Жаңалықтар

Назарбаевтар әулетінің бір мүшесі Follow the Money тергеуінен төбе көрсетті. Журналистердің айтуынша, Нидерланд прокуратурасы түпті тереңдететін Van Oord компаниясынан күдіктеніп отыр. Аталған компания Каспийде сыбайлас жемқорлық схемасы арқылы жұмыс істеуге мүмкіндік алған болуы ықтимал.

2024 жылдың 4 наурызында Швейцария соты Aks Group Holding шағымын қабылдаған жоқ. Компания Швейцария билігінің Нидерланд прокуратурасына көмектесуіне қарсы болды. Көмек беру туралы сұрау хат 2020 жылдың тамызында Нидерландтағы Van Oord компаниясына қатысты қылмыстық тергеу аясында жіберілді. Мұны Follow the Money-дің журналист-тергеушілері анықтады.

Журналистердің жазуынша, Нидерланд прокуратурасы Швейцария билігінен Akas Group Holding-тың банк операциялары туралы ақпарат беруді сұраған. Прокурорлар бұл компанияның шоттарында Van Oord-тың Қазақстандағы...

Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Индонезия президенті Джоко Видодоға жеделхат жолдап, тәуелсіздік күнімен құттықтады.

Ақорда таратқан ақпаратқа сүйенсек, президент Тоқаев Индонезияның әлеуметтік-экономикалық бағыттағы зор жетістіктерін атап өтіп, екі ел арасындағы қарым-қатынасты одан әрі нығайтуға бейілді екенін жеткізген.

Бұған қоса, Қазақстан халқы атынан достас Индонезия халқына бақ-береке, президент Джоко Видодоның барлық игі бастамасына табыс тілеген.

Индонезияның тәуелсіздік декларациясы 1945 жылғы 17 тамызда қабылдаған, осы күні елде тәуелсіздік күні аталып өтіледі. Бұған дейін елдің аумағы ресми түрде Нидерланд құрамына кірген. 1942-1945 жылдар аралығында, яғни Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапонияның оккупациясында болған.

Айта кетейік, қазір Қазақстанмен Индонезия арасында 30 күндік визасыз режим бар.

Қысқамерзімді экономикалық идикатор екінші ай қатарынан өсім көрсетіп келеді. 2024 жылдың қаңтар-шілде айларының қорытындысы бойынша бұл индикатор былтырғы тиісті кезеңмен салыстырғанда 4,1%-ға өсті. Экономикадағы 6 негізгі саланың ішінде ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпте өсім тежелген. Ал өңірлер бойынша республикалық өсімнен төмен көрсеткіш 7 өңірде байқалса, оның ішінде 2 өңір теріс серпінді көрсетті.

Өнеркәсіп. Тау-кен өндірісіндегі бәсеңділік

2024 жылы өнеркәсіп саласы ақпан айынан бастап, 4 ай бойы төмендеу кезеңінде болды. Дегенмен де қаңтар-шілде айларында өнеркәсіп алғаш рет өсуді көрсетті, былтырғы тиісті кезеңмен салыстырғанда өсім 2,9 %-ды құрады. Биылғы жылдың 7 айының қорытындысы бойынша былтырғы тиісті кезеңмен салыстырғанда тау-кен өндірісінде өсім небәр...

15 тамызда маймыл шешек ауруының жылдам таралуына байланысты әлемдік төтенше жағдай жарияланған. Кейінірек еліміздегі денсаулық сақтау министрлігінің санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитеті  (КСЭК) үндеу жасады. Маймыл шешегі қандай вирус, белгілері қандай, оның алдын алуға бола ма – осы және өзге де сұрақтардың жауабын бүгінгі материалымыздан таба аласыз.

Маймыл шешегі – маймыл шешегі вирусынан туындайтын зооноздық, яғни адамға жануарлардан жұғатын жұқпалы ауру. Сонымен қатар бұл инфекция адамнан-адамға берілуі мүмкін. Алғаш рет маймыл шешегі 1958 жылы зертханалық маймылдар колониясында анықталды. Аурудың бұлай аталу себебі осыдан. Ал адамдардан бұл ауру 1970 жылы анықталды. Негізінен маймыл шешегі Орталық және Батыс Африка елдерінде кездеседі. Дүниежүзілік денсаулы...

Үкімет резервінен Маңғыстау Атом энергетика комбинатының қызметін қолдауға 5 млрд теңге бөлінді. Тиісті қаулыға премьер-министр Олжас Бектенов қол қойды.

Үкімет ақпаратына сүйенсек, қаражат кәсіпорынға алдағы жылыту маусымына уақытылы дайындалуға және энергетикалық инфрақұрылымның тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бөлінген қаржы Үкімет резервінен облыстық бюджетке түсіп, одан әрі мақсатты жұмысқа жұмсалуы тиіс.

Айта кетейік, 2023 жылдан бастап кәсіпорынды кезең-кезеңімен жаңғырту жұмыстары жүргізіліп келеді.

“Үздіксіз өндірістік циклды қамтамасыз етуге және жабдықтың тоқтап қалу қаупін азайтуға бағытталған бірқатар негізгі жобаларды іске асыру көзделген. Олар қазандық агрегаттарын, резервтік қорғау және автоматика жүйелерін, сондай-ақ электр энергиясын басқару мен есепке алудың автоматтандырылған жүйелерін...

Демалысты пайдалы әрі қызықты өткізу үшін, тарих пен мәдениетке арналған Qalam порталында жарияланған материалдар топтамасын ұсынамыз. Осы аптада: Қазақстан елтаңбасын ауыстыру туралы дауға қатысты пайым, Үндістанды билеген қыпшақ қызы, Моңғол астрологиясының күрделі әлеміне саяхат, монахтар ойлап тапқан Португалияның әлемге әйгілі бәліші және Ежелгі римдіктер ыстық суды қайдан алғанын оқыңыздар.

Қыпшақ қызы Рәзия сұлтан

13–16 ғасырларда Үндістан аумағында Дели сұлтандығы айтарлықтай гүлденді. Сол кездегі алып әрі қуатты мұсылман империясының билеушілерінің тегі, әдетте, түркіден еді. Барлық ортағасырлық мемлекеттердегідей, сұлтанат тіршілігі қайнап жатты: сарайдағы шым-шытырық оқиғалар, төңкерістер мен соғыстар толастаған жоқ. Егер сіз сұлтанның тақ мұрагері тұңғыш ұлы ғана бола алады деп ойласаңыз...

2024 жылдың 21 қазанынан бастап ауруханалар мен емханаларда емделгенде, науқастың денсаулығына зиян келген жағдайда науқастарға сақтандыру төлемі жүргізіле бастайды. Нақты дәлел келтірілсе, өтемақы төленеді.

Мұндай тәжірибе Қазақстан Республикасында бұрын болған емес.

2024 жылдың сәуір айында «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне денсаулық сақтау мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңға Президент қол қойды.

Осыған байланысты Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексінде төрт жаңа бап қолданысқа енді: 270-1, 270-2, 270-3 және 270-4.

Кодексте медицина қызметкерлерінің кәсіби сақтандыру жауапкершілігіне қатысты ережелер бар. Бұл нормалар заң жарияланғаннан кейін 6 ай өткен соң – 2024 жылғы 21 қазанда қолданысқа енгізіледі.

Jusan Bank-тің бұрынғы басшысы Арман Мангитов «Халық Банкі Қырғызстан» ААҚ директорлар кеңесінің құрамына енді.

Қырғыз банкінің директорлар кеңесіне Мангитовтан басқа тағы екі жаңа мүше – Пол Эндрю Голдфринчи пен Симеон Андреас Мунтер сайланды. Бұл туралы ақпарат Қырғыз қор биржасының сайтында пайда болды.

Айта кетейік, Арман Мангитов 2024 жылдың 1 наурызына дейін Jusan Bank-ті басқарды. Осы банкте жалпы алғанда 7 айдан сәл астам уақыт жұмыс істеді. Мангитов уақытша техникалық миссиямен – жұмыстың тұрақтылығын қамтамасыз ету және ортамерзімді перспективада қызметтің перспективалық бағыттарын анықтау үшін шақырылғанын атап өткен еді. Jusan Bank-ке келгенге дейін Мангитов алты жылдай ресейлік ВТБ банкінің қазақстандық еншілес ұйымы басқарма...

Алматы әуежайындағы рейстердің кешігуі техникалық ақауға байланысы деп түсіндірді әуежайдың баспасөз қызметі.

«Кідірістерге келетін болсақ, рейстерге кезегімен қызмет көрсетілетінін хабарлаймыз. Әуе кемелерінің кешігіп келуі, резервтік ұшақтардың болмауы, техникалық ақаулар, әуе кемелерін ауыстыру және тағы басқа бізге байланысты емес факторларға қатысты проблемалардан туындады», – деп хабарлады Алматы әуежайының баспасөз қызметі.

Онлайн борттағы ақпаратқа сәйкес сағат 18.15-те Алматыға келетін келесі рейстер кешігетіні ескертілген. Яғни Имам Хомейни, Шымкент, Ыстамбұл, Анталия, Ташкент, Делиден, Астана, Қостанай, Балқаш, Дубай, Бодрум, Подгорица, Петропавл, Шарм әл-Шейх, Қарағанды ​​және Орал қалаларынан келетін ұшақтардың кестесі өзгертілген. Оған қоса Алматыдан басқа қалаларға ұшуға арналған рейстер уақыты...

Қазақстандағы қатысуын қысқартқан Fintech стартап Revolut акцияларды қайталама саудадан кейін 45 млрд долларға бағаланды.

Бұл стартаптың 2021 жылы алған 33 млрд долларлық бағасынан төрттен бір есе көп. Компания қызметкерлерінің акцияларын сатып алған инвесторлар арасында Coatue, D1 Capital Partners және Tiger Global сияқты ірі қорлар бар. Бұл туралы Financial Times басылымы хабарлады.

Revolut жуырда ғана Ұлыбританияның банктік лицензиясын алды. Бұл Fintech стартаптың елдің қаржы нарығындағы орнын нығайтты. Жаңа бағалаудың арқасында стартап Ұлыбритания банктері арасында капиталдандыру бойынша алдына HSBC-ті салып, екінші орынға тұрақтады.

Ұлыбританияның қазынашылығы осы жылдың күзінде Revolut басшылығымен компанияны IPO сайты ретінде Лондон қор биржасын (LSE) таңдауға келісу...

Қазақстан 2023 жылмен салыстырғанда 2024 жылы әскери техниканы сатып алуға жұмсалатын шығынды 36,8% арттырды деп хабарлады Қорғаныс министрлігі «Курсивтің» сауалына.

Техника әлі толық елге жеткізілмеген

Сатып алынған техниканың бір бөлігі әлемдегі геосаяси жағдайға байланысты әлі жеткізілген жоқ.

«2024 жылы әскери техниканы сатып алуға кеткен шығындар өткен жылмен салыстырғанда 36,8%-ға өсті», – деп жазылған министрлік жауабында.

Сондай-ақ ел армиясы 500-ден астам жаңа техникамен толыққан

Соның ішінде әскерлерге «Арлан» және COBRA II брондалған доңғалақты машиналары, SUNQAR тактикалық ұшқышсыз жүйелер кешені және EVOMax шағын ұшқышсыз жүйелері келіп түскен. Қазақстанға алдағы уақытта заманауи жойғыш ұшақтар мен зениттік...

Ұлттық банктің мәліметінше, 2024 жылдың шілдесінде Қазақстанның депозитарлық мекемелеріндегі жинақтарының көлемі бір айда 2,1%-ға өсіп, 36,5 трлн теңгеге жетті. Ал бір жылдағы өсім 18,9%-ды құрады.

Шілдеде жеке тұлғалардың жалпы депозиттері 20,1 трлн теңгеге дейін артты, ал банктік емес заңды тұлғалардың жинақтары 16,4 трлн теңгеге дейін өсті.

Бұл ретте, депозиттердің долларлану деңгейі (депозиттердің жалпы көлеміндегі шетел валютасының үлесі) шілдеде төртінші ай қатарынан тарихи ең төмен 22% деңгейінде қалды (2023 жылғы шілдеде 26%). Шілдеде жалпы депозиттік базаның өсімі тіркелді.

Оң үлесті теңгедегі депозиттер қосты (+2,08 п.т.). Керісінше, валюталық депозиттер төмендеуге ықпал етті (-0,90п.т.).

Айта кететіні, қазақстандықтар теңгедегі банктік депозиттерді ақша жинаудың ең сенімд...

Қайрат Сатжанов бокстан Қазақстан ерлер құрамасының бас бапкері қызметіне тағайындалды. Бұл туралы бокс федерациясы Instagram парақшасында жариялады.

Федерацияның мәліметінше, Қайрат Сатжанов бұған дейін Қазақстан құрамасында жаттықтырушы ретінде 7 әлем чемпионын, 43 Азия чемпионын дайындаған. Қазіргі уақытта жаңа жаттықтырушылар құрамы құрылып жатыр, оның ішінде: шетелдік жаттықтырушы маман, жалпы дене даярлығы бойынша жаттықтырушы, сондай-ақ ғылыми топ мамандары шақырылады.

Қайрат Сатжанов Ұлттық құраманың бас бапкері болу – үлкен жауапкершілік екенін айтып өтті.

16 тамыз күні Алматыда жоғары балл жинап, грант ала алмай қалған талапкерлер мен заң өкілдері баспасөз маслихатын өткізді.

Талапкерлердің құқығын қорғап жүрген заңгер Халида Әжіғұлованың айтуынша, жоғары балл жинаған түлектердің мемлекеттік грантқа ие болмауына шенеуніктерден бөлек заңдағы олқылықтар да әсер еткен болуы мүмкін.

«Осы жағдайға алып келген заң бұзушылықтарды анықтау үшін мемлекеттік білім беру гранттарын беруге байланысты министрліктің барлық бұйрығы мен заңнамасына сүйене отырып талапкерлердің құқығы бұзылғаны анық. Енді осы жағдайға не себеп болғанын анықтау маңызды. Шенеуніктердің істі жете білмейтіндігі ме әлде заңнамадағы олқылықтар ма?», – деді адвокат.

Екі рет аукционға шығарылып, иесін таппаған «Ахмет Байтұрсынұлы атындағы «Қостанай» халықаралық әуежайы» тағы да тендерге түспек. Бұл туралы Қостанай облысы әкімдігінің қаржы басқармасы хабарлады.

Аукцион 2024 жылғы 26 қыркүйекте өтеді. Сатылымға нысанның 49%-ы шығарылады.

«Қостанай облысы әкімдігінің қаржы басқармасы «Ахмет Байтұрсынұлы атындағы «Қостанай» халықаралық әуежайы» АҚ ақцияларының мемлекеттік пакетінің 49%-ы бойынша тендер өткізеді», – деп жазылған хабарламада.

Тендер талаптары: осы бағытта 5 жыл қызмет етуі, қолданыстағы штат санын сақтау.

Сауда-саттық 26 қыркүйекте сағат 10.00-де Мемлекеттік мүлік тізілімінің e-qazyna.kz  веб-порталында өтеді.

Әуежай бұған дейін екі рет аукционға шығарылып, сатып алатын адам болмаған еді. Мәселен, соңғы...

Денсаулық сақтау министрлігі зейнетақы жинағындағы ақшамен тіс емдетуге тыйым салынбайтынын мәлімдеді. Оның орнына стоматологиялық қызметтерді алуды растаудың жаңа тетігі әзірленеді. Бұл жаңалықтармен Денсаулық сақтау вице-министрі Ержан Нұрлыбаев бөлісті.

Вице-министр соңғы уақыттарда стаматологиялық қызмет үшін зейнетақы жинағының  ақшасын пайдалану мәселесі қоғамда қызу талқыланғанын еске салды. Дегенмен министрлік бұл норманы алып тастау туралы шешім қабылданбағанын айтады. Тек сол аударымдарды тоқтата тұруды көздейтін бұйрық жобасы жарияланғанын нақтылады. Сол үшін де ашық талқылауға ұсынылған.

«Денсаулық сақтау министрлігі келіп түскен өтініштерді ескере отырып, стоматологтар қауымдастығымен бірлесіп, жақын арада іске асырылатын арнайы тетіктерді әзірледі. Ол тетік шектеуге емес, процедураның ашықтығын қамтамасыз...

Қазақстанда берілген кредиттер 2024 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша 37,2 трлн теңгені құрады. Бұл туралы Ұлттық банк хабарлады.

Осылайша көрсеткіш 2023 жылғы 1 шілдеден бастап 21,5%-ға ұлғайды.

«Қарыз алушылардың санаттары бойынша несиелердің жалпы көлемінің 46,5%-ы бизнес кредиттеріне тиесілі. 53,5%–ы халыққа берілген кредиттерге тиесілі», – деп хабарлады реттеуші.

Бұл ретте бизнеске берілген кредиттер өткен жылдың ұқсас кезеңіне қарағанда 16,3%-ға артты. Оның көлемі 17,3 трлн теңгені құрады. Халыққа кредиттер 26,5%-ға 19,9 трлн теңгеге дейін өсті.

Ұлттық валютадағы кредиттер көлемі бір жылда 20,3%-ға 33,9 трлн теңгеге дейін ұлғайды. Ал шетел валютасында 36,4%-ға 3,3 трлн теңгеге дейін...

Қытайдың шекара қызметі жұма, 16 тамыздан бастап елге келген адамдарды маймыл шешегі ауруына тексеретінін хабарлады.

Мұндай шаралар алты айға енгізілетін. Бұйрық бойынша, індет тіркелген елдерден Қытайға келетін жолаушылар дене қызуы немесе бас ауруы сияқты белгілерді байқаса, кеден органдарына хабарлауы керек.

Содан кейін шекарашылар шара қолданып, бұл ауруды тексереді.
Сонымен қатар Қытай шекарашылары бұл індет тіркелген елдерден келетін тауарларды тексеруге ниетті. Қажет болған жағдайда контейнерлер мен тауарлар дезинфекцияланады.

14 тамызда Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының басшысы Тедрос Адханом Гебрейюс маймыл шешегінің таралуына байланысты денсаулық сақтау саласында төтенше жағдай жариялады.

Маймыл шешек – Орталық және Батыс Африканың шалғай аудандарында жиі кездесетін сирек...

TIME журналы жас ғалым Хеман Бекелені «2024 жыл баласы» номинациясының иегері деп белгіледі. 7 жасында-ақ шөптен дәрі қайнатып жүрген бала бүгінде әжептәуір ғалымға айналған.

Алғашында үйінде бар нәрселерді араластырып көруден басталған қызығушылық бүгінде үлкен іске айналды. «Әуелде ыдыс жуатын сұйықтық сияқты қарапайым нәрселерді араластырдым. Төсегімнің астына тығып, түнімен тұрса не шығады деген қызығушылық болатын. Содан кез келген кездейсоқ нәрселерді араластыра бердім», – дейді Хеман. Бірақ барлығы тек қызығушылық деңгейінде қалып қоймаған. 7 жасқа толғанда Хеманға химияға арналған жиынтық сыйлаған. Онда натрий гидроксиді болған. Интернеттен химиялық қосылыстар туралы іздеп, алюминий мен натрий гидроксиді қосылса, жылу бөлетінін біліп алған. Сол ақпаратты...

Тұңғыш президент Нұрсұлтан Назарбаевтың немересі інісі Қайрат Сатыбалды шартты түрде мерзімінен бұрын бостандыққа шығады. Оған пробациялық бақылау белгіленіп отыр. Бұл туралы Шығыс Қазақстан соттарының ресми парақшасында жария етілді.

Сотталушы өтініш хат жазып, жазасының өтелмеген бөлігін жеңіл түрге ауыстыруды сұраған. Ол үшін заңның барлық талабын орындағанын атап көрсеткен. Оң мінездемесін, үкім бойынша залалдың орнын толтырғанын, 700 млрд теңгеден астам мүлікті және өзге де қаражатты өз еркімен мемлекетке қайтарғанын айтқан. Сот оның өтінішін қанағаттандырған.

«Сот қаулысымен оған мынадай міндеттер жүктелген: соттың қаулысы тұрғылықты жері бойынша пробация қызметіне заңды күшіне енген күннен бастап, 10 күн ішінде есепке қою үшін...

Балқаш қаласындағы демалыс орындарының бірінде адамдар жаппай уланып ауруханаға түсті. Жауапты мекемелер болса зардап шеккендер саны туралы екі түрлі мәлімет беріп отыр. Облыстық денсаулық сақтау басқармасының хабарлауынша, ауруханаға 14 адам түскен. Ал санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің дерегі басқа. СЭС мамандары 29 азамат медициналық көмекке жүгінгенін айтады.

Қарағанды облыстық Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің мәліметінше, науқастардың жағдайы орташа ауыр. Улану оқиғасы Балқаш қаласындағы  «Досжан» отбасылық демалыс аймағында болған. Департаменттің бас маманы Айгүл Шатекова аталған оқиғаға қатысты «Курсив» сауалына жауап берді.

«16 тамызда жіті ішек инфекциясына күдікпен 29 адам медициналық көмекке жүгінген, қазіргі уақытта оның ішінде 18 науқас стационарлық емделуде. Балқаш...

ҚР Ұлттық банкінің деректеріне сәйкес, 2024 жылғы шілденің аяғында М2 ақша агрегаты бір айда 35 трлн теңгеге дейін немесе 2,4%-ға өсті. Ал жыл басынан бері 6,7%-ға, ал бір жыл ішінде бұл көрсеткіш 21,1%-ға артты.

М2 ақша агрегаты – бұл айналымдағы қолма-қол ақшаны, жеке және заңды тұлғалардың депозиттерін, халықтың теңгедегі және шетел валютасындағы жинақ депозиттерінің көрсеткіші.

Шілдеде, әсіресе, айналымдағы қолма-қол ақша көлемі 1,3% артқан. Экономикадағы қолма-қол ақшаның өсімі жыл басынан бері 9%-ға дейін үдеп, бір жыл ішінде өсім 13,1%-ды құрады.

Осылайша 2024 жылғы шілдеде ақша базасы да жыл басынан бері екінші ай қатарынан 16,8%, ал бір айда 1,5%, яғни...

Америка банктері қызметтерін Ресей аумағынан пайдаланбақ болғандардың шоттарын бұғаттауы мүмкін. Клиенттің тұрғылықты жері IP мекенжай арқылы анықталады, деп жазады РБК.

Банктер клиенттің орналасқан жерін IP мекенжайы бойынша біле алады. Ол Ресейде отырып несиелік мекеменің мобильді қосымшасына кіргенде немесе интернет-дүкенде төлем жасау үшін карта мәліметтерін енгізген кезде белгілі болады. F.A.C.C.T компаниясының қаржылық алаяқтық жөніндегі маманы Дмитрий Дудковтың айтуынша, АҚШ-тағы банктерде ресейлік провайдерлердің IP мекенжайлары арқылы бақылайтын техникалық құралдары бар.

АҚШ Қаржы министрлігінің Шетелдік активтерді бақылау басқармасы (OFAC) ақша аударымдары немесе онлайн-банкинг компанияларына IP мекенжайлары негізінде санкцияланған аумақтардан төлем жасауға әрекеттенген клиенттердің шоттарын блоктауды ұсынады.

Алайда бұл ұсыныс тек...

Алматы қаласында өткен АЭС салу мәселесі бойынша жария талқылау, әдеттегідей, атом энергетикасының жақтастары мен қарсыластары арасындағы қызылкеңірдек тартысқа ұласты. Атом энергетикасының ұтымды тұстарын айтып жатқан спикерлердің сөзін бөлуге ұмтылғандар болды. Әсіресе, екі тұрғын аса белсенділік танытты. Тіпті, қос тараптан екі әйел орындыққа таласып, жиынның шырқын бұзды.

Қос тараптың айтысы айғай-шумен шектелмеді. Ұран көтеруден де өзара сайысқа түсіп кеткені байқалды. Жиынға келген көпшіліктің арасынан «Қазақстан халқы АЭС бойынша референдумға қарсы» деген жазуы бар бір жапырақ қағаз көрінді. Мұның артынша көпшіліктің ішінен дереу «Атом стансасы салынсын!» деген ұран пайда болды.

Жетекші мамандар алматылықтарға атом стансаның салудың пайдасы туралы айтты. Қазақстанда энергия тапшылығы...