сұрады. Министр ретінде халыққа қандай кеңес бергісі келетінін білгісі келді.

«Шынында да кейінгі жылдары Қазақстанда тұтынушылық несиелерді беру мөлшері өте жоғары. 1 қазандағы көрсеткішті есептегенде бүкіл банктердің несиелерінің мөлшері 40 трлн теңгеге жеткен. Оның ішінде 40 пайызы тұтыну секторына, 60 пайызы жеке секторға беріледі. Ол қауіпті жағдай деп айта...

Қазақстандағы ең ірі саяси науқандар 2027 және 2028 жылдарға жоспарланған, ал 2026 жылы елде ірі сайлау өтуі екіталай. Kursiv.Media, бюджеттен бөлінетін қаражатқа қарап, президент, парламент және мәслихат сайлауы қашан өтетінін болжауға тырысты.

Сайлау өткізуге бөлінген ақша

22 қазанда Мәжіліс «2026 – 2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» заң жобасын бекітті. Құжат Қаржы министрлігінің сайтында жарияланды.

Заң жобасында алдағы үш жылда Қазақстанда сайлау өткізу шығындары да көрсетілген. Үкімет жоспары бойынша, 2026 жылы Орталық сайлау комиссиясы (ОСК) бюджеттен 12,6 млрд теңге алады. 11,2 млрд теңге сайлау өткізуге, соның 4,7 млрд теңгесі сайлау қызметін қамтамасыз етуге жұмсалады.

Мәжіліс 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджетті қабылдады. Жаңа Бюджет кодексінің талаптарына сәйкес әзірленген құжат Сенатқа жолданды.

Үш жылдық бюджетке сәйкес, мемлекет кірісі жыл сайын өседі деп жоспарланып отыр:

Шығындар да кезең-кезеңімен артады:

Бюджеттің бір бөлігі Ұлттық қордан бөлінетін кепілдендірілген трансферт есебінен толықтырылады. Оның көлемі жыл сайын шамамен 2,8 трлн теңгені құрайды.

Бюджет саясатының негізгі бағыты өзгеріссіз қалды: мемлекет әлеуметтік міндеттемелерді орындауға

Қазақстан экономикасындағы артық ақша елдегі инфляцияны күшейтіп отыр. Ұлттық банк басшысы Тимур Сүлейменовтің айтуынша, қымбатшылықты тоқтату үшін экономикадағы басы артық ақша «шығарылмақ».

«Біздегі инфляцияның басты себебі – экономикада ақшаның көп болуы. Монетарлық агрегаттар шамамен 18%-ке өсті. Бұл экономикаға шамадан тыс ақша құйылып жатқанын көрсетеді. Оның екі негізгі көзі бар: мемлекеттік шығынның көбеюі және тұтынушылық кредит беру», – деді Сүлейменов.

Экономистер мұны экономиканың қызып кетуі деп атайды. Халық пен бизнес қолындағы ақша көбейгенімен, отандық өндіріс сұранысты қамтамасыз ете алмай отыр. Нәтижесінде баға өсіп, импортқа тәуелділік артады, ал бұл өз кезегінде ұлттық валютаға қысым түсіреді.

Инфляцияны тежеу...

«Басқа жанармай бекетінен бензин құйып едім, көліктің дауысы өзгеріп, беріліс қорабы «тебе» бастады». Бұл сөзді талай жүргізуші айтқан болар. Арзан отын құйып, жанармайдан ақша үнемдеу тиімді-ақ. Бірақ тәжірибе көрсеткендей, арзан бензиннің сапасы төмен, салдары қымбатқа түседі. Өйткені қозғалтқыш темір тұлпардың «жүрегі болса», жанармай «күре тамырынан айналатын қаны» іспетті.

Сапасыз жанармай деген не?

Жанармай – бұл жай ғана сұйықтық емес, құрамында оннан аса көмірсутектер мен қосындылар бар күрделі отын. Егер оның құрамындағы тепе-теңдік бұзылып, арзан еріткіштер, су немесе күкіртті қосылыстар араласса, мұндай жанармайдың сапасы өзгереді – ол дұрыс жанбайды, қозғалтқышқа кері әсер етеді.

Сапасыз жанармайдың белгілері:

Дрондар шабуыл жасаған Орынбор газ өңдеу зауыты газ қабылдауды бастады, Қарашығанақтағы өндіру көлемі қайта қалпына келіп жатыр. Энергетика министрлігі осындай хабарлама таратты.

«Орынбор газ өңдеу зауыты қазақстандық кен орнынан шикі газ қабылдауды қайта бастады. Жобаның операторы 19 қазандағы оқиғаға дейінгі штаттық деңгейге жету үшін газ өндіру көлемін біртіндеп арттыруда. Шикізат қабылдаудың уақытша тоқтатылуы мен өндірудің қысқартылуы елдің ішкі нарығын газбен қамтуға кері әсер етпеді. Қазақстандық тұтынушылар алдындағы барлық міндеттемелер толық орындалды және орындалуын жалғастырады», – деп жазылған министрлік хабарламасында.

19 қазанда Ресейдің Орынбор облысындағы газ өңдеу зауытына украиналық дрондар шабуылдаған. Соның салдарынан Қарашығанақ кен...

26 қазан күні сағат 15:00-де Алматының Орталық стадионында маусымның басты ойыны «Қайрат» пен «Астана» ойыны өтеді. Командалар чемпиондық үшін таласады. Дәл осы кездесуде ел чемпионы анықталады.

Билеттер Freedom SuperApp және Kairat SuperApp қолданбаларында сатылымда. Клуб өкілдері жанкүйерлерді билеттерді тек ресми платформалардан сатып алуға шақырады.

Бір электронды поштаға ең көбі екі билет рәсімдеуге болады. Тапсырыс кезінде ЖСН енгізу қажет (екі адам болса — екі ЖСН көрсетіледі). Үшінші тарап сайттарынан алынған билеттер жарамсыз болуы мүмкін.

Еске сала кетейік, кеше 21 қазан күні «Қайрат» өз алаңында «Пафоспен» тең ойнаған еді. «Қайраттың» қақпашысы Темірлан Анарбеков бұл ойында үздік ойыншы атанды.

2026-2028 жылдарға арналған республикалық бюджет жобасы Мәжілісте таныстырылды. Қаржы министрі Мәди Такиевтің айтуынша, 2026 жылғы бюджеттің жалпы шығысы 27,8 трлн теңге көлемінде жоспарланып отыр. Бұл көрсеткіш 2025 жылмен салыстырғанда 2 трлн теңгеге көп.

Ал бюджет кірісі 23,1 трлн теңгені құрамақ, оның ішінде 19,2 трлн теңгесі – салық және өзге де міндетті төлемдерден түсетін табыс. Осылайша, 2026 жылы республикалық бюджет тапшылығы 4,7 трлн теңге болып, жалпы ішкі өнімнің 2,5%-ына теңеседі.

Үкімет келер жылы да әлеуметтік міндеттемелерді толық орындауға уәде беріп отыр. 2026 жылы әлеуметтік салаға 10,7 трлн теңге бөлінеді. Оның ішінде 6,8 трлн теңге әлеуметтік төлемдерге, яғни зейнетақы, жәрдемақы мен басқа...

Мәжілістің әлеуметтік-мәдени даму комитеті ең төменгі жалақы мөлшерін 110 000 теңгеге дейін көтеруді ұсынды. Бұл «2026 — 2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» заң жобасының қорытындысында жазылған.

«Халықаралық еңбек ұйымының ұсынымдарын ескере отырып әзірленген ең төмен жалақыны айқындаудың жаңа әдістемесін қабылдауға байланысты Әлеуметтік-мәдени даму комитеті ең төмен жалақының мөлшерін 85 000 теңгеден 110 000 теңгеге дейін ұлғайту жағына қарай қайта қарау қажет деп есептейді», – делінген комитет ақпаратында.

Осыған дейін Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау бірінші вице-министрі Асқарбек Ертаев 2026 жылы азаматтық мемлекеттік қызметкерлер үшін ең төменгі жалақы 99 мың теңгеге дейін өсуі мүмкін екенін айтқан ед...

Ұлттық банк Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігімен бірлесіп тұтынушылық несие бойынша шекті жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесін (ЖТСМ) 56%-дан 46%-ға дейін төмендетті. Енді оны 40%-ға дейін төмендетуді қарастырып жатыр. Бұл туралы үкімет отырысында Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов айтты.

Несиедегі ЖТСМ деген не?

ЖТСМ-нің 56%-дан 46%-ға дейін төмендеуі тұтынушы үшін несие сәл арзандауы мүмкін дегенді білдіреді.

Жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі (ЖТСМ) – сіз несие алған кезде төлейтін барлық шығындардың жылдық пайыздық көрінісі. Оның ішіне банктің негізгі пайыздық мөлшерлемесі, барлық комиссиялар мен төлемдер, қосымша міндетті шығындар кіреді.

Мәселен, тұтынушы бір жылға 1 млн теңге несие алатын болса, 56% ЖТСМ-мен...

Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева қоғамда кеңінен тарай бастаған «Cancel мәдениетіне» (cancel culture) қарсы пікір білдірді. Министрдің айтуынша, мұндай құбылыс, ең алдымен, елдің тұрақтылығының негізі саналатын шағын және орта бизнеске зиян келтіреді.

«Біз бәрін «жоюды», «болдырмауды» қолдайтын адамдарды дәріптеуіміз дұрыс емес. Мұндай үрдіс қоғамға да, экономикаға да зиянын тигізеді», – деді Балаева.

Журналистердің «Бұл пікіріңіз сөз бостандығының шектелуімен байланысты емес пе?» деген сұрағына министр былай жауап берді:

«Жоқ. Егер бізде сөз бостандығы болмаса, сіздер осылай еркін сұрақ қоя алмас едіңіздер», – деді Балаева.

Айта кетейік, соңғы уақытта әлеуметтік желілерде...

2026 жылы республикалық бюджеттен қазақ тілінің ұлттық сөздік қорын құру жобасына 111 млн теңге бөлінеді. Бұл туралы Мәжіліс депутаты Асхат Аймағамбетов жазды.

Бұрынғы оқу министрінің айтуынша, қазақ тілінің ұлттық сөздік қоры жобасы 2026 жылы іске қосылады. Арнайы заң былтыр қабылданған. Енді оған бюджеттен қанша ақша бөлінгені мәлім болып отыр.

«Бұл – қазақ тілінің барлық лексикалық қазынасын біріктіретін заманауи ақпараттық жүйе. Жобаға 111 млн теңге бөлінді. Бұл қор – қазақ тілінің бірізділігін, қолдауын қамтамасыз ететін маңызды құрал», – деп сипаттады экс-министр.

Оның пікірінше, бастама мемлекеттік тілдің цифрлық дамуына үлкен серпін береді.

Мәжіліс депутаты Ерлан Сайыров Үкіметтің бюджетті талдау жұмысын сынға алды. Оның сөзінше, жауапты министрліктер бюджет жобасының стратегиялық және инвестициялық шолуын депутаттарға ұсынбаған.

Депутат не үшін Үкіметті сынады

Ерлан Сайыровтың айтуынша, бюджеттің шектеулі екеніне қарамастан, AMANAT фракциясы бюджет бойынша Үкіметпен конструктивті түрде жұмыс істеп жатыр. Бірақ бір үлкен мәселе бар: жақында депутаттар бюджет кодексін қабылдаған. Сол кодексте бюджеттің әрбір тиынына сапалы сараптама жасау керектігі белгілі болған. Бюджет кодексінде нақты шығындарды талдауың бюджеттік, стратегиялық және инвестициялық шолуы болуы керек екені тайға таңба басқандай жазылған.

«Өкінішке қарай, депутаттарға келгенде бюджеттің тек сандық көрсеткіші болды. Үкімет мүшелерінің құлағына...

Үкіметтің 2026 жылдан жеңілдетілген салық режимінде (упращенка) жұмыс істейтін кәсіпкерлердің қатарын қысқартып, оларға қосылған құн салығын төлетпек жоспары бар еді. Осылайша бюджеттің бір жыртығы жамалуы тиіс болған.

Бастамасынан «бас тартқан» үкімет

Осы мақсатта Ұлттық экономика министрлігі 26 қыркүйек күні арнайы салық режимін қолданушылар тізімін талқылауға шығарды. Соған сәйкес, 1111 кәсіп түрінің 795-і салық жеңілдігін пайдалана алмайтын болған.

Алайда мұндай бастамаға бизнестің наразылығы күшейген соң, 16 қазан күні Президент ел үкіметіне «халықтың жағдайын жақсарту туралы» тапсырма береді. Сол күні шұғыл шешім шығарған Үкімет дағдарысқа қарсы шаралар пакетін жариялады. 

Осы шаралардың қатарында жеңілдетілген режиммен жұмыс істеп жүрген шағын кәсіпкерлерге...

Қазақстандағы жаңа ипотекалық бағдарламалар пәтер бағасы мен инфляцияға әсер ете ме? Бұл сұраққа Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов жауап берді.

Сүлейменов бұл мәселенің әзірге Үкіметпен талқыланбағанын айтады.

«Бағалар белгілі бір шекте болады. Бағдарламаның көлемі қандай болатыны да маңызды. Осыдан кейін біз инфляциялық әсерін бағалай аламыз. Әзірге мұндай есептеулер жүргізілген жоқ», — деді ол.

Ипотека уақытша тоқтап тұр

Бұған дейін «Курсив» еліміздегі ең ірі тұрғын үй несиесін беретін банктерге сауалнама жүргізген еді. Базалық мөлшерлеме 18%-ға көтерілгеннен кейін, Freedom Bank пен Отбасы банкін қоспағанда, көптеген банктер ипотека беруді уақытша тоқтатты.

Еске салайық, Ұлттық банк «7-20-25» ипотекалық тұрғын үй кредиті бағдарламасын бекіту туралы...

Қазақстан футбол федерациясы (ҚФФ) Jankuier мобильді қосымшасын ресми түрде іске қосты. Федерацияның мәліметінше, негізгі мақсат жанкүйерлердің белсенділігін арттыру, ыңғайлы цифрлық сервистерді ұсыну және федерациямен өзара байланысты жеңілдету.

Платформаның мүмкіндіктері

Jankuier қазақстандық футболдың бүкіл экожүйесін қамтиды: кәсіби клубтар мен ұлттық құрамалардан бастап балалар-жасөспірімдер академияларына және бұқаралық футболға дейін.

Қолданушылар қосымша арқылы:

Сонымен қатар белсенді жанкүйерлерге арналған бонус пен кэшбэк жүйесі енгізілген. Қатысушылар ҚФФ мен серіктестердің эксклюзивті сыйлықтарына...

Үкіметтің 2026 жылға арналған республикалық бюджет жобасында білім мен ғылымға 902 млрд теңге бөлінетіні айтылған. Бұл 2025 жылғы қаражаттан әлдеқайда аз. «2026 – 2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» заң жобасы парламентте талқыланып жатыр.

2025 жылы Қазақстанда білім мен ғылым саласына 1 трлн теңге жұмсалғаны мәлім. Алайда биыл республикалық бюджет тапшылығы қатты сезіліп, үкімет осы салаға 2026 жыл үшін бөлінетін ақшаны бірден шамамен 100 млрд теңгеге азайтты.

Биыл 370 мыңға жуық бала бірінші сыныпқа қабылданды. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда 20 мыңға артық. Елде жыл өткен сайын оқушы саны артып келеді, алайда білімге бөлінетін ақша азайып барады.

2025 жылы білім саласы...

Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин 2026-2028 жылдарға арналған республикалық бюджет кірістері мен шығыстарының теңгерімі жақсарып, фискалдық тұрақтылық қамтамасыз етіледі деп мәлімдеді.

Кірістер өседі, шығыстар тұрақтанады

Министр келтірген деректерге сүйенсек, 2026 жылы республикалық бюджеттің кірістері 19,2 трлн теңге көлемінде немесе ЖІӨ-ге қатысты 10,5% деңгейінде болжануда. Бұл – биылғы жылдың бағалауымен салыстырғанда 4,7 трлн теңгеге артық. Ал 2028 жылға қарай бұл көрсеткіш 23,2 трлн теңгеге дейін өсіп, 20,8%-ға жетеді деп күтілуде.

Жалпы республикалық бюджеттің меншікті кірістермен қамтамасыз етілуі 2025 жылғы 63,7%-дан 2028 жылы 83,5%-ға дейін артады.

Бюджет шығыстары да жоспарланған:

Мәжіліс кулуарында «Самұрық-Қазына» қорының басшысы Нұрлан Жақыпов жаңа бюджет кодексіне сәйкес қор бюджетке аударатын әлеуметтік төлемдерді азайтатынын мәлімдеді.

Жақыпов 2025 жылы қор жаңа бюджет кодексіне сай жұмыс істеп жатқанын айтты.

«Соған сай дивиденд ретінде біз еншілес компаниялардан алынған дивиденттердің 50 пайызын бюджетке төлеуіміз керек. Былтыр бұл көрсеткіш 556 млрд теңгені құрады. Бірақ біз сондай-ақ еншілес компаниялардан 556 млрд теңгені алғанымызбен, мемлекетке әлеуметтік төлемдер ретінде 600 млрд теңгеден астам төлем жасадық. Биыл дивиденд төлерлік көлеміміз жоқ», – дейді ол.

Нұрлан Жақыповтың айтуынша, 2025-2027 жылдары қордың CAPEX бағдарламасы 18 трлн теңгені құрайтынын, оның ішінде 12 трлн теңге...

Инфляция болжамы 2026 жылы 9%-11%, 2027 жылы және 2028 жылы орташа 6% деңгейінде болады. Үкімет отырысында баяндама жасаған Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин осылай деп мәлімдеді.

Ал ЖІӨ өсімі 2026 жылы 5,4%, үш жыл ішіндегі орташа өсімі 5,3 % құрайды деген болжам бар. Номиналды жалпы ішкі өнім 2026 жылғы 183,8 трлн теңгеден 2028 жылы 229,8 трлн теңгеге дейін өседі. 

Болжам бойынша, өңдеу өнеркәсібі инвестициялық жобалардың арқасында 2026 жылғы 6,2%-дан 2028 жылы 6,6%-ға дейін өседі.
Алдағы үш жылда орташа өсім:

Экспорт көлемі 2026 жылғы 77,1 млрд...