Жаңалықтар

Қазақстанда салаға байланысты корпоративті табыс салығының мөлшерлемесі әртүрлі болады. Бұл туралы Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифинг барысында Ұлттық экономика вице-министрі Азамат Амрин мәлім етті.

«Мемлекет басшысы экономиканың әртүрлі салаларында сараланған салық мөлшерлемесіне көшу қажет екенін атап өтті. Зерттеу нәтижелері бойынша корпоративтік табыс салығының мөлшерлемесін 20% деңгейінде қалады», – деді Амрин жаңа салық кодексіне арналған брифинг барысында.

Бұл тұста ол қандай салалар үшін алымды саралау жоспарланғанын атап өтті. Мәселен, банк секторы мен ойын бизнесі үшін 25% деңгейіндегі жоғары мөлшерлеме белгіленбек. Бұл ретте, вице-министр атап өткендей, егер банктер экономиканың нақты секторына несие беретін болса, онда мұндай кіріске...

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНДРА) соңғы 1 айда 5 екінші деңгейлі банкке нұсқама жіберген. Аталмыш банктердің мобильді қосымшаларында ақпараттық қауіпсіздік мәселесі ақсаған.

ҚНРДА-дан ескерту алған қаржы ұйымдары арасында Bank RBK, Halyk, Bereke bank, ВТБ және Нұрбанк бар. Бұл банктердің «мобильді қосымша функционалы ақпараттық қауіпсіздік талаптарына сәйкес келмейді». Банктер бұл нұсқаманы 17 маусымға дейін орындауы тиіс болған.

Сонымен қатар Bank RBK-ке қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы қаржы мониторингі ережесін бұзғаны үшін жалпы сомасы 2,3 миллион теңге айыппұл салынған. Банк ақша немесе өзге мүлікпен жасалған операциялар туралы уақытылы есеп бермеген. Банктің бұл...

Apple компаниясы жасанды интеллект (ЖИ) нарығында бәсекелестерін қуып жету мақсатында Meta-мен келіссөздер жүргізу үстінде деп жазады The Wall Street Journal. Екі компанияның қарым-қатынасы шиеленіскеніне он жылдан астам уақыт болғанына қарамастан, екі технологиялық алпауыт ЖИ төңірегіндегі дүрбелеңді ескере келе, өзара одақ құруға мәжбүр болып отырған көрінеді.

Толығырақ

WSJ мәліметінше, Apple өкілдері мен Meta Platforms компаниясы арасында iPhone және басқа да құрылғыларға арналған жаңа Apple Intelligence ЖИ қызметтері жүйесіне Llama нейрондық желісін интеграциялау мүмкіндігі жөнінде келіссөздер жүріп жатыр. Келіссөздер әлі аяқталған жоқ, олар тіпті ойдағыдай жүрмей, бұзылуы да мүмкін. Алайда өзара араз Apple мен Meta бір мәмілеге келіп, серіктес...

Шағын және орта бизнеске арналған салық режимдерінің санын оңтайландыру ұсынылды. Бұл туралы Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифинг барысында Ұлттық экономика вице-министрі Азамат Амрин айтты. Бұл ретте ол елімізде ШОБ-қа арналған тек үш салықтық режимді қалдыру керек деп есептейді.

Мәселен, біріншісі – өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін бірыңғай және ең төменгі төлеммен 4% жеңілдетілген режим. Оған МЗЖ, әлеуметтік аударымдар және МӘМС жарналары кіреді. Төлемді қосымша арқылы немесе арнайы платформа арқылы дербес төлеуге болады. Осы ретте айлық табыс 1,25 млн теңгеден немесе 340 АЕК-тен аспауы керек. Бұған қоса жеке кәсіпкер ретінде тіркелу міндетті емес. 

«Сонымен қатар жеңілдетілген декларацияны бөлшек...

Қазақстан қатты бидай өнімін Еуропаға экспорттайды. Десе де еліміздің астығы Ресей бидайымен бәсекеге түсе алмай отыр. Бұл жайында Ауыл шаруашылғы министрі Айдарбек Сапаров мәлімдеді.

Ведомство басшысы атап өткендей, Қазақстан дәстүрлі сату нарықтарын сақтап келеді. Бұл – негізінен Орталық Азия елдері.

Министр Қазақстан астық жөнелтетін нарықтарынан айырылып жатыр деген пікірге қатысты да жауап берді.  

«Иә, мойындау керек, бәсекеге түсу қиынға түсіп отыр. Ресей бидайы қазақстандықпен салыстырғанда арзанырақ. Өйткені біздегі өзіндік құнымыз жоғары, ал өнімділік төмен», – деді Айдарбек Сапаров Мәжіліс кулуарында.

Айдарбек Сапаров биыл Президент тапсырмасымен көктемгі дала жұмыстарына қосымша 400 млрд теңге бөлінгенін мәлім етт...

2024 жылдың І тоқсанының қорытындысы бойынша Қазақстан экспортының құрылымын сарапқа салған Kursiv Research ел экспортының негізгі бағыттарындағы өсу және күйзеліс көрсеткіштерінің себебін іздеді.

Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 2024 жылдың қаңтары мен наурызы аралығында ҚР тауарларының экспорты құндық мәнде 1,9%-ға қысқарып кеткен. Яғни экспорт нарығында өткен жылы белең алған төмендеу тенденциясы әрі қарай жалғасуда. Естеріңізге сала кетсек, 2023 жылдың І тоқсанында экспорт 1,5%-ға қысқарып, былтырғы жылдың қорытындысы бойынша төмендеу көрсеткіші 7%-ға дейін жеткен болатын.

Өзінің кезекті зерттеуінде Kursiv Research ҚР тауарлары экспортындағы төмендеу үдерісіне қандай факторлар әсер еткенін талдаумен қатар, есепті кезең аралығында көрініс берген өсу тенденцияларына да мұқият мән...

Осы аптаның қалт жібермей қадағалайтын басты жаңалықтары: АҚШ-тағы жеке тұтыну шығындары туралы жаңа деректер және ірі корпорациялардың табысы туралы бірнеше есеп жарияланады деп жазады Barron’s.

Carnival және FedEx компаниялары сейсенбі, 25 маусымда, тоқсандық қаржы есебін жариялайды. Сәрсенбі, 26 маусымда, Micron Technology және General Mills компаниялары кірістері туралы есеп бермек, ал Nvidia акционерлердің жылдық жиналысын өткізбек. Nike, McCormick және Walgreens Boots Alliance компаниялары қаржы есебін бейсенбі, 27 маусымда жариялайды.

Жұма, 28 маусымда Экономикалық талдау бюросы (BEA) мамыр айындағы АҚШ-тағы жеке тұтыну шығындарының (PCE) баға индексін жариялайды. Осы аптада АҚШ-та жарық көретін басқа да маңызды макроэкономикалық жарияланымдар мыналар: Conference Board тұтынушылар...

Fitch Ratings халықаралық рейтинг агенттігі Қазақстан алдағы жылдары мұнай экспортында Ресейге тәуелділігін сақтап қалады деп болжайды. Бұл туралы агенттік «ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясының» ұзақмерзімді дефолт рейтингін «BBB» деңгейінде растаған мәлімдемесінде жазады.

«ҚазМұнайГаздың» рейтингі оның түпкі акционері – Қазақстанның егемен рейтингімен теңестірілген (BBB/ Болжам – Тұрақты).

«Қазақстаннан теңізге шығар жол болмағандықтан, 2023 жылы ел мұнайының басым бөлігі Ресей арқылы экспортталды. Қазақстан мұнайының шағын бір бөлігін Қазақстан-Қытай құбыры арқылы, Әзербайжан, Грузия және Түркияға теңіз немесе теміржол арқылы экспорттай алады. Дегенмен, бұл бағыттар айтарлықтай қымбат және қосымша инфрақұрылымдық инвестицияны қажет етуі мүмкін. Қазақстан Ресей арқылы мұнайды экспорттауын жалғастыра...

Еуропалық Одақ (ЕО) Ресейге қарсы энергетика, қаржы және сауда секторларына бағытталған 14-ші санкциялар пакетін қабылдады. Бұл туралы ЕО кеңесінің ресми сайтында хабарланды.

«Пакет тағы 116 жеке және заңды тұлғаға қатысты шектеу шараларын қамтиды», – делінген хабарламада.

Еуропалық Одақ Ресейден сұйытылған табиғи газды Еуропа порттары арқылы тасымалдауға шектеулер енгізді. ЕО кеңесінің хабарлауынша, бұл шаралар Ресейдің шикізат саудасы мен тасымалдаудан түсетін кірісін азайтуға бағытталған. Шектеулер бір кемеден екіншісіне ауыстырып тиеуді де, кемеден жағаға ауыстырып тиеуді де қамтиды. Бұл шектеулер тек ЕО арқылы үшінші елдерге қайта экспорттауға қатысты. Олар импортқа қолданылмайды.

ЕО сонымен қатар сұйытылған табиғи газды...

Kursiv.Media тілшісі Ақниет Төленді Алматыда БАҚ қызметкерлері арасында тоғызқұмалақтан өткен турнирде топ жарды.

V Дүниежүзілік көшпенділер ойындары қарсаңында БАҚ қызметкерлері күніне орай BAQ TOGYZQUMALAQ турнирі өтті. Assyl Tas қоры және Тоғызқұмалақ федерациясы ұйымдастырған шараға Алматы қаласы мен Алматы және Жетісу облыстарының БАҚ өкілдері қатысты. 

«Ойыншылардың көбі тоғызқұмалақты алғаш рет ойнады. Сол себепті 2 күнге жоспарланған жарыстың бірінші күні тәжірибелі жаттықтырушылар шеберлік сабақтарын өткізіп, журналистерге тоғызқұмалақтың қыр-сырын үйретті», – дейді ұйымдастырушылар. 

Турнирге жалпы саны 40 қатысушы тіркелді. Тілшілер мен редакторлар, блогерлер мен телерадио саласының қызметкерлері турнирде топқа бөлініп сынға түсті. Үздік өнер көрсетіп жеңімпаз болған журналистер дипломдармен, ақшалай сыйлықпен...

Сарапшылар бірінші жартыжылдықтың қорытындыларын шығара бастады, көңілді қатты қалдырған жайттардың бірі – жапон акцияларының құлдырауы. Жасанды интеллект (ЖИ) секторының қарыштап өсуі акциялардың, әсіресе, Nvidia акцияларының екінші жартыжылдықтағы құнын есептеуді қиындатып отыр. Ал АҚШ пен ЕО-ның протекционистік шаралары электромобиль өндірушілерінің табысын азайтып жатыр. Осы және басқа тақырыптар туралы өткен демалыс күндеріндегі әлемдік БАҚ шолуынан оқыңыз.

Америкалық акциялардың 1976 жылдан бергі ең жақсы жартыжылдығы

Dow Jones Market Data мәліметі бойынша, S&P 500 индексі 1976 жылдан бергі сайлау жылдарындағы қаңтар−маусым айларында ең жақсы нәтиже көрсету үстінде. Сондай-ақ жалпы АҚШ тарихындағы сайлау жылдарын алатын болсақ, содан бергі уақытта біз көрген үздіктен кейінгі е...

«Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингі «Западное-NORD 2020» компаниясын иелігінен шығарды. Бұл туралы холдингтің Қазақстан қор биржасына жолдаған ақпаратында жазылған.

Холдинг аталмыш компанияның 49 пайыз акциясын 2023 жылдың желтоқсанында сатып алған еді.

Солтүстік Қазақстан облысы, Ғабит Мүсірепов ауданында тіркелген «Западное-НОРД 2020» ЖШС 2020 жылы құрылған. Компания басшы – Сергей Дудник. Серіктестік тұқым өсіруді қоса алғанда, дәнді және бұршақ дақылдарды өсірумен айналысады.

Ашық дерекөздерде серіктестіктің құрылтайшылары  – Сергей Дудник және «Западное-СК» ЖШС деп көрсетілген. Соңғысының 228 құрылтайшысы бар мекеме 2021 жылы -20 677 теңге, 2022 жылы 24 936 теңге салық төлеген.

Холдинг оған дейін де өз қызмет бағытынан бөлек саладағы 3 мекемен...

Қазақстан Біріккен Араб Әмірліктеріне өңделген бие сүтін экспорттап отыр. Ұлттық өнімге деген сұраныс Қытай елі тарапынан да артып келеді. Бірақ елімізде бұл мәселеге айрықша көңіл бөлінбей келеді. Осылай деген Мәжіліс депутаты Аманжол Әлтай бие сүтін өңдейтін зауыт салу мәселесін көтерді.

Депутат төрт түліктің төресі жылқының бағасы доңыздан төмен екенін айтады.

«Бізде, өкінішке қарай, бүгінгі таңда төрт түліктің төресі жылқының бағасы доңыздан  төмен, ал жылқының сүті ешқандай бағалаусыз-бағасыз болып бара жатыр. Біз біле білсек, осы жылқы сүтінің өзін өндіру арқылы қазақ халқының ұлттық брендіне айналдыруға мүмкіншілігіміз бар. Молодежныйдағы шағын зауытты қоспағанда бірде-бір жылқы сүтін өңдейтін зауыт жоқ. Осы...

Қазақстанда ипотекалық ұйымдардың таза пайдасы мамыр айында өткен аймен салыстырғанда 29,2 % кеміген. Сәуір айында олардың кірісі шығысынан 8,4 млрд теңге асса, мамыр айында бөлінбеген таза пайда 6,5 мрлд теңгені құраған. Ұлттық банк (ҰБ) банк қызметін атқаратын ипотекалық ұйымдардың статистикасын жариялады.

Қазақстанда «Қазақстан Тұрғын үй компаниясы» мен «Эскпресс Финанс» атты ипотекалық ұйым тіркелген. Екі компанияның мамыр айындағы таза пайдасы 6,5 млрд теңгені құрады. Оның 6,07 млрд теңгесі «Қазақстан Тұрғын үй компаниясына» тиесілі болса, 436 млн теңгесі – «Эскпресс Финанс» компаниясының тапқан табысы.

Айлық көрсеткіш 29,2 пайызға кеміген. Сәуір айының нәтижесінде аталған компаниялар 8,4 млрд теңге таза пайда тапқан...

Астана әкімдігі өртенген Rixos Khan Shatyr Residences тұрғын үй кешеніндегі пәтерлердің қасбетін қалпына келтіру және жөндеу үшін бюджет қаражатын жұмсаудан бас тартты. Әкімдік жанынан құрылған комиссия тек ұйымдастыру мәселелерімен айналысады.

«Зардап шеккен пәтерлер мен ғимараттың қасбетін жөндеу бюджет есебінен жүргізілмейді. Комиссия ғимаратты одан әрі пайдалануға байланысты техникалық мәселелерді қарайды. Бұл үйде өрт шыққанын ескерсек, қала әкімдігі ұйымдастырушылық мәселелер бойынша көмек көрсетеді», – делінген елорда әкімдігінің хабарламасында.

23 маусым күні Астана қаласының әкімі Жеңіс Қасымбек Тұран даңғылы бойындағы үйде өрт шығып, соның салдарынан пәтері бүлінген тұрғындармен кездесті.

«Мамандар техникалық қорытындыны...

Қытайлық Bank of China-ның ресейлік еншілес ұйымы «Бэнк оф Чайна» АҚШ-тың SDN тізіміндегі ресейлік банктермен операцияларын тоқтатады.

Бұған дейін қаржы ұйымы Ресей Федерациясы мен Қытай Халық Республикасы арасында юаньмен төлемдер жүргізіп келген.

Банк басқа серіктестермен жұмысты жалғастырады. Сарапшылардың пікірінше, Қытай банкі төлем трафигінің айтарлықтай бөлігін құрайды. Дегенмен ол қазір банктік емес делдалдарға бағдарлана бастаған.

«Бэнк оф Чайна» 24 маусымнан бастап АҚШ-тың SDN тізіміндегі ресейлік банктерден юаньмен төлемдерді өңдеуді тоқтатады», – деп хабарлады «Коммерсант» басылым.

Банк санкция салынбаған несиелік ұйымдармен жұмыс істеуді жалғастыратынын хабарлады.

Аталған қаржы ұйымы Ресей нарығында Қытай банктерінің еншілес ұйымдары...

Италияның Помпей қаласында тарихи ғимаратқа өз атын жазғаны үшін қамауға алынған Қазақстан азаматы босатылды. Бұл туралы «Курсивке» Қазақстан Сыртқы істер министрлігінің ресми өкілі Айбек Смадияров хабарлады.

«Біздің азамат Италияда тарихи ғимаратқа заңсыз жазу жазғаны үшін ұсталды. Құқық қорғау органдары барлық қажетті рәсімдерді орындағаннан кейін ол босатылды. Осы оқиғаға қатысты сот ісі одан әрі әкімшілік тәртіппен жүргізілетін болады», – деді Смадияров.

23 маусымда Италияның Помпей қаласында бұзақылық жасаған қазақстандық турист ұсталған. Ол Помпей археологиялық паркінде орналасқан Цей үйінің сыртына «ALI» деп атын жазып кеткен. Сәулет ескерткішін бүлдіргені үшін ҚР азаматы залал шығынын өтейді.

Италиядағы көне...

Орталық-Оңтүстік дәлізіне жататын республикалық маңызы бар Астана-Алматы күре жолының құрылысы жуырда аяқталмақ. Құрылыс жұмыстары аясында Қарағанды-Балқаш, Балқаш-Бұрылбайтал, Бұрылбайтал-Күрті және Шамалған станциясының айналма жолы жобалары жалғасуда. Бұл жолдың жалпы ұзындығы – 946 шақырым.

Көлік министірлігінің хабарлауынша, жол учаскелерінің құрылыс сапасын шетелдік компаниялар бақылайды.

Мәселен, Астана мен Алматы арасындағы жолдың құрылыс сапасын кореялық Dongsung Engineering және ISAN Corporation компаниялары бақылауға алды. Ұйымға инженерлік техникалық қадағалауды жүргізіп, үнемі құрылыс сапасын қадағалап отыру тапсырылған.

Көлік министрлігінің Автомобиль жолдары комитеті, атап өткендей, учаскелердің бір бөлігі жаздың ортасынан бастап қолданысқа беріледі. Ал қалған бөлігі 2024 жылдың соңына дейін тапсырылады.

Мәселен, жалпы ұзындығы 363 шақырымды құрайтын Қарағанды-Балқаш күре жолыны...

Грекияда отшашулар атып, орман өртіне себепкер болып ұсталғандар қатарында Қазақстан азаматтары болмаған. Бұл туралы «Курсивке» Қазақстан сыртқы істер министрлігінің ресми өкілі Айбек Смадияров хабарлады.

«Қазақстанның консулы бұл ақпарат жарияланғаннан кейін, осы іске қатысты бірден Грекия билігіне хабарласты. Полицияның мәліметіне сәйкес, ұсталғандар арасында Қазақстан азаматтары жоқ және оларға ешқандай да талаптар қойылмаған», – деді Смадияров.

21 маусымда кешке Грекияның Идра аралында 13 турист жалдамалы яхтада отшашу атқан. Салдарынан қарағайлы орман өртке оранған. Туристер өртті сөндіруге тырысып, кейіннен оқиға орнынан қашып кеткен. Арал мэрі Джоргос Кукулакис оларды сотқа беретінін айтты. Полиция туристерді ұстап, кейін грекиялық БАҚ оларды...

Үкімет су шаруашылығы инфрақұрылымын дамытуға арналған 16 жобаны іске асыру үшін  500 млрд теңге инвестициялайды. Бұл туралы primeminister.kz редакциясына берген сұхбатында Нұрлан Байбазаров айтты.

«Көктемде орын алған су тасқыны еліміздің су шаруашылығы жүйесі инфрақұрылымының дұрыс дамымағанын көрсетті. Біз 500 млрд теңгеден астам инвестицияны талап ететін 16 жобаны анықтадық», — деді министр.

Бұдан бөлек, Үкімет экономикадағы өсімді қамтамасыз ету үшін 9,6 трлн теңге инвестициялауды жоспарлап отыр. 

«Негізгі бөлігін 7 трлн теңге көлеміндегі бюджеттен тыс инвестиция көздері алады. Біріншіден, бұл біздің ұлттық холдингтеріміздің қаражаты. «Самұрық-Қазына» мен «Бәйтеректің» барлық еркін өтімділігі осы өсу бағдарламасына бағытталған. Екінші көзі — ішкі және сыртқы капитал...

Жамбыл облысы Отар ауылындағы N30212 әскери бөлімнен ауруханаға түсіп, комада жатқан Нұржігіт Асанұлы есін жиды. Бұл туралы сарбаздың әкесі Тимур Жаналин хабарлады.

Тимур Жаналин қиын кезеңде отбасына қолдау көрсеткен дәрігерлер мен барлық қазақстандықтарға алғыс айтты.

«Ұлымыз комадан шықты! Дәрігерлердің айтуынша, қазір саңырау күйде. Бұрын жүргізілген трахеостомияға байланысты әлі сөйлей алмайды. Әлі де жағдайы ауыр, шамамен 6-8 сағат диализ жасалады. Осы уақыт аралығында оны уақытша эвтанизациялау керек. Дәрігерлер қолдан келгеннің бәрін жасады. Оларға шексіз алғыс айтамын», — деді Жаналин.

2024 жылдың 15 мамырында әскерге кетіп, 9 маусымда комаға түскен қатардағы сарбаз Нұржігіт Асанұлы әлі күнге жансақтау бөлімінде жатыр. Өз еркімен әскерге...

Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Ресей Федерациясының аумағына кіретін Дағыстан Республикасындағы шіркеу мен синагогаға лаңкестік шабуылдан адамдар қайтыс болуына байланысты Ресей президенті Владимир Путинге көңіл айтты.

«Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Дағыстандағы православие шіркеуі мен синагогаға лаңкестік әрекеттер жасалып, соның салдарынан дін және құқық қорғау органдары қызметкерлерінің қаза болуына байланысты Ресей президенті Владимир Путинге көңіл айтты», – делінген Ақорда хабарламасында. 

Сонымен қатар Тоқаев Қазақстан жедел-іздестіру шараларын жүргізуде көмек көрсетуге дайын екенін жеткізді.

«Мемлекет басшысы адамзатқа қарсы жасалған мұндай әрекетті үзілді-кесілді айыптайды, сондай-ақ БҰҰ, ШЫҰ және басқа да беделді халықаралық ұйымдар аясында лаңкестікпен күресу үшін...

Өскемен, Риддер қалалары бойынша қолайсыз метеорологиялық жағдайларға байланысты екінші дәрежелі ескерту жарияланады. Бұл жайында Қазгидромет хабарлады.

Дүйсенбі тағы да ауа райы ыстық болады. Абай облысында 39, Жетісу облысында 35-36, Паводар облысында 35-39 градус ыстық болады. Осы жолы кәсіпорын Алматы облысына қатысты мол мағлұмат берген.

«24 маусымда күндіз Алматы облысының таулы аудандарында қатты жаңбыр күтіледі. Түнде облыстың таулы аудандарында, күндіз облыстың батысында, оңтүстігінде, таулы аудандарында найзағай. Күндіз облыстың батысында, солтүстігінде шаңды дауыл. Оңтүстік-батыс, батыс бағыттан жел соғады, найзағай кезінде екпіні 15-20 м/с, кей уақытта 25 м/с. Күндіз облыстың басым бөлігінде 35 градус қатты ыстық күтіледі. Облыстың  басым бөлігінде жоғары, солтүстік...

Сенбі күні кеште Тараз қаласының Қарасу шағынауданында асфальт жабыны жарылды. Әкімдік жарылыс себебін анықтады.

Кешкі сағат 21.44-те «Самал» шағынауданындағы 110/6 кВ-тық «Рысбек» подстанциясының 414-ұяшығынан № 10 тарату пунктіне дейін тартылған жоғары кернеулі жерасты кабелі істен шыққан.

110/6 кВ-тық электр кабеліндегі ақау салдарынан болған қысым асфальт төсемін бұзып шықты. Осыдан кабель тоқтан апатты түрде ажыратылған. Әкімдік қосымша желі арқылы жөндеу жұмысы жүргізіліп, 1 сағаттан кейін электр қуаты қайтадан қосылғанын хабарлады. Жұмыс бригадасы кабельді жөндеуді жалғастыруда. Жергілікті қызмет оқиға болған жерден газ құбыры жоқ екенін нақтылады.