Жаңалықтар

Депутат Екатерина Смышляева мәслихат таратылған жағдайда тұрақты негізде жұмыс істеп келген депуттарға жәрдемақы төленетінін, сондай-ақ олардың іс-сапар шығыны өтелетінін айтты.

Смышляева 22 сәуірде өткен Мәжіліс отырысында «Мемлекеттік басқару және жергілікті өзін-өзі басқару мәселелері туралы» заң жобасының бірнеше бағыттарын атап өтті. Солардың бірі – мәслихаттардың рөлін күшейту туралы.

Соған сәйкес, депутаттар әкімнің халықпен кездесуінен кейін қабылданған жоспардың орындалуын бақылауға қатысады. Сондай-ақ, депутаттарға бюджетке түзету енгізуге бастамашылық жасау, бюджет комиссиясының жұмысына қатысу және басқа да мүмкіндіктер беріледі.

«Депутаттардың әлеуметтік кепілдіктері де күшейтіледі, атап айтқанда, іс-сапар шығындарын өтеу қарастырылған. Сондай-ақ, мәслихат таратылған жағдайда, тұрақты негізде жұмыс істейтін депутаттарға төлемдер...

Ұлттық киноөнердің қара шаңырағы «Қазақфильм» төңірегінде әңгіме көп. Кейінгі кезде тіпті «киностудияны сырттан келген топтар басқарып отыр» деген қауесет тараған. Ол туралы киностудияның бұрынғы басшысы Азамат Сатыбалды да айтқан. Осыған байланысты, мәдениет және ақпарат министрлігі Kursiv Media-ға пікір білдіріп, студияның жаңа қаржылық мүмкіндіктері мен қауіпсіздік мәселесіне тоқталды.

Дағдарыстан шығу жолы: 30 пайыздық үлес

Киностудияның бүгінгі жай-күйіне қатысты қоғамда алаңдаушылық басым. Осыған байланысты министрлік «Кинематография туралы» Заңға маңызды түзетулер енгізілгенін хабарлады. Мемлекет басшысының тапсырмасымен, 2025 жылдан бастап «Қазақфильм» үшін жаңа мүмкіндіктер ашылған. Енді мемлекеттік қолдау көлемінің кемінде 30 пайызы тікелей «Қазақфильм» жобаларына бағытталмақ.

Министрлік қаржыландыру бұрынғыдай жалпы конкурс арқылы емес...

Қызылорда облысында ауылдық клуб директоры қызметін асыра пайдаланып, бухгалтермен бірге он жыл бойы бюджет қаражатын жымқырып отырған. Бұл туралы Бас прокуратура хабарлады.

Тергеу мәліметінше, директор мен бухгалтер жұмысшыларға жалақыны артық мөлшерде аударып, кейін түрлі сылтаулармен (қате есептеу, шоттың бұғатталуы және т.б.) қайтарып алған. Ал қызметкерлердің көпшілігі басшылықтың заңсыз әрекеттерінен бейхабар болған.

Он жыл бойы жалпы 36 млн теңге жымқырған. Сот оларды айыпты деп танып 7 жылға бас бостандығынан айырды.

Бастапқыда судья «Қазақстан Республикасы Конституциясының отыз жылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы» заңына байланысты, бухгалтер жазасын қысқартып, 4 жыл 8 ай мерзімге бас бостандығынан айырған.

Бірақ Бас прокуратура наразылық білдіріп...

2026 жылғы 13 сәуірде Өзбекстандағы Ислам өркениеті орталығы ресми түрде әлемдегі ең ірі ислам өркениеті мұражайы деп танылып, Guinness World Records тиісті атағын алды.

Салтанатты рәсім Guinness World Records ресми өкілі және төрешісі Шейда Субашидің қатысуымен өтіп, ол кешеннің халықаралық стандарттарға сәйкестігін растады. Марапат Орталықтың Ғылыми кеңесінің мүшелеріне табыс етілді, ал рәсімге осы ауқымды жобаны іске асыруға үлес қосқан сәулетшілер, жобалаушылар, дизайнерлер мен құрылысшылар қатысты. Орталық Гиннестің рекордтар кітабына өзінің көлемі арқылы енді: ғимарат үш қабатты, ұзындығы 161 м, ені 118 м, күмбезінің биіктігі 65 метрге жетеді. Орталықтың жалпы ауданы – 42 мың шаршы метрден астам. Тұтастай алғанда, сәулеттік шешімдерде...

Ішкі істер министрлігі Қазақстандағы автомектептерге тексеріс жүргізді. Соның нәтижесінде жүргізушілерді даярлау үшін міндетті техникалық тексеруден өтпеген және сақтандыру полисі жоқ автокөлікті пайдаланған 59 оқу ұйымы анықталды.

Қандай олқылықтар анықталды?

Автодромдарда жол белгілері, жол таңбалары мен жарықтандырудың жеткіліксіз екені анықталған. Сондай-ақ кейбір көлік құралдарының ақауы болған. Қазір Әкімшілік полиция комитеті автомектептердің 701 оқу тобының қызметін тоқтатты.

Автомектеп есебін жүргізу және оқу топтарын тіркеу «Автомектеп» ақпараттық жүйесімен жүзеге асырылады. Бұл жүйе көмегімен онлайн режимде берілген куәліктің заңдылығын, сағаттық оқу бағдарламасын, оқу автокөлігін есепке алуды тексеруге болады.

Оқу ұйымдарының қызметіне бақылауды одан әрі күшейту мақсатында «Жол жүрісі туралы» заңға өзгеріс енгізу жөнінде за...

Ауыр қылмыстар бойынша кінәлі деп танылып, Дубайда өмір бойына бас бостандығынан айырылған қазақстандық Ернұр Алмаханды әзірге Қазақстанға қайтару мүмкін емес. Бұл туралы Мәжіліс кулуарында Сыртқы істер министрінің орынбасары Әлібек Бақаев айтты.

Оның айтуынша, алдымен бірінші сатыдағы сот үкіміне қарсы берілген апелляциялық соттың шешімін күту қажет.

«Барлық сот процесі аяқталуы керек. Сол рәсім толық аяқталғаннан кейін ғана оны қайтару мәселесі қаралады. Адвокаттар да, біздің Бас консулдық та бұл іспен белсенді айналысып жатыр», – деді вице-министр.

Журналистер Ернұрдың туыстары СІМ-ге көмек сұрап жүгінді ме деген сұрақ қойды. Бақаевтың айтуынша, министрлікке ресми өтініш түспеген, алайда Бас консулдық отбасы...

Бақытжан Базарбек мәслихат депутаттарының коммерциялық мүддесі бар жобалар бойынша дауыс беруіне шектеу енгізуді ұсынды. Оның айтуынша, кейбір депутаттар кәсіпкерлікпен айналысып, бюджет есебінен қаржыландырылатын жобаларға дауыс беруге қатысады.

Мәслихаттарда мүдделер қақтығысын шектеу ұсынылды

Депутат мәслихаттарда мүдделер қақтығысы жиі кездесетініне тоқталып, оны заңмен реттеу қажет екенін айтты.

«Депутаттың тікелей немесе коммерциялық мүддесі бар жағдайда ол дауыс беруге қатыспауға тиіс», – деді ол.

Депутаттық сауалдарды кеңейту ұсынысы

Базарбек депутаттық сауалдарды тек жергілікті органдармен шектемей, қажет болған жағдайда республикалық деңгейге, орталық органдар мен Бас прокуратураға дейін жеткізу мүмкіндігін қарастыруды ұсынды.

Депутаттың бұл ұсынысына жауап берген Екатерина...

Кадр бөлімінің қызметтері бұйрық, жеке іс пен есеп-қисап сияқты қағаз жұмыстармен байланыстырылатын. Бүгінде бұл модель қарқынды түрде өткеннің еншісіне кетіп барады. Президент Іс Басқармасының (ПІБ) ведомстволық қарасты ұйымдарында басқа нәрсеге – адамдарды дамытуға, олардың әлеуеті мен жұмысқа тартылуына басымдық беріліп келеді. Мұнда ауқымды HR-трансформация жүргізіліп жатыр, оның негізгі қозғаушы күші «Медициналық технологиялар және ақпараттық жүйелер орталығы» АҚ HR-орталығы болып отыр.

2024 жылдан бастап барлық ведомстволық қарасты ұйымдарда заманауи HR-құралдар жүйелі түрде енгізіліп келеді. Жаңа жүйе жаңа басқарушылық шындықты қалыптастырып жатыр, мұнда адам есеп бірлігі емес, басты ресурсқа айналады.

«МТАЖО» АҚ HR-орталығының басшысы Айнұр Камарова жағдай түбегейлі өзгеріп жатқанын айтады.

Қазақ әдебиетінің абызы, «Желтоқсан» шындығының жаршысы, Халық жазушысы Мұхтар Шаханов мәңгілік сапарына аттанды. Ақынның соңғы аманаты орындалып, сүйегі туған жері – Отырар өңіріндегі қасиетті Арыстан баб кесенесінің маңындағы Қоғам ауылының зиратына жерленді.

Ақынмен қоштасу рәсімі алдымен Алматы қаласында ұйымдастырылып, одан кейін қаралы көш Түркістан өңіріне бет алды. Жаназа рәсіміне мемлекет және қоғам қайраткерлері, соның ішінде Мәжіліс депутаттары Қазыбек Иса мен Ринат Зайытов, сондай-ақ Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров қатысып, ақынның ұлт алдындағы еңбегін ерекше атап өтті.

Еске сала кетсек, қазақтың біртуар перзенті 19 сәуір күні 84 жасқа қараған шағында дүниеден өткен еді.

Жапония екінші дүниежүзілік соғыстан кейін алғаш рет қару-жарақты шетелге сатуға салынған тыйымды алып тастады. Сейсенбі, 21 сәуірде Жапония Премьер-министрі Санаэ Такаити заңнамаға енгізілген түзету кез келген қаруды экспорттауға жол ашатынын мәлімдеді.

DW жазуынша, осы уақытқа дейін Жапония әскери жабдықтарды ғана сыртқа шығаруға рұқсат беретін.

Жапония үкіметінің бас хатшысы Минору Кихараның айтуынша, бұл шешім аймақтағы қауіпсіздікке байланысты қабылданып отыр.

«Бүгінгі таңда ешқандай мемлекет бейбітшілік пен өз қауіпсіздігін жалғыз өзі қамтамасыз ете алмайды», деді Кихара.

Түбегейлі бетбұрыс

Бұған дейін Жапония тек іздестіру-құтқару жұмыстарына, әскери тасымалға, минадан тазартуға және бақылауға арналған жабдықтарды ғана экспорттайтын...

Америкалық «Cove Capital» компаниясы Қазақстандағы Солтүстік Қатпар мен Жоғарғы Қайрақты вольфрам кен орындарын игеруге 1 миллиард доллар инвестиция салады. Бұл туралы «Тау-Кен Самұрық» компаниясы хабарлады.

Бұған дейін «Тау-Кен Самұрық» «Солтүстік Қатпар» вольфрам кен орнын игеріп отырған компаниядағы 70% үлесін америкалық инвесторға сататыны хабарланған.

Инвестордың бірлескен кәсіпорынның 70 пайыз үлесін иеленуі – әлемдік тәжірибеде тау-кен саласындағы ауқымды жобаларды жүзеге асыру үшін қолданылатын стандартты тәсіл. Сонымен бірге Қазақстан тарапы жобаның іске асырылуына стратегиялық бақылау жасау құқығын сақтап қалады.

Бұл келісім кен орындарын сатуды емес, халықаралық капитал мен жаңа технологияларды тарта отырып, күрделі өндірісті іске қосуды көздейді.

Келісім...

Мәжіліс депутаты Нартай Сәрсенғалиев білім саласының бюджетін облыстан қайтадан аудандық деңгейге беру мәселесін көтерді. Оның айтуынша, қазіргі жүйеде қаржының облыста қалып қоюы ауыл мектептеріндегі проблемаларды уақытылы шешуге кедергі келтіріп отыр.

«Ауылдарға барған кезде әкімдер білімге бөлінетін қаржы ауданға түспегендіктен, мектептердің мәселесін уақытында шеше алмай отырғанын айтады. Үкімет бастаманы қолдады деп жауап берілді. Алайда Мәжіліске енгізілген заң жобасында норма көрініс таппаған. Осыған байланысты сұрақ: қорытынды дайын ба және оны заң жобасына енгізіп үлгересіздер ме? Сондай-ақ бұл шешімді жаңа оқу жылына дейін іске асыру мүмкін бе?», – деді ол.

Депутат сауалына Ұлттық экономика вице-министрі Бауыржан Омарбеков жауап...

Қазақ руханиятының қара шаңырағы – Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театрының іргесі қаланғанына биыл тура 100 жыл. Алайда ғасырлық тойын өз сахнасында қарсы алуға тиіс ұжым әлі күнге дейін өзге театрларды паналап, «көшпелі» күй кешіп жүр. Kursiv.Media жолдаған ресми сауалға Мәдениет және ақпарат министрлігі жауап беріп, жөндеу жұмыстарының нақты мерзімін жариялады.

Қаржы мәселесі шешілді ме

Театр ғимаратының жөндеуі неге кешікті деген заңды сауалға министрлік өкілдері бюджеттік қаржыландыруды нақтылау және бекіту ресімдері себеп болғанын алға тартты. Бүгінде қаражат мәселесі толық шешіліп, реконструкциялау жұмыстары бекітілген жобалау-сметалық құжаттама аясында жүріп жатыр.

Комитеттің мәліметінше, қазіргі уақытта нысанда біршама жұмыстар аяқталған...

Қазақстанда металл сынықтары мен қалдықтарын сыртқа шығаруға салынған тыйым ұзартылды. Тиісті бұйрыққа Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев қол қойды.

Құжатқа сәйкес, Қазақстан аумағынан көліктің барлық түрімен мына өнімдерді шығаруға алты ай мерзімге тыйым салынады:

Бұйрық 2026 жылғы 1 мамырдан бастап өз күшіне енеді. Тыйым 2025 жылдың қазанында басталған еді.

Айта кетейік, бүгін Қазақстанға шетелден жұмыртқа кіргізуге тыйым салынды. Бұл шектеу де алты айға дейін...

Қасым-Жомарт Тоқаев Каспий теңізін еліміздің басты мәселелерінің бірі деп санайды. Бұл туралы ол Астанада өтіп жатқан Экологиялық саммитте айтты.

Тоқаев теңізді қорғау үшін ол аймақта ешқандай әскери қару қолданылмау қажет дейді.

«Еліміз үшін тағы бір өзекті мәселе – Каспий теңізі. Оны қорғау экологиялық тепе-теңдікті, биоәртүрлілікті және өңірлік тұрақтылықты сақтау үшін аса қажет. Біз барлық халықаралық серіктестерді осы бірегей табиғи байлықты сақтап қалу жөніндегі күш-жігерімізді қолдауға шақырамыз. Сондықтан Каспий аймағында кез келген әскери қаруды қолдануға тыйым салынуы және жол берілмеуі тиіс», – деді ол.

Президент Халықаралық су ұйымын құруды ұсынғанын да еске салды.

12 сәуірде Талғар ауданындағы Гүлдала ауылы мейрамханаларының бірінде оншақты адам 20 жастағы жігітке жабылып, пышақтап кетті. Алматы облысы полиция департаменті кісі өлімі фактісін растады.

Бір топ адам жас жігітті қоршап алып, соққыға жыққан. Кейін жігітке пышақ салған. Жәбірленуші оқиға орнында көз жұмды. Оқиға кезінде ондаған куәгер болған.

Қылмыстық іс қозғалды

Полиция адам өлтіру және бұзақылық фактісі бойынша екі қылмыстық іс қозғады. Жедел іздестіру нәтижесінде 20 жастағы күдікті ұсталып, қамауға алынды.

Сонымен қатар, бұзақылық фактісі бойынша тағы үш күдікті ұсталып, уақытша ұстау изоляторына қамалды. Алайда, соттың шешімімен олардың екеуі үйқамақта отыр.

Ал кәмелетке толмаған күдіктіге қатысты басқа бұлтартпау шарасы қолданылды...

Мәслихат депутаттары енді жергілікті бюджетке өзгерістер енгізуді өздері ұсына алады. Сондай-ақ олар коммуналдық нысандарды басқару ісіне көбірек қатысады. Бұдан бөлек, депутаттық сауалдар ашық жарияланып, мәслихат жұмысы толықтай цифрлық форматқа көшіріледі. Бұл өзгерістер «Жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» заң жобасында көзделген.

Мәжіліс депутаттары аталған заңды бірінші оқылымда мақұлдады. Құжатты жалпы отырыста Мәжіліс депутаты, Екатерина Смышляева таныстырды. Жалпы заң жобасы өңірлердің дербестігін арттыруға және мәслихаттардың өкілетін күшейтуге бағытталған.

Мәслихаттардың өкілеті кеңейеді

Жобаға сәйкес, депутаттарға бюджетке түзетулер енгізуді ұсыну құқығы беріледі және бюджет комиссияларының жұмысына қатысу мүмкіндігі кеңейтіледі. Сонымен қатар мәслихаттардың коммуналдық нысандарды басқаруға қатысуы ұлғаяды.
Депутаттық сауалдар енді ашық форматта...

2026 жылдың I тоқсанында отандық зауыттар 12,7 мың тонна сары май шығарды. Бұл 2025 жылмен салыстырғанда 55%-ға артық. Ұлттық статистика бюросының деректері бұл көрсеткіштің соңғы 13 жылдағы рекорд нәтиже екенін көрсетті.

2026 жылдың алғашқы үш айындағы жоғары көрсеткіш рекорд орнатуға мүмкүндік берді.

Дегенмен, сары май өндірісіндегі өсім өткен жылдың екінші жартысында басталғанын айта кеткен жөн. Мысалы, тамыздан желтоқсанға дейін бес ай бойы өндіріс көлемі 3,5 мың тоннадан асып тұрды.

Нәтижесінде 2025 жыл 25%-дық өсіммен (40,9 мың тоннаға дейін) аяқталған болатын. Қазір бұл үрдіс тек қарқын алып келеді.

Өңірлер арасында жалпы көрсеткіштің артуына Шымкент қаласы, Жамбыл облысы және Алматы қаласы

Жуырда Ara Media арнасы шығарылымдарының бірінде Сенат депутаты Зәкіржан Кузиев туралы қызық жайт ақтарды. Қазақстанда мал сырғасын, ветеринарияға қажетті басқа да жабдықтарды шығаратын бірден-бір кәсіпорын Кузиевке тиесілі екен. Ал монополист депутаттың қызы жақында құрылған «Әділет» партиясының мүшесі болып шықты. Kursiv.Media осы жайтты, жаңа партия мүшелері жайлы толығырақ анықтап көрді.

Замира Кузиева басқаратын орталық «Бірыңғай шоғырландыру орталығы» жауапкерлігі шектеулі серіктестік деп аталады. Кәсіпорын бақылау-индикаторлық пломбалар, жануарларды сәйкестендіруге арналған құлақ сырғалары, сондай-ақ қорап үлгісіндегі полипропилен қаптарға арналған бекіту-пломбалау құрылғыларын өндіруге маманданған. Сайтында жазылғандай, ЖШС ветеринариялық бұйымдар мен атрибуттар шығаратын ТМД аумағындағы жалғыз өндіруші саналады екен.

Adata-дан...

Ақтөбе қалалық мәслихат депутаты Аслан Қайырғалиев үйлену тойындағы беташарға 4 млн теңге салғаны әлеуметтік желілерде қызу талқыланды. Артынша-ақ күйеу жолдас көпшіліктің сынына ұшыраған әрекеті үшін ақталуға мәжбүр болды.

Депутат сынның астында қалды

Әлеуметтік желілерде таралған видеодан депутат Қайырғалиевтің беташарда қомақты ақшаны санап тұрғанын, асаба күйеу жігіттің мәрттігіне таңдай қаққанын көруге болады. Үйлену тойында көпшіліктің назарына іліккен жас жігіт 4 млн теңге салғаны мәлім болды.

«Мыналар ақшаны қайдан алады. Күндіз-түні жұмыс істесек те, айлығымыз шайлығымызға жетпейді», – деп сынады оны көрген жұрт.

Халық сері жігіттің қалалық мәслихат депутаты екенін жазбай таныды. Оның үстіне...

Әлемдік нарықтағы ең қымбат компаниялар тізімі жаңарды. Global Market мәліметінше, жаһандық экономиканың қазіргі бейнесін осы Топ-10 компаниядан айқын байқауға болады.

Технологиялық алыптар үстемдігі

Рейтингтің басым бөлігін IT, бұлтты технология және жасанды интеллект (ЖИ) бағытындағы компаниялар жаулап алған. Жоғары технологиялық сектор бүгінде әлем экономикасының қозғаушы күшіне айналды.

Мұрат Әбенов Назарбаев университеті пәтеріндегі қару дауына қатысты тағы да пікір білдірді. Депутат Қазақстанда «жәдігер қару» деген құқықтық ұғым жоқ екенін атап өтті. Осыған байланысты Ішкі істер органдарының соңғы мәлімдемелері қоғамда түсінбеушілік туғызып отырғанын жеткізді.

Депутаттың айтуынша, еліміздің заңнамасында қарудың «антиквар» немесе «жәдігер» түріне арнайы рұқсат беретін норма қарастырылмаған.

«Біздің заңда антиквар қару деген түсінік жоқ. Кез келген қаруға рұқсат қажет. Сондықтан ІІМ-нің бұл жерде «жәдігер қару» деп түсіндіруі түсініксіз. Егер ондай ұғым бар болса, онда ресми түрде халыққа «ескі қаруды ұстай беруге болады» деп айту керек. Бірақ бізде ондай норма жоқ», –  деді Әбенов.

Қазақтың біртуар ақыны, қоғам қайраткері, «Түркі тілдес халықтар арасындағы ең үздік әлем ақыны» сыйлығының иегері Мұхтар Шахановтың жаназасы Түркістан облысында өтті. Ақынның сүйегі өзінің туған жері – Отырар ауданындағы қара шаңырағынан шығарылды.

Ақынды соңғы сапарға шығарып салу рәсіміне Оңтүстік өңірінің тұрғындары ғана емес, еліміздің түкпір-түкпірінен жиналған зиялы қауым өкілдері, мемлекет және қоғам қайраткерлері, сондай-ақ қалың бұқара қатысты.

Қоштасу рәсімінде сөз алған Мәжіліс депутаты Қазыбек Иса ақынның қазақ әдебиеті мен ұлттық рухты көтерудегі ерен еңбегін атап өтті:

«Ұлы ақын ұлы даласына қайта оралды. Еліне мәңгілікке келді. Оның жаны мен рухы осы қасиетті топырақта мәңгілік жай таппақ», –дед...

22 сәуірде Қырғызстан мен Қазақстанның шекарасында орналасқан Григорьевка ауылы аймағында жер сілкінді.

Қырғызстан Сейсмология институты жерасты дүмпулері Астана уақытымен сағат 04:26-да тіркелгенін хабарлады.

Жер сілкінісінің ошағы Қырғызстан мен Қазақстан шекарасында, Күнгей Алатау тауларында, Григорьевка ауылынан солтүстікке қарай 23 шақырым жерде және Кожояр ауылынан солтүстік-батысқа қарай 22 шақырым жерде орналасқан.

Қырғыз Республикасының елді мекендерінде жер сілкінісі сезілген жоқ. Қазақстан сейсмологтары бұл жер сілкінісі туралы ақпарат жариялаған жоқ.

Айта кетейік, бұған дейін 12 сәуірде Каспий теңізінде бір күнде үш рет жер сілкінісі тіркелген.