Жаңалықтар

2025 жыл Қазақстанның сыртқы саяси күн тәртібі үшін «тыныш» жыл емес. Алайда сандарға қарасақ, бір қызық тенденция байқалады. Президент 2024 жылы 23 мемлекетке барса, 2025 жылы 19 елмен ғана шектелген.

Бір қарағанда, бұл халықаралық белсенділіктің төмендеуі сияқты көрінуі мүмкін. Бірақ мазмұнға үңілсек, сапарлар географиясы мен форматы әлдеқайда прагматикалық сипат алғанын байқаймыз.

2025 жылғы сапарлардың басым бөлігі – жұмыс сапарлары. Инфографикадан көріп отырғанымыздай, қызыл түспен белгіленген іссапарлар саны айқын көп. Бұл – форумдар, халықаралық саммиттер, көпжақты кездесулер мен экономикалық алаңдарға қатысу.

Ал 2024 жылмен салыстырғанда:

Елдегі 5 министрлік республикалық бюджеттен бөлінген қомақты қаржыны игермеген. Қаржы министрлігінің дерегіне сәйкес, 5 атқарушы орган бөлінген 480,5 млрд теңгені игермеген.

2025 жылдың 11 айында республикалық бюджетке 19 трлн теңге кіріс түсіп, шығысы 22,7 трлн теңгені құраған.

984 млрд теңге қаржы атқарылмаған. Министрліктер 43,5 млрд теңге үнемдеген. Соның 460,3 млрд теңгесі бюджеттен жеткіліксіз қаржыландырылған қаражат, себебі бақылау шотында ақша жеткіліксіз болған. Ал 480,5 млрд теңгесін атқару органдар уақытылы жұмсап үлгермеген.

Қорғаныс министрлігі қомақты қаржыны уақытылы жұмсамады

Қорғаныс министрлігіне осы кезеңде 1 трлн теңгеден аса қаржы бөлінген. Алайда төлемдер жоспарының тек 88%-ы ғана орындалып...

Қызылорда әуежайы шетелдік компания басқаруына берілмеген. Облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев бұған ұсыныс мемлекетке тиімсіз болғаны әсер еткенін айтты.

«Әуежай құрылысына 21 млрд теңге кетті. Болат Өтемұратов қоры 16,7 млрд теңге қаражат салды. Облыс бюджетінен 4,3 млрд теңге бөлінді. 2024 жылдың қарашасында ашылған әуежай толық жұмыс істеп тұр. Әуежайға мемлекеттен ешқандай субсидия берілмейді», – дейді Нәлібаев.

Айтуынша, әуежай жыл сайын 2 млн жолаушы қабылдауға қауқарлы.

Бұған дейін Қызылорда әуежайы вьетнамдық компанияға берілуі мүмкін екені айтылды. Облыс әкімінің сөзінше, шетел компаниясының ұсынысы тиімсіз болған.

«Вьетнамның SOVICO Group компаниясымен жұмыс істедік. Оларды...

Танымал актриса, режиссер Ақан Сатаевтың екінші әйелі Альмира Тұрсын болашақ сәбиінің жынысын жариялады. Қуанышты жаңалықты Instagram желісіндегі парақшасында бөлісті.

Альмира Тұрсын жазбасында гендер-патиді өткізбегенін атап өтіп, сәбиінің жынысын әзіл-шыны аралас жариялаған.

«Гендер пати қазақтардың мерекесі емес», – деп, фото сала салайыншы. Ал енді… Құдай бұйырса ҚЫЗ күтудеміз!», – деп жазды актриса.

Желі қолданушылары актрисаның жазбасына бейжай қалмай, жылы лебіздерін білдірді. Пікір қалдырғандар арасында:

«Өзіңіз сияқты керемет сұлу келсін», «Аман-есен бауырыңызға басыңыз!»,
«Тағы бір Томирис келеді», – деген құттықтаулар жиі кездесті.

Айта кетейік, бұған дейін продюсер Баян Алагөзова берген сұхбаттарыны...

Ақтауда техникалық талаптарға сай келмейтін дизель отыны сатылған. Бұл туралы Сауда және интеграция министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.

Тексеру инспекторлары бақылау мақсатында сатып алу кезінде ДТ-Л-К4 маркалы дизель отыны қауіпсіздік талаптарына сай еместігін анықтаған.

«Зертхана сынақтары нәтижелері бойынша ДТ-Л-К4 маркалы дизель отыны техникалық регламент талаптарына сәйкес келмейтіні анықталды. Атап айтқанда, тексерілген өнімдегі күкірттің массалық үлесі 115 мг/кг-ды құрады, ал рұқсат етілген норма 50 мг/кг-дан аспауы тиіс, бұл белгіленген көрсеткіштен 65 мг/кг-ға артық екенін көрсетеді»,  – делінген хабарламада.

Заңбұзушылық бойынша уәкілетті орган сотқа жүгінді. Маңғыстау облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты талапты толық қанағаттандырып, кәсіпкерді қауіпт...

Шымкент қаласында TikTok пен YouTube-те тікелей эфирде «күліс» қарта ойынын өткізіп, бәс тіккен күдіктілер ұсталды. Бұл туралы Kursiv.Media Қаржылық мониторинг агенттігі мәліметіне сүйене отырып хабарлады.

Құзырлы мекеме мәліметінше, екі адам екі жыл бойы «TauBrat» парақшасында заңсыз құмар ойын өткізген. Күдіктілер қылмыстан тапқан ақшаны заңдастыру үшін банк карталарына рәсімделген «дроптарды» пайдаланып, қолма-қол ақша шығарып отырған.

«Жалпы қылмыстық табыс 93 млн теңгеден асып, күдіктілер сол қаражатқа Hyundai Sonata автокөлігін, тұрғын үйі бар жер телімін сатып алған», – деп таратты ҚМА.

Сот осы мүліктерді бұғаттады. Екі күдікті екі ай мерзімге қамауға алынды.

Осының алдында...

Ақтөбе облысы, Темір қаласының әкімі Еркін Далмағамбетов өзіне қол жұмсады деген күдік бар. Оның мәйіті 20 желтоқсанда табылған. Қазір тергеу жүріп жатыр.

«Өз-өзіне қол жұмсау фактісі бойынша полиция сотқа дейінгі тергеп-тексеру жұмыстарын бастады. Оқиғаның мән-жайы анықталуда. ҚР ҚПК-нің 201-бабына сәйкес өзге ақпарат жариялауға жатпайды», – деп хабарлады облыстық полиция департаменті.

БАҚ-тың жазуынша, сол күні ол достарымен жолыққан.

Еркін Далмағамбетов 2024 жылы маусымда қала әкімі деп тағайындалған, 46 жаста. Артында алты баласы қалды.

Былтыр желтоқсанда Ақтөбе облысында аудандық қорғаныс істері жөніндегі бөлім бастығы өз-өзіне қол жұмсаған.

Дәл сол...

Қазақстанның екінші деңгейлі банктері Ресеймен байланысты қаржы операцияларына комплаенс-бақылауды күшейтті. Бұл өзгеріс Еурокомиссияның Ресейді ақшаны жылыстату және терроризмді қаржыландыру тәуекелі жоғары елдер тізіміне енгізу туралы шешімінен кейін орын алып отыр. Бұл туралы РБК сайты халықаралық бизнеске кеңес беретін заңгерлер мен консультанттарға сілтеме жасап хабарлады.

Бұндай қатаң бақылауды Қазақстанмен қатар, Армения, Сербия, Тәжікстан және Оман елдерінің қаржы ұйымдары да енгізген.

Банктердің жұмыс тәжірибесіндегі өзгерістер желтоқсан айынан бастап байқала бастаған. Қатаңдатылған талап тек компанияларға ғана емес, Ресеймен қандай да бір байланысы бар жеке тұлғаларға да қатысты қолданылады.

O2 Consulting заң компаниясының мәліметінше, банктер төлемдерді өңдеу мерзімін ұзартып, клиенттерден...

Қазақстанның халық әртісі, аты аңызға айналған актер Асанәлі Әшімов студент кезінен бастап күнделік жазған. Желіде күнделігінен жазбалар тарады. Сақталып қалған жазбалардың өзі актердің ішкі әлемі мен өмір жолынан терең сыр шертеді.

Күнделік беттерінде өнер адамының қуанышы мен күйзелісі, қоғамға деген көзқарасы, жеке трагедиясы мен тағдырлы сәттері еш боямасыз берілген.

01.01.1985
Биыл жалпы Шоқанның жылы. Тағы да күнделік бастадым. Студент кезімде 13 дәптерім болған. Жоғалды. Салақтық.

25.05.1992
…Телефон арқылы Оралхан Бөкеевпен біраз жылы сөз айтыстық. «Газетті творчествосы таусылған біреуге тапсырып, жазуға кіріссем деймін» дейді. Бірақ мансап деген пәле қазаққа дерт боп жабысқан, айырылғысы келмейді.

10.06.1992
Қазақ өлген адамды шығарып салудан мықты. Тірісінде...

FlyArystan лоукостері ұшақта шаңғы мен сноуборд жабдықтарын тасу ақысын он есе арзандатты. Бірақ мұндай акция Өскеменге қатынайтын рейстерге ғана арналған.

Шаңғы тасу қанша тұрады

Науқан қысқы туризмді қолдауды, өңірдегі тау шаңғысы курорттарын дамытуды көздейді. 2025 жылғы 15 желтоқсанда басталған акция 2026 жылғы 31 наурызға дейін жалғасады.

Осыған дейін шаңғы мен сноуборд жабдықтарын тасымалдау қызметінің құны 10 мың теңге болса, енді бар болғаны 990 теңге төлеу қажет болады.

Жеңілдік мына бағыттар бойынша орындалатын рейстерге ғана жүреді:

Бірақ бір жолаушы бір ғана жабдықты жеңілдікпен алып жүре алады.

Ұшақпен...

III тоқсан қорытындысы бойынша Қазақстанда бір адамға шаққандағы ақшалай табыс 324,6 мың теңгені құраған. Бұл айына орта есеппен 108,2 мың теңге деген сөз. Номиналды есепте бұл көрсеткіш өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 8,5%-ға өскен. Алайда бағаның қымбаттағанын ескерсек, халықтың нақты табысы керісінше 3,4%-ға төмендеген.

DataHub сарапшылары Ұлттық статистика бюросының үй шаруашылықтарына жүргізілген сауалнамаларына сүйене отырып есептеген. Осы деректерге қарағанда, нақты табыстың мұндай айтарлықтай төмендеуі соңғы рет 2016 жылдың III тоқсанында тіркелген.

Инфляцияны ескергендегі табыс көрсеткіші жылдық есепте қатарынан екінші тоқсан төмендеп отыр. Алдыңғы тоқсанда бұл көрсеткіш -2,4% болған. Екі жағдайда да тауарлар мен қызметтердің қымбаттау қарқыны халы...

Әлемнің инвесторлары юаньмен несиелерді көбірек ала бастады. Қытай банктері тартымды мөлшерлеме белгілеу арқылы юаньды әлемдік деңгейге көтеруге тұрақты түрде ықпал етіп келеді.

Reuters мәліметінше, Қытайдың шетелдегі банктерінің несиелері төрт жылда үш есе өсіп, 2,52 трлн юаньға жеткен. Ал оффшорлық юань қарыздарының сатылымы екінші жыл қатарынан рекордтық деңгейді көрсетіп отыр.

Банкирлердің айтуынша, бұл өсімге мөлшерлеме ықпал етеді. Себебі юань бағамы төмен. Қытай өз валютасын жаһандандыруға ұмтылып, капиталын либерализациялап жатыр.

«Менің ойымша, бұл кезең қазір юаньмен қаржыландыруға деген негізгі қызығушылыққа көбірек байланысты», – дейді Deutsche Bank-тің Қытайдағы құрлықтағы қарыз капиталы нарықтарының басшысы Сэмюэл Фишер.

Оны...

Үкімет сиыр етін шетелге сатуды алты айға шектеуді көздеп отыр. Ауыл шаруашылығы министрлігі қаулысының жобасы Ашық НҚА порталында жарияланды.

Ашық үкіметтегі талқылау 24 желтоқсанға дейін жалғасады. Министрлік комиссиясы осындай шешімді 2025 жылғы 18 желтоқсанда қабылдаған.

Бұйрық жобасына сай, ірі қара етін шетелге, сонымен бірге Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) елдеріне сатуға алты айға квота белгіленеді. Дегенмен талқылауға шыққан жобада квота көлемі көрсетілмеген.

Естеріңізге сала кетейік, биыл желтоқсанның басында үкімет сиыр еті экспортына квотаны жыл аяғына дейін 13 мың тонна деп белгілеген.

Мұндай шешім «сиыр еті бағасын тұрақтандыру» мақсатында қабылданған.

Қазақстанда ең арзан сиыр еті Батыс Қазақстан облысында...

Алматыда студент оқытушысын пышақтаған. Ақпаратты қала полициясының баспасөз қызметі растады.

«Алмалы ауданы полициясы қылмыстық іс қозғады. Күдікті ұсталып, уақытша ұстау изоляторына қамалды. Оқиғаның мән-жайы анықталып жатыр», – деп хабарлады полиция.

Qumash телеграм арнасының жазуынша, оқиға ALT University оқу орнында болған. Оқытушының өміріне қауіп төніп тұрған жоқ.

Айта кетейік, елде медицина қызметкерлеріне зорлық-зомбылық жасағандарға жаза күшейеді. Қылмыстық кодекске медицина қызметкерлері мен жедел жәрдем жүргізушілеріне күш қолдану немесе қорқытуға қатысты жаңа 380-3-бап енгізілді.

Ұлттық банк дерегі бойынша, 2025 жылдың 11 айында қазақстандық банктер 2,5 трлн теңге таза пайда тапқан. Бұл көрсеткіш 2024 жылдың сәйкес кезеңімен салыстығанда 7,3 пайызға артық.

Былтыр 11 айда қазақстандық банктер 2,33 трлн теңге таза пайда тапқан болатын. Жылдық мәндегі көрсеткіш осындай болғанымен, айлық деректерді салыстырса, биыл банктердің таза пайдасы 4 ай қатарынан төмендеп келеді.

Қаңтар айында таза пайда 228,5 млрд теңгені құрап, 2024 жылдың қаңтарындағы деңгейден 15,5%-ға жоғары қалыптасқан. Ақпанда да осы үрдіс сақталып, көрсеткіш 220,4 млрд теңгеге жетті. Наурызда өсім қарқыны күшейіп, таза пайда бір жылда 19,5%-ға...

2026 жылдың бірінші қаңтарынан бастап елде АЕК (айлық есептік көрсеткіш) мөлшері көбейеді. Осыған орай елде құжат рәсімдеу құны да қымбаттай түседі.

2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап бір АЕК 4 325 теңге болып белгіленді. Былтыр оның көлемі 3 932 теңге еді. Осыған байланысты құжаттарды рәсімдеу үшін төленетін мемлекеттік баж салығының мөлшері де өседі.

Төлқұжат және жеке куәлік:

Үкімет басшысы Олжас Бектеновтің мәліметінше, биыл Ресейде картоп шығымы аз болғандықтан, Орталық Азия елдерінің Қазақстан картобына сұранысы күрт күшеюі мүмкін.

Депутаттардың картоп шығымы жайлы сауалына жауап берген Олжас Бектеновтің сөзінше, биыл Қазақстанда картоптың көлемі 2,9 млн тоннадан асқан. Желтоқсан айының басындағы жағдай бойынша жыл басынан бері картоп экспорты 407 мың тоннаны құраған (қаңтар – қыркүйек аралығында – 103 мың тонна; 2025 жылғы қазан – 4 желтоқсан аралығында – 304,9 мың тонна), оның 90,2 пайызы Өзбекстанға тиесілі. Осы жылдың 10 айында импорт 201,5 мың тоннаны құрады.

«Бұған қоса, сауда ағындарына айтарлықтай әсер етуі мүмкін көрші елдердің көкөніс...

Түркиядағы Бас ассамблеяда 2026 жылдың бюджетін талқылау кезінде депутаттар төбелесіп қалды. Бұл жайлы Haberler жазады.

CHP фракциясы төрағасының орынбасары Мұрат Эмир АК Party депутаты Мұстафа Варанкаға тиіскен. Оларға әріптестері көмекке келмек болып, соңынан жаппай төбелеске ұласып кетті.

Басқа депутаттар араласқаннан кейін ғана ерегіс басылды. Жайсыз жағдайға қарамастан 2026 жылға арналған бюджет жобасы және 2024 жылдың есебі бойынша құжат қабылданды.

Бұл – Түркия парламентіндегі бірінші төбелес емес. 2022 жылы дәл осылай бюджет талқылау кезінде депутаттар жаға ұстасып қалған. Ешкім ажырата алмаған соң парламент спикері отырысты тоқтатуға мәжбүр болған еді.

2025 жылғы 22 желтоқсанда Жапония үкіметі әлемдегі ең ірі Атом электр станциясын (АЭС) қайта қосу жөнінде шешім қабылдайды. Бұл туралы Reuters хабарлады. Осыдан 15 жыл бұрын Фукусимадағы апаттан соң жапон билігі елдегі барлық атом реакторын өшірген.

Касивадзаки-Карива АЭС-і Токиодан солтүстік-батысқа қарай 220 шақырым жерде, Ниигата өңірінде орналасқан.

Чернобыльден кейінгі ең ірі ядролық апат Фукусимада 2011 жылғы 11 наурызда болды. Жойқын цунами генераторларды басып қалып, үш реакторды суытатын жүйе істен шықты. Соның салдарынан блоктардағы ядролық отын еріп, ғимаратта сутегі жарылды. Радиация атмосфераға, мұхитқа тарады. АЭС маңындағы 150 мың адам көшірілді. Үшінші реактордағы отынды залалсыздандыру жұмыстары 2037 жылдан кейін ғана...

Жапония Қазақстан экономикасының басым салаларын қаржыландыруға 2,78 млрд АҚШ долларына дейін кредит бермек. Оның 1,28 млрд доллары «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингінің инвестициялық бағдарламаларына бағытталады.

Бұл келісімдер Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жапонияға ресми сапары аясында жасалды.

Негізгі құжат – «Бәйтерек» пен MUFG Bank арасында жасалған меморандум. Ол 200 млрд жапон иеніне дейін (1,28 млрд доллар) қаржы тартуды көздейді. Қаражат орнықты даму, баламалы энергетика, инфрақұрылым және жобалық қаржыландыру жобаларына бағытталады.

«Самұрық-Қазына» қорымен бірлесе жүзеге асырылатын жобаларды да MUFG Bank қаржыландырады. Олардың құны 1,5 млрд долларға жетеді.

Сонымен қатар, Қазақстанның Даму Банкі мен SMBC...

Қазақстанның театр және кино өнерінің аңызы, КСРО және Қазақстанның Халық әртісі, Еңбек Ері Асанәлі Әшімов 21 желтоқсан күні өмірден өтті.

Марқұммен қоштасу рәсімі 23 желтоқсан, сейсенбі күні сағат 10:00-де Алматы қаласындағы Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театрында өтеді. Қоштасу рәсіміне қоғам қайраткерлері, әріптестері, шәкірттері және халық қатыса алады.

Ресми мәліметке сәйкес, қонақасы 22 желтоқсан күні сағат 18:00-де «Қабылдау үйінде» (Құрманғазы көшесі, 44) ұйымдастырылады. Ал жерлеу рәсімі «Кеңсай-1» зиратында өтеді.

Сонымен қатар, 23 желтоқсан күні сағат 13:00-де марқұмның асы Royal Tulip мейрамханасында беріледі.

Бұған дейін, президент Қасым-Жомарт Тоқаев Асанәлі Әшімовтің туыстарына көңіл айтқан еді.

2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстан азаматтары жеке куәлік алу кезінде мемлекеттік баж салығын төлеуден босатылады. Яғни құжатты бірінші рет алғанда және қолданыс мерзімі біткеннен кейін, жаңарту толығымен тегін болады. Бұл туралы ҚР ІІМ Көші-қон қызметі комитетінің төрағасы Аслан Аталықов мәлімдеді.

Оның айтуынша, ведомствоның бұл бастамасы құжаттандыру процедураларын жеңілдетуге және халыққа түсетін қаржылық салмақты азайтуға бағытталған.

«Алғаш рет берілетін жеке куәліктер тегін болады. Сонымен қатар, қолданыс мерзімі өтіп кеткен құжаттарды ауыстыру кезінде де мемлекеттік баж салығы алынбайды», – деп түсіндірді Аталықов.

2025 жылы жеке куәлік алу үшін мемлекеттік баж салығы 0,2 АЕК (786 теңге) мөлшерінде белгіленген...

Қырғызстан жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) көрсеткіші бойынша Еуразиялық экономикалық одақ елдері арасында көш бастады. Көрші елдің 2025 жылғы экономикалық өсімі 10%-дан асты. Бұл туралы ЕАЭО кеңесінде айтылды.

Құрамына Қазақстан, Армения, Беларусь, Ресей және Қырғызстан елдері кіретін ұйым экономикасы биыл айтарлықтай ілгерілегенін Ресей президенті Владимир Путин атап өткен.

«ЖІӨ де өсіп келеді. Бұл жағынан 10 пайыздан астам көрсеткішпен Қырғызстан алда келе жатыр. Өте жақсы көрсеткіш. Мен Қырғыстан президенті мен оның командасын осындай нәтижемен құттықтаймын», – деді Путин. Оның мәлімдемесін Кремль таратты.

2025 жылы Қырғызстан экономикасы өнеркәсіп, құрылыс, қызмет көрсету және ауыл шаруашылығы есебінен дамыды...

Еуразия экономикалық одақтың (ЕАЭО) Жоғары кеңесі аясында жиырма шақты құжат қабылданды. Солардың бірі ұйымға мүше елдер мен Индонезия арасында еркін сауда аймағын құру туралы келісім бар. Құжаттар тізімін Кремль жариялады.

Ақорда мәліметінше, ұйым кеңесінің жұмысына Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев та қатысты. Жиналыс Санкт-Петербург қаласында өтті.

Индонезия – Оңтүстік-Шығыс Азияда 282,4 млн тұрғыны бар ірі мұсылман елі. ЕАЭО-ға Қазақстан, Армения, Беларусь, Ресей және Қырғызстан елдері кіреді.

Одақ елдері мен Индонезия арасындағы еркін сауда туралы келісімді енді осы елдердің парламенттері мақұлдауға тиіс.

Құжат күшіне енген соң, Индонезияның Қазақстан тауарларына қолданатын орташа кеден салығы 10%-дан 2%-ға дейін, яғни бес...