Жаңалықтар

Камчаткада магнитудасы 8,8 балдық жер сілкінісінен дүмпу ошағынан 2,3 мың км шалғайда орналасқан Владивосток қаласы да орнынан жылжып кетті. Ғалымдар осылай дейді.

2025 жылғы 30 шілдеде таңертең Камчатка жағалауында болған қуатты жер сілкінісінен Петропавловск-Камчатка қаласы жарты метрге жылжыған. Зілзаладан он минуттан соң, Владивосток қаласы да оңстүстікке қарай ойысқан. Қиыр Шығыс федералдық университетінің профессоры Николай Шестаков осылай деп мәлімдеді.

«Жерасту дүмпуінен он минуттан кейін қала оңтүстікке қарай бес сантиметрге, содан кейін тағы да солтүстікке қарай бес сантиметрге жылжыды», – дейді маман.

Ал дүмпу ошағына өте жақын орналасқан Петропавловск-Камчатск қаласы орналасқан жер 50 сантиметрге ойысқан...

Алматы облысы Жамбыл ауданы Үлкен ауылында елдегі алғашқы атом электр станциясының құрылысына бағытталған инженерлік-іздестіру жұмыстары ресми басталды.

Іске қосу

Құрылысты бастау туралы түймені Қазақстан Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің төрағасы Алмасадам Сәтқалиев, Ресейлік Росатом компаниясының бас директоры Алексей Личачев, Алматы облысы Жамбыл ауданы қоғамдық кеңесінің төрағасы Бағдат Әлиев пен Ресейдегі Ұлттық зерттеу ядролық университеті «МИФИ» студенттері басты.

Сынама алу

Мұнан соң «Росатомның» Инжинирингтік дивизионының мамандары алғашқы барлау ұңғымасын бұрғылап, топырақ сынамаларын алу жұмыстарына кірісті. Бұл зерттеулер аумақтың сейсмикалық тұрақтылығын, гидрогеологиялық ерекшеліктерін және өзге де параметрлерін бағалауға мүмкіндік береді деп күтіліп отыр.

Осы кезеңде кемінде 50 ұңғыма бұрғыланып, олардың тереңдігі 30-дан...

Қазақстанда қазақ тіліндегі ең ауқымды жасанды интеллект моделі – AlemLLM ресми түрде шықты. Бұл туралы ҚР Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі Жаслан Мәдиев өзінің Instagram парақшасында хабарлады.

Тілдік модель – адам тілін түсініп, сұраныстарға жауап беруге және мағыналы мәтіндер құрастыруға үйретілген арнайы бағдарлама. Мысалы, бүгінде кеңінен қолданылатын ChatGPT – GPT-4o секілді тілдік модельге негізделген сервистің бір түрі.

AlemLLM кімдерге қолжетімді?

Жаңа модель стартаптар, университеттер, жеке компаниялар және халықаралық платформалар үшін қолжетімді. Оны түрлі өнімдер жасауға немесе қолданыстағы жүйелерге интеграция жасауға пайдалануға болады.

«Біз бүкіл нарыққа нақты құрал бергіміз келеді – білім мен...

Ақмола облысының CyberPol бөлінісінің қызметкерлері Болгария азаматын 102 миллион теңгеге алдаған қылмыстық топтың мүшелерін ұстады. Алаяқтар қамауда отыр. Бұл туралы Ішкі істер министрлігі хабарлайды.

Полиция мәліметінше, шетел азаматы 2025 жылғы мамыр-маусым айларында интернет-алаяқтарға алданып қалған. Күдіктілер өздерін банк қызметкерлері ретінде таныстырып, жәбірленушіні ірі көлемдегі ақшаны бөгде адамдардың шотына аударуға көндірген.

«Түскен арыз бойынша полицейлер қылмыстық іс қозғап, цифрлық технологияларды пайдалана отырып, жедел-іздестіру шараларын жүргізді. Нәтижесінде қылмыстың екі ұйымдастырушысы анықталды. Олар – Павлодар облысының тұрғындары», – деп хабарлады полиция.

Бұған қоса, осы қылмысқа қатысуы мүмкін тағы төрт күдікті анықталды. Олар Павлодар қаласында өткен «Контрафакт» жедел-алдын...

Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің төрағасы Алмасадам Сәтқалиев елдегі алғашқы АЭС құрылысын бастауға арналған салтанатты рәсімде жобаның нақты бюджетін атады.

Сәтқалиевтің сөзінше, бүгін атом электр станциясының құрылысына бағытталған инженерлік-іздестіру жұмыстары басталып отыр.

«Бұл кезең – жоба үшін аса маңызды, себебі ол болашақ станцияны орналастыруға ең қолайлы алаңды анықтап, кейінгі жобалау жұмыстары үшін қажетті инженерлік және геологиялық деректерді жинауға негіз болады», – дейді ол.

Алмасадам Сәтқалиев АЭС құрылысының бюджеті 14-15 млрд долларға жуық соманы құрайтынын мәлім етті.

Одан бөлек құрылыс жүргізілетін Үлкен ауылында 1 млрд долларға әлеуметтік нысандар мен заманауи инфрақұрылым салынбақ.

Айта кетейік, Алматы облысы Жамбыл ауданы Үлкен ауылында...

Алматы облысы прокуратурасы Нұрқанат Ғайыпбаевтың қазасынан кейін қозғалған қылмыстық істің не себепті тоқтатылғанын түсіндірді.

Прокуратураның хабарлауынша, Алматы облысы полициясы Нұрқанат Ғайыпбаев өлімі бойынша қылмыстық кодекстің 105-баптың 1-бөлігі (өзін-өзі өлтіруге дейін жеткізу) бойынша тіркелген қылмыстық істе сотқа дейінгі тергеп-тексеруді аяқтады.

«Тергеу барысында оқиғаның барлық мән-жайын жан-жақты, толық және объективті анықтау мақсатында қажетті тергеу әрекеттері жүргізілді.

Жиналған дәлелдеме, сараптама қорытындылары және өзге де материалдар негізінде Нұрқанат Ғайыпбаевтың өзін-өзі өлтіру (суицид) салдарынан қайтыс болғаны анықталды. Үшінші тұлғалардың ықпалымен өзін-өзі өлтіруге итермелеу фактілері анықталған жоқ», – деп жауап берді облыс прокуратурасы.

Сол себепті 2025 жылдың 17 маусымында сотқа дейінг...

Оқу ағарту министрлігі жаңа оқу жылынан бастап алғаш рет барлық мектеп мен колледжде балалар мен жасөспірімдер арасындағы буллингке қарсы «ДосболLIKE» профилактикалық бағдарламасы енгізілетінін хабарлады.

Министрлік бағдарлама әлімжеттік оқиғаларын азайтуға, білім беру ұйымдарында қауіпсіз, қолдаушы және өзара құрметке негізделген орта қалыптастыруға бағытталғанын атап өткен.

Ведомство мәліметінше, бағдарламаның апробациясы 9 өңіріндегі 50 мектепте жүргізіліп, буллингтің алдын алу жүйелері құрылған. Апробация нәтижесінде ең тиімді тәжірибелер Астана, Алматы қалалары мен Абай, Жамбыл облыстарының мектептерінде байқалған

«Аталған мектептерде шағым → талдау → көмек жоспары → қадағалау үлгісі сәтті қолданылды. Бұл процесте арнайы антибуллингтік топтар мен кейінгі бақылау шаралары іске қосылды...

25 тамызға дейін жоғары оқу орнына (ЖОО) оқуға түсу үшін құжаттарды қабылдау жалғасып жатыр. Құжаттар мемлекеттік грант және ақылы негізде оқу үшін қабылданады. Қызметті онлайн түрде электрондық үкімет порталы eGov арқылы немесе ЖОО-лардың қабылдау комиссиялары арқылы алуға болады.

Қызметті қалай онлайн алуға болады?

Онлайн құжат тапсырғанда қосымша ЖОО-лардағы жатақханамен қамтамасыз ету, тегін тамақтандырумен қамтамасыз ету (қамқорлықтағы немесе ерекше санаттағы азаматтарға) қызметтеріне өтініш...

Қаржы министрлігі мемлекеттік сатып алымға қатысатын құрылыс компанияларының жұмыс тәжірибесін бақылауды күшейтті. Жаңа талап тамыздың екінші жартысында күшіне енеді. Бұл туралы осы министрліктің баспасөз қызметі хабарлайды.

Мәліметке қарағанда, Қаржы министрлігі тиісті бұйрықты 6 тамызда қабылдаған. Құжат құрылыс компанияларының жұмыс тәжірибесін растаудың тың тәсілдерін енгізуді көздейді. Олар:

Санаулы сағаттардан кейін Алматы облысы Жамбыл ауданы Үлкен ауылында елдегі алғашқы АЭС құрылысы басталады.

Осыған орай Үлкен ауылында салтанатты рәсім ұйымдастырылып, ресми тұлғалар құрылысты іске қосатын арнайы түймені басады деп күтіліп отыр.

Ресми шараға Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің төрағасы Алмасадам Сәтқалиев, Ресейлік Росатом компаниясының бас директоры Алексей Личачев, Алматы облысының әкімі Марат Сұлтанғазиев келген.

Іс-шара аясында АЭС-тің макеті, құрылыс жұмыстарын бастауға әзірлік барысы көрсетілді.

Елдегі алғашқы АЭС-ті ресейлік «Росатом» салады. Ресей АЭС құрылысына қажет қаржыны қарызға береді. Қазақстан бұл жоба бойынша экспорттық қаржыландыру тартуда ешқандай қиындық болмайтынына сенімді. Вице-премьер Роман Скляр бұл жобаның жеке үкіметаралық келісім аясында жүзеге...

Ташкент маңында жер сілкінісі болды. Бұл туралы Өзбекстан ТЖМ республикалық сейсмоболжам мониторингі орталығы хабарлады.

Ресми ақпаратқа сәйкес, дүмпу 8 тамызда таңғы сағат 08:58-де тіркелген.

Жер сілкінісінің эпицентрі Ташкенттен оңтүстік-шығысқа қарай 268 шақырым жерде орналасқан.

Жер сілкінісі сезілген аймақтар:

Айта кетейік, бұған дейін еліміздегі Шығыс Қазақстан облысы мен Абай облысында жер сілкінді. 

4 жылға сотталған ҰҚК Шекара қызметінің бұрынғы басшысы Дархан Ділманов бостандыққа шықты. Бұл туралы ақпараттан хабары бар дереккөзге сүйеніп Курсивтің орыс тіліндегі редакциясы хабарлады.

Ділманов ҰҚК Шекара қызметін 2014 жылдың қазанынан 2022 жылдың сәуіріне дейін басқарған.

Ділмановқа үкім 2023 жылдың 25 желтоқсанында Алматы гарнизонының әскери сотында шыққан.

Сот Ділмановтың мүлкін тәркілеп, Қылмыстық кодекстің 450-бабы 2-бөлігі (билікті асыра пайдалану) бойынша 4 жылға бостандығынан айыру жазасын тағайындады. Дархан Ділманов «генерал-лейтенант» әскери атағынан, ІІ дәрежелі «Айбын» ордені және «ҚР ҰҚК арадегері» құрметті атағынан айырылды.

Ділмановпен бірге тағы екі адам сотталды. Ресми ақпаратқа сәйкес, сотталғандардың бірі Дархан Ділмановқа жүк өткізу пунктіндег...

Осы аптада мұнай бағасы 5%-ға арзандады. Өйткені қара алтын саудасымен айналысатын трейдерлер АҚШ-тың Украинадағы соғысты аяқтау талпынысы мұнай тасымалына кері әсер етпейді деп шешті. Бұл туралы Bloomberg хабарлайды.

Вашингтон Ресейден шикі мұнай сатып алғаны үшін Үндістанға салық салғанына қарамастан, мұнай құны түсіп жатыр.

Reuters мәліметінше, жұма, 8 тамыз күні таңертең мұнай Азиядағы сауда барысында қара алтын бағасы айтарлықтай өзгере қойған жоқ. Дегенмен апта қорытындысы бойынша, мұнай құны маусым айындағы бағамен салыстырғанда әлдеқайда арзандағанын көріп отырмыз.

Brent маркалы мұнай фьючерстері 4%-ға арзандап, бір баррелі шамамен 66 доллар болды. Америкалық West Texas Intermediate маркалы мұнай бір аптада 5%-ға арзандады. Қазір...

10 тамыз күні Алматыда әлемге әйгілі поп жанрындағы әнші Дженнифер Лопестің концерті өтеді. Осыған байланысты қаланың бірнеше көшесінде көлік қозғалысы сағат 16:00-ден бастап уақытша шектеледі. Бұл туралы Алматы қалалық полиция департаменті хабарлады.

Жабылатын жол учаскелері:

Қала ауқымды дайындық жүргізіп жатыр

Концерт Алматыдағы Орталық стадионда өтеді. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін іс-шараға полиция, әскери қызметкерлер, жеке күзет пен еріктілерден құралған 3 мыңға жуық адам жұмылдырылады.

Қала тұрғындары мен қонақтарының ыңғайлылығы үшін арнайы 50 автобус...

OpenAI компаниясы бейсенбі күні өзінің жаңа флагмандық жасанды интеллект моделі – GPT-5 технологиясын таныстырып, оны миллиондаған ChatGPT қолданушысына қолжетімді етті.

Компания өкілдері жаңа модельді ChatGPT-тің бұрынғы нұсқаларымен салыстырғанда «ерекше жаңарту» деп атады. GPТ-5 енді жылдамырақ, дәлірек және жалған ақпаратты азырақ береді.

OpenAI бас директоры Сэм Альтманның айтуынша:

«GPT-5 – бұл алғаш рет кез келген тақырып бойынша PhD деңгейіндегі сарапшымен сөйлескендей әсер қалдыратын жүйе. Айқын да, жасырын да жақсартулармен ерекшеленеді».

GPT-5 – ойлау қабілеті жақсартылған алғашқы ашық модель

OpenAI бұрын GPT-4 сияқты модельдерді жетілдіріп келсе, GPT-5 – ChatGPT-тің тегін нұсқасында алғаш рет...

Beeline қожайыны – халықаралық Veon Ltd. телекоммуникация компаниясы Қазақстанда спутник байланысын ұсыну арқылы қызмет сапасын арттыруды көздейді. Ол үшін Starlink компаниясымен байланыс орнатқысы келеді. Бұл туралы Veon бас директоры Каан Терзиоглу Bloomberg-ке сұхбатында мәлімдеді.

Спутник байланысы деген не

Құрлықтағы байланысқа қосылмаған шалғайдағы жерлер спутник байланысын қолдана алады. Ол АҚШ секілді мобильді желісі дамыған елдерде де қолданылады. Мәселен, T-Mobile US Inc. пен Starlink қызметін өткен айдан бері тұтынушылардың бәрі пайдалана алады.

«Жер аумағы жөнінен әлемдегі тоғызыншы ел – Қазақстанды құрлықтағы желімен толық қамтамасыз ету мүмкін емес», – деп мәлімдеді Каан Терзиоглу.

Veon-ның Украинадағы елшілес...

8 тамызға қараған түні Израильдің соғыс кабинеті премьер-министр Биньямин Нетаньяхудың Газа қаласын толық бақылауға алу туралы шешімін бекітті.

Fox News арнасына берген сұхбатында Нетаньяху Газаны бақылауға алғысы келетінін айтқан. Қазіргі таңда Израиль әскері Газа секторындағы аумақтың шамамен 75 пайызын бақылап отыр.

Times of Israel басылымы жазғандай, Газа қаласына бағытталған операция 800 мыңға жуық тұрғынды жаппай эвакуациялауды талап етеді. Израиль үкіметінің мәлімдемесінде:

«Қарулы күштер Газа қаласын бақылауға алу үшін дайындық жүргізеді, сонымен қатар соғыс аймағынан тыс бейбіт тұрғындарға гуманитарлық көмек көрсетіледі», – делінген.

Нетаньяху Израильдің Газа секторын басқарғысы келмейтінін, бірақ қауіпсіздік белдеуін құрып, аймақты өзіне қауіп...

Түркістан облысы Иқан ауылында қыз ұзату кезінде той кортежімен жүрген автокөлік жүргізушілері біріне-бірі жол бермей текетірескен. Әлеуметтік желіде тараған видеоға қарағанда, қара түсті Mercedes-benz автокөлігі мен ақ түсті  Toyota автокөлігінің жүргізушілер бірін-бірі соққан. Видеодан Toyota көлігінің алдыңғы бампері жұлынып кеткенін байқауға болады. 

Облыстық полиция департаменті оқиғаға қатысты ақпарат таратты. Департаменттің мәліметінше, бірнеше автокөлік жүргізушілері жол қозғалысы ережелерін өрескел бұзған. Тексеру кезінде оқиға Сауран ауданында қыз ұзату тойы кезінде болғаны анықталған. Mercedes-benz, Toyota және Nexia 5 автокөліктің жүргізушілері ұсталған. Көрсетілген көлік құралдары айыптұраққа  қойылған.

«Құқықбұзушылар авариялық жағдай жасағаны, жолаушыларды тасымалдау жөніндегі талаптарды сақтамағаны, көлікті мемлекеттік тіркеу нөмірлерінсіз...

7 тамызда Қазақстанда оқу гранты иегерлерінің тізімі жарияланды. Оқуға түскен азаматтарға грант куәлігі беріледі. Kursiv.Media оны қайдан, қалай алуға болатынын түсіндіреді.

Тізімдегі 77 мыңнан астам азамат грант куәлігін grant.testcenter.kz сайтынан ала алады. Ұлттық тестілеу орталығы грант куәлігі үш жұмыс күні ішінде дайын болатынын хабарлады.

Орталық сайтына кіріп, жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН) мен тест тапсырушының жеке нөмірін (ТЖК) енгізу қажет. Сол арқылы сіз куәлікті жүктеп ала аласыз.

Тест тапсырған азаматтардың ТЖК нөмірі грант байқауына қатысуға ұсынылған ҰБТ сертификатында жазулы тұрады.

2025 жылы білім байқауына шамамен 113 мың өтініш қабылданған. Мемлекеттің білім гранттарының 60%-ы техникалық мамандыққа бөлінген.

Камбоджа билігі АҚШ президенті Дональд Трампты Нобель бейбітшілік сыйлығына ұсынды. Осы елдің үкіметі Трампты Таиландпен арадағы қақтығысты тоқтатуға үлес қосты деп есептейді. Бұл туралы Bloomberg хабарлайды.

7 тамызда Камбоджа премьер-министрі Хун Манет Норвег Нобель комитетіне хат жазды. Ол Трамптың Камбоджа мен Таиланд арасындағы қарулы жанжалды доғаруға қосқан үлесін атап өтті.

Бұған дейін Трамп Камбоджа билігін көрші елмен астысты тоқтатпаса, сауда келісімін тоқтатып тастаймын деп қорқытқан. Содан кейін Оңтүстік-Шығыс Азиядағы елдер бейбіт келісімге келген.

Камбоджа мен Таиланд арасында бес күнге созылған қарулы қақтығыс барысында ондаған адам қаза тапты. 300 мыңнан аса адам шекара маңындағы үйін тастап кетуге мәжбүр болды.

АҚШ...

Алматы қалалық мәслихаты мегаполисті басқарудың жаңартылған құрылымын бекітті. Кеңес отырысына қала әкімі Дархан Сатыбалды да қатысты. Бұл туралы қалалық әкімдік хабарлайды.

Мегаполис билігінің мәліметінше, 7 шілдеде Алматы мәслихатының XXXII кезектен тыс сессиясы өтті. Қала әкімі Дархан Сатыбалды қатысқан жиналыста басқару жүйесінің жаңартылған құрылымы бекітілді.

Әкімдік «қабылданған шешімдер әкімшілік құрылымның тиімділігін арттыруға бағытталған» деп сипаттады.

Атап айтқанда, бірқатар басқарма бірігіп, жаңаша аталған. Сонымен бірге жол-көлік саласы қайта ұйымдастырылған.

«Енді қалалық мобильділік басқармасы қозғалысты ұйымдастыру және инфрақұрылымды дамыту басқармалары болып екі дербес органға бөлінеді», – деп хабарлайды Алматы әкімдігі.

Бұған қоса, жалпы су пайдаланудың жаңа ережелер...

8 тамызда Қазақстанның орталық, солтүстік және шығыс өңірлерінде бұршақ аралас жаңбыр жауады. Оңтүстік және батыс өңірлерде ауа температурасы 41 градусқа дейін көтеріледі. Бұл туралы Қазгидромет хабарлайды.

Жұма күні Абай, Ақмола, Қарағанды, Солтүстік Қазақстан және Қостанай облыстарында жаңбыр жауып, бұршақ түседі. Ақтөбе мен Павлодар облыстарында да найзағай ойнап, жаңбыр жауады. Түнде және таңертең тұман түседі.

Астана қаласында күндіз бұршақ аралас жаңбыр жауып, дауыл тұрады. Елордада солтүстік-шығыстан жел соғады. Оның екпіні 15-20 м/с дейін күшейеді.

Қазақстанның оңтүстік және батыс өңірлерінде күн ыстық болады. 8 тамызда күндіз Қызылорда облысының орталығында, солтүстігінде шаңды дауыл тұрады. Күндіз ауа температурасы 41 градусқа дейін көтеріледі. Қызылорда...

АҚШ-тың Александрия қаласында (Вирджиния штаты) мектеп командалары арасында әлем чемпионаты аяқталды. Алматының физмат мектебі құрамасы күміс жүлдеге ие болды. Жеке есепте Иманғали Ақылбай алтын, Эдгар Мамедов пен Зарина Нұрғалиева қола жүлдегер атанды.

FIDE World Schools Team Championship 2025 жарысына 48 елден 55 команда қатысты. Қазақстан бес топ алып барды.

Турнирдің аяқталуына бір тур қалғанда әлем чемпионы мәлім болды. Velammal MHS School (Ченнай, Үндістан) командасы 14 ұпай жинап, қарсыластарын артта қалдырды.

Екінші орынға Республикалық физика және математика мектебінің (Алматы) командасы көтерілді – 12 ұпай. Астаналық физмат командасы төртінші орынды місе тұтты. SEED Educational Complex (Астана) 8-орынға тұрақтады.

Қазақстаннан барған...

Жетісу облысы Панфилов ауданының прокуратурасы мемлекеттік органдардың қызметіне мониторинг жүргізу барысында кәсіпкерлік қызметке кедергі келтіретін әрекеттердің орын алу фактісін анықтағанын хабарлады.
 
Аудан әкімінің орынбасары «Үркер» ЖШС-не қолданыстағы автовокзалды Жаркент қаласынан тыс жерге көшіру туралы талаппен хат жолдаған.
 
Кәсіпкерлік қызметке заңсыз араласқаны үшін кінәлі тұлға Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодекстің 173-бабы бойынша жауапкершілікке тартылып, 190 мың теңгеден астам сома айыппұл арқалаған. Сол арқылы кәсіпкерлік субъектісінің құқықтары қалпына келтірілген.

Бұған дейін, бас прокуратура ірі көлемде бюджет қаражатын жымқырған бас есепші сотталғанын хабарлаған.