Жаңалықтар

2000 жылдан бері әлемдік орталық банктердің шетел валютасындағы резерв құрылымында АҚШ долларының үлесі біртіндеп азайып келеді. ING компаниясының ТМД бойынша бас экономисі Дмитрий Долгин ITS IDEAS 2025 конференциясы барысында ұсынған деректерге сүйенсек, соңғы жиырма бес жылда доллардың үлесі шамамен 13 пайыздық тармаққа азайған. Бұл үрдіс дедолларизация деп аталады және ол дамыған елдердің валюталары мен басқа да резервтік құралдарға қарай әртараптандырылып жатқанын білдіреді.

Доллар үлесінің динамикасы

2000 жылы әлемдік валюта резервтерінің 70,3%-ы долларда сақталса, 2012 жылы бұл көрсеткіш 67,3%, ал 2024 жылдың қорытындысы бойынша 56,9%-ға дейін төмендеген. 2025 жылдың бірінші тоқсанында көрсеткіш сәл өсіп, 57,7%-ды құрады. Дегенмен сарапшыларды...

Қырғыз депутаты Динара Әшімова Эр-Төштүк туралы анимациялық фильм жасауға бюджетте қарастырылған қаражатты бөлуге шақырды.

«Эр-Төштүк» эпосы қырғыз халқының танымал қаһармандық жыры екенін атап өткен ол оның тәрбиелік маңызына тоқталды.

«Бұл шығарма халық үшін үлкен тәрбиелік мәнге ие. Белгілі болғандай, кино – азаматтардың санасына ықпал ететін қуатты әрі тәрбиелік құрал. Біздің балалар шетелдік батырларды жақсы біледі, бірақ ұлттық кейіпкерлерді танымайды. Кожожаш, Жаныл Мырза, Эр-Төштүк туралы мультфильмдер түсірілсе, жастар мектептен бастап өз батырларын білетін еді. «Эр-Төштүк» – идеологиялық тұрғыда құнды халықтық шығарма, оны кеңінен насихаттау қажет», – деді қырғыз депутаты.

Оның айтуынша, 2023–2024 жылдары кинематография департаментін...

Түркістан облысы Төле би ауданы Зағамбар ауылында өткен тойдың бірінде әнші қызды ұрып-соққан ер адам анықталды. Полиция оның үстінен қылмыстық іс қозғалғанын хабарлады.

Оқиға 31 тамыз күні болған. Тойда ән айтып тұрған әнші Азоданы әлдебір ер адам әй-шәй жоқ ұрып-соққаны түскен видео әлеуметтік желіде тарап кетті. Онда таяқтың астында қалған әйелдің бетін бұғып отырып қалғанын байқауға болады.

Бейресми мәліметке қарағанда, ұрған адам әншінің бұрынғы қайынатасы. Әнші «Бұл маған қасақана жасалған қастандық» деп мәлімеді.

Облыстық полиция департаментінің Kursiv.Media-ға хабарлауынша, аталған факті бойынша «ұрып-соғу» бабымен қылмыстық іс қозғалған. Күдікті анықталып, полицияға жеткізілді.

«Барлық мән-жайды анықтауға бағытталған қажетті іс-шаралар жүргізілуде. Тергеу нәтижесі бойынша...

Bank RBK-дан ақша жымқыру ісі бойынша сотталған Жомарт Ертаев рақымшылыққа ілігіп, бостандыққа шықты. Ақпаратты ІІМ қылмыстық-атқару жүйесі комитеті растады.

«Сотталған Ертаев жазасын сот үкіміне сәйкес қылмыстық-атқару жүйесі мекемесінде өтеген. Сот шешімі негізінде оған рақымшылық жасау актісі қолданылып, босатылды», – делінген ақпаратта.

Алайда әрі қарай бақылау мен қадағалау үшін бұл сотталған пробация қызметінің есебіне қойылған.

Bank RBK ісі

Ертаев Ресейде ұсталып, 2019 жылдың 15 наурызында Қазақстанға экстрадицияланған. Ол 2011-2017 жылдарда басқа тұлғалармен алдын ала келісіп, қызметтік лауазымын пайдаланып, Bank RBK-дан қомақты ақша жымқыруды ұйымдастырды деген күдікке ілінді. 

Ертаевпен бірге ақша жымқыру ісі бойынша 54 адам күдікке...

Ақсу ферроқорытпа зауытында жұмыс барысында үш қызметкерді күйік шалды, деп хабарлады кәсіпорынның баспасөз қызметі.

Зардап шеккендер Ақсу орталық ауруханасына жеткізілген.

«Олардың бірі жансақтау бөлімінде, екіншісі стационарда ем қабылдап жатыр, үшіншісі амбулаториялық емдеуде», – делінген хабарламада.

Кәсіпорынның баспасөз қызметі рқиға туралы мемлекеттік органдарға хабарланғанын, тергеу басталғанын атап өтті. Хабарламада компания қызметкерлерге қажетті көмекті көрсетіп жатқаны айтылады.

Бұған дейін, тамыз айында Шымкент мұнай өңдеу зауытында апат болып, екі жұмысшы қаза тапқан.

Үш жылға сотталған бұрынғы мәдениет вице-министрі Ерлан Қожағапанов пен кәсіпкер Ләззат Көккөзоваға шыққан үкім өзгеріссіз қалды.

Қылмыстық істі апелляциялық сатыда судья Жарас Арыстанбеков, Әлихан Қасенов, Нұрлан Баяхметов қарады.

«Сот алқасы апелляциялық шағымды зерттеп, тараптардың пікірін тыңдап, қылмыстық іс материалдарын қарап, Астана қаласы қылмыстық істер жөніндегі ауданаралық сотының 2025 жылдың 19 мамырдағы Ерлан Қожағапанов пен Ләззат Көккөзоваға шыққан үкімін өзгеріссіз қалдыру туралы қаулы етті», – деді судья Жарас Арыстанбеков.

Сот актісі заңды күшіне енді.

Бұған дейін прокурор Ақтөре Беріков Қожағапановқа бірінші сатыда тағайындалған жазаның аз екенін айтып, Қожағапановты үш жылдың орнына 7 жылға бас бостандығынан айыруды сұраған.

Сот үкімі

2025 жылдың мамырында Астана қаласының қылмысты...

Ұлттық банк айырбастау пункттеріне қойылатын ішкі бақылау талаптарын күшейтеді. Тиісті қаулы туралы қысқаша ақпарат «Ашық НҚА» порталында жарияланғанымен, толық мәліметтер ашық жазылмаған. Құжат 2025 жылдың IV тоқсанында күшіне енеді деп жоспарланып отыр.

Қаулыға сәйкес, ақша айырбастайтын клиенттердің жеке басына анықтау ережелері қатаңдатылады, олар қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға қарсы заңға сәйкестендірілмек.

Одан бөлек, Оффшорлық аймақтардың тізімі нақтыланады. Сонымен қатар алтын құймалары бойынша операция жүргізгенде клиенттерді тексеруге жаңа талаптар енгізіледі.

2025 жылғы 9 қыркүйектен бастап айырбастау пункттеріне сыртқы таблоға валюта бағамдарын жазуға тыйым салынады. Бағамдар айырбастау пункттерінің ішінде көрсетіледі.

Ал шілде айында айырбастау пункттеріндегі рубльдің нетто-сатылымы 53,2 млрд теңгеге...

Оқу-ағарту министрлігі Қазақстан бойынша үш ауысымды мектептер саны 4 есе азайғанын мәлімдеді. Бұл соңғы 6 жылда жаңадан салынған мектептердің негізінде мүмкін болған.

Үш ауысымда оқыту тәжірибесін тоқтатқан өңірлер

Министрліктің мәліметінше 2019 жылдан бері 1 миллионнан астам оқушыға арналған 1200 жаңа мектеп салынған. Ал 2023–2024 жылдар аралығында 510 мың орынға арналған 422 білім ошағы бой көтерген.

Нәтижесінде:

Ал мынадай өңірлер үш ауысымды оқыту тәжрибесін тоқтатқан:

Әлеуметтік желіде Руслан Берденовтің Қытайда жүрген фотосы тарады. Фотоны кәсіпкер Сырымбек Тау жеке парақшасында бөліскен, алайда кейін өшіріп тастаған.

Желіде тараған фотода Қазақстанның Сыртқы істер министрі Мұрат Нұртілеу де бар. «Ағамыздың қазақилығына, қарапайымдылығына риза болдық. Аман болыңыз. Beijing 02/09/2025» деп жазған Сырымбек Тау.

Кәсіпкер парақшасында тағы бір видеоны бөліскен. Ол жерде Қытайдың Бейжің қаласында Sandyq мейрамханасы ашылатыны айтылған.

«Sandyq мейрамханасын Бейжің қаласында ашып жатырмыз. Мемлекет басшының алдында Sandyq жобасын таныстырамыз» деген Нұржан Ниязалиев есімді азамат.

Айта кетейік, 2021 жылы Руслан Берденов серіктестерімен бірге бірнеше қалада «Sandyq» мейрамханасын ашқан.

Берденов қызметінен босатылды

2025 жылдың сәуірінде Шымкент қаласы әкімдіг...

Халықаралық фанаттар тобы қазақстандық әнші Димаш Құдайбергенге арналған «Dimash in Latin America» атты жобаны іске қосты. Жанкүйерлер Димашты Латын Америкасына концерттік турға шақырып қана қоймай, Қазақстан мен аймақ елдері арасында мәдени көпір орнатпақ. Бұл туралы Dimashnews сайтында хабарланды.

Алғашқы қадамдар

Жобаның бірінші кезеңі — бейнероликтер сериясы. Онда әр елдің туы, табиғаты мен ұлттық нақыштары Димаштың әуендерімен өрнектеліп көрсетіледі. Әр бейнебаян сол мемлекеттің мәдениетін әншінің шығармашылығымен байланыстыра отырып таныстырады. Бұл роликтер жергілікті медианың назарын аударып, бірнеше радиостанцияда айтылды. Ал Мексикада арнайы телебағдарлама әзірленіп жатыр.

Алдағы жоспарлар

Ұйымдастырушылар ауқымды мәдени науқан өткізуді жоспарлап отыр. Оның ішінде...

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Екінші дүниежүзілік соғыстағы Жеңістің және жапон басқыншылығына қарсы күрестің 80 жылдығына орай ұйымдастырылған әскери парадты тамашалау үшін Бейжіңдегі Тяньаньмэнь алаңына барды.

Әскери парадқа жалпы 26-дан астам мемлекеттің басшылары жиналды. Бұл шара Жапонияның капитуляциясына және Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуына 80 жыл толуына арналды.

Іс-шара барысында Қытай Халық Республикасының Төрағасы Си Цзиньпин сөз сөйлеп, әлемдік қауымдастыққа маңызды үндеу жасады.

«Адамзат тағы да бейбітшілік пен соғыстың, диалог пен қақтығыстың, өзара тиімді нәтижелер мен нөлдік сомалы ойынның арасында таңдау жасау алдында тұр», – деді Қытай басшысы.

Сонымен қатар «Қытай ұлтының қайта жаңғыруын ешкім тоқтата алмайды» деп...

«Қазгидромет» жаңа Жер аймағынан келген суық ауа массалары республиканың басым бөлігінде ауа температурасын төмендететінін хабарлады.

Соның салдарынан солтүстік-батыста, солтүстікте, орталықта және шығыста түнгі уақытта ауа температурасы +2…+8°С-қа дейін төмендеп, топырақ бетінде 2°С-қа дейін үсік күтіледі.

Тіпті оңтүстік-шығыс өңірлерінің тұрғындары да күндізгі уақытта ыстықтың бәсеңдеп, +20…+28°С шамасында болатынын сезінеді деп күтіліп отыр.

Тек республиканың батысы мен оңтүстік-батысы кезеңнің басында Иран аймағынан келген жылы ауа массаларының ықпалында болады, онда әлі де +32…+40°С қатты ыстық сақталады деп болжанып отыр.

Синоптиктердің дерегінше 3 қыркүйек күні ШҚО, Абай, Ақмола, Қарағанды, Солтүстік Қазақстан, Павлодар облыстарында үсік жүреді.

Бұған дейін, «Қазгидромет»қыркүйекте ауа райы қандай болатынын...

«Aray Media Group» студиясының құрылтайшысы Айгүл Байбек 281 млн теңгені жымқырғаны үшін 7 жылға бас бостандығынан айырылған бұрынғы бас бухгалтер Ризагүл Махметованың туыстары таратқан мәлімдемелерді жоққа шығарды. «Курсив» редакциясына жолдаған хатында ол сотталушыны «Байбек отбасының құрбаны» етіп көрсетуді ақылы пиар-кампанияның бір бөлігі деп атады.

«Қоғам шындықты білуі керек»

Айгүл Байбектің айтуынша, 25 тамызда сотталушының туыстары «ақылы баспасөз конференциясында» істі бұрмалап көрсеткен.

«Қоғам шындықты біліп, әділ қорытынды жасауы тиіс деп санаймын», – дейді ол.

Студияның құрылуы

Ол өнертану кандидаты, профессор, 50-ден астам ғылыми еңбектің авторы екенін айта келе 2014 жылы әкесінің қолдауымен...

Алматы қаласының прокуратурасы ел азаматшасын шетелге еңбекке пайдалану үшін заңсыз тарту және әкету әрекетінің жолы кесілгенін хабарлады.

Оқиғаның мән-жайы

Зардап шегуші ұзақ уақыт бойы «Ханифа» атты шетел азаматымен байланыста болған. Ол әйелді бірнеше рет «тиімді жағдаймен» жұмысқа орналасу үшін Таяу Шығыс елдерінің біріне көшуге ұсыныс жасаған.

Әйел жақындарын хабардар етпестен, өз бетінше шетелге ұшып кеткен.

Оман Сұлтандығының халықаралық әуежайына келгеннен кейін, әйел адамды ұстап, сол күні Қазақстанға қайтарған.

Алматы қаласының прокуратурасы шетелде жұмысқа орналасу туралы ұсыныс алған азаматтарға алаяқтар мен адам сатушылардың құрбаны болмас үшін қырағылық танытуға, ақпараттың дұрыстығын тексеруге шақырады.

Бұған дейін, мақтаралдық бойжеткен өзін...

Алматы полицейлері самокаттардың қатысуымен болатын жол-көлік оқиғаларының алдын алу мақсатында рейдтік шараларды жүргізіп жатыр.

Жыл басынан бері электросамокат пен электровелосипед жүргізушілері тарапынан 11 922 әкімшілік құқық бұзушылық тіркелген. Ал рейд барысында соңғы тәуліктің өзінде 1 076 ереже бұзу дерегі анықталған. Оның ішінде:

Рейд барысында тәртіп сақшылары тротуарлар мен жолдың жүру бөлігінде қараусыз қалдырылған самокаттарды да анықтаған. Бұл жаяу жүргіншілер мен көлік жүргізушілерінің қауіпсіздігіне кедергі келтіреді. Нәтижесінде...

Мәскеу мен Мәскеу облысында визасыз елдерден келген еңбек мигранттарын міндетті түрде «Амина» мобильді қосымшасы арқылы тіркеу бойынша эксперимент күшіне енді.

Ведомости басылымының мәліметінше, мобильді қосымшаны Қазақстан азаматтарымен қоса, Өзбекстан, Тәжікстан, Қырғызстан, Армения, Грузия, Әзербайжан, Молдова және Украина азаматтары орнатуға тиіс. Бұл талап еңбек мақсатында алғаш рет келетіндерге және тіркеу мен еңбек келісімшартын ұзартуы қажет шетелдіктерге қатысты қолданылмақ.

Мәскеу көпфункционалды миграциялық орталығының сайтындағы мәліметке сәйкес, қосымша арқылы есепке тұру мерзімі – қолданыстағы миграциялық есептің уақыты аяқталған күннен бастап 30 жұмыс күні.

«Амина» арқылы шетелдік азамат ішкі істер органдарына өзінің тұрақты тұратын (ұйықтайтын және демалатын) мекенжайы туралы қашықтан хабарлауға тиіс. Егер...

Жазда ғана жөндеуден өтіп, күздің алғашқы күнінде құлаған Өскемендегі Үлбе өзені арқылы өтетін автокөлік көпірін мердігер кепілдік аясында жөндеуге міндеттелуі мүмкін, деп хабарлады Besmedia агенттігі.

Жағдайға түсініктеме берген Өскемен әкімі Алмат Ақышев оқыс оқиға жауын үш күн бойы толассыз жауып, өзен деңгейінің қатты көтерілуінен болғанын, көпірдің тіреуі өзен ағысына шыдас бермегенін атап өткен.

Алмат Ақышевтің сөзінше, көпірді жөндеген мердігер кепілдік міндеттемелері аясында өткелді қалпына келтіруге міндеттелуі мүмкін.

1 қыркүйекте Өскемендегі ел арасында Шнайдер аталып кеткен көпірдің бір бөлігі опырылып түскен. Көпір биыл ғана бюджет есебінен жөнделген. Оның тіреуіш конструкцияларын қайта жаңғыртуға 600 миллион теңгеден астам қаржы жұмсалған.

Бұған дейін...

Мектептегі буллинг үшін ата-аналарға айыппұл салынады. Яғни, бала тәртібіне ата-ана жауапты. Бұл туралы Оқу-ағарту министрлігі мәлімдеді.

2025 жылы буллинг үшін алғашқы айыппұл көлемі 10 АЕК (39 320 теңге) болады. Егер жағдай қайталанса, айыппұл 30 АЕК-ке (117 960 теңге) дейін өседі.

«ДосболLIKE» бағдарламасы

Мектептер мен колледждерде арнайы антибуллинг бағдарламасы – «ДосболLIKE» енгізілуде. Оның аясында оқушыларға аптасына бір рет қақтығыстарды конструктивті шешу, әлеуметтік-эмоциялық дағдыларды дамыту сабақтары өтеді.

Сонымен қатар мектептерде, колледждерде және балабақшаларда «жеке қауіпсіздік сабақтары» қайта енгізіледі. Әр сабақ сынып сағатында 10 минутқа созылады, тақырыптар жылына үш рет қайталанады. Балалар интернеттегі қауіпсіздік, алаяқтардан қорғану, төтенше жағдайдағы әрекет, зорлық-зомбылықтың алдын...

Прокурор Ақтөре Беріков бұрынғы вице-министр Ерлан Қожағапановқа шыққан үкімді өзгертуді сұрады.

Бұған дейін ол Қожағапановқа бірінші сатыда тағайындалған жазаның аз екенін айтып, Қожағапановты үш жылдың орнына 7 жылға бас бостандығынан айыруды сұраған.

Прокурор сотталған Қожағапановтың апелляциялық шағымын қабылдамауды сұрап отыр. Оның сөзінше, сотталғанның кінәсі бірінші сатыда толық дәлелденген.

Айтуынша, бірінші сатыдағы сот дәлелдемелердің өзара логикалық байланысын атап өткен: куәгерлердің айғағы, жазбаша дәлелдер, сараптама нәтижелері, қаржылық құжаттар бір-бірін толықтырып, жасалған қылмысты көрсетіп тұр.

«Осы айтылғандарға сүйеніп, қорғау тарабының апелляциялық өтінішін қанағаттандырусыз қалдыруды, прокурордың өтінішін толық көлемде қанағаттандыруды және бірінші сатыдағы сот үкімін прокурордың өтінішіне сәйкес өзгертуді сұраймын», – дед...

2025 жылғы 2 қыркүйекте теңге бағамы сәл әлсіреп, доллар құны көтерілді. Қазақстан қор биржасындағы (KASE) күндізгі сауда нәтижесінде орташа бағам 539,55 теңгені құрады. Бұл өткен жұмадағы көрсеткіштен шамамен 1 теңгеге жоғары.

Қор биржасында доллардың жалпы сауда көлемі 113 млн доллардан асқан.

Айырбастау орындарында да бағамдар әртүрлі болды. Алматыда долларды орта есеппен 538,97 теңгеден сатып алып, 540,88 теңгеден сатты. Мұндағы айырмашылық шамамен 1,9 теңгені құрады.

Ал Астанада долларды 536,85 теңгеден сатып алып, 541,85 теңгеден сатты, яғни айырмашылық 5 теңгеге жуық.

Бұл ретте Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов доллар бағамы 1000 теңгеге жетеді деген сыбысты жоққа шығарды. Оның айтуынша, долларды...

Абай облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соты 2004 жылы туған заң факультетінің студентіне қатысты қылмыстық істі қарады.

Жабық жағдайда қаралған істе сотталушыға зорлау (ҚК-нің 120-бабының 4-бөлігі), жас балаларға қатысты сексуалдық сипаттағы зорлық-зомбылық әрекеттері (ҚК-нің 121-бабының 4-бөлігі) фактісі бойынша айып тағылған.

Айыптау қорытындысына сәйкес, сотталушы Семей қаласында 2022 жылдың мамыры мен 2025 жылдың қаңтар айларында 12 және 13 жастағы жас балаларға қатысты қылмыстық әрекеттер жасаған.

Сот үкімімен студент кінәлі деп танылып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды.

Сотталушы жазасын қылмыстық-атқару жүйесінің төтенше қауіпсіз мекемесінде өтейді.

Үкім заңды күшіне енген жоқ.

Бұған дейін, Абай облысында әйелінің жиенін зорлаған ер адам өмір...

Ауғанстанның солтүстік-шығысында болған жойқын жер сілкінісінен шамамен 1,4 мың адам қаза тауып, 3 мыңнан астамы жарақат алды. Бұл туралы елдің үкімет өкілі Забихулла Мужахид хабарлайды.

Оның айтуынша, Кунар провинциясында ғана 1 411 адам көз жұмып, 3 124 адам жараланған. Жалпы 5 412 үй қираған.

Associated Press агенттігі құрбандар саны әлі де өсуі мүмкін екенін айтады. Себебі қазірге дейін тек бір провинциядағы дерек жарияланды. Құтқарушылар алыс таулы ауылдарға әлі жете алмай отыр, ал ол өңірлер жер сілкінісінен ең қатты зардап шеккен.

Бұған дейін кемінде 600 адамның қаза тапқаны және 1300 адамның жараланғаны хабарланған еді.

АҚШ Геологиялық қызметінің дерегінше, дүйсенбіге...

«Барселонаның» бұрынғы ойыншысы Александр Глеб «Реалмен» ойын алдында «Қайратқа» қолдау көрсетті. «Қорқатын түгі жоқ», – деді ол.

Спорт Шредингера ақпаратына қарағанда, «Барселона» мен «Арсеналда» ойнаған футболшы «Қайраттың» Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне шығуын «тарихи жетістік» деп атады.

«Бұл – бүкіл Қазақстан үшін тамаша жеребе. Елімізге жұлдызды клубтар келеді. Үлкен ажиотаж болады. Ал футболшылар баға жетпес тәжірибе жинайды. Әлемдік гранд стадионына шығу – нағыз арман. Әр сәттен ләззат алсын деймін. «Қайратқа» тек өз ойынын көрсетіп, ешкімнен қорықпау керек. «Селтикті» жеңудің өзі – үлкен жетістік, – деді Глеб сұхбатында.

«Қайрат» шотландиялық «Селтикті» жеңіп, алғаш рет негізгі кезеңге...

Қазақстанда кейбір азаматтарға кредит берілмейді. Егер адамның айлық табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінен аз болса, ол банктен несие ала алмайды. Сондай-ақ бүкіл кредиті айлық табысының жартысынан асып кетсе, несие рәсімдеу мүмкін емес.

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің (ҚНРДА) жаңа қаулысы халықтың шамадан тыс қарызға батпауына бағытталған. Соған сәйкес, банктер мен микроқаржы ұйымдары несие беру ережелерін күшейтеді.

Банктен алған кредитті 30 күннен, ал микроқарызды бір күннен артық кешіктірген азаматтарға да несие берілмейді. Соңғы үш жылда қарызы толық кешірілгендерге де жаңа қарыз алу қиындайды. Ал кепілсіз тұтынушылық несиенің мерзімі бес жылдан аспауы тиіс.

Егер қарыз алушы соңғы бір жылда...