Жаңалықтар

Мәжіліс депутаты Абзал Құспан ҚР Бас прокуроры Берік Асыловқа Қазақстан футболындағы келісілген матчтар фактілерін тергеу туралы депутаттық сауал жолдады. Депутат құқық қорғау органдарын тарта отырып, бұл мәселені жан-жақты зерттеуді ұйымдастыруды сұрады.

Құспанның мәліметінше, халықаралық Sportradar компаниясының 2022 жылғы деректері бойынша Қазақстан келісілген матчтар саны бойынша әлемде 4-ші орынға ие болған.

«Бұл Қазақстан футболындағы адал емес ойындардың жаппай сипатқа ие екенін және ресми расталғанын көрсетеді», — деп атап өтті депутат.

Қазақстан Футбол Федерациясының президенті Марат Омаровтың мәселенің бар екенін мойындағанына қарамастан, оны шешу үшін ешқандай шешім қабылданбағанын атап өтті. Сонымен қатар, қоғамдық ұйымдар мен...

Алматы облысы соттары Жомарт Ертаев қалай рақымшылыққа ілінгенін түсіндірді.

Ресми ақпаратқа сәйкес, Алатау қалалық соты 2 қыркүйекте Жомарт Ертаевтың Конституцияның 30 жылдығына байланысты қабылданған рақымшылық актісін қолдану туралы өтінішін қараған.

Ертаев 2020 жылдың 16 қарашасында Алматы қаласы Алмалы аудандық сотының үкімімен қылмыстық кодекстің 189-бабы 4-бөлігінің 2-тармағы, 28-бабы 3-бөлігі, 228-бабы бойынша ауыр қылмыс жасағаны үшін сотталған.

2025 жылдың 2 қыркүйегіндегі жағдай бойынша Жомарт Ертаев 8 жыл 3 ай 14 күн бас бостандығынан айыру жазасын өтеді. Ол 2018 жылдың 15 қарашасынан бастап қамауда болған, қамаудағы уақыты 1 күні 1,5 күн деп есептелген.

Өтелмеген жаза мерзімі – 11 ай 16 күн.

Балабақша, мектеп, колледждерде елеулі маңызды өзгеріс жасалмақ. Білім саласында әр бала үшін заманауи сатылы даму қарастырылмақ.  

Бұл жайт Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің 2024-2025 оқу жылының қорытындысы мен жаңа 2025–2026 оқу жылына қойылған міндеттерінде баяндалған.

Мектептердегі буллингтерге тосқауыл қойылмақ. Колледж түлектеріне елде ғана емес, қолындағы дипломымен шетелде де жұмыс табуға мүмкіндік ашылмақ.

Балабақша

Соңғы жылдары бір үрдіс анық байқалып отыр. Балабақшалар бүкіл қазақстандықтарды қазақ тілінде сөйлететін бірден-бір мекемеге айналып келеді. Осы уақытқа дейін 135 балабақшада 7 мыңнан астам бала мемлекеттік тілді меңгеріп шыққан.

Соңғы екі жылда балабақша кезегі үш есеге қысқарды. Тек осы жылы ғана 179 жаңа мектепке...

Елдегі көптеген университеттерден «Халықаралық құқық» мамандығы бойынша студенттерді дайындауға берілген лицензияларды қайтарып алу жоспарланып отыр. Бұл туралы ҚР Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек Informburo.kz порталына мәлімдеген.

Министрдің айтуынша, соңғы 10 жылда елде инженерлік-техникалық мамандықтарға басымдық беріліп келеді. Гранттардың шамамен 60%-ы осы бағыттарға бөлінеді. Дегенмен «Халықаралық қатынастар және дипломатия», «Халықаралық құқық», «Аударма ісі» сияқты гуманитарлық мамандықтарға сұраныс әлі де жоғары.

«Бұл студенттер өз-өздерін жазалайды. Олар бәсекесі өте жоғары мамандықтарға құжат тапсырады, бірақ бұл салаларға қазір грант өте аз бөлінеді. Мен түсінемін, мысалы, «Халықаралық қатынастар» – беделді мамандық, бірақ жұмысқа орналасу – үлкен мәселе. Себеб...

Қазақстандықтар Арменияға паспортсыз кіре алады. Дәл осындай тәртіп Армения азаматтарына да Қазақстанға кірген кезде қолданылады. Мәжіліс екі ел арасындағы келісімді мақұлдады.

Шекара бақылауы кезінде қазақстандықтар тек жеке куәлігін, ал армяндар идентификация картасын көрсете алады. Бұған дейін мұндай ереже тек Ресей мен Қырғызстанға баруға қатысты қолданылып келген.

Енді Мәжіліс мақұлдаған құжатты Сенат қолдаса, әрі қарай президентке қол қоюға жіберіледі.

Айта кетейік, ЕАЭО (Қазақстан, Қырғызстан, Беларусь, Ресей, Армения) елдерінің азаматтарына бір-біріне сапар шеккенде жеңілдетілген режим қолданылады. Қазір қазақстандықтар Арменияда және армяндар Қазақстанда 90 күннен артық бола алмайды.

1 қыркүйектен бастап Латвияға кіру үшін кемінде 48 сағат бұрын ресми сайтта

Nestle корпорациясының бас директоры Лоран Фрейше қызметінен босатылды. Фрейше компанияда 1986 жылдан бері жұмыс істеп, 2024 жылы басшылыққа тағайындалған болатын.

Компанияның ресми ақпаратына сәйкес, Фрейше өзінің әріптесі әрі тікелей бағынышты қызметкерімен көңілдес болған. Мұндай байланыс Nestle-дің ішкі корпоративтік ережелерін бұзады.

Компания ұстанымы

«Бұл дұрыс шешім болды. Nestle-дің құндылықтары мен басқару жүйесі – біздің компанияның берік іргетасы. Лоранға ұзақ жылғы еңбегі үшін алғыс айтамыз», – деді директорлар кеңесінің төрағасы Поль Бюльке.

Nestle-дің жаңа бас директоры болып бұған дейін вице-президент қызметін атқарған Филипп Навратил тағайындалды.

ITS халықаралық сауда алаңы 2025 жылдың соңына дейін инвесторларға Үндістанның бағалы қағаздарымен сауда жасау мүмкіндігін беруді жоспарлап отыр. Бұл туралы ITS директорлар кеңесінің мүшесі Роман Горюнов «ITS Ideas 2025: Жаһандық нарықтағы инвестициялық мүмкіндіктер мен сын-қатерлер» конференциясында мәлімдеді.

Горюновтың айтуынша, үнді қаржы нарығы өте жабық, халықаралық қатысушыларға кіруге болатын тәсілдер аз.

«Біздің аймақта алғаш рет үнді нарығына қол жеткізу мүмкіндігі ұсынылмақ», – деді ол.

Жоспарға сәйкес, инвесторлар үнді нарығына single-stock ETF арқылы шықпақ. Бұл – жекелеген акциялардың қозғалысын қадағалап, соған сәйкес табыс табуға мүмкіндік беретін қорлар.

Конференция аясында үнді нарығының инвестициялық әлеуетін Alpha Alternatives...

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы 1 миллиардтан астам адам психикалық денсаулықтағы бұзылыстармен, үрейлі жағдаймен, депрессиямен және басқа да психикалық дисфункциялармен өмір сүріп жатқаны жөнінде ақпарат жариялады.

Ұйым бұл жағдай адамдарға да, экономикаға да орасан зор зиян келтіретініне назар аударған.

ДДСҰ дерегінше, үрейлі бұзылыстар мен депрессия сияқты психоэмоциялық сырқаттар жасына не табыс деңгейіне қарамастан, барлық елде және барлық топта кең таралған.

«Олар тұрақты мүгедектіктің екінші себебі және өмірдің сау жылдарын азайтатын маңызды фактор болып саналады. Мұндай сырқаттар жеке адамдар мен отбасылардың медициналық шығындарын көбейтеді және әлемдік экономикаға үлкен залал келтіреді», – делінген ұйым хабарламасында.

ДДСҰ мұндай...

Абай облысының Бестерек ауылында 6 баланы басып кеткен адамға жүргізуші куәлігін бергендер жауапқа тартылады. Бұл туралы Мәжіліс кулуарында Ішкі істер министрі Ержан Саденов айтты.

«Эпилепсия дерті бар адам баланы қағып кетті. Ондай адамға куәлікті кім және неге беріп отыр?»,- деп сұрады журналист.

Саденов бұл қайғылы оқиға бойынша тергеу әлі жүріп жатқанын, бұл оқиғаға қатысы бар адамдардың барлығы тексерілетінін жеткізді.

«Бұл жерде адам өмірі, оның ішінде бүлдіршіндер өмірі қиылды. Қазір іс қозғалды. Кінәлі адам қамауға алынды. Әлеуметтік желіде «ол адам осындай екен», «мұндай екен» деген ақпараттар айтылып жатыр. Біз нақты тексеріс жүргіземіз...

Freedom Holding Corp. компаниясының бас атқарушы директоры Тимур Турлов шетелдік бағалы қағаздар мен қаржылық деривативтердің салығы әділ болу үшін Мемлекеттік кірістер комитетімен жұмыс істеп жатқанын айтты. Яғни брокерлер осы саладағы салық ережелерін әділетті етуге күш салып жатыр.

«Біз Мемлекеттік кірістер комитетімен шетелдік бағалы қағаздар мен деривативтер бойынша операцияларға әділетті салық салуға қол жеткізгіміз келеді. Бұл – біз үшін ең басты міндет. Барлығына салықтық жеңілдік беру мүмкін емес», – деді ол ITS Ideas конференциясында.

Турлов қазіргі уақытта Қаржы министрлігінен жаңа салықтық жеңілдіктерді талап ету орынсыз екенін айтады. 

«Қазір басты міндет – салықты...

Банкир Жомарт Ертаев рақымшылыққа ілігіп, бостандыққа шықты. Ол 2020 жылы 11 жылға сотталған. Араға бір жыл салып, сот Ертаевтың жазасын жеңілдетті. Ол 11 жылдың орнына 9 жыл түрмеде отыратын болды. KursivMedia Ертаевке қатысты іс туралы ақпаратты топтастарды.

Ертаев не үшін сотталды?

Қазақстандық банкир Жомарт Ертаевқа 2018 жылғы наурызда халықаралық іздеуге жарияланды. Ол 2011-2017 жылдар аралығында қызметін пайдаланып, өзге адамдармен алдын ала сөз байласу арқылы BANK RBK АҚ-нан 144 млрд теңге жымқыруды ұйымдастырды деген күдікке ілінді.

2018 жылдың мамырында ол Мәскеуде ұсталды. 2019 жылдың 15 наурызында Қазақстанға экстрадицияланды.

Ертаевпен бірге жымқыру ісі бойынша 54 адам күдікті деп...

Депутат Нартай Сәрсенғалиев әлеуметті қызметкерлердің айлығы шайлығына жетпей отырғанын айтып, премьер-министрдің орынбасары Ермек Көшербаевқа депутаттық сауал жолдады.

Депутат алғысқа бармай-ақ Астанадағы ахуалды мысал еткенді жөн көрген.

Оның сөзінше, елде ерекше балалармен жұмыс істейтін, оларды емдейтін, жаттықтыратын, күн сайын жүздеген баланы арнайы мекемеде, кейбірін үйіне барып оқытатын мыңдаған маман бар. Олар әлеуметтік қызмет көрсету орталықтарында жұмыс істейді.

«Бірақ ерекше баланы қатарға қосу үшін жанын салатын қызметкерлерге ерекше жағдай жасап, жұмыскерлерді жоғары жалақы алатындардың қатарына қосу қиямет-қайым қазір», – дейді ол.

Нартай Сәрсенғалиевтің айтуынша, айлықтың аздығынан салаға маман тұрақтамайды. Елордадағы бір орталық қызметкерлері 180 мың теңге

144 млрд теңге жымқырғаны үшін сотталған белгілі банкир Жомарт Ертаев небары 4 жылдан кейін рақымшылыққа ілінген. Қомақты қаражатты ұрлаған банкир қалай амнистияға ілінгенін журналистер Мәжіліс кулуарында Ішкі істер министрі Ержан Саденовтен сұрады.

Министр банкирдің Қазақстан азаматы екенін, оның қатардағы азамат ретірде барлық жасалып жатқан жеңілдіктерді пайдалану құқы бар екенін мәлімдеді.

«Ертаев сот шешімі бойынша амистияға ілінді. Сот оны пробациялық тәртіппен бостандыққ шығарды. Өйткені оның мемлекет алдындағы қарызы бар. Бұл сот шешімі оған қатысты мен ештеңе айта алмаймын», – деді министр.

Айта кетейік, 2019 жылы BANK RBK» Акционерлік қоғамы директорлар кеңесінің экс-төрағасы Жомарт Ертаев

Қазақстан шетелдік инвестормен арадағы арбитраждық дауда жеңіске жетті. Инвестор республикадан 34 млрд доллар көлемінде өтемақы талап еткен. ҚазТАГ агенттігі хабарлауынша, Гаага трибуналы Белавин есімді азаматтың Қазақстан Республикасына қарсы шағымын қарауды тоқтатып, талапты негізсіз деп таныған.

«Арбитраж барысында талапкер Қазақстандағы инвестор ретіндегі құқықтарының бұзылғанын және әділ соттың жоғын айтып, бірнеше даулы мәлімдеме жасады. Алайда трибунал бұл айыптауларды растайтын ешқандай дәлелдер ұсынылмағанын анықтады», – деді дереккөз.

Белавин бұған дейін өз ісін «Стати ісінен де ауыр соққы болады» деп сипаттап, ықтимал талап сомасын 34 млрд доллар көлемінде атаған. Сондай-ақ ол сот процесін жиі YouTube-арналарында талқылап келген.

Алматыдағы Dostyk Plaza сауда орталығында бет-әлпетті толық жабатын киімдерге тыйым салынғанын ескертетін ерекше жапсырмалар ілінді. Бұл туралы Threads желісінде қолданушы @juliachepurina жазып, фотоларымен бөлісті.

Белгілерге сәйкес, келушілерге қоғамдық орындарда бетті толық жабатын киіммен жүруге болмайды. Оған ниқаб, паранжі сиықты киімдер кіреді. Ал хиджаб пен жай орамалға шектеу жоқ, өйткені олар адамның бет-әлпетін тануға кедергі келтірмейді.

Әлеуметтік желіде бұл жайт қызу талқыға түсті. Кейбір қолданушылар мұны мұсылман әйелдерінің құқығын шектеу деп бағаласа, көпшілігі керісінше — Dostyk Plaza Қазақстан заңнамасын сақтап отыр деген пікірде.

Айта кетейік, 2025 жылғы маусымда президент Қасым-Жомарт Тоқаев адамның бет-әлпетін толық жабатын киімді қоғамдық орындарда киюге заң жүзінде...

Ішкі істер министрі Ержан Сәденов Жамбыл облысы Полиция департаментінің қызметкерлерінің ұсталу фактісіне қатысты пікір білдірді.

Саденовтен мәжілістің баспасөз орталығында Жамбыл облысында ұсталған полицейлерге қандай айып тағылғаны туралы сұрақ қойылған.

Министр полицейлер арасында бірді-екілі ғана құқықбұзушылықтар болып жатқанын, алайда бұл полицейлерге жарасатын іс еместігін атап өтіп, қылмысқа барған қызметкерлерді «сатқын» деп атады.

«Полицейлер заң мен тұрғындарды қорғауы керек. Ал бұл жерде сатқындық болып тұр. Бізде сатқындармен әңгіме қысқа. Жамбыл бойынша оны өзіміз анықтап, жауапқа тарттық. Біздің ұстанымымыз түсінікті, сатқындармен әңгіме өте қатаң болады», – деген ол полицейлерге тағылған нақты айыпты атамады.

Бұған дейін, Жамбыл облысты...

Соңғы жылдары бағалы қағаздар нарығы түбегейлі өзгерістерге ұшырап жатыр. Бұған жасанды интеллект (AI) пен ірі деректерді талдау технологияларының дамуы түрткі болды. Егер бұрын инвесторлар шешім қабылдауда сарапшылардың болжамына және шектеулі деректерге сүйенсе, қазір нейрожелілер мыңдаған ақпаратты талдап, нақты ұсыныстар беруге қауқарлы.

Астана Hub резиденті, «Зерокодер» мектебінің негізін қалаушы және бас директоры Кирилл Пшинник атап өткендей, AI инвестициялық стратегияларды түбегейлі өзгертуде және инвесторларға жаңа мүмкіндіктер ашып отыр. Спикер ITS IDEAS 2025 конференциясы барысында инвесторлар жасанды интеллекті инвестциялық шешім қабылдау барысында қалай пайдалануға болатынын талдап берді.

Ақпаратты жинау және өңдеу

Инвестициялық шешім қабылдаудың негізі – сенімді ақпарат. AI...

Қазақстан Ыстықкөлдегі курорттық аймақтарға меншік құқын реттемекші. Атап айтқанда, Қазақстан тарапы жалға алынған жерлерді инвесторлар көмегімен және ішінара республикалық бюджет есебінен дамытуды көздеп отыр. Бұл туралы Мәжілісте айтылды.

Мәжіліс депутаттары Қазақстан Республикасының Үкiметi мен Қырғыз Республикасының Үкiметi арасындағы келісімге өзгеріс енгізуге қатысты заң жобасын жұмысқа қабылдады.

Құжат 2006 жылғы және 2009 жылғы Қазақстан мен Қырғызстан арасында жасалған Қырғыз республикасының Ыстықкөл ауданындағы жерлерді жалға алу туралы келісімшартқа толықтыру енгізуді көздейді.

«Бұл құжат Қырғыз Республикасы Ыстықкөл облысының аумағында орналасқан курорттық-рекреациялық шаруашылық объектiлерiне Қазақстан Республикасының меншiк құқықтарын реттеуді көздейді», – деді Қаржы және бюджет комитетінің төрайымы Татьяна...

Саясаттанушы Данияр Әшімбаев 15 қыркүйектен бастап Астанада мемлекеттік және квазимемлекеттік органдардың жұмыс уақыты алға жылжытылатынын сынға алды.

Саясаттанушы мұндай шешімнің астарында кептеліспен күрес емес, жаңа уақыт белдеуінің ыңғайсыздығын айтудан жалтару жатқанын айтады.

«Кептеліске қарсы күрес деген уәж тым күлкілі көрінеді. Шын мәнінде, барлығы былтырғы уақыт белдеулерін «реформалау» зардабын түсінеді, бірақ бастықпен таласуға қорқады, сондықтан жағдайды түзету орнына оны одан сайын ушықтыратын амалдар іздейді. Алдымен Қазақстанның көп бөлігін табиғи күн уақытымен үйлеспейтін режимге түсірді, енді үйреншікті күн тәртібін де бұзбақ. Мұндай жағдайда ең дұрыс шешім – бұрынғы уақыт белдеуін қайтару болар еді», – дейді ол.

Чемпиондар лигасының көптен күткен «Қайрат» – «Реал Мадрид» матчы қарсаңында жалған билеттердің қолдан жасалып, заңсыз сатылу жағдайлары көбейіп жатыр. Осыған байланысты Ticketon мен «Қайрат» футбол клубы Киберқылмысқа қарсы күрес басқармасымен бірлесіп ресми мәлімдеме жасады.

Ұйымдастырушылардың айтуынша, билеттер ресми Freedom Ticketon және «Қайрат» футбол клубының ресми сайттарында сатылады.

Желіде жалған билеттерді ұсынып жүрген алаяқ сайттар пайда болды. Үшінші тұлғалардан билет сатып алған жанкүйерлер матчқа кіре алмай қалу қаупіне тап болады.

Сондықтан барлық ресми ақпарат билеттер сатылымының басталу күні, стадионға кіру ережелері мен ұйымдастырушы хабарламалары тек Ticketon мен «Қайрат» ФК-ның ресми парақшаларында жарияланады.

«Әр жанкүйер өз билетін...

4 қыркүйекте «Астана Аренада» өтетін Қазақстан – Уэльс ойынына билеттер түгелдей сатылып кетті. Бұл туралы Футбол федерациясы хабарлады.

Кездесу 2026 жылғы әлем чемпионатының іріктеу кезеңі аясында өтеді. Ұлттық құраманың бас бапкері Әли Әлиев алдағы ойындарға шақырылған футболшылардың соңғы тізімін жариялады.

Қақпашылар: Мұхаммеджан Сейсен («Астана»), Темірлан Анарбеков («Қайрат»), Бекхан Шайзада («Ордабасы»).

Қорғаушылар: Әлібек Қасым («Ақтөбе»), Ян Вороговский («Астана»), Нұралы Әліп («Зенит», Ресей), Наурызбек Жагоров («Тобыл»), Еркін Тапалов («Қайрат»), Сергей Малый, Ұлар Жақсыбаев, Сұлтанбек Астанов (барлығы — «Ордабасы»).

Жартылай қорғаушылар: Ислам Чесноков («Тобыл»), Рамазан Оразов, Алмас Төлеубай, Ғалымжан Кенжебек (барлығы — «Елімай»), Даурен Жұмат, Серікжан Мұжықов (екеуі де — «Оқжетпес...

«Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» заңға өзгеріс енгізіледі. Мәжіліс депутаттары тиісті заң жобасын жұмысқа қабылдады.

Мәжіліс қарауына «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының жобасы ұсынылды. Бұл жоба алдағы уақытта парламент қабырғасында талқыға түседі.

Заң жобасы мынадай өзгерістерді көздейді:

2000 жылдан бері әлемдік орталық банктердің шетел валютасындағы резерв құрылымында АҚШ долларының үлесі біртіндеп азайып келеді. ING компаниясының ТМД бойынша бас экономисі Дмитрий Долгин ITS IDEAS 2025 конференциясы барысында ұсынған деректерге сүйенсек, соңғы жиырма бес жылда доллардың үлесі шамамен 13 пайыздық тармаққа азайған. Бұл үрдіс дедолларизация деп аталады және ол дамыған елдердің валюталары мен басқа да резервтік құралдарға қарай әртараптандырылып жатқанын білдіреді.

Доллар үлесінің динамикасы

2000 жылы әлемдік валюта резервтерінің 70,3%-ы долларда сақталса, 2012 жылы бұл көрсеткіш 67,3%, ал 2024 жылдың қорытындысы бойынша 56,9%-ға дейін төмендеген. 2025 жылдың бірінші тоқсанында көрсеткіш сәл өсіп, 57,7%-ды құрады. Дегенмен сарапшыларды...

Қырғыз депутаты Динара Әшімова Эр-Төштүк туралы анимациялық фильм жасауға бюджетте қарастырылған қаражатты бөлуге шақырды.

«Эр-Төштүк» эпосы қырғыз халқының танымал қаһармандық жыры екенін атап өткен ол оның тәрбиелік маңызына тоқталды.

«Бұл шығарма халық үшін үлкен тәрбиелік мәнге ие. Белгілі болғандай, кино – азаматтардың санасына ықпал ететін қуатты әрі тәрбиелік құрал. Біздің балалар шетелдік батырларды жақсы біледі, бірақ ұлттық кейіпкерлерді танымайды. Кожожаш, Жаныл Мырза, Эр-Төштүк туралы мультфильмдер түсірілсе, жастар мектептен бастап өз батырларын білетін еді. «Эр-Төштүк» – идеологиялық тұрғыда құнды халықтық шығарма, оны кеңінен насихаттау қажет», – деді қырғыз депутаты.

Оның айтуынша, 2023–2024 жылдары кинематография департаментін...