Жаңалықтар

Қазақстанда бірыңғай уақыт белдеуіне көшу кезінде ұшақтар мен пойыздардың кестесіне өзгерістер енгізіледі. Бұл туралы «Самұрық-Қазына» Қорының ресми Telegram-каналы хабарлады.

Ақпаратқа сәйкес, ҚТЖ пойыздардың қозғалыс кестесіне өзгерістер енгізеді. Пойыздар наурыз айында билетте көрсетілген уақытта келіп, жөнелтілетін болады.

«Ең бастысы, жолаушылар уақытты ауыстыру керек»,– делінген хабарламада.

Қазақстан 1 наурыздан бастап бірыңғай уақыт белдеуіне көшеді.

«Астана, Алматы, Шымкент, Көкшетау, Тараз, Балқаш, Қарағанды, Қостанай, Павлодар, Петропавл, Түркістан, Өскемен, Семей, Талдықорған және Жезқазған қалаларына/қалаларынан ұшу уақыты 2024 жылғы 1 наурызда сағат 00:01-ден басталатын (елорда уақыты бойынша) рейстерге авиабилеттер сатып алған жолаушыларға әуежайлардың call-орталықтарына хабарласып, рейсті орындау...

Үкімет не себепті лудоманияға қатысты заң жобасын қабылдамай жатыр? Триллиондаған қаражат жатқан заңсыз табыс көзін заңмен реттеуге үкімет неге құлықсыз? Мәжіліс депутаттары осы сұрақтардың жауабын іздеп, өздері әзірлеген заң жобасының 1,5 жыл бойы қабылданбауының себебін сұрады.

«Осыдан тура 1,5 жыл бұрын үкіметке заң жобасын ұсынған болатынбыз. Бұл заң жобасын әріптестерім әзірледі. Заң жобасы букмекерлік кеңселердің қызметін реттеп, құмар ойындарға тәуелділікпен күресуге тиіс болған. Президент 2023 жылдың қыркүйегінде Қауіпсіздік кеңесін өткізді. Мемлекет басшысы Қазақстанда проблема бар екенін айтты. Түрлі бейресми деректерге сүйенсек, ондағы қаражат айналымы триллион теңгеден асады. Бірақ үкімет бұл заң жобасын 1,5 жылдан бер...

Мемлекеттік кірістер комитеті аудит департаментінің директоры Қадыр Исмағұлов 2023 жылғы салық және кеден аудитінің қорытындысын жариялады.

Қадыр Исмағұловтың мәлімдеуінше, 2023 жылы 4457 кедендік тексеру жүргізіліп, бюджетке 38 млрд теңге өндірілді.

«Біз шекарадағы кедендік ресімдеу кезіндегі тексеруді емес, тауарлар шығарылғаннан кейін жүргізілетін тексеру туралы айтып отырғанымды атап өткім келеді. Іс барысында декларацияларда анықталған сәйкессіздіктер бойынша мемлекеттік кірістер органдарының сұрау салу нәтижесі бойынша түзету енгізіліп, бюджетке қосымша 22 млрд теңге аударылды. Камералдық бақылау арқылы 1710 хабарлама жолданып, бюджетке 6 млрд теңге кіріс кірді. Көшпелі кедендік тексерудің нәтижесінде сыртқы экономикалық қызметке қатысушылардан мемлекет есебіне 22 млрд теңге өндірілд...

Алматыда Төтенше жағдайлар департаменті лай көшкіні салдарынан болған оқыс оқиға бойынша тау маңындағы қауіпсіздік пен тұрақтылықты тексеруде. Бұл туралы Төтенше жағдайлар департаменті хабарлады.

Алматы қаласының Медеу ауданында арнайы комиссия құрылды. Комиссия құрамында ТЖД, Қазселденқорғау, қала әкімдігінің мамандары бар.

«8 ақпанда сағат 15:00-дегі жағдай бойынша комиссия зерттеу қорытындылары бойынша жақын маңдағы үйлердің тұрғындары үшін қайта лай көшкінінің түсуіне қауіп жоқ деген шешімге келді. Осылайша, мамандардың бағалауы бойынша 8 ақпанда 3000 текше метрден астам лай көшкіні түсті. Сонымен қатар, жоғарыда 300-400 текше метр бос масса бар, ол қазіргі уақытта мамандардың күшімен тазартылып, сонымен бірге қауіпсіз жағдайға келтіріледі»-делінген...

2023 жылы «Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг Б.В.» (ҚПО) 143 млн мұнай барреліне тең өнім өндірген. Оның ішінде тұрақты және тұрақсыз сұйық көмірсутек, экспортқа жіберілетін шикі газ және ішкі пайдалануға арналған тазартылған газ бар. КПО былтырғы өндірістік қызметінің нәтижесін жариялады.

Бүгінге дейін Қарашығанақ бойынша серіктестер кен орнын игеруге $31,3 млрд көлемінде инвестиция салған.

2023 жылы ҚПО-да газды кәдеге жарату деңгейі 99,95%-ды құраған. Бұл – әлемдік деңгейдегі көрсеткіш. Қазіргі кезде ҚПО-ның табиғатты қорғауға салған жалпы инвестиция көлемі шамамен $453 млн құрайды.

ҚПО бас директоры Джанкарло Рую жаһандық сын-қатерлерге қарамастан, компания 2023 жылы жақсы өндірістік көрсеткішке қол жеткізгенін атап өтті. Ол...

Tez.kz туроператоры өз қызметін тоқтатуына байланысты оператор қызметін пайдаланған туристердің барлығы Қазақстанға қайтарылды. Бұл жайлы ҚР Туризм және спорт министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.

«2024 жылғы 24 қаңтарда TEZ.KZ туроператоры қызметін тоқтата тұратынын хабарлаған еді. Осыған байланысты ҚР Туризм және спорт министрлігінің үйлестіруімен ел азаматтарының көшпелі туризм саласындағы құқықтарына кепілдік беру жүйесінің әкімшісі «Туристік Қамқор» қоры қазақстандық туристерді қайтару бойынша жұмысты ұйымдастырды», – делінген хабарламада.

Айта кетсек, аталған туроператор қызметін тоқтататыны туралы хабарлаған кезде шетелде 313 отандық турист болған. Қазіргі уақытта барлық турист Қазақстанға оралған. Министрлік пен Қордың бірлескен жұмысының нәтижесінде туристер елге оралу кезінде ешқандай...

Қазақстандық активін сатқан ArcelorMittal холдингінің 2023 жылғы төртінші тоқсандағы кірісі 2,4 млрд долларға төмендеді. Бұл туралы холдингтің есебінде жазылған.

Сонымен қатар төртінші тоқсанындағы EBITDA көрсеткіші (пайыздық шығыстарды, салықтарды шегергенге дейінгі пайда көлеміне тең аналитикалық көрсеткіш) үшінші тоқсанмен салыстырғанда 32%-ға қысқарды. Ақшалай мәнде 1,27 миллиард долларға дейін төмендеді.

Өткен жылы EBITDA 7,6 миллиард долларға дейін төмендеген еді. Бұл бір жыл бұрынғы 14,2 миллиард доллардан шамамен екі есе аз.

Өткен тоқсандағы операциялық шығын 1,9 млрд долларды (үшінші тоқсанда операциялық пайда $1,2 млрд болды) құрады. Ал операциялық кіріс 2,3 миллиард доллар болды. Бұл – бір жыл бұрынғы 10,3 миллиард доллардан жоғары.

Қаңтар оқиғасына қатысқан «Дикий Арманның» сыбайластары ұсталды. Бұл жайлы Ішкі істер министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.

Баспасөз қызметінің хабарлауынша, 7 ақпан күні Алматы және Шымкент қалаларының аумағында ІІМ ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес бөліністерінің қызметкерлері ұзақ уақыт бойы қылмыстық қудалау органдарынан жасырынып жүрген қаңтар оқиғасының екі қатысушысын ұстаған. Олардың Жұмагелдиевтің ұйымдасқан қылмыстық тобына қатысы бар екені айтылған.

«Ұсталғандардың бірі Самат Әмірбаев 2022 жылы Шымкентте кісі өлтіруге және сол қаланың басқа тұрғынына қатысты өзінше билік етуге қатысы бар деп күдіктелуде. Ол Түркістан облысының аумағында ұсталды. Оның кісі өлтіру фактісі бойынша сыбайластарының бірі 16 жылға сотталып, қазірг...

Қазақстан Республикасы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Превенция қызметінің басшысы, сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет полковнигі Саян Ахметжанов Шымкент шенеунігінің жиналыс үстінде ұсталуына қатысты пікір білдірді.

Журналистер Шымкентте жиналыс ортасында әкімдіктің лауазымды тұлғасының ұсталғанын қазақстандықтардың қызу талқылағанын айтты. «Жалпы жемқорлыққа қарсы күрес шаралары спектальге айналып кетті деп ойламайсыз ба?», – деп сұрады БАҚ өкілдері.

«Біз бұл жағдайдан хабардармыз. Жемқорлыққа қарсы қызмет барлық салада ашықтық ұстанады. Агенттіктің барлық шақыртулары жергілікті атқарушы органмен алдын-ала келісіледі. Бұл орайда ұсыныс жергілікті атқарушы орган басшысы, яғни әкімнің өз тарапынан жасалды», – деді Ахметжанов.

Журналистер кінәсіздік презумпциясын алға тартты. Көпшіліктің көзінше...

Freedom Finance Global AIX пен Лондон қор биржасында (LSE) Air Astana компаниясының ҒДҚ-сы және АҚШ долларына деноминацияланған акцияларын негізгі саудадан бұрын сатып алу мүмкіндігін ұсынады. Бұл туралы AIX таратқан хабарламада жазылған.

ҒДҚ-мен шартты сауда AIX пен LSE биржасында Астана уақытымен 14:00-де, (Лондон уақытымен 8:00) 9 ақпан күні өтеді.

Ал АҚШ долларына деноминацияланған қарапайым акциялардың шартты саудасы дәл осы уақытта тек AIX биржасында ғана басталады. Freedom Broker AIX биржасындағы маркет мейкер болады. 

AIX Басқарма Төрайымы Әсел Мұқажанова Freedom Broker-мен ынтымақтастық арқасында қазақстандық инвесторлардың ертерек сауда жасауына мүмкіндік туғанын атап өтті. Бұл – Қазақстан қор нарығындағы алғаш шартты сауда.

2027 жылы Қазақстандағы көліктердің тең жартысы шағын торапты жинақ әдісімен құрастырылады. Бұл туралы Kursiv.kz редакциясының сауалында ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің берген жауабында жазылған.

Ведомствоның ақпаратына сүйенсек, 2023 жылдың 11 айында республикада 124,4 мың бірлік жеңіл автокөлік шығарылды. Оның ішінде шағын торапты жинақ (CKD) әдісімен өндірілгені 11,3 мың бірлік. Бұл ретте министрлік мұндай көліктердің үлесін арттыруға ниетті. Сондықтан автоөндірушілерге қойылатын талаптарды күшейту мәселесін қарастырып жатқанын хабарлады.

«Талап бойынша 2027 жылға дейін көліктердің 50%-ы CKD әдісімен өндірілуі керек. Бұл жеткілікті мамандардың біліктілігін арттыруға және жинақтаушы жабдықтардың өндірісін ұйымдастыруға қосымша мүмкіндіктер береді», – деп жазылған министрлік жауабында.  

2023 жылы Қазақстанда ресейлік әртістер қатысуымен өтуге тиіс болған 100 іс-шараға шектеу қойылды. Бұл туралы Ticketon сервисі хабарлады.

«Көңіл көтеру нарығына геосаяси жағдай белгілі бір деңгейде ықпал етті. 2023 жылы жарияланған 1743 шараның 12,7% (222 шара) тоқтатылды», – делінген хабарламада.

Сервис ақпаратына сүйенсек, Қазақстанда былтыр жоспарланған 1743 шараның 80%-ы (1402 шара) қазақстандық, 18%-ы (315 шара) ресейлік. Ал 3,4%-ы (58 шара) өзге елдерден. Оның ішінде қазақстандық іс-шаралардың – 6,63%-ы (93 шара), ресейлік шаралардың – 31,75%-ы (100 шара), өзге елдер шараларының – 3,33%-ы (23 шара) тоқтатылған.

Жалпы 2022 жылы 24 ақпанда Ресей Украинаға басып кіргеннен кейін...

Боранға байланысты Астана әуежайында 72 рейс тоқтады. Бұл жайлы Астана әуежайының баспасөз қызметі хабарлады.

«Астана қаласы әуежайының әуеайлағында 19 м/с жылдамдықпен және екпіні 23 м/с дейін қатты жел соғып тұр. Мұндай ауа-райы ұшақтардың ұшуы мен қонуы кезінде қиындықтар туғызуы мүмкін, сондықтан әуекомпаниялар жолаушылар мен экипаждардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін рейстерді тоқтату немесе кешіктіру туралы шешімдер қабылдайды»,- делінген хабарламада.

Әуежай баспасөз қызметінің мәліметінше 8 ақпанға елорда әуежайында 72 рейс жоспарланған. Оның ішінде ұшатын 7 рейс, қонатын 8 рейс тоқтатылған. Сонымен қатар, ұшуы тиіс 6 рейс, ал ұшып келуі тиіс 12 рейс кешіктірілген. Бұл...

Қаржы нарығының сарапшылары жыл соңына қарай инфляция 8,8%-ға дейін төмендеп, базалық мөлшерлеме 12,5%-ды құрайды деген пікірде. Нарық өкілдері мұндай болжамды Қазақстанның қаржыгерлер қауымдастығы жүргізген сауалнама барысында айтқан.

Қазақстандағы инфляцияның бәсеңдеуі Ұлттық Банктің алдағы отырыста базалық мөлшерлемені тағы да төмендетуіне мүмкіндік береді. Сауалнамаға қатысқан сарапшылардың 83%-ы базалық мөлшерлеме төмендейді деген. Олардың басым бөлігі (67%) базалық мөлшерлеме 25 б.п. кеміп, 15% деңгейінде қалыптасады деген ойда. Ал қалғандары Ұлтттық банк бірден 50 базистік тармаққа төмендетіп, мөлшерлеме 14,75%-ды құрайды деп пайымдайды.

Сыртқы жағдайдың жақсаруы мен инфляцияға қарсы жүргізіліп жатқан саясат сарапшылардың инфляциялық болжамының айтарлықтай жақсаруына ықпал етті. Жыл соңында жылдық базалық мөлшерлеме...

2023 жылы қазақстандық «Таптым-ау сені» фильмі кассалық түсім бойынша голливудтық «Аватар: Су жолы» фильмін басып озған. 

Ticketon сервисінің ақпаратына сүйенсек, қазақстандық картина 2023 жылы 1,54 млрд теңге жинаған. Голливудтық фильм 1,17 млрд теңге (фильм прокатқа 2022 жылы желтоқсанда шыққан, желтоқсандағы қаржы есепке алынбаған – ред.) тапқан. Үшінші орында «Форсаж 10» фильмі 1,10 млрд теңге табыс тапқан. Үздік ондыққа отандық фильмдер қатарынан «Қазақша бизнес Үндістанда» фильмі енген. 

Өңірлер бойынша 14 қалада «Таптым-ау сені», 3 қалада «Чебурашка» фильміне келушілер көп болған. Тағы бір отандық картина «Міржақып. Оян, Қазақ» фильміне Павлодар тұрғындары көп келген. 

Сервистің хабарлауынша, 2023 жылы Қазақстан кинотеатрларында 469 фильм...

Кейбір қалдық түрлері қайталама ресурс санатына көшіріледі. Бұл жайлы ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігінің «Ашық НҚА» порталына орналастырған құжатында жазылған.

Құжатқа қалдықтар мәртебесін жоғалтуы мүмкін және дайын өнім немесе қайталама ресурс санатына ауысатын қалдықтар тізбесіне және қалдықтар мәртебесін жоғалтатын, дайын өнім немесе қайталама ресурс (материалдық немесе энергетикалық) санатына ауысатын қалдықтардың жекелеген түрлері енгізілген.

Яғни министрлік бұйрығына сәйкес, пластмассаның, пластиктің, полиэтиленнің, полиэтилентерефталаттың қаптамалары, макулатура, қағаз және картон қалдықтары, пайдаланылған шыны ыдыстар мен шынылар, түсті және қара металл сынықтарының қалдықтары, пайдаланылған шиналар, тоқыма өнімінің қалдықтары, ағаш қалдықтары, қауіпті емес құрылыс қалдықтары қалдық күйін жоғалтып, дайын өнімге немесе қайталама...

Алматыдағы лай көшкіні кезінде қираған үй астында қалған барлық адамның денесі табылды. Бұл туралы Төтенше жағдайлар департаменті хабарлады.

«Құтқарушылар оқиға орнынан 1984 жылы туған ер адам мен 1980 жылы туған әйелдің және 2007 жылғы екі жас жігіттің денесін шығарды», – деп хабарлады қалалық ТЖД. 

Төтенше жағдайлар министрлігінің психологтары туыстары мен көршілеріне жедел психологиялық көмек көрсетіп жатыр. Апат болған жерді лайдан тазарту жұмыстары жалғасуда.

Медеу ауданының әкімі Еркебұлан Оразалин Тау-Самалы шағын ауданындағы лай көшкініне қатысты түсініктеме берді. Оның айтуынша, жеке сектордың коммуникацияларға қосылуы ретсіз әрі қауіпті.

«Мәселені шешу үшін біз өткен...

2024 жылы банктердің заңды тұлғаларға беретін кредит көлемі 15 пайызға өсуі мүмкін. Есесіне жеке тұлғаларға берілетін тұтынушылық несие қарқыны баяулайды. Halyk Finance сарапшылары Қазақстанның банк секторына қатысты болжамын жариялады.

Қаржыгерлер 2023 жыл банктер үшін сәтті болғанын атап өтеді. Жыл басында банк секторының бүкіл негізгі көрсеткіштері айтарлықтай жақсарғаны байқалды. Меншікті капитал көлемі үштен бір есе өсті. Осындай жағдайда пруденциалды нормативтер банк секторындағы ықтимал тәуекелдерді жабуды қамтамасыз ете отырып, заңнамада белгіленген деңгейден айтарлықтай асып түскен.

2023 жылы банк секторының активтері  15,4% өсіп, 51,4 трлн теңгеге жеткен. Оған негізінен несие портфелінің 23,1%-ға өсуі ықпал етті.

ЕДБ-нің өтімділігі жоғары активтері 15,1 трлн...

Мәжілісте COVID-19 коронавирусты инфекциясына байланысты карантин жарияланды. Бұл жайлы Мәжілістің баспасөз қызметі хабарлады.

«Президент Іс Басқармасының медициналық орталығының бас санитарлық дәрігері Темиргалиева А.К. 2024 жылғы 6 ақпандағы қаулысына сәйкес, Парламент Мәжілісінің аумағында коронавирустық инфекцияға қатысты қолайсыз эпидемиологиялық жағдайға байланысты 7 ақпаннан бастап міндетті түрде бетперде кию режимі және басқа да алдын алу шаралары енгізілді»,- делінген хабарламада.

Жиналыстар мен басқа да бұқаралық іс-шаралар онлайн форматқа ауыстырылатыны хабарланған. Болмаса жиындар Мәжілісте бетперде режимі мен санитарлық нормаларды қатаң сақтай отырып өткізіледі.

Осы орайда журналистерге де осы санитарлық талаптарды орындау міндеттеледі. Мәжілістегі іс-шараларға қатысатын журналистер шектеулер...

Сенат кулуарында Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова міндетті медициналық сақтандыру жүйесін жетілдіріп, сәтті жобаға айналдыру қажетін айтты.

«Мен қордың таратылуын қолдамаймын, бізге мұндай қор керек. Жалпы алғанда, медициналық сақтандыру жүйесі тұрақты жүйелердің бірі саналады. Халықаралық тәжірибеге сүйенсек, бұл өте сәтті жүйе болуға тиіс. Егер біз бір жерде дұрыс жасамаған болсақ, бұл одан бас тарту керек дегенді білдірмейді. Жүйе жақында ғана енгізілді. Сондықтан міндетті медициналық сақтандыру жүйесі еліміз үшін қажет. Тек оның жұмысын жетілдіре түсуіміз керек», – деді Әлназарова.

Сонымен бірге журналистер қазіргі уақытта адамдардың белгілі бір сала дәрігерлеріне жазылуы қиындап кеткенін айтты. Қандай да...

Halyk Finance сарапшылары «Қазатомөнеркәсіп» Ұлттық атом компаниясы акцияларының мақсатты бағасын 17%-ға көтеріп отыр. Баға 20 201 теңгеден 22 822 теңгеге дейін өсті. Бұған дейін компания акцияларын «ұстай тұруға» кеңес берген мамандар енді бағалы қағазды «сатып алуды» ұсынады. Оған «Қазатотөнеркәсіптің» жақында жариялаған өндірістік есебіндегі көрсеткіштер себеп.

Компанияның уран өндіру көлемі аздап қысқарғанына қарамастан, уран бағасы кейінгі 16 жылдағы ең жоғары деңгейіне жеткендіктен, мамандар болашағы жақсы деп есептейді.

«Былтыр қыркүйекте уран бағасының қымбаттауына байланысты «Қазатомқөнеркәсіптің» баға белгіленімі мақсатты деңгей – 16 227 теңгеге жетіп, бір акция үшін 19 000 теңгеден жоғары қалыптасты. Металл бағасы...

Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі «Қазпошта» акционерлік қоғамын ұлттық операторлар тізілімінен шығарды. Бұл жайлы агенттіктің баспасөз қызметі хабарлады.

«Жүргізілген жұмыстардың қорытындысы бойынша екі оператор арнайы құқықтарынан айырылып, тізілімнен шығарылды, олар – «Kazimpex» ЖШС (Қазимпекс) және «Қазпошта» АҚ»,  – делінген хабарламада.

Агенттік 15 мемлекеттік монополия субъектісі көрсеткен 1000-нан астам қызметке сараптама жүргізген. Нәтижесінде жалпы сомасы 30 млрд теңгеден астам осы субъектілердің жобалық шығындары оңтайландырылған.

Сонымен бірге алтыншы монополияға қарсы шаралар пакеті аясында бес компания оператор мәртебесінен айырылған. Оларды мәртебесінен айыруға қатысты заң жобасы келісу сатысында және 2024 жылдың екінші тоқсанында Парламент талқылауына ұсынылады.

Жалпы, 2022 жылдың қазан айында...

Ауа райының қолайсыздығына байланысты Қазақстанның 12 облысында жолдар жабылып, Астана қаласының оқушылары онлайн оқытуға көшірілді.

Астана қаласы білім басқармасы 8 ақпанда 0-9 сынып оқушылары қашықтан оқытуға көшірілетінін хабарлады.

«2024 жылғы 8 ақпан күні ауа райының қолайсыздығына байланысты екінші ауысымның 0-9 сынып оқушылары қашықтан оқыту форматына ауыстырылады», – делінген басқарма хабарламасында.

«Казгидромет» болжамына сәйкес, Қазақстанның орталық өңірлерінде қарлы боран соғады. Ауа райының нашарлауына байланысты «Қазавтожол» 12 облыста шектеулер енгізді.

«8 ақпан сағат 09.30-дағы ахуалға сәйкес ауа райының қолайсыздығына байланысты 12 облыста республикалық маңызы бар автожолдарды...

Германия билігі қазір сырттан бақыланып тұрған елдегі «Роснефть» концернінің еншілес компанияларын ұлттандыруға ниет білдірді. Бұл туралы Handelsblatt Германияның министрлер кабинетіндегі дереккөзге сілтеме жасап хабарлады

«Федералдық экономика министрлігі Rosneft Deutschland (RD) мұнай компаниясын мемлекет меншігіне алуға дайындалуда. Дүйсенбіде ресейлік «Роснефть» концерні тиісті тыңдауға ресми қатысты», – делінді мақалада.

Handelsblatt сайтының нақтылауынша, ресми шара болып саналатын тыңдаудың соңы ұлттандыру шарасына ұласады.

Дерек көзінің мәліметінше, әзірге түпкілікті шешім жоқ, алайда Берлин сыртқы бақылау мерзімін ұзартуға қарсы.

2023 жылғы желтоқсанда «Роснефть» өзінің еншілес компанияларын Германияның Федералдық желі агенттігінің сыртқы басқаруына беруіне байланысты Германияның Федералдық әкімшілік сотына конституциялы...