Жаңалықтар

Қазақстанның алғашқы президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың тұңғыш қызы Дариға Назарбаева шетелдегі қымбат жылжымайтын мүліктерін сатып жатқанымен, Мәскеуде аспирант күнінде тұрған – Назарбаевтар отбасының ең алғашқы шетелдегі активі – «арзан» пәтерін бұлдауды жөн санамапты. Өйткені бұл үй Дариға үшін жастық шағы өткен ыстық пәтер болуы мүмкін. Бұл туралы «Выход к морю» телеграм арнасы жазды.

Әрине, Назарбаевтардың шетелдегі жылжымайтын мүліктері аз емес. Әкесі билік басында тұрған кезде Дариға әлемнің түкпір-түкпірінен түрлі пәтерлер мен хан сарайындай үйлерді сатып салуға жүздеген миллион доллар жұмсаған. Оның біразын сатып үлгерсе, біразы әлі иелігінде.

Дариға Назарбаеваның Мәскеуде алғашқы үйі басқа жылжымайтын мүліктерімен салыстарғанда ең арзаны. Әрі бұл...

Германия мен АҚШ-тан бөлек Венгрия, Словакия, Бельгия, Словения және Испания Украинаны НАТО-ға шақыруға қарсы деп хабарлайды Politico.

Басылым «альянстың негізгі мүшелері Ресеймен арақатынасын нашарлатқысы келмейді» деп жазды.

«Бельгия, Словения немесе Испания сияқты елдер АҚШ пен Германияның артына жасырынып жатыр. Олар Украинаның НАТО-ға кіруін қаламайды. Ал тағы бірнеше ел Украинаны НАТО-ға шақыруды абстрактілі түрде қолдайды, бірақ ол іске аса бастағанда, бұл идеяға ашық түрде қарсы шығады», – деп жазылған мақалада.

Венгрия мен Словакия туралы айта отырып, Politico бұл елдердің көшбасшылары – премьер-министрлер Виктор Орбан мен Роберт Фицо әртүрлі себептерді басшылыққа алып, «жалпы кремльшіл...

Алаяқтар енді журналистердің атын жамылып, халықты алдауға көшкен. Бұл жайлы Қазақстан журналистер одағы хабарлады.

«Әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде алаяқтар Қазақстан Журналистер одағы басшылығының атынан құқық қорғау органдары, нақтырақ айтсақ, ұлттық қауіпсіздік комитеті ҚЖО-ға қатысты тексеру амалдарын жүргізіп жатыр-мыс деген жалған ақпарат таратуда»,- делінген хабарламада

Одақ осындай жалған ақпараттың тарап кетуіне байланысты Ішкі істер министрлігі мен Ұлттық қауіпсіздік комитетіне жүгінген.

Алайда аталмыш күш құрылымдары жалған ақпарат таратып отырған алаяқтардың шетелден де әрекет етіп отырғанын айтып, ешқандай көмек көрсете алмайтындарын мәлімдеген.

«ҚазМұнайГаз» АҚ мен «Лукойл» АҚ Каспий теңізінің қазақстандық бөлігіндегі «Қаламқас-теңіз, Хазар» кен орындарын игеру үшін техникалық жобалау (FEED) жұмыстарын қатар жүргізеді. Бұл туралы «Түркіменстанның мұнайы мен газы – 2024» конференциясы барысында ҚМГ басқарма төрағасы Асхат Хасенов айтты.

«Қазір техникалық жобалауды бастадық. Жаңа келісімшарт стратегиясы таңдалды. Уақыт өте келе, нақты EPCIC мердігері анықталады, содан кейін барлық жұмыс қатар жүргізіледі. Өйткені бұл құрылыс кезеңіне жылдам көшу үшін маңызды», – деді спикер.

«Қаламқас-Хазар» жобасы бойынша жылына 4 млн тонна мұнай өндіру жоспарланған. Жобаға 6 млрд доллардан астам инвестиция салынбақ. Құрылыс жұмыстары 2026 жылы басталып, 2029 жылға дейін жалғасады...

Қазақстан Украинадағы қақтығысты реттеуде Қытай мен Бразилия ұсынған бейбіт жоспарды қолдайды. Мұндай мәлімдемені Қасым-Жомарт Тоқаев Қазан қаласында өткен саммиттің аутрич/БРИКС+ пленарлық отырысында айтты.

Мемлекет басшысы Украина мен Ресей арасындағы қақтығыс салдарынан адам шығыны мен гуманитарлық апат орын алғанын ашып айтты.

«Қазақстан Қытай мен Бразилияның Украина бойынша бейбіт жоспарын қолдайды. Біздің еліміз БРИКС-ке мүше мемлекеттердің Таяу Шығыстағы жағдайдың ушығуына алаңдаушылық білдіргеніне қосылады, бұл адам шығыны мен гуманитарлық апатқа әкеп соқты. Кедейлік, теңсіздік және білімнің жетіспеушілігі сияқты қақтығыстардың негізгі себептерін бірлесіп шешу, біздің ойымызша, халықаралық саяси ынтымақтастықты нығайтудың негізгі факторы болып қала береді», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Экс-министр Қуандық Бишімбаевтың аты шулы ісімен танылған прокурорлар Айжан Аймағанова мен Саяхат Нұрбеков Республика күніне орай «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Бұл туралы Қазақстанның Бас прокуратурасы хабарлады.

Марапаттау рәсімі 24 қазанда өткен, онда медальды Бас прокурор Берік Асылов табыстады.

«Ұлттық мереке қарсаңында президенттің жарлығымен бірнеше прокурор заңдылықты және құқықтық тәртіпті нығайтуға қосқан үлесі үшін марапатталды. Бас прокурордың ұсынуымен Аймағанова Айжан және Нұрбеков Саяхат «Ерен еңбегі үшін» мемлекеттік наградасымен марапатталды», — деп жазылған хабарламада.

Сондай-ақ Бас прокурордың бұйрығымен «қызметтік міндеттерін адал атқарғаны үшін» басқа прокуратура қызметкерлері ведомстволық медальдар және алғыс хаттар алды.

Еске сала кетейік...

Миллиардер Ерлан Баймұратов KazFoodProducts компаниясы арқылы иеленетін «Баян сұлу» кондитерлік компаниясы активтерінің үштен бір бөлігіне тең мүлікті қайта кепілге қойған. Бұл жайында компанияның Қазақстан қор биржасына жолдаған ақпаратында жазылды.

Сонымен қатар фабрика актив құнының 12,39%-на тең мүлігін кепілге қойды. Қос мүлікті кепілге қою туралы шешім шілде айында шыққанымен, кепіл құқығы 16 қазанда туындаған. Хабарламада мүлік қандай мақсатта кепілге қойылып жатқаны ашып жазылмаған.

Компанияның 1 күн бұрынғы хабарламасында акционерлер құрамы өзгергені жазылған. Кондитерлік фабриканың 5% үлесін енді мемлекет иеленеді. Компания қор нарығына акцияларының 5%-ын шығарып, оны Қостанай облысы әкімдігіне қарасты «Тобыл» ӘКК сатып алған.

Шілдеде «Баян сұлу» 35,3 миллион қарапайым...

Қазақстандық «Астана» футбол клубы 24 қазан күні конференция лигасының жалпы кезеңінің екінші турында Уэльстің ең атақты командасы «Нью Сейнтспен» кездеседі. Астана -Нью-Cейнтс ойыны тікелей эфирде сағат 23:50 де QazSport арнасы көрсетеді.

«Нью Сейнтс» — Уэльс тарихындағы ең көп титулға ие команда. 16 рет ел чемпионы атанған және қазіргі Уэльс чемпионы. Команда Конференция лигасының өткен матчында итальяндық «Фиорентинадан» 0:2 есебімен жеңілген болатын. Алайда ішкі чемпионатта клуб үш ойында қатарынан жеңіске жетіп, бірде-бір гол жібермеген. Соңғы кездесу, Уэльс Кубогында, «Ланголленді» 16:0 есебімен ойсырата жеңді.

«Астана» соңғы рет 22 тамызда Конференция лигасының плей-офф кезеңінде «Бранннан» 2:0 есебімен жеңіліп, еврокубоктың жалпы кезеңін...

Ұлттық экономика министрлігі мен Мемлекеттік қызмет істері агенттігі, KursivМedia-ның сауалына орай,әкімдердің министрлерлердің, жалпы «А» корпусының лауазымды қызметкерлерінің жалақысы, сыйақысы және бонусы жайында ақпарат берді.  

Еңбек ақысы

Ұлттық экономика министрлігінің пікірінше, шенділердің еңбек ақысын төлеу мәселелері бойынша ақпарат берілмейді. Өйткені ол қол жеткізілуі шектеулі қызметтік ақпаратқа жатады. Үкіметтің «Мемлекеттiк бюджет есебiнен қамтылған барлық органдар үшін қызметкерлердің еңбегіне ақы төлеудiң бiрыңғай жүйесiн бекіту туралы» қаулысында осылай көрсетіліпті.

Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің хабарлауынша, мемлекеттік қызметшілердің (оның ішінде саяси және «А» корпусы қызметшілері) жалақысын белгілеу кезінде, жұмыс өтілі ескеріледі. Ал жыл сайынғы ақылы еңбек демалысы нақты жұмыс істеген уақыт кезеңі үшін берілед...

Түркия әуежайларында қауіптің орта деңгейдегі қызғылт сары түсін жариялады. Қазір әуежайларда жаппай тексеру жұмыстары басталған.

Hürriyet басылымының ақпаратына сүйенсек, тексеру жұмыстары, әсіресе, Ыстанбұлдағы жаңа халықаралық әуежай мен Сабиха Гекчен әуежайында күшейтілген. Басылым тексеру жұмыстарының басталуына Анкара маңындағы әскери нысанға жасалған шабуыл себеп болғанын жазады.

Әуежайларға кіру-шығу жолдарында әрбір транспортта тінту жұмыстары жүреді. Жолаушылардың жеке заттары тексеріліп, жеке бас мәліметтері қарала бастаған.

Сабиха Гекчен атындағы әуежайдың таратқан хабарламасына сәйкес, жолаушыларға рейстердің уақытында ұшып, оған кешігу факторы болмас үшін әуежайға ұшудан үш сағат бұрын келу ұсынылған.

Ыстанбұлдағы куәгерлердің айтуынша, кеше кешкі уақытта қалада әскери адамдардың жүргенін көрген. Теракт болғаны туралы хабардан кейін...

Алматыда 16 жастағы оқушы мопедпен жол апатына түсіп қаза тапты. Бұл туралы полиция департаменті хабарлады.

Оқиға бүгін, 24 қазан күні таңғы сағат 08:10-да «Алғабас» ықшамауданындағы Доспанов көшесінде болған.

Полицияның мәліметінше, 15 жастағы жасөспірім мопедпен солтүстік бағытта келе жатып, жолда «Шевроле» көлігімен соқтығысқан. Соқтығысу нәтижесінде мопед аударылып, жол жиегіне құлаған. Одан кейін соқтығыс салдарынан жол жиегіне құлаған мопедтің 16 жастағы жолаушысын экскаватор қағып кетті.

Өкінішке қарай, жасөспірім алған жарақатынан оқиға орнында көз жұмды. Адам өліміне себеп болған жол-көлік оқиғасы бойынша сотқа дейінгі тергеу басталды.

Еске сала кетейік, бұған дейін Қазақстанда мопедтер қозғалысын қадағалау күшейтілетіні туралы жазған едік.

3 қазан...

Өткен аптада әлеуметтік желілерде «Қазақстан темір жолы» Ұлттық компаниясының бұрынғы қызметкері Сәлмен Әмриннің Президент Қасым-Жомарт Тоқаевқа жолдаған бейнеүндеуі тарады. Онда Әмрин Президенттен араша сұрап, ҚТЖ жемқорлық салдарынан миллиардтаған теңге шығынға батып отыр деп айыптады. Алайда компания бұрынғы қызметкерінің сөзін жоққа шығарды.

Бұрынғы қызметкер ҚТЖ шығындарын қысқартуға қатысты ұмтылыста қарсылыққа тап болдым деп тұжырымдайды. Әмриннің сөзінше, бірнеше әріптесімен бірігіп, жемқорлықты әшкерелеу үшін прокуратураға арызданған. Алайда тергеу күдікті тұлғалардың өзіне тапсырылып, мәселені шешудің орнына Әмрин әріптестерімен компаниядан кетуге мәжбүр болыпты. Содан кейін өздеріне қарсы қылмыстық іс қозғалған.

«Прокуратураға шағым жасағанымызға қарамастан, тергеу «күдіктілердің» өздеріне тапсырылды. Нәтижесінде бізд...

Татарстан астанасы – Қазан қаласының Назарбаев көшесінде қазақ ақыны Абай Құнанбаевтың ескерткіші ашылды. Бұл жайлы қаланың сыртқы абаттандыру комитеті хабарлады.

Комитеттің хабарлауынша, бұл мүсінді Қазақстан тарапы сыйға тартқан.

«Қазақстанның Абай ауданы, Семей қаласы әкімдігінің сыйлығы Назарбаев көшесіндегі саябаққа қойылды. Қола мүсін авторы семейлік Нұрбол Қалиев«, – делінген хабарламада.

Ескерткіштің биіктігі тұғырымен санағанда 3,5 метрді құрайды. Ақынның бюсті қойылған сквер серуендеуге ыңғайлы болу үшін жарықтандырылып, жаңадан жол салынған. Сонымен бірге жаңа орындықтар қойылып, аумақ толық абаттандырылған.

Бұл Қазақстан жасаған бірінші сыйлық емес. Комитеттің хабарлауынша, осы саябақта 2018 жылы тағы бір ескерткіш қойылған...

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі банк клиенттерін тексеруге қойылатын талаптарды күшейтпек. Бұл ақшаны жылыстату және терроризмді қаржыландырумен күресу үшін қажет. Тиісті қаулы жобасы «Ашық НҚА» порталында жарияланды.

Енді банктер өз клиенті және компаниялардың бенефициары туралы ақпаратты ресми құжаттарды, ашық көздерді және кез келген басқа құралдарды пайдалана отырып тексеруі керек.

Бенефициарлық меншік иесі – компанияны, мүлікті немесе қаржылық активтерді, тіпті олар басқа тұлға немесе ұйымның атына ресми түрде тіркелген болса да, нақты иеленетін, бақылайтын немесе одан пайда көретін жеке тұлға. Көбінесе ұйым бенефициары салықтан, жауапкершіліктен, бақылаудан «қашу» үшін жасырын қалуға тырысады. Әсіресе, оффшорлық құрылымдар немесе сенімгерлік басқаруға берген компания...

Қазақстандықтар енді тұрғын үй сертификаттарын Egov порталынан ала алады. Бұл туралы Ұлттық ақпараттық технологиялар басқармасы хабарлады.

Сертификат ҚР Ұлттық банкі бекіткен ипотекалық бағдарлама немесе мемлекеттік тұрғын үй құрылысы бағдарламасы бойынша үй сатып алынған жағдайда беріледі. Tұрғын үй сертификаттарын алушылар санаттарының мөлшері мен тізбесін жергілікті атқарушы органдар айқындайды.

Tұрғын үй сертификаты мынадай жағдайларда әлеуметтік көмек ретінде ұсынылады:

 – өтініш берушіде және онымен тұрақты тұратын отбасы мүшелерінде (жұбайы мен кәмелетке толмаған балаларының) соңғы 6 айдағы орташа табысы еңбек және/немесе кәсіпкерлік қызметтен белгіленген шектен аспаса;

 – орташа табыс зейнетақы аударымдарын, жеке табыс салығын және басқа да міндетті аударымдарды есепке алмайды;

 – 23 жасқа...

Анкара маңындағы әскери объектіге жасалған шабуылдан кейін, Түркия күрдтердің Сирия мен Ирактағы нысандарына зымырандармен соққы жасады.

Түркия Қорғаныс министрлігінің мәліметінше, әуе шабуылдары нәтижесінде 30 астам террористік нысан жойылды. Сирия мен Ирактағы Күрд жұмысшылар партиясына қарсы операция Анкара маңындағы шабуылдан кейін басталды.

DW басылымының ақпаратына сүйенсек, әуе шабуылдары террористерге тиесілі 32 нысан жасалған. Түркия қорғаныс министрлігі нақты қандай нысандарға соққы бергенін нақтылаған жоқ. Мәлімдемеде бейбіт тұрғындарға зиян келтірмеу үшін «барлық сақтық шаралары» қабылданғаны жазылған. Әуе операциясы әлі де жалғасатын болады.

23 қазан күні кешке Анкара маңындағы Turkish Aerospace Industries (TAI, TUSAS) қорғаныс өнеркәсібі нысандарына террористік топ шабуыл жасап, жарылыс болған...

Қазақстан қазан айында Германияға мұнай экспортын 11%-ға қысқартқан. Есесіне Баку-Тбилиси-Джейхан (БТД) бағытындағы жеткізілімдерді 12%-ға арттырды.

Reuter агенттігінің хабарлауынша, Қазақстан мұнай құбыры операторы – «ҚазТрансОйл» (ҚТО) қазан айында «Дружба» құбыры арқылы Германияға мұнай экспортын тәулігіне қыркүйек айындағы 145 000 тоннадан 133 000 тоннаға дейін (11%-ға) қысқартады. 2023 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында ҚТО Германияға 1,081 млн тонна мұнай жеткізді. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңіндегі 590 мың тоннадан 83%-ға артық.

ҚТО мәліметінше, Қазақстанның «Баку-Тбилиси-Джейхан» мұнай құбырымен (БТД) мұнай тасымалдау қазан айында 12%-ға артып, қыркүйек айындағы 138 000 тоннадан 160 000 тоннаға дейін өспек. 2024 жылдың алғашқы тоғыз айында БТД бағытындағы экспорт...

Қазақстанда қатты қоқыс қалдықтарын өңдеу жұмыстары жолға қойылмаған. Елде қоқысты іріктеу көлемі 25%-ды ғана құрайды. Шындығында көрсеткіштер бұдан да төмен болуы мүмкін. Бұл жайлы премьер министр Олжас Бектеновке жолдаған сауалында сенатор Ернұр Әйткенов айтты.

Депутат елде қатты қалдықтарды басқару жүйесі дұрыс жұмыс істемейтінін атап өтті.

«Шет елдерде қалдықтарды басқару жүйесі барлық кезеңдерді қамтиды. Қоқыс жинаудан бастап, тасымалдау, өңдеу және оны кәдеге жарату процестері түгел қамтылған. Ал Қазақстанда бұл процесс тек қана қалдықтарды шығарумен және полигондарда көмумен шектеледі. Қалдықтарды өңдеу және кәдеге жарату деңгейі 24% ғана құрайды», – деді депутат.

Әйткенов президент Қасым-Жомарт...

2024 жылғы қыркүйекте қазақстандықтар рубльден арыла бастады. Ал доллар мен еуроға сұраныс керісінше өсті. Бұл туралы Ұлттық банктің ҚР ақша айырбастау орындарының қолма-қол шетел валютасын сатуы/сатып алуы бойынша статистикасында жазылған.

Айта кететіні, наурыз айынан бастап ақша айырбастау орындары Ресей рублін сатуға қарағанда, көбірек сатып ала бастады. Тамызда таза сатудың 5,5 млрд теңгеге дейін өсуі байқалды. Ал қыркүйекте қазақстандықтар ақша айырбастау орындарында 239 млн теңгеге «қызыл ақша» айырбастаған болатын.

Долларға сұраныс тамыз айында 53%-ға, бір жыл бұрынғымен салыстырғанда 37%-ға өсіп, 169,5 млрд теңгеге жетті. Биыл ең қомақты сатылым – 190 млрд теңге қаңтарда тіркелді.

Еуроға сұраныс 140%-ға, 2,9 млрд...

Құрылысы басталғанына 13 жыл болған Astana LRT 2025 жылдың соңында пайдалануға берілмек. Бұл туралы «City Transportation Systems» ЖШС басқарма төрағасы Асылбек Дүйсебаев мәлімдеді. Ал Қаржы министрлігі KursivMedia сауалына берген жауабында нысан құрылысына Ұлттық қордан 2023 жылы – 52,4 млрд теңге, ал 2024 жылы 28,4 млрд теңге жұмсалғанын хабарлады. Яғни Astana LRT жобасына Ұлттық қордан 80,8 млрд теңге алынған. Қазір қаржы толық игерілген.

24 қазан күні Премьер-министр Олжас Бектенов Астана қаласындағы жеңіл рельсті көлік (LRT) желісі құрылысын тексерді. Астана қаласының әкімі Жеңіс Қасымбек құрылыс нысанының дайындығы мен көлік жүйесін дамыту перспективасы туралы баяндады.

Қазіргі кезде LRT эстакадасының арқалықтарын төсеу...

Ішкі істер министрінің бұрынғы орынбасары Марат Қожаев Қызылордадағы 16 жасар қыздың жыныстық құлдыққа болу оқиғасына қатысты түсініктеме берді. Сенатор бұл іске қатысты сот отырысы жабық режимде өтетінін мәлімдеді. Сондай-ақ оңтүстік өңірлерде және жалпы Қазақстанда айтарлықтай өршіп тұрған қылмыстар жоқ екенін айтады.

Қожаев өзі ІІМ орынбасары болған уақытта, айғақтар  расталып, дәлелдер болған жағдайда, кінәлілер заң аясында жауапкершілікке тартылғанын айтты. Сонымен бірге ол сотта қоғамдық резонанстан гөрі процессуалдық дәлелдер негізге алынатын атап өтті.

«Мен 30 жылдық тәжірибесі бар тергеушімін және мұндай оқиғалар тәжіриібемде өте көп болды. Қоғамдық резонанссыз-ақ әділ шешімдер мен үкімдер қабылданған.  Осындай қылмыс жасаған адамдар жауапкершілікке...

Соңғы үш жылда Қазақстан Арал теңізінің құрғап қалған аймағына көшет отырғызу үшін 6 млрд астам теңге жұмсалды. Бұл туралы экология вице-министрі Мансур Ошурбаев хабарлады.

2021 жылы Қазақстан президенті Арал теңізінің кепкен аймақтарында ауқымды көшет отырғызу жұмыстарын жүргізуді тапсырды. 2025 жылға дейін 1,1 миллион гектар жерге саксаул отырғызу жоспарланды. Бұл шара экожүйені тұрақтандыру және шаңды дауылдардың деңгейін төмендетуге бағытталған.

Отырғызылған жерлер

Қазіргі уақытта 413 мың гектар жерге саксаул отырғызылды, оның 64 мыңы тек 2024 жылы жүзеге асырылды. Вице-министр Мансур Ошурбаев айтуынша отырғызу жұмыстарына КазМунайГаз компаниясы да үлесін қосты.

«2021-2024 жылдары біз 413 мың гектар...

Қазақстан Республикасының инвестициялық саясатының 2029 жылға дейінгі тұжырымдамасы бекітілді. Оған сәйкес, Үкімет 6 жыл ішінде негізгі капиталға 223,6 трлн теңге инвестиция тартуды көздеп отыр. Құжат Үкіметтің 2024 жылғы 18 қазанында № 868 қаулысымен бекітілген.

Тәуелсіздік алғалы бері елге қанша инвестиция тартылды?

Түсіндірме құжатта Қазақстанның тәуелсіздік алғаннан бастап, ауқымды минерал, мұнай ресурстарын және табиғи газ ресурстарының негізінде елге көптеген шетелдік инвесторды тартқаны жазылған. Мәселен, Біріккен Ұлттар Ұйымының Сауда және даму жөніндегі конференциясының деректері бойынша 1991 жылдан 2023 жылға дейінгі аралықта Қазақстанға құйылған тікелей шетелдік инвестицияның (ТШИ) таза көлемі 166 млрд АҚШ долларын құраған. Бұл әлемдік ТШИ-дің 0,5 %-ын...

Қазақстанда өнділетін көмір түрлерін экспорттауға айрықша құқық алған компаниялар тізімі жаңартылды. Үкімет қаулысымен сыртқа көмір тасымалдауға құқығы бар мекемелердің қатарына тағы бесеуі қосылған. Осының нәтижесінде айрықша құқық иеленген компаниялар қатары 38-ге жетті. Тізімге жаңадан қосылған екі фирманың құрылтайшылсы – шетелдік компаниялар.

Тізімге жаңадан енген компаниялар:

Көмір экспортына айрықша құқық алған компаниялар тас көмір, тас көмірден алынған брикеттер, түйіршіктер мен осыған ұқсас қатты отын түрлерін сыртқа тасымалдай алады. Сонымен қатар, гагаттан басқа, лигнит немесе қоңыр көмір сынды агломерленген немесе агломерленбеген шикізат тасымалдауға...