Жаңалықтар

Қызылордада президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен Ұлттық құрылтайдың бесінші отырысы өтті. Жиын барысында елімізде болатын саяси өзгерістердің бір парасы айтылды. KursivMedia енгізілуі мүмкін өзгерістерге шолу жасады.

Жаңа парламент «Құрылтай» деп аталады

Бір палаталы парламент құру мәселесі бірнеше айдан бері айтылып келеді. Президент Тоқаев жиындардың көпшілігінде осы тақырыпқа ерекше тоқталып та жүр.

Осылайша бір палаталы парламент «Құрылтай» деп аталады.

«Еліміздің саяси жүйесінде Құрылтай атауын аса маңызды мемлекеттік институттың символы ретінде сақтап қалуымыз керек», – деді Тоқаев.

Құрылтайдағы мандат саны 145 болады. Парламент төрағасының үш орынбасары болуы мүмкін. Комитет саны 8-ден аспауы керек.

Қазір...

Неміс бренді Volkswagen Қазақстан авто нарығында позициясын нығайтуды жоспарлап отыр. Дистрибьютор компания 2026 жылы модельдік қатар кеңейетінін жариялады.

Қазір Қазақстанда ресми түрде сатылатын Volkswagen кроссоверлері – Touareg Словакияның Братислава қаласындағы зауытта шығарылады. Сол платформада жасалатын Audi Q7 және Q8 кроссоверлері де Қазақстан нарығында қолжетімді.

«Volkswagen бренді Қазақстан нарығында қарқынды дамуды жалғастырады. Модельдік қатар айтарлықтай кеңейеді, сондай-ақ брендтің елдегі қатысуы күшейеді. Ресми жаңа модельдер, конфигурациялар және шығу мерзімдері туралы ақпарат кейінірек жарияланады», – делінген Orbis Auto (Volkswagen Қазақстанның ресми дистрибьюторы) хабарламасында.

Компания сонымен бірге брендтің дамуы туралы толық ақпарат 2026 жылы ұсынылатынын айтты.

Сондай-ақ естеріңізге сала...

Қосшы қаласындағы мейрамханалардың бірінде бишінің қатысуымен жанжал шықты. Астанадан келген өнерпаздың айтуынша, өнер көрсету кезінде қонақтардың бірі оның қолынан ұстап, билеуін тоқтатуға тырысқан.

Оқиға сәті видеоға түсіп, әлеуметтік желілерде тарады. Кадрлардан ер адамды кеш жүргізушісі алаңнан шығарғаны байқалады. Биші болған жағдайдан кейін қатты күйзеліске түскенін, қолында із қалғанын мәлімдеді.

«14 жылдан бері сахнада жүрмін, өмірімде мұндай жағдай болмаған. Өкінішке қарай, Қазақстанда ой-өрісі төмен, өзін ұстай алмайтын ер адамдар бар. Қазір таксиде кетіп бара жатырмын, қолым дірілдеп тұр, мобилографым жылап қалды. Мен полиция шақырып, шу шығаруыма да болар еді, бірақ тапсырыс арқылы барған соң үнсіз қалдық. Алайда...

Ташкент қаласынан көшірілетін экологиялық тұрғыдан қауіпті әрі энергияны көп қажет ететін кәсіпорындар тізіміне 87 нысан енгізілді.

Gazeta мәліметінше, алғашқылардың бірі – 1970-жылдардағы жабдықтармен жұмыс істеп келген «Узвторцветмет» кәсіпорны. Ол Жизақ облысына көшірілмек. Бұл – жылына зиянды шығарындыларды 226,7 тоннаға дейін қысқартуға мүмкіндік береді.

Былтыр мамыр айынан бастап, Ташкентте, Нүкісте және басқа да облыс орталықтарында асбест пен цемент өндірісіне, шлам мен тері илеу және құс фабрикаларына, газ тазарту қондырғыларынсыз кез келген көмір түрін жағуға, улы химиялық заттармен жұмыс істейтін өндірістерге тыйым салынған болатын.

Кәсіпорындарды көшіру өндіріс қуатын жаңғыртумен және өндіріс процестерін заманауи экологиялық стандарттарға сәйкестендіру арқылы жүзеге асырылмақ.

Астанадағы ауа...

Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов бекіткен 2026-2032 жылдарға арналған электр энергиясының болжамды балансы алдағы жылдары көрсеткіштердің айтарлықтай жақсарып, электр энергиясы бойынша нақты профицит қалыптасатынын көрсетеді.

Жаңа болжамға сәйкес, электр энергиясының артық мөлшері мынадай болады:

Ал 2026 жылы

Шымкенттегі №4 мамандандырылған ХҚКО аумағында емтихан тапсыруға келген тұрғын көлікті аударып алды.

«Азаматтарға арналған үкімет” мемлекеттік корпорациясының мәлімдеуінше, жүргізуші куәлігін алуға үміткер практикалық емтихан тапсыруға келген. Ол тапсырмалардың бірін орындау барысында көлік құралын басқаруда қателік жіберіп, соның салдарынан көлік аударылып кеткен.

ХҚКО қызметкерлері оқиға орнында алғашқы медициналық көмек көрсеткен. Жедел медициналық жәрдем шақырылған. Үміткердің жағдайы қанағаттанарлық деп бағаланған.

«Аталған оқиға мемлекеттік қызмет көрсету процесіне әсер еткен жоқ, қазіргі уақытта практикалық емтихан штаттық режимде қабылданып жатыр», – делінген корпорация хабарламасында.

Корпорация практикалық емтиханға автомектептерде оқудан өткен, көлік құралын басқаруға дайындығын растаған және тапсырмаларды өз бетінше...

Мәжіліс депутаты Мақсат Толықбай Жаркенттегі резонанс жағдайға байланысты екі баланың әкесіне көмектесуге даяр екенін жеткізді. Бұл туралы ол Кursiv.Media тілшісіне Ұлттық құрылтай кулуарында айтты.

Баласын ұрған әйел қамауға алынған, ал әкесі алдағы 10-15 күнде тұратын баспана таппаса, ұлдарынан айырылып қалуы мүмкін.

«Мен бұл жағдайдың шет-жағасын естідім. Әкесі балаларын өз қамқорлығына алғысы келеді ғой? Ол үшін баспана керек… Ал баспана алуға қазір жағдайы жоқ, қара жұмысқа денсаулығы жарамайды дейді. Мен қазір әкімдікке хабарласайын, қандай көмек бере алады? Тым болмаса жатақхана бере ме… Обал ғой, өзі бағып, өсіргісі келеді, ал оған баспанаң болуы керек...

Тоқаев кейінгі кезде өзіне жекеменшік мектептерді қаржыландыру тетігіне қатысты азаматтардан келіп түсетін сауалдар жиілеп кеткенін айтты.

Мемлекет басшысы білім беру саласында мемлекеттік қаржыландырудың қолданыстағы тәртібі бұрмаланып отырғанын атап өтіп, оны шұғыл түрде түзету қажеттігін мәлімдеді.

«Жекеменшік мектептерге жүргізілген аудит нәтижесінде жан басына шаққандағы қаржыландыру әдістемесінің кемшіліктері салдарынан заңсыз әрі негізсіз шығындарға жол берілгені анықталды. Осыған байланысты Үкімет алдына білім беру саласын мемлекеттік қаржыландыру механизмін жедел реформалау міндеті қойылды. Сонымен қатар қаржыландырудың нақты критерийлерін айқындау қажет», – деді Тоқаев.

Президент бұл процесте бизнестің орта білім беру жүйесін дамытудағы маңызын ескеру керек екенін атап өтті.

Еске салса...

Ұлттық ғылым академиясының вице-президенті, академик Асқар Жұмаділдаев Қызылордада өткен V Ұлттық құрылтайда Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев айтқан маңызды саяси бастамаларға қатысты пікір білдірді.

Оның айтуынша, Президент ұсынған реформалар билік жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге және халықаралық тәжірибеге сай келетін басқару механизмін қалыптастыруға бағытталған.

Ғалым ең алдымен биліктің ауысу тәртібіне тоқталды. Оның сөзінше, елді басқарудағы басты мәселе, билік ауысуының нақты механизмі.

«Негізгі билікті сайлаудың әдісін айтып берді. Алгоритм дұрыс. Енді соны жүзеге асырамыз. Басқа елдерге қарасаңыздар, механизм дұрыс болуы керек. Барлық мемлекетте елді ұстап тұрған билік ауысудың механизмі. Сондықтан бұл өте әдемі шешім», – деді Асқар Жұмаділдаев.

Мәжіліс депутаты Ермұрат Бапи елдегі саяси күштердің, соның ішінде оппозицияның парламентке өту мүмкіндігі туралы айтты.

Қызылордада президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен өткен Ұлттық құрылтайдың бесінші отырысында депутатқа «өзге саяси күштердің парламентке өту мүмкіндігі» жайында сұрақ қойылды.  

«Неге өтпейді? Елдегі саяси күштер алдымен өздерінің саяси күш екенін дәлелдеуі керек. «Сен саяси күшсің, сен саяси күш емессің» деп билік жасап бермейді. Саяси күш болу үшін қоғамдағы ынталы азаматтар өздері күш біріктіруі қажет», – деді Ермұрат Бапи.

Депутаттың пікірінше, азаматтар саяси партияларға бірігуге тиіс. Президент заңдардың Конституцияға дейін қайта жазылатынын, елдегі саяси өзгерістердің негізгі формуласы мен форматы айқындалатынын...

Қазақстанның энергетикалық қауіпсіздігі мен тиімділігін арттыру үшін ірі су электр станциялары мен су нысандарын басқаруды жаңаша ұйымдастыру қажеттігі туындап отыр. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Үкімет пен «Самұрық-Қазына» қорының басшыларына ірі нысандарды жекенің басқаруына беруді тапсырды.

Тоқаевтың айтуынша, бұл маңызды шешімді қабылдау арқылы гидроэнергетика саласында нақты тиімділікке қол жеткізуге болады.

«Су ресурсы – ел энергетикасының сенімділігін қамтамасыз ететін маңызды резерв. Алайда олардың энергетикалық әлеуеті әлі толық пайдаланылып отырған жоқ. Бұрынғы совет кезеңінен қалған деректер қазіргі жағдайға сәйкес келмейді», – деді мемлекет басшысы.

Ол нақты гидропотенциалды бағалау мен заманауи карта жасау жұмыстарын жедел бастау қажеттігін атап өтті.

Тоқаев Ұлттық құрылтайда сөйлеген сөзінде Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына (МӘМС) жүргізілген кешенді тексеріс нәтижесінде көптеген заңбұзушылық деректері анықталғанын айтты.

Сөзінше, тексеріс кезінде мемлекеттік қаражатты аса ірі көлемде қаржы жымқыру мақсатында құжаттарды қолдан жасау, жалған есеп беру секілді фактілер тіркелген.

Президент 2024 – 2025 жылдары мемлекет денсаулық сақтау саласына 7,8 трлн теңге бөлгенін еске салды. Ол әлеуметтік салаға бағытталған қаржы азаматтардың өмір сапасын жақсартуға жұмыс істеуі тиіс екенін атап өтті.

«Үкіметтің Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру қорын Қаржы министрлігінің қарауына беру жөніндегі шешімін қолдаймын. Қорда орын алған жағдай – әлеуметтік сала басшыларының біліксіздігі мен мемлекеттік мүддеге немқұрайлы қарауыны...

Мәжіліс депутаты Еділ Жаңбыршин ЛГБТ белсендісіне балағат сөз жазғанын растады. Бірақ жазғандығы мақсатым басқа болды деді ол Kursiv Media тілшісінің сұрағына.

«Жаздым бірақ ол балағаттау емес. Бірақ өзіңнің сондай топта (ЛГБТ – «ред.) екеніңді айқайлап, жұртқа жариялаудың қажеті жоқ деген сөз. Менің түсінігімде ол метафора», – деп түсіндірді депутат.

Жаңбыршин өзгенің «ар ұжданына тидім» деп есептемейді.

«Мен оның арыз талабына келіспеймін. Әркім енді өзі біледі ғой, қандай арыз-шағым жасайтынын. Оны енді сот шешеді ғой, сот шешіміне байланысты», – дейді спикер.

Бірақ басқа біреуіне өзіне сондай сөз айтса, еш ренжімейтінін...

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев елдегі электр станцияларын жылдам салуды және көмірмен жұмыс істейтін электр станцияларын ұлттық жобаға айналдыруды тапсырды. Бұл туралы Ұлттық құрылтайдың бесінші отырысында айтты.

«Көмір, электр станцияларына ұлттық жоба мәртебесін беру қажет. Үкіметке бұл мәселені 20 наурызға дейін шешу тапсырылады. Алдыңғы қатардағы міндет – Көкшетау, Семей және Өскеменде жаңа ЖЭО құрылыстарын жедел жүзеге асыру. Бұл жобалардың іске қосылуы кешеуілдеп кетті, халық күтіп отыр. Менің талаптарым үкіметке және «Самұрық-Қазына» қорына бағытталған», – деді Президент.

Сонымен қатар Тоқаев Курчатовтағы электростанцияны уақытылы іске қосу, ГРЭС-2-ге қосымша энергия блоктарын енгізу және Екібастұздағы ГРЭС-3 құрылысын бастау қажеттігін атап өтт...

Қазақстанда мемлекеттік кеңесші лауазымы жойылады. Бұл жайлы Ұлттық құрылтайда Тоқаев хабарлады.

«Қолданыстағы Парламенттің қызметін қамтамасыз ететін аппараттық құрылымдардың бір бөлігі, сондай-ақ Мемлекеттік кеңесші лауазымы жойылуға тиіс», – деді президент.

Осы тұсын айтып бола бере жанында отырған мемлекеттік кеңесші Ерлан Қаринге бір қарады.

«Ренжіме», – деп күлді президент.

Мемлекеттік кеңесшінің мәртебесі мен өкілеттіктері туралы Жарлыққа Президент Тоқаев 2022 жылғы маусымда қол қойған еді.

Құжатқа сәйкес, Мемлекеттік кеңесші – Президент қызметке тағайындайтын және қызметтен босататын Қазақстан Республикасының лауазымды тұлғасы. Ол өз қызметін Президенттің тікелей басшылығымен жүзеге асырады, оған есеп беред...

Қайрат Нұртастың әйелі Жұлдыз Әбдікәрімова қызы Алауға қатысты қуанышты жаңалығын айтты.

Актрисаның айтуынша, Алау алғаш рет кино саласындағы басты рөлдердің біріне бекітілді. Қазақстандағы кәсіби актерлермен бірге үлкен киножобаға шақырту алған.

«Алаудың болашақтағы арманына қарай аз-аздап қадам жасап жүргенін өздеріңіз білесіздер. Енді міне, үлкен картинаға шақырту алды. Мұны таптырмас тәжірибе деп қабылдап отырмын. Қазір Алауды әуежайға шығарып салуға бара жатырмын, бұйырса Алматыға ұшады. Азамат Сатыбалды, Еркебұлан Дайыров сынды кәсіби актерлермен бірге түседі. Алау басты рөлдердің бірінде ойнайды. Фильм осы көктемде үлкен экранға шығады», – деді Жұлдыз Әбдікәрімова.

Алау да бұл жаңалыққа қатысты толқынысын жасырмады.

Қазақстанда вице-президент болады. Ұлттық құрылтайда Тоқаев осындай ұсыныс айтты.

Вице-президентті президенттің өзі тағайындайды.

«Жоспар бойынша, вице-президент президенттің тапсырмасы бойынша Қазақстан Республикасының мүдделерін халықаралық форумдарда, тиісті мемлекеттердің делегацияларымен келіссөздерде ұсынады, президенттің атынан парламентпен әрекеттеседі, сондай-ақ отандық және шетелдік қоғамдық, саяси, ғылыми, мәдени және ағартушылық ұйымдармен байланыс жасайды, және басқа да президент тапсырмаларын орындайды. Осы негізгі ережелер, яғни вице-президенттің қызметтік функционалы, Конституция мәтінінде де көрініс табуы тиіс», – деп түсіндірді ол.

Ал президент өз міндетін атқара алмайтындай оқыс жағдай туындаса, оның өкілеттілігі қалған мерзімге Сенат төрағасына беріледі.

Егер Сенат төрағасының мемлекетті басқаруға...

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа орган – Халық кеңесін құруды тапсырды. Жаңа құрылым Қазақстан халқы Ассамблеясы мен Ұлттық құрылтайдың функцияларын біріктірмек. Бұл туралы Қызылордадағы Ұлттық құрылтайда айтылды.

Халық кеңесінің құрамына 126 адам кіреді, ал төрағаларын Президенттің өзі тағайындайды. Кеңеске заң шығару бастамасы құқығы беріледі. Ал жиыны жылына бір рет өтеді.

Сонымен қатар этносаралық және конфессияаралық келісім мәселелері Қазақстан халқы Ассамблеясынан Халық кеңесіне өтеді. Ал әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съезін өткізу де жаңа органның құзыретіне берілмек.

Халық кеңесін Конституцияға енгізу жоспарланып отыр. Оның жұмысына қатысты жаңа заңдар қабылданады.

Айта кетейік, бүгін Қызылордада президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен Ұлттық құрылтайдың бесінші отырысы...

Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа бірпалаталы Парламентте Президенттік квота мен Қазақстан халқы Ассамблеясына арналған квотадан бас тарту ұсынды.

«Талқылау кезінде маған Парламенттегі Президент квотасын қалдыру керек деген ұсыныс айтылды. Бірақ мен жаңа Парламент ешкімнің қамқорлығына, қадағалауына мұқтаж емес екеніне сенімдімін. Депутаттардың ішінде арнайы тағайындалған «таңдаулы тұлғалар» болмауы керек. Олар бәріне бірдей, ортақ тәртіппен сайлануға тиіс. Соған сәйкес Қазақстан халқы ассамблеясының арнайы квотасы да алынып тасталады», – деді Президент Ұлттық Құрылтайдың V отырысында.

Тоқаев жастарға, әйелдер мен ерекше қажеттілігі бар азаматтарға арналған квотаны қоса алып тастауды ұсынғандар болғанын атап өтті.

«Бірақ, бұл...

Ел Конституциясы қайта жазылады. Бұл туралы президент Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлттық құрылтайдың V отырысында айтты.

«…Конституция мәтінінде жекелеген қателер бары анықталды. Кезінде терминологиялық, стильдік кемшіліктерге жол берілген. Конституциялық реформа аясында осы олқылықтарды түзеуіміз керек», – деді Тоқаев.

Айтуынша, бұл жұмысқа білікті заңгерлер мен тіл мамандары тартылады.

«Ата заңның преамбуласын ұлттық құндылықтарымызды айшықтап, қанша заман өтсе де, өзекті болып қала беретіндей етіп қайта жазуымыз керек. Онда қазақ жеріндегі өркениет пен мемлекеттіліктің тарихы терең екені нақты көрініс табуға тиіс.

Конституциямызға «Біз бәріміз Әділетті Қазақстанды ең жоғары мақсат ретінде көздейміз және оған жетеміз...

Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа Салық кодексіне өзгерістер енгізу мүмкіндігін қарастыруды тапсырды.

Президент Жаңа Салық кодексін қолдануға қатысты қоғам тарапынан айтылған орынды әрі конструктивті ұсыныстарды мұқият талдап, қажет болған жағдайда құжатқа тиісті түзетулер енгізуді тапсырды.

«Түптеп келгенде Салық кодексі – қасиетті жазба емес. Егер қажет болса, оған да өзгеріс енгізуге болады», – деді Президент.

Айта кетейік, бүгін Қызылордада президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен Ұлттық құрылтайдың бесінші отырысы өтіп жатыр. 

Елде жаңа бірпалаталы парламент «Құрылтай» деп аталады. Бұл туралы президент Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлттық құрылтайдың V отырысында айтты.

Бірпалаталы парламентте 145 депутат болады.

«Төрағаның үш орынбасары болуы мүмкін. Ал комитет саны сегізден аспайды», – деді Тоқаев.

Айтуынша, болашақ парламентті «Құрылтай» деп атау қажет.

«Құрылтайдың» тарихи аясы да, мағынасы да халқымызға түсінікті, жақын. Құрылтай отырыстарын жаңғырту бастамасын 2022 жылы көтердім. Бұл баяндаманың басында Құрылтай жұмысының тиімділігі мен пайдасына ден қойдым. Жалпы еліміздің саяси жүйесінде «Құрылтай» атауы аса маңызды мемлекеттік институттың символы ретінде сақтап қалуымыз керек деп ойлаймын», – деді президент.

Айта кетейік...

Ұлттық «QazaqGaz» компаниясының бағасы тым жоғары. Әлеуеті тиісінше пайдаланылмай отыр. Ұлттық құрылтайда осылай деген Тоқаев компания басшылығына сын айтты.

«Қазіргі қосымша әкімшілік форматтар аясында біз «QazaqGaz» басшылығының алдына дезинфекцияланған учаскелерді игеруді өз қаражаты есебінен және инвесторларды тарту арқылы бастау міндетін қойдық. «QazaqGaz» бар болғаны 350 миллион текше метр газ өндіреді. Ұлттық компанияның бағасы соншалықты жоғары көлемде қалыптасып отыр. Компанияда шамамен 10 мың адам жұмыс істейді, коммунистік матрицаның қандай екенін түсінбедім? Электр жүйесінің сенімділігін қамтамасыз етудегі маңызды резервтердің бірі – жарамды ресурстар. Олардың әлеуеті тиісінше пайдаланылмай отыр», – деді ол.

Осы айдың басында Тоқаев QazaqGaz...

Қазақстанда неке институтын ер мен әйелдің ерікті одағы ретінде ресми түрде бекіту қажет. Бұл туралы президент Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлттық құрылтайдың V отырысында айтты.

Президенттің сөзінше, мемлекет дәстүрлі мәдени құндылықтарды қорғауға, деструктивті, азғын әрекетті насихаттауға қарсы тұруға міндетті.

«Қоғамда неке институтын ер мен әйелдің ерікті түрде құрылатын, мемлекеттік мекемеде ресми куәландырылатын одағы ретінде заңнамалық тұрғыда нығайту қажет. Алайда мемлекеттің ресми ұстанымына сәйкес келмейтін көзқарасы үшін ешқандай жағдайда қылмыстық қудалауға да, моральдық кемсітушілікке де жол берілмеуге тиіс. Мемлекеттің ұстанымын мынадай формуламен түйіндеуге болады: әр азаматтың таңдау жасауға құқығы бар, бірақ бұл таңдауды ешкімге күшпен таңуға болмайды», – дед...