Жаңалықтар

8 қыркүйекте Қазақстан халқына арнаған жолдауында Тоқаев жасанды интеллект министрлігін құру туралы тапсырма берді. Жаңа ведомство Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі базасында құрылады. Әзірге министрі кім болатыны белгісіз. ЖИ министрлігі қандай мәселемен айналысуы керек? Қандай бағытта жұмыс істейді? Сарапшылардан сұрап көрдік.

Бюрократия азаюы керек

Жасанды интеллект министрлігі құрылады дегенді жаңа ведомство пайда болады деп түсінбеу керек дейді IT-сарапшы Тимур Бектұр.

«Цифрлық даму министрлігі осыған дейінгі атқарып жатқан ЖИ-ге қатысты жұмыстарын жалғастыра береді. Тек назар көбірек бөлінеді деп ойлаймын. Цифрлық даму министрлігінің мамандары тарапынан жалғасын табады деп білемін. Оның үстіне бізде Жасанды...

Астанада блогер Ерболат Жанабыловтың жұбайы, блогер Эльмира Төлегеноваға қатысты әкімшілік іс бойынша сот процесі өтіп жатыр.

Ол Астана қаласының Әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотына жұбайынсыз келді.

ҚР Туризм және спорт министрлігіне қарасты Ойын бизнесі істері комитеті Эльмира Төлегеноваға қатысты әкімшілік істі тоқтатып, екі қылмыстық іс қозғау туралы сотқа өтініш білдірді.

Комитет өкілі Әбдел Балтатегі блогерге ҚР Қылмыстық кодексінің 190-бабы «Алаяқтық» және 214-бабы «Заңсыз кәсіпкерлік» бойынша екі қылмыстық іс қозғау қажет екенін мәлімдеді.

«ҚР ӘҚБтК-нің 742-бабына сәйкес, Эльмира Төлегеноваға қатысты ӘҚБтК-нің 445-бабы бойынша әкімшілік істі тоқтатып, істің материалдарын ҚР ҚК-нің 214-бабы «Заңсыз кәсіпкерлік» және...

2025 жылғы 18 қыркүйек күні Алматы қаласында шахмат ойлау жүйесінің жаңа орталығы ашылады. Салтанатты шара Narxoz Business School-дың жаңа кампусында өтеді. Іс-шараға Халықаралық шахмат федерациясының (ФИДЕ) президенті Аркадий Дворкович, Narxoz университетінің Басқарма төрағасы – президенті Қанат Қожахмет, сондай-ақ Қазақстан шахмат федерациясының бірінші вице-президенті, гроссмейстер Дармен Садуақасов қатысады.

Салтанатты рәсім

Балалар арасындағы әлем чемпионаты

Жаңа орталықтың ашылуы FIDE World Cadet Chess Championships 2025 турнирімен қатарласа...

Қазақстандықтардың 89%-ы соңғы алты ай ішінде кем дегенде бір рет интернетпен сауда жасаған. Зумерлер көбіне түнде тапсырыс берсе, аға буын күндізгі уақытты таңдайды. Tiburon Research Kazakhstan агенттігі «Золотое Яблоко» бьюти-ритейлерімен бірігіп онлайн-шопинг жасайтын тұтынушыларға зерттеу жүргізді.

Жастар түнгі уақытты және жанаспай жеткізу қызметін таңдайды

Зерттеу деректеріне сәйкес, ең белсенді онлайн-сатып алушылар – зумерлер (18–24 жас). Оларға түнгі тапсырыстар тән: интернеттегі сауданың шамамен 10%-ы түнгі 00:00–02:00 аралығында, тағы 20%-ы күндізгі 15:00–17:00 аралығында жасалады. Жастар үшін қарапайымдылық пен жылдамдық маңызды. Тіпті курьердің қоңырау соққанын да қаламайды. Сондықтан тауарды есік алдына қалдырып кететін жанаспай жеткізу қызметін дұрыс көреді.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қауіпсіздік Кеңесінің киберқауіпсіздік жөніндегі отырысын өткізді, деп хабарлайды Ақорда.

Жиында киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету және азаматтарға арналған цифрлық ортаны қорғау мәселелері талқыланған.

Президент жолдауында Қазақстанды толық цифрлық мемлекетке айналдыруды көздейтін міндет жүктегенін айта келе, осы мақсатта кешенді шаралар қабылдау қажет екенін айтқан. Бұл орайда бірінші кезекте киберқауіпсіздік саласында ауқымды жұмыс атқарудың маңыздылығына тоқталған.

Сонымен бірге жиын барысында мына мәселелер де қамтылған:

Президент киберқылмыспен, соның ішінде кибералаяқтықпен күрес жүргізудің маңызды екенін айтып, киберқылмыстарды тергеуге қатысатын...

Cоңғы жылдары алаяқтар балаларды да алдауға көшкен. Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, интернет алаяқтардың тұзағына ойын баласы да жиі түседі.

Алаяқтар өзінің арам ойын жүзеге асыру үшін балалар көп ойнайтын танымал ойындарға тіркеледі. Онда кейіпкерге қажетте түрлі тауарлар ұсынып, жалған сайттарға бағыттайтын сілтемелер салады.

«Алаяқтар ойындардағы виртуалды тауарларды – кейіпкерлерді, киім-кешектерді, әртүрлі заттарды сату үшін жалған сайттар жасайды. Егер мұндай сайттарға банк картасының деректері немесе аккаунттың құпиясөзі енгізілсе, олар бірден қылмыскерлердің қолына түседі», – деп ескертеді министрлік.

Балалар алаяқтардан қалай қорғана алады?

Бірінші кезекте ата-ана балаларға оңай ақша болмайтынын түсіндіріп, цифрлы...

Қазақстан чемпионатының 23-турындағы ойында «Қайрат» өз алаңында «Ақтөбені» 1:0 есебімен жеңді. Алайда кездесу барысында алматылықтардың негізгі қақпашы Темірлан Анарбеков жарақат алып, ойыннан шығып қалды.

Оның орнына 18 жастағы қақпашы Шерхан Қалмұрза алаңға шықты. Бұл жас қақпашының «Қайраттың» негізгі құрамындағы алғашқы ресми ойыны болды. Бұған дейін ол бірінші лигада «Қайрат-Жастар» сапында жеті ойын өткізген.

Матчтан кейін Шерхан жанкүйерлер мен бапкерлерге ризашылығын білдірді:

«Маған сенім артқан жанкүйерлерге де, бапкерлерге де алғыс айтқым келеді. Ең бастысы – Темірлан Анарбековтің тезірек сауығып кетуін тілеймін. Оның жарақаты өте ауыр болды. – деді Шерхан.

Айта кетейік, Шерхан Қалмұрзаның бұған дейінг...

Нидерланды Қазақстанда өте маңызды сирек металл өндіруге ниетті. Еуропа өнеркәсібіне керекті литий, кобальт, никель, бор және сирек жер элементтерін өндіру мен өңдеудегі жобаларды қолға алмақ.

Бұл туралы «KAZAKH INVEST» ұлттық компаниясы мен Нидерланд сауда миссиясының кездесуі барысында белгілі болды.

Аталмыш миссия құрамына тау-кен технологиялары, металлургия, ресурстарды қайта өңдеу, шикізатты қайта пайдалану және циркулярлық шешімдерді енгізу салаларына маманданған Нидерландтың жетекші компаниялары мен ғылыми ұйымдары кірді. Олардың қатарында Royal IHC, Witteveen+Bos, WMC Energy, Nijhuis Saur Industries және басқалар бар.

«Тараптар «жасыл» энергетика мен аккумулятор өндірісі үшін негізгі ресурс саналатын литий, кобальт, никель, бор және сирек жер...

Moody’s халықаралық рейтинг агенттігі BCC Invest компаниясының ұзақмерзімді корпоративтік рейтингін Ba2 деңгейіне, сондай-ақ контрагенттің шетел және ұлттық валютадағы тәуекел рейтингін (CRR) Ba2 деңгейіне көтерді. Болжам – «Тұрақты».

Рейтингтің көтерілуіне компанияның стратегиялық жоспарлары мен олардың іске асырылуы, сондай-ақ бас компания – ЦентрКредит Банкінің рейтингінің Baa3-тен Ba1 деңгейіне өсуі ықпал етті.

Агенттік атап өткендей, бас компанияның жоғары кредиттік қабілеті қажет болған жағдайда BCC Invest-ке қолдау көрсету мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Компанияның қаржылық көрсеткіштері тұрақты деңгейде сақталуда.

Moody’s мәліметінше, BCC Invest-тің тәуекелге бейімділігі орташа. Компания консервативті инвестициялық саясат ұстанады: портфельдің 95%-ы мемлекеттік бағалы қағаздар мен ірі тұрақты корпоративтік бағалы қағаздарға, соның ішінде квази-егеменді секторға...

Заңсыз ойын бизнесін ұйымдастырғаны үшін 7 жыл іздеуде болған азамат Түркиядан Қазақстанға экстрадицияланды. Бұл туралы Бас прокуратураның баспасөз қызметі хабарлады.

«Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы мен Ішкі істер министрлігі Интерполының қызметкерлері Сыртқы істер министрлігінің көмегімен Қазақстан азаматын трансұлттық ұйымдасқан қылмыстық топқа қатысқаны, ойын бизнесін заңсыз ұйымдастырғаны және билігін асыра пайдаланғаны үшін қылмыстық жауаптылыққа тарту мақсатында Түркия Республикасынан экстрадициялады», – делінген прокуратура хабарламасында.

Прокуратураның мәліметінше, күдікті Шығыс Қазақстан облысының мемлекеттік органдарының бірінде басшылық қызмет атқарған. Экс-шенеунік 2015–2016 жылдары аралығында заңсыз ойын бизнесін ұйымдастырушыларға қамқорлық жасап, бұл «қамқорлығы» үшін үлкен көлемде сыйақы алып жүрген.

Қылмыс әшкере...

Токио (Жапония) қаласында өтіп жатқан жеңіл атлетикадан әлем чемпионатында қазақстандық спортшы Нора Джеруто іріктеу кезеңінен сәтті өтті. Бұл туралы Ұлттық олимпиада комитеті хабарлады.

15 қыркүйекте әйелдер арасында 3000 метрге тосқауылдар арқылы жүгірудің іріктеу жарыстары ұйымдастырылды. Қазақстан намысын Нора Джеруто мен Дейзи Джепкемей қорғады.

Джеруто мәреге екінші болып келіп, финалға жолдама алды. Ал Джепкемей өз тобының тоғызыншы сатысында қалып, жарыс жолынан шығып қалды. Ережеге сәйкес, финалға тек үздік бес спортшы өтті.

Айта кетейік, 3000 метрге тосқауылдар арқылы жүгіруден әйелдер арасындағы финалдық жарыс 17 қыркүйекте өтеді.

Бұған дейін, Қазақстан құрамасы бокстан әлем чемпионатында бірінші орын алғанын жазған едік.

Қазақстанда 2026 жылы Су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесі іске қосылады. Бұл жүйе ЖИ технологияларымен интеграцияланып, елдегі жерасты және жер үсті су қоры туралы мәліметтерді жинап отырады. Бұл туралы Су ресурстар және ирригация министрлігі хабарлады.

Тоқаев тапсырмасы

Министрлік Қасым-Жомарт Тоқаевтың жолдауында айтқан тапсырмаларын орындау мақсатында арнайы ұлттық ақпараттық жүйені әзірлеуді қолға алған.

Бұл жүйе жерүсті және жерасты суы, гидротехникалық құрылысжайлар мен өзге де су шаруашылығы нысандары туралы мәліметтерді жинақтайды. Жүйеге болашақта жасанды интеллект пен ғарыштық мониторинг деректері енгізіледі. Бұл елдегі су балансын қадағалауға, экономика мен азаматтардың суға деген нақты қажеттілігін нақтылауға мүмкіндік беріп, су ресурстарын...

2025 жылдың алғашқы алты айында Қазақстан мен Қытай арасындағы тауар айналымы өсті, алайда бұл өсім теңгерімді емес. Сауда құрылымында импорт айқын басымдыққа шықса, экспорт үлесі төмендеп барады. Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығы сараптама орталығынң дерегінше, қаңтар–маусым аралығында екіжақты тауар айналымы 5,9%-ға артып, 14,9 млрд долларға жетті.

Дегенмен өсімді қамтамасыз еткен тек импорт болды (+22,8%). Ал экспорт керісінше, шамамен 10%-ға төмендеді. Мұндай құлдырау әлемдік шикізат нарығындағы қолайсыз конъюнктураға, яғни мұнай мен металл бағасының түсуіне және Қытай тарапынан сұраныстың әлсіреуіне байланысты болып отыр.

Қазақстан үшін Қытайдың рөлі жылдан-жылға күшейіп келеді. 2025 жылдың алғашқы жартысында ҚХР үлесі елдің жалпы сыртқы саудасында 22,6%-ды құрады...

Польша аумағында НАТО әскерлерінің орналасуына келісім берді. Тиісті жарлыққа президент Кароль Навроцкий қол қойды.

«Польша Республикасы президенті Кароль Навроцкий Солтүстік Атлантика шарты ұйымына мүше мемлекеттердің шетелдік әскер компоненттерінің Польша Республикасының аумағында орналасуына келісім беру туралы жарлыққа қол қойды. Бұл қадам Польша Республикасын қолдау мақсатында «Шығыс қарауыл» операциясы аясында жасалды», – деп хабарлады Польшаның ұлттық қауіпсіздік бюросы.

Бұл жағдай ресейлік дрондардың Польша әуе кеңістігін бұзып кіргеннен кейін болып отыр. 10 қыркүйекке қараған түні Ресейдің Украинаға шабуылы кезінде бірнеше дрон Польшаның әуе кеңістігіне кірген. Варшава билік шекараға жақын маңдағы төрт әуежайын жапты.

Ал 12 қыркүйекте...

Қарағанды облысының полиция департаменті жүйелі түрде теміржолдың жылжымалы құрамынан дизель отынын ұрлаумен айналысқан қылмыстық топты әшкереледі. Бұл туралы Ішкі істер министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.

Қылмыстық топты ұстау операциясын Ұлттық қауіпсіздік комитеті, облыстық полиция департаменті мен Көліктегі полиция департаментінің қызметкерлері бірлесіп жүргізген. Сондай-ақ бұл шараға Сұрыптау желілік полиция бөлімі мен Қарағанды облысының көлік прокуратурасы қатысқан.

Нәтижесінде пойыздардан дизель ұрлығына қатысты 28 дерек анықталған. Бұл заңсыздыққа қатысы бар 17 адам күдікті ретінде танылған.

Жедел іздестіру жұмыстары барысында 500 келі дизель отыны, жанармай тасымалдауға арналған бос канистрлер, 7 телефон және есірткісіз заттар тәркіленген. Бұдан бөлек күдіктілерден атыс қаруы мен оған...

ЖИ саласындағы техноалпауыт OpenAI әлі табысқа шыққан жоқ. TechSpot жазуынша, рекордты инвестициялар тарып жатқанына қарамастан компания әлі миллиардтаған шығынға батып отыр. 2028 жылы компания түсімі 100 млрд долларға жетеді. Бірақ таза табысқа тек 2029 жылы ғана шыға алады деген болжам жасайды OpenAI басшылығы.

Компания инвестицияны негізінен жеке чип өндірісіне, дата орталықтар құрылысына жұмсайды. Алдағы он жыл ішінде дата орталықтар салуға кемінде 78 млрд доллар бөлуді жоспарлап отыр.

Компанияның ең танымал өнімі, ChatGPT-да, әлі өзін ақтаған жоқ. Чат-ботты 700 млн адам қолданады, бірақ оны ақылы түрде пайдаланатындар үлесі аз. Menlo Ventures зерттеуіне сүйенсек, ЖИ-ді қолданатындардың тек 3%-ы ғана қызмет...

Алматылық «Қайраттың» қақпашысы Темірлан Анарбеков ауыр жарақат алып, алдағы маңызды ойындарға қатыса алмайды. Бұл туралы комментатор Бегасыл Сейітхан хабарлады.

Анарбеков «Ақтөбеге» қарсы матчта (1:0) қарсылас команданың ойыншысы Уче Агбо шынтағымен қақпашының жақ сүйегіне кіріп кеткен. Сонымен қатар ақыл тісі де зақымданып, мойын тұсы жарақаттанған.

Футболшының қатарға оралуына шамамен 40 күн уақыт қажет. Демек, «Қайраттың» Чемпиондар лигасындағы басты кездесулерін – португалиялық «Спортингке» (18 қыркүйек, Лиссабон) және мадридтік «Реалға» қарсы матчтарына қатыса алмайды.

Айта кетейік, командадағы бірінші қақпашы Александр Заруцкий де жарақат алған болатын. Осыған байланысты енді «Қайраттың» қақпасын небәрі 18 жастағы Шерхан Қалмұрза қорғайды. Жас қақпашы кеше «Ақтөбеге» қарсы...

Ливерпуль қаласында (Ұлыбритания) өткен бокстан әлем чемпионаты өз мәресіне жетті. Бұл дүбірлі додада Қазақстан құрамасы тарихи жетістікке қол жеткізіп, жалпыкомандалық есепте бірінші орынға шықты. Отандастарымыз жарыста он медаль иеленді. Оның жетеуі алтын, біреуі күміс, екеуі қола.

Жеті алтынның иегерлері қатарында Алуа Балқыбекова, Санжар Тәшкенбай, Махмұд Сабырхан, Аида Әбікеева, Наталья Богданова, Төрехан Сабырхан және Айбек Оралбай бар. Сондай-ақ Назым Қызайбай күміс жүлдені иеленсе, Виктория Графеева мен Елдана Тәліпова қола медальмен ел намысын қорғады.

Жалпыкомандалық есепте Қазақстан бірінші орынға жайғасып, өз қарсыластарын басып озды. Екінші орынға алты алтын, екі күміс және үш қола...

Ливерпульдегі әлем чемпионатының соңғы жекпе-жегінде Қазақстан бокс құрамасының капитаны Айбек Оралбай қоржынға жетінші алтынды салып, Қазақстанды жүлде қоры бойынша бірінші орынға шығарды.

Айбек Оралбай 90 келіден жоғары салмақта өзбекстандық Жахонгир Зокировпен қолғап түйістірді.

Бірінші және екінші раундта өзбек боксшысы басым түсті. Дегенмен Айбек Оралбай соңғы үшінші кезеңде қайсарлық танытып, жеңісті суырып алды.

Осылайша, 7 алтын, 1 күміс, 2 қола иеленген Қазақстан құрамасы жүлде қоры бойынша 1-орын алды. Сабырхан Төрехан, Санжар Тәшкенбай мен Махмұд Сабырхан, Алуа Балқыбекова, Әлия Әбікеева және Наталья Богданова чемпион атанса, Назым Қызайбай әлем чемпионатында күміс жүлде иеленді. Елдана Тәліпова мен Виктория Графеева қола жүлде жеңіп алды.

Қазақстандық боксшы Наталья Богданова Ливерпульдегі (Ұлыбритания) әлем чемпионатының алтын жүлдегері атанды.

70 келіге дейінгі салмақта Наталья Богданова ақтық сында аустралиялық Лекеиша Перголитимен өзара мықтыны анықтады. Нәтижесінде Наталья Богданова еш қиындықсыз қарсыласынан басым түсіп, жеңімпаз атанды.

Натальяның жүлдесі құрама қоржынына салынған алтыншы алтын болды.

Бұған дейін, Сабырхан Төрехан, Санжар Тәшкенбай мен Махмұд Сабырхан, Алуа Балқыбекова мен Әлия Әбікеева чемпион атанса, Назым Қызайбай әлем чемпионатында күміс жүлде алған.

70 келіге дейінгі салмақта Сабырхан Төрехан Ливерпульдегі бокстан әлем біріншілігінің чемпионы атанды.

Ол финалдық жекпе-жекте жапондық Севонретс Окадзавамен кездесті.

Жекпе-жек тең дәрежеде өтті. Дегенмен Төрехан Сабырхан үшінші раундта қарсыласынан айласын асырып, жеңісті суырып алды.

Осылайша, 19 жастағы Төрехан Сабырхан (70 келіге дейін) алғаш рет ересектер арасындағы әлем чемпионатында алтын медаль жеңіп алды.

Бұған дейін, Санжар Тәшкенбай мен Махмұд Сабырхан, Алуа Балқыбекова мен Әлия Әбікеева чемпион атанса, Назым Қызайбай әлем чемпионатында күміс жүлде алған.

Ливерпульде өтіп жатқан әлем чемпионаты финалының кешкі сессиясында қос қазақ қызы чемпион атанды.

Алдымен 51 келіге дейінгі салмақта Алуа Балқыбекова қарсылас шақ келтірмей алтын иеленді. Ол финалдық кездесуде түркиялық Бусе Наз Чакыроглудан басым түсті.

Тартысты жекпе-жектің қорытындысы бойынша Алуа Балқыбекова екі дүркін әлем чемпионы атанды.

Бокс кешіндегі кезекті алтынды Аида Әбікеева әкелді. Бұрымды боксшымыз 65 келіге дейінгі салмақтың ақтық жекпе-жегінде өзбекстандық Навбахор Хамидованы жеңді.

Алғашқы екі раунд өзбек қызының пайдасына аяқталды. Дегенмен Аида үшінші раундта жоғары деңгейдегі бокс үлгісін көрсетіп, жеңісті суырып алды.

Бұған дейін, Санжар Тәшкенбай мен Махмұд Сабырхан чемпион атанса, Назым Қызайбай әлем...

Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева қазақстандықтарды отбасы күнімен құттықтады.

Министрдің сөзінше, елде отбасы институты нығайып келеді.

«Социологиялық деректерге сүйенсек, қазақстандықтардың басым бөлігі үшін (85–89%) басты құндылық – ерлі-зайыптылар мен балалар арасындағы өзара сүйіспеншілік, сыйластық пен түсіністік. Дәл осы құндылықтар мықты әрі берекелі отбасының негізін қалайды», – дейді Аида Балаева.

Министр сонымен қатар, ажырасу азайып жатқанын жеткізді.

«Соңғы бес жылда олардың саны шамамен 16%-ға төмендеді (2020 жылы – 48,2 мыңнан, 2024 жылы – 40,5 мыңға дейін). Бұл ерлі-зайыптылардың жауапкершілігінің артып, отбасын сақтап қалуға ұмтылысын айғақтайды. 2019 жылдан бастап Жоғарғы Сотпен...

Ливерпульде өтіп жатқан бокстан әлем чемпионатында 55 келіге дейінгі салмақта Махмұд Сабырхан алтын медаль иеленіп, әлем чемпионы атанды.

Ол испаниялық Рафаэль Лосано Серраномен қолғап түйістірді. Махмұд үш раудта да белсенді болып, қарсыласына еш мүмкіндік қалдырмады. Осылайша, Махмұд Сабырхан екі дүркін әлем чемпионы атанды. Ол әлем біріншілігін алғаш рет 2023 жылы ұтқан.

Махмұд Сабырхан ақтық сынға қытайлық Лю Чуанды жеңіп шыққан.

Бұған дейін финалдық кезеңде өнер көрсеткен Санжар Тәшкенбай чемпион атанса, Назым Қызайбай күміс жүлде алған.