Жаңалықтар

Мәжіліс депутаттары Қазақстанның мемлекеттік наградалары туралы заңға өзгерістер енгізу туралы заң жобасын мақұлдады.

Құжатқа сәйкес, енді елде үш жаңа орден пайда болады.

«Мейірім» ордені – меценаттық және қайырымдылық қызметпен айналысып, қайырымдылық саласына елеулі үлес қосқан азаматтарға табысталады.

«Қожа Ахмет Ясауи» ордені – танымал қазақстандық және шетелдік ғалымдарға, мемлекеттік және қоғам қайраткерлеріне беріледі.

«Әл-Фараби» ордені – білім мен ғылым, мәдениет және рухани өмір салаларында жетістікке жеткен азаматтарға арналған.

Заң жобасы Сенаттың қарауына жіберілді.

Еске салсақ, наурыз айында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев «Қожа Ахмет Ясауи» орденін мемлекеттік наградалар тізіміне енгізу туралы жарлыққа қол қоятынын мәлімдеген. Ал сәуірде «Әл-Фараби» орденін тағайындауды ұсынды.

2026 жылғы футболдан әлем чемпионатының басталуына санаулы уақыт қалса да, әлемдегі ең ірі аудиториясы бар елдердің бірі – Қытай әлі күнге дейін турнирді көрсету құқығына ие бола алмай отыр.

Баға мәселесі

Global Times басылымының мәліметінше, FIFA мен Қытайдың Орталық телеарнасы (CCTV) қаржы көлеміне келісе алмай, тығырыққа тірелді.

FIFA трансляция құқығы үшін 250–300 млн доллар сұраған. Ал Қытайдың бастапқы бюджеті небары 60–80 млн доллар көлемінде болған. Кейін сома 120–150 млн долларға дейін төмендетілгенімен, тараптар әлі де ортақ мәмілеге келе алмай жатыр.

Қытай футбол әлемі үшін ең маңызды нарықтардың бірі болып саналады. Өткен әлем чемпионатында Қытай жанкүйерлері белсенділік жағынан рекорд орнатты...

Журналист Ботагөз Омароваға қатысты қылмыстық істі тергеу аяқталып, жақында сотқа жолданады. Ішкі істер вице-министрі Санжар Әділов осылай деп мәлімдеді.

Оның сөзінше, тергеу аяқталуға жақын қалған. Ал бұлтартпау шарасына қатысты сот шешіміне сілтеп, пікір білдіруден бас тартты. Қазіргі уақытта Омарова үй қамақта отыр.

Еске салайық, 20 наурызда журналист Ботагөз Омарованы «президенттің ат қоралары» жайлы материалына байланысты полицияға шақырды. Кейін «көрінеу жалған ақпарат тарату» ісі бойынша күдікті деп танып, үй қамағына алды. Журналистер Омарованың ісіне қатысты депутаттарға да сауал жолдаған, Бақытжан Базарбек тілшінің ісінде жеке кепіл болатынын айтқан.

Ішкі істер вице-министрі Санжар Әділов бала күнінде зорлық-зомбылық көргені туралы бейнежазба жариялаған Нұрғали Нұғманның мәлімдемесіне қатысты пікір білдірді.

Оның айтуынша, ол жігіт қазір шетелде жүр. Полиция оның елге оралғанын күтеді.

«Кеше БАҚ хабарламасы бойынша шұғыл әрекет жасадық. Алматы қаласы бойынша полиция департаменті түсініктеме берді. Тергеу барысында құқықтық-процессуалды баға беріледі. Тиісті тергеу жұмыстары басталып та кетті. Барлық дәлелдер тексеріледі. Қазіргі кезде мәлімдеуші Қазақстан аумағынан тыс жерде. Ол Қытайдан келгеннен кейін барлық тергеу амалдары жасалады», – деді вице-министр.

Мұның алдында Нұрғали Нұғман «Балапан» телеарнасында жұмыс істеп жүргенінде продюсерден зорлық көргенін айтқан. Бірақ кейін мәлімдемесінде айтылған жайттар...

2026 жылдың қаңтар-мамыр айларында еліміздегі нақты жалақы мөлшері 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 2,3%-ға қысқарды.

Номиналды көрсеткіш (салықты есептемегенде) 9,1%-ға өсіп, 461,5 мың теңгені құрады. 2026 жылдың бірінші тоқсанындағы медианалық мән 331,5 мың теңге болды. Бұл туралы Ұлттық статистика бюросы хабарлады.

Осымен үшінші жыл қатарынан бірінші тоқсанда нақты жалақы төмендеп жатыр. 2025 жылдың қаңтар-наурызында көрсеткіш 2,7%-ға, 2024 жылдың ұқсас кезеңінде 2,9%-ға қысқарған.

Бірінші тоқсандағы соңғы өсім 2023 жылы байқалған еді. Ол кезде нақты жалақы 0,5%-ға артқан. Нақты жалақы ең қатты төмендеген салалар қатарына ақпарат және байланыс (8%), өнер, ойын-сауық және демалыс (7,7%), сондай-ақ білім беру (6,7%) салалары кірді.

13 мамырда түскі сағат 14:00-де Қазақстан қор биржасында (KASE) 1 доллар 470,36 теңге болды. АҚШ валютасы бір тәулікте шамамен 5 теңгеге нығайды.

Бір күн бұрын KASE-дегі доллар саудасы 465,70 теңгемен жабылған. Сәрсенбі күні көк ақшаның айтарлықтай нығайғанын көріп отырмыз. Айта кетейік, биыл сәуірдің аяғында доллар 455 теңгеге дейін арзандап кеткен еді.

Елдегі валюта айырбастайтын мекемелерде де доллар қымбаттады. kurs.kz мәліметінше, қазір Алматы қаласындағы ақша айырбастау пунктерінде 1 доллар 470 теңгеден қабылданып, 471 теңгеден сатылып жатыр. Астана қаласындағы бағам: 464 және 471 теңге.

Бұған дейін Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов жаз уақытында долларға сұраныс көбейетінін...

Бүгінде Түркі мемлекеттер ұйымына (ТМҰ) мүше мемлекеттерде тұратын халық саны 170 миллионнан асады. Осының арқасында ұйым өте ірі, әрі қуатты нарықтардың бірі болып отыр.

Астанада «ТМҰ-ға мүше мемлекеттер арасындағы экономикалық интеграция және ынтымақтастық» атты бизнес-форум өтіп жатыр. Форумда түркі елдері арасындағы ынтымақтастықты тереңдету мәселелері кең талқыланды.

Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин декларациялардан нақты бірлескен жобаларға, жаңа өндіріс орындары мен технологиялық альянстарға көшу уақыты келгенін атап өтті.

20 млн доллардан басталатын жобалар жиынтығы

Ұлттық экономика министрі Серік Жүмағариннің сөзінше, қазір әлемдік экономика құбылып, бәсеке бұрынғыдан да күшейіп барады. Мұндай уақытта нақты іске, яғни экономикалық байланысқа басымдық берілу...

Түркі мемлекеттері ұйымының бейресми саммиті қарсаңында Түркістан қаласында қауіпсіздік күшейтілді. Қалаға полицияның жүздеген қызметкері ғана емес, ондаған техника тартылды.

ІІМ Әкімшілік полиция комитетінің төрағасы Мұрат Қабденов бастаған полиция басшылығы күш құрылымдарының дайындығын тексерді. Олардың алдында ауқымды гарнизон сап түзеп тұрды.

Сапқа полицияның жеке құрамы, құқық қорғау және күш құрылымдарының өкілдері, сонымен бірге ресми делегацияларды алып жүретін қызмет көліктері шығарылды.

Polisia.kz жариялаған суреттерден Arlan берен көліктерінің де Түркістан қаласында жүргенін байқауға болады.

Түркі мемлекеттері ұйымының бейресми саммиті 15 мамырда Түркістан қаласында өтеді. Оған Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев, Түркия президенті Режеп Тайип Ердоған және басқа да елдердің басшылары...

Маңғыстау облысында сарбаз қазасына қатысты қозғалған қылмыстық іс сотқа жолданды. Бұл туралы Бас прокуратураның баспасөз қызметі хабарлайды.

Естеріңізге сала кетейік, қайғылы оқиға 2026 жылғы 17 ақпанда Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы аумағында болған. Сарбаз «Бейнеу» полигонында оқ ату жаттығуы кезінде көз жұмған.

«17 ақпанында Ақтау гарнизонының әскери бөлімдерінің бірінде командирдің қызметтік міндеттеріне салғырт қарауы салдарынан сарбаз Р. Жайғалиевтің қаза болуына байланысты қылмыстық істің тергеуі аяқталды», – деп таратты құзырлы мекеме.

Прокуратура мәліметінше, тергеу барысында бөлім командирі жеке құрамды бақылауды және қарумен жұмыс істеу тәртібін қамтамасыз ету бойынша жарғылар мен бұйрықтарда көзделген шараларды...

Мәжіліс депутаты Нартай Сәрсенғалиев ұялы байланыс операторларының  тарифтері күрт қымбаттағанын айтып, бағаға мемлекет бақылауын күшейтуді ұсынды.

Депутат: ұялы байланыстың құны күрт қымбаттады

Депутаттың айтуынша, 2022 жылдан бері Қазақстандағы байланыс операторларының тарифі 20%-дан 90%-ға өскен. Ал жекелеген ұялы операторларда бағаның көтерілуі 3%-дан 300%-ға дейін, кейбірінде 14%-дан 75%-ға дейін жеткен.

«Бұл енді сұмдық жағдай ғой. Мен бұл мәселені әрдайым көтеріп келемін. Бірақ қазір сіздер бұл жекеменшік, жеке бизнес деп, оларды тексере алмаймыз дейсіздер. Егер біз Кәсіпкерлік кодекске кірмейміз десеңіздер, байланыс операторлары тарифтерін өздері белгілей алады, бірақ ол тарифтер сіздердің ведомство тарапынан тексерілуі керек. Мемлекет мұны бақылауы тиіс...

Алматылықтар бизнес ашуға 1,7 млн теңгеге дейін грант ала алады. Бұл туралы Алматы қаласы Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының басшысы Бауыржан Жаубасов мәлімдеді.

Жалпы бизнес-идеяларды жүзеге асыруға 380 мемлекеттік грант бөлінген. 400 айлық есептік көрсеткіш көлемінде, яғни 1 730 000 теңге болатын қайтарымсыз қаржылай көмек бизнес бастауға және оны дамытуға беріледі.

«Грант бизнес бастаған кәсіпкерлерге идеясын жүзеге асыруға, қажетті құрал-жабдық сатып алуға, өндірісті жолға қойып, тұрақты табыс көзін қалыптастыруға көмектеседі. Әсіресе, халықтың әлеуметтік осал топтарына ерекше көңіл бөліп отырмыз», – дейді басқарма басшысы.

Грантты қандай мақсатта пайдалануға болады?

Грант қаражаты кәсіп ашуға және...

Қостанайда спорт ардагерлері ақшалай сыйақы төлеуден бас тартқан министрлікпен соттасып, жеңіп шықты.

Бұл туралы Қостанай соттары хабарлады.

Қостанай облысының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотында екі спорт ардагерінің Туризм және спорт министрлігіне қарсы сыйақы төлеуден бас тартуды заңсыз деп тану талабы бойынша әкімшілік іс қаралды.

Талап-арыз иелері 2014 және 2019 жылдары әлем чемпионаттарына қатысып, дзюдодан, еркін күрестен, грек-рим күресінен жүлделі орындар алған.

Министрлік ардагерлердің ұлттық құрама құрамына кірмейтінін алға тартқан. Алайда сот заңнамада ардагерлерге сыйақы төлеуге тыйым жоқ екенін және мұндай бөлу қарастырылмағанын анықтады.

Сондай-ақ спортшылар жарыстарға ресми қатысып, жүлде алғаны дәлелденген. Нәтижесінде сот талапты қанағаттандырып, апелляция шешімді өзгеріссіз қалдырды.

Мұның алдында Жамбыл облысында...

Алматы қаласындағы ірі көшелердің бірі – Розыбакиев көшесінің атауын жақында ғана өмірден өткен ақын, Қазақстанның еңбек ері Мұхтар Шахановтың құрметіне өзгерту туралы бастама қоғамда үлкен резонанс тудырды. Белгілі заңгер Мейірман Шекеев осы мәселеге байланысты президент Қасым-Жомарт Тоқаевқа арнайы өтініш хат жолдап, ел азаматтарын бастаманы қолдауға шақырды.

Заңгердің уәжі: Неліктен «ерекше жағдай» қажет?

Мейірман Шекеев хатында қолданыстағы заңнамадағы шектеулерді айналып өтіп, Мұхтар Шаханов есімін көшеге беруді «ерекше жағдай» ретінде қарастыруды сұрайды.

«Тіл туралы» Заңға сәйкес, тұлғаның есімін нысандарға беру үшін қайтыс болған күннен бастап кемінде бес жыл өтуі тиіс (Мұхтар Шаханов 2026 жылы 19 сәуірде дүниеден озды).

Заңгер...

Қазақстанда алдағы 3-5 жылда баспана бағасы айтарлықтай қымбаттайды. Нарық сарапшысы Нина Лукьяненконың пікірінше, бұған ішкі көші-қон мен демография толқыны тікелей әсер етпек.

Әсіресе, 2008-2009 жылдардағы «бэби-бум» кезінде дүниеге келген буынның есейіп, баспана іздей бастауы нарықтағы сұранысты арттырады.

20 пайыздың өзі қымбат

Сарапшы сонымен қатар 1 шілдеден бастап ипотеканың жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесінің (ЖТСМ) 25%-дан 20%-ға төмендеуіне қатысты ой білдірді. Оның айтуынша, жеңілдіктің халыққа берер пайдасы шамалы.

Өйткені пайыздың төмендеуі несие жүктемесін айтарлықтай азайтпайды.

«Мөлшерлеме 25%-дан 20%-ға түскенмен, несиенің үстемеақысы бәрібір жоғары болып қала береді. Егер бұрын банкке екінш...

Бүгін Мәжілісте «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне телекоммуникациялар нарығын және деректерді өңдеу орталықтарын дамыту мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы қаралды. Құжатты талқылаған депутаттар жауапты министр Жаслан Мәдиевке операторлардан түсетін қоңыраулар туралы сұрақ қойды.

«Қазіргі таңда азаматтарға әртүрлі нөмірлерден жаңа тарифтер немесе қызметтер, акциялар туралы қоңыраулар тұрақты түсіп отыр. Алайда қоңыраудың ресми оператор немесе алаяқтық схема екенін түсіну өте қиын. Заң жобасында ұялы байланыс операторы мен Қазақтелекомның бірыңғай абоненттерін ақпараттандыру қызметі қалай реттелгелі отыр», – деп сұрады депутат Нұргүл Тау.

Мәдиевтің сөзінше, заңда бұл мәселе қарастырылған. Егер жоба қабылданса, қай оператордан хабарласқаны...

Қазақстандықтарға телефон нөмірлері мен смартфондарды басқа адамдарға беруге тыйым салу жоспарланып отыр. Сондай-ақ, смартфондарды верификациялау жүйесі енді мемлекетке беріледі. Мұндай норма телекоммуникациялар нарығын дамыту және деректерді өңдеу орталықтарына қатысты кейбір заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы заң жобасына енгізілген.

Аталған құжатқа сәйкес, елде абоненттік нөмірді және ұялы байланыс құрылғыларын үшінші тұлғаларға беруіне тыйым салынады. Бұл шектеулер жақын туыстарға қатысты болмайды.

«Биометриялық аутентификацияға қатысты нормалар Цифрлық кодекске сәйкестендіріліп отыр. Сондай-ақ абоненттік ұялы байланыс құрылғыларын тіркеу рәсімін оларды верификациялау арқылы жетілдіру көзделген.Бұл заңсыз әкелінген және тіркелмеген құрылғылардың қолданылуын азайтуға, сондай-ақ IMEI-ді алмастыру арқылы жасалатын алаяқтық схемалардың қаупін...

Премьер-министрдің орынбасары, Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин үй мен көлік бағасына қатысты пікір білдірді.

Сонымен қатар, ол Астанада салынатын LRT-ны қаржыландыру мәселесі туралы да ойын бөлісті.

«Күмәнмен қараймын»

Соңғы кездері ел арасында баспана мен автокөлік құны түседі деген қауесет тарап жүр. Премьер-министрдің орынбасары бұған сенбейтінін айтты.

«Бұл жайында естіген жоқпын. Қазіргі уақытта бірдеңенің арзандауы қиын. Бұған күмәнмен қараймын. Қымбаттамағанына рахмет айту керек», – деп жауап берді Серік Жұманғарин.

Десе де ол үй мен көлік бағасы қымбаттамайды, оған ешқандай алғышарт жоқ деп санайды.

LRT-ға ақша қайдан алынады

Жұманғарин Астанадағы LRT-ның жаңа бағыттарын...

Құрылтай сайлауын өткізуге қанша қаражат қажет болатыны әзірге белгісіз. Бұл туралы Мәжіліс кулуарында ОСК хатшысы Шавкат Өтемісов мәлімдеді.

Оның айтуынша, сайлау күні де әлі нақты анықталған жоқ, ал оны өткізуге жұмсалатын шығын көлемі тек нақты мерзімі жарияланғаннан кейін есептеледі.

«Тиісті жарлыққа Президент қол қояды», – деді ол.

Партияларды қаржыландыру қалай жүзеге асады

Өтемісовтің сөзінше, партияларды қаржыландыру олардың 5 пайыздық межені еңсеріп, парламентке қанша саяси күш өтетініне байланысты болады.

«Одан кейін әр партияның жеке жинаған дауыстары есепке алынады. Сол бойынша арнайы формулалар арқылы қаржы мөлшері анықталады», – деді ОСК хатшысы.

Парсы шығанағындағы қақтығыс Қазақстан мен Иран арасындағы сауда-саттыққа да кері әсерін тигізіп жатыр. 2025 жылы қос ел арасындағы тауар айналымы 450 млн долларды құраған. Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің айтуынша, жалпы тауар айналымын 3 млрд долларға жеткізу жоспарланған. Алайда 2026 жылғы көрсеткіш 2025 жылдан да аз болуы ықтимал.

Жұманғарин қазіргі кезде келісімшарттарға қол қойылғанын айтып өтті.

«Таяу Шығыстағы қақтығыс салдарынан тауар айналымы азаятыны анық. Қос тараптан келісім болғанымен, трейдерлер жағдайдың тұрақтанғанын күтіп отыр. Бұл жерде ең маңыздысы – төлем мәселесі. Иран тауар ақшасын көбіне үшінші елдер арқылы жіберетін. Оған қоса санкцияға іліккен азық-түлік емес...

«Астана» футбол клубының жартылай қорғаушысы Иван Башичтің 2026 жылғы Әлем чемпионатына қатысуы елордалық ұжымға қомақты қаржылай табыс әкелуі мүмкін.

Босния және Герцеговина құрамасының бапкері Сергей Барбарез Иван Башичті мундиалға баратын ұлттық құраманың түпкілікті тізіміне қосты. ФИФА биыл клубтарға төленетін өтемақы қорын рекордтық 355 млн долларға дейін ұлғайтты.

Клуб қанша табыс табуы мүмкін?

ФИФА ережесі бойынша, клубтар ойыншының құрама сапында болған әрбір күні үшін (дайындық кезеңін қоса алғанда) өтемақы алады. 2026 жылғы Әлем чемпионаты үшін нақты күндік мөлшерлеме бекітілмесе де, ол күніне кемі 11 мың доллар болуы ықтимал (өткен турнирде 10 мың доллар болған).

Босния және Герцеговина құрамасы топтық кезеңнен...

«Роскосмос» орта санаттағы «Союз-5» зымыран тасығышын дайындауда кімнің қандай үлес қосқаны туралы мәлімет жариялады. Оны «Бәйтерек» бірлескен жобасы жүзеге асырғанына қарамастан, федералдық мекеме Қазақстанның қосқан үлесін кішірейтіп көрсетті.

Кім не жасады?

Жаңа буынның «Союз-5» зымыран тасығышы 2026 жылғы 30 сәуірде Байқоңыр ғарыш айлағынан сәтті ұшырылды. Оны Қазақстан мен Ресейдің «Бәйтерек» бірлескен жобасы дайындаған.

«Роскосмостың» 13 мамырда Telegram-арнасында жариялаған мәліметінде кімнің қандай үлес қосқаны туралы ақпарат берілген.

Мәліметке сәйкес, зымыран-тасығыштың сызбасын «Прогресс» орталығы жасап, дайындаған. Ал оған ортатылған РД-171МВ қозғалтқышын Энергомаш әзірлеген. Осы кәсіпорынның құрамына кіретін бюро зымыран тасығыштың екінші бөлігінің РД-0124МС қозғалтқышын дайындаған.

Басқару жүйесі мен «Союз...

Сайлау қорынан тыс қаржыландыруға тыйым салынып, онлайн-платформалардың кандидаттарға тең жағдай жасау міндеті заңмен бекітілмек. Сонымен қатар сайлауалды үгітке бөлінген бюджет қаражатын заңсыз жұмсағандар мен жасырын материалдық көмек алғандарға айыппұл күшейтіледі. Бұл туралы Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин мәжілісте өткен отырыста мәлімдеді.

Айта кетейік, осыған дейін Парламент палаталарының бірлескен отырысында «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданған болатын.

Сайлау рәсімдерінің ашықтығы артады

Серік Жұманғариннің айтуынша, заң жобасындағы негізгі түзетулер сайлау процесінің ашықтығын күшейтуге бағытталған. Атап айтқанда, сайлау қорларынан тыс қаржыландыруға тыйым салу, әкімдікке үміткерлердің дауыстары тең түскен...

Алматыда 1600-ге жуық заңсыз дүңгіршек мен сауда павильоны заңсыз жұмыс істейді. Қала әкімі Дархан Сатыбалды арнайы жиын өткізіп, заңсыз сауда нысандарын сүруге тапсырма берді.

Қала әкімдігінің дерегінше, рұқсат етілмеген дүңгіршектердің 509-ы мемлекеттік жер телімдерінде, 210 нысан жекеменшік аумақта орналасқан. Тағы 876 нысан бекітілген дизайн-код талаптарына сәйкес келмейді.

Әкімдік өкілдерінің сөзінше, заңсыз қойылған дүңгіршектер жүргіншілердің қозғалысына кедергі келтіреді, қаланың сәулетін де бұзады. Осыған қатысты қала басшысы Дархан Сатыбалды аудан әкімдеріне заңсыз дүңгіршектерді жаппай сүру керек деген тапсырма берді.

«Бұл мәселеде ең алдымен аудан әкімдері жауапты болуы керек. Олар күн сайын аумақтарды аралап, заңбұзушылықтарды дер кезінде анықтауға...

2026 жылдың 4 айында Қазақстанда 5 млн тонна мұнай кем өндірілген. Егер осы мұнай көлемі толық шығарылса, экономика өсімі осы кезеңде 6 пайыздан асар еді. Бұл туралы мәжіліс кулуарында премьер-министрдің орынбасары- ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин мәлімдеді. Айта кетейік, 4 айда Қазақстанның жалпы ішкі өнімі 6 пайыздан екі еседей аз, 3,6 пайызды құраған.

Жұманғарин қазақ экономикасы шикізат саласының қолдауынсыз-ақ өсе алатынын дәлелдеді деген пікірде.

«Қазір шикізаттық емес сектор тұрақты дамып келеді. Мақтанғаным, емес, мен мақтанғанды аса ұнатпаймын, қазір экономиканың қай салалары өсім дрейверіне айналғанын қарасаңыз болады. Өңдеу өнеркәсібі 10 пайыз өсім көрсеткен, оған...