Жаңалықтар

 Қазақстандық алғашқы лоукостер FlyArystan әуекомпаниясы әуе флотын тікелей Тулуз қаласындағы өндіруші зауыттан  келген жаңа Airbus A320 Neo ұшағымен толықтырды. Бұл туралы FlyArystan баспасөз қызметі хабарлады.

Жаңа Neo ұшағы дыбыссыз әрі тиімді ғана емес, сонымен қатар экологияға әсері төмен болып келеді. 2016 жылдан A320neo  үлгісінің ұшақтары пайдалануға берілгеннен бастап CO2 көлемінің шығарылуы 15 млн тоннаға кеміді. Ұшақ қанаттарының Sharklets пішіні (ағылшыннан «акуланың жүзбеқанаты»), тиімді қозғалтқыштары мен салонның жаңа модификациясы арқасында дыбыс деңгейі жартылай, ал отын шығыны 20% азайды.

«FlyArystan — Қазақстанның алғашқы бюджеттік әуетасымалдаушысы мен Орталық Азияның қолжетімді әуетасымалдаудың көшбасшысы. Жаңа Airbus A320 Neo 12-ші ұшақтың келуімен FlyArystan бағдарлар желісі кеңейіп, одан да...

Биылғы қаңтар–тамыз айларының қорытындысы бойынша теміржол көлігі саласындағы компаниялардың кірісі бір жыл бұрынғы 739,6 млрд теңгенің орнына 851 млрд теңгеге жетіп, құндық мәнде 15,1% өсті. Кірістің басым бөлігі дәстүрлі түрде жүк пен багажды тасымалдаудан алынған: 786,4 млрд теңге. Қалған 64,6 млрд теңге жолаушылар тасымалына тиесілі.

Биылғы сегіз айының қорытындысы бойынша, теміржол көлігімен 273 млн тонна жүк пен багаж тасымалданды, бұл бір жыл бұрынғы көрсеткішпен бірдей (0,2% ғана аз).

Ең көп жүк мен багаж Ақтөбе және Ақмола облыстарында, сондай-ақ елордада, ең азы Батыс Қазақстан облысында тасымалданған.

Еліміздегі жүк айналымы 5,4% өсіп, 206,2 млрд ткм құрады.

Биылғы қаңтар–тамыз айларында теміржол көлігімен...

Қазақстан Ұлттық Банкі (ҚҰБ) базалық мөлшерлеме бойынша ҚҰБ-тың Ақша-кредит саясаты жөніндегі комитеті шешім жариялайтын күнді 2022 жылдың 24 қазанынан 26 қазанға ауыстырғанын хабарлайды.

ҚҰБ-тың базалық мөлшерлеме бойынша шешім қабылдау кестесіндегі бұл өзгеріс «Қазақстан Республикасындағы мерекелер туралы» Заңға өзгерістер енгізуге және көрсетілген кезеңде демалыс күндерінің ауысуына байланысты болып отыр. 

ҚҰБ Ақша-кредит саясаты жөніндегі комитетінің базалық мөлшерлеме бойынша кезекті жоспарлы шешімі 2022 жылдың 26 қазанында Астана уақытымен сағат 14:00-де жарияланады. 

Мүгедектік тобын белгілеу үшін медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізудің сырттай форматы бойынша пилоттық жобаны іске асыру шеңберінде 2022 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша Қазақстанның барлық өңірлерінен 39,3 мың өтінім қаралды. Қазіргі уақытта жобаға 625 медициналық ұйым қосылған. Бұл туралы ҚР Еңбекмин баспасөз қызметі хабарлады.

Пилоттық жоба арқылы 2022 жылы мүгедектікті белгілеу бойынша сырттай қызмет көрсетумен қамтуды 20% – ға дейін жеткізу жоспарланған. Қазіргі уақытта бұл көрсеткіш 22,6%-ды құрайды.

Бұған дейін хабарланғандай, Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің VI отырысында Мемлекет басшысы ерекше қажеттіліктері бар адамдар үшін барынша қолайлы жағдай жасауды, оларды қағазбастылықтан арылтуды,  инстанциялар бойынша жүруін және қызмет көрсетушілердің қызмет алушылармен байланысын болдырмауды тапсырды.

Чехияның Сыртқы істер министрлігі Чехия азаматтарын Ресейден кетуге шақырады. Бұған дейін АҚШ, Италия, Польша және т.б. өз азаматтарын елден кетуге шақырған. Бұл туралы РБК сайты мәлімдеді.

Ескертулерге қарамастан Ресейде қалуды шешкендерге Чехия билігі «өте абай болуға», «сенімді БАҚ» ақпаратына сүйенуге және төтенше жағдайдан шығу жоспарын дайындауға кеңес берді.

Сыртқы істер министрлігі Ресей азаматтығын алған Чехия азаматтарына Мәскеудегі Чехия елшілігі оларға тиісті, толық консулдық қорғауды қамтамасыз ете алмайтының ескертті.

Сонымен қатар, Прага Ресей мен ЕО және НАТО елдері арасындағы шиеленіскен қарым-қатынасқа байланысты Ресейдегі елшіліктің жұмысы шектелуі мүмкін екенін айтты.

Бұрын педагог болып жұмыс істеген күдікті сыйақы үшін тестілеуден өтуге уәде беріп, тұрғындардың ақшасын жымқырған. Бұл туралы Polisia.kz сайты хабарлады.

Бұрын педагог болып жұмыс істеген Павлодар облысының тұрғыны белгілі бір сыйақы үшін ұлттық біліктілік тестілеуінен өтуді ұсынған. Ол өз «қызметін» 60 мыңнан 100 мың теңгеге дейін бағалаған. Полицияға бүгінгі таңда алданған 108 адам арызданған.

 Күдікті клиенттерін мұғалімдердің Telegram арнасындағы чаттары мен сайттарға жарнама орналастыру арқылы тапқан. Ол чаттарда ұстаздардың біліктілігін арттыру үшін ұлттық тестілеуден өтуге көмектесіп жүргенін жазып, адамдарға жалған сертификаттар берген.

Жедел-іздестіру іс-шаралары барысында полиция қызметкерлері 28 жастағы күдіктіні ұстады. Ол кінәсін мойындады.

Қазіргі таңда жеке кәсіпкер ретінде тіркелмей такси ретінде қызмет ететін фактілер анықталған жағдайда жеке көліктерді конфискацияланып жатқаны туралы ақпарат қайта-қайта пайда болуда. Бұл мәлімет шындыққа жатпайды. Бұл туралы ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитетінің баспасөз қызметі хабарлады.

Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің бірқатар баптарымен соттың шешімі болған жағдайда меншіктен айыру мүмкіндігі көзделген.

Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес ешкім өз мүлкінен айырылуы мүмкін емес, тек сот шешімі бойынша. Қазіргі таңда заңсыз такси ретінде жұмыс істегені үшін көлік құралдарын конфискацияланғаны туралы бірде бір дерек жоқ.

Сонымен қатар, Мемлекеттік кірістер комитеті такси қызметін жеке кәсіпкер ретінде тіркеусіз жүзеге асырғаны үшін он бес АЕК...

Сауда-саттық қорытындысы бойынша, 30 қыркүйекте теңгенің нарықтық бағамы бір аптада 0,6%-ға (479,42 теңгеден) нығайып, 1 АҚШ доллары үшін 476,71 теңге деңгейінде қалыптасты. Бұл туралы ҚР Ұлттық Банк баспасөз қызметі хабарлады.

Сыртқы валюта нарығында бірқатар маңызды оқиға орын алды, оның ішінде АҚШ ФРЖ-ның ақша-кредит саясатын қарқынды қатаңдатуға қатысты жалғасып келе жатқан «күшейту» тәсілі басты оқиғалардың бірі саналады. АҚШ доллары 20 жылдық ең жоғары деңгейге жетті, ал АҚШ долларына қатысты негізгі әлемдік валюталар құнсызданып барады (британдық фунт және Қытай юаны тиісінше 1,07 және 7,2 деңгейіне дейін әлсіреп, рекордтық деңгейге жетті). Апта соңына қарай АҚШ долларының динамикасында түзетілген төмендеу байқалды. АҚШ-тың екінші тоқсандағы...

2022 жылғы қыркүйектегі инфляция деңгейі тамызбен салыстырғанда 1,8%-ға өсті. Қыркүйек айында инфляцияның ең жоғары өсім қарқыны ақылы қызметтерге байқалды – 2,7% (2022 ж. тамызда-1,6%), азық-түлікке жатпайтын тауарлар 1,9%-ға (2022 ж. тамызда – 1,8%) қымбаттады, ТБИ құрылымындағы қымбаттаудың ең төмен қарқыны азық-түлік тауарларында –1,2% (2022ж.-1%). Бұл туралы ҚР Ұлттық Статистика бюросы хабарлады.

Ақылы қызметтер арасында бір айдың ішінде (2022 ж. қыркүйек) ең жоғары өсім тұрғын үйді жалға беру саласында байқалды – 13,1%, білім беру қызметтері 7,1%-ға өсті.

                Азық- түлікке жатпайтын тауарлардың ішінен жиһаз бен тұрмыстық заттар бағасы 5%-ға көтерілді, жуу және тазалау құралдары 4,4%-ға, жеке пайдалануға арналған тауарлар 2%-ға, киім...

Ол – тіс дәрігері. Алайда оның өмірі мен мамандығын күрт өзгерткен – Тайландқа барған сапары. Тай елінен көрген робот мүсіні оны қалай миллионерге айналдырды? Бүгін де ескі-құсқы заттарды жинап, олардан құлтемір құрастырып, мұражай ашып миллионер атанған Талғар тұрғыны Қуаныш  Мұхамеджановтан сұхбат алдық.

– Қуаныш мырза, өзіңізбен дұрыстап танысып алсақ?

– Менің есімім Қуаныш. Жасым 40 –тан асты. Үш баланың әкесімін. Негізгі мамандығым –тіс дәрігері. Әкем де стоматолог. Алайда мен 10 жыл тіс дәрігері болып жұмыс істедім де, оны тастап бизнеске кеттім. Алайда өзімді бизнестен іздеп көрдім. Пиццерия аштым.  Алматыда кафе, мейрамханаларым болды. Бірнеше жыл пицца, бургер жасап, Талғар қаласында бизнесімд...

Қаржылық мониторингі агенттігі «Binance»халықаралық криптобиржасымен ынтымақтастық және өзара түсіністік туралы Меморандумға қол қойды. Бұл туралы ҚР ҚМА Баспасөз қызметі хабарлады.

Келісімде тараптар елдегі виртуалды активтер нарығын қауіпсіз дамытуға және өзара іс-қимыл үшін ұзақ мерзімді және тұрақты платформа құруға мүдделілік білдірді.

Шараның негізгі мақсаты криптоактивтер айналымы және ақпарат алмасу, сондай-ақ Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға арналған виртуалды активтерді анықтау және бұғаттау саласындағы Тараптардың ынтымақтастығы және өзара қолдауы болып табылады.

Меморандумға қол қою бүкіл әлем бойынша реттеушілер мен құқық қорғау органдарының өкілдерін оқытудың жаһандық бағдарламасын іске асыру шеңберінде өтті. Бағдарламаның негізгі мақсаты – кибер және қаржылық қылмыстарға қарсы...

Алматы қаласына келіп жатқан шетелдік азаматтардың мемлекеттік қызмет алу сұранысына орай, күшейтілген қызмет көрсету орталығы ұйымдастырылған болатын. Бұл туралы ХҚО баспасөз қызметі хабарлады.

Енді шетел азаматтарының жаппай келу легін ескере отырып, күшейтілген ХҚО қызметін басқа кең ғимаратқа көшіру жөнінде шешім қабылданды.

Енді, шетелден келген қызмет алушылар «Қазақстан Республикасында уақытша болатын шетелдіктерге жеке сәйкестендіру нөмірлерін қалыптастыру» мемлекеттік қызметі бойынша Алматы қаласы, Жетісу ауданы, «Құлагер»шағынауданы, Қазыбаев көшесі, 286В, «Құлагер» денешынықтыру-сауықтыру орталығы ғимаратына келуге болады.

Өтініштер жұмыс күндері сағат 09:00-ден 20:00-ге дейін қабылданады.

Қыркүйектің қорытындысы бойынша, теңге 1 АҚШ доллары үшін 476,53 теңгеге дейін 0,9%-ға өзгерді. Қазақстан қор биржасындағы сауда-саттықтың орташа күндік көлемі бір айда 98 млн АҚШ долларынан 91 млн АҚШ долларына дейін төмендеді. Бұл туралы ҚР Ұлттық Банк баспасөз қызметі хабарлады.

Сауда-саттықтың жалпы көлемі 2 млрд АҚШ долларын құрады. Валюта нарығы бұрынғысынша сыртқы факторлардың қысымында қалып, геосаяси аренадағы қақтығыстар күшейді, энергия тасымалдаушылар бағасы төмендеп, АҚШ доллары жаһандық деңгейде нығайды.

Квазимемлекеттік сектор субъектілерінің валюталық түсімді сатуы шамамен 583,5 млн АҚШ долларын құрады. Квазимемлекеттік сектор компаниялары екінші деңгейлі банктер арқылы валюта нарығында сатуды өз бетінше жүзеге асырады.

Ұлттық қордан республикалық бюджетке трансферттерді қамтамасыз...

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің ресми өкілі болып Руслан Иманқұлов тағайындалды. Бұл туралы тиісті шешімді ТЖ министрі Юрий Ильин қабылдады, деп хабарлайды ҚР ТЖМ баспасөз қызметі.

Р. Иманқұлов 1985 жылы Жамбыл қаласында туған. Білімі жоғары.

ТЖ министрлігіндегі өз еңбек жолын Жамбыл облысы ТЖ департаментінің маманы болып бастады. ҚР ІІМ ТЖ комитетінің ресми өкілі болып қызмет атқарды.

Сонымен қатар «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы» АҚ, ҚР ИИДМ БАҚ-пен өзара іс-қимыл мәселелеріне жетекшілік етті.
Юрий Ильин жеке құрамға таныстыра отырып, Р. Иманқұловтың осы саладағы тәжірибесін атап өтті, сондай-ақ бірқатар басым міндеттерді белгілеп, алдағы жұмысына табыс тіледі.

​​Үкімет үйінде өткен кеңес барысында ҚР Премьер-Министрі Әлихан Смайылов «Жайлы мектеп» ұлттық жобасын іске асыру жөнінде тапсырмалар берді. Бұл туралы ҚР Үкіметінің ресми Telegram-каналы хабарлады.

Премьер-Министр Мемлекет басшысы Реформалар жөніндегі Жоғары кеңестің отырысында «Жайлы мектеп» ұлттық жобасының негізгі тәсілдерін мақұлдағанын, оның шеңберінде 800 мың оқушыға арналған жаңа форматтағы мектептер салу жоспарланғанын еске салды.

«Ұлттық жобаны іске асыруға жедел кірісуіміз керек. Алайда бүгінде өңірлердегі 143 мектептің жер учаскелерін анықтау бойынша сұрақтар шешілмеген. Бұл жұмысты барынша тездету қажет: қазан айының соңына дейін құрылысы 2023 жылы және жыл соңына дейін 2024 жылға жоспарланған мектептер бойынша мәселені шешу керек...

ҚР Премьер-Министрі Әлихан Смайылов Үкіметте өткен кеңесте халықты көмірмен қамтамасыз ету бойынша бірқатар тапсырма берді. Бұл туралы ҚР Үкіметінің ресми Telegram-каналы хабарлады.

2022 жылғы қаңтар-тамызда елімізде 73,7 млн тонна көмір өндірілген, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 6,2%-ға көп. Көмір өндіруші кәсіпорындардың деректері бойынша оның негізгі разрездердегі құны өткен жылғы деңгейде сақталған.

Ал сату орындарында көмір бағасының өсуіне жол бермеу үшін оны үздіксіз тасымалдауды қамтамасыз ету және автомобиль көлігімен елден тыс жерлерге әкетуді шектеу (6 айға) жөнінде шаралар қабылданды.

Сонымен қатар азаматтарға ыңғайлы болуы үшін көмірді танымал маркетплейстер мен банк қосымшалары арқылы өткізу жолдары пысықталып жатыр. Бұл бағытта...

Рим Папасы Путиннен «зорлық пен өлімді  тоқтатуды», ал Зеленскийден «бейбітшілік туралы ұсыныстарға ашық болуды» сұрады.  Франциск  шешім әр елдің аумақтық тұтастығын құрметтеу негізінде қабылдануы керек деді. Бұл туралы РБК сайты хабарлады.

Рим Папасы Франциск Ресей мен Украина президенттері Владимир Путин мен Владимир Зеленскийге соғыс қимылдарын тоқтатуды және келіссөздер жүргізуге жағдай жасауды сұрады.

«Менің өтінішім ең алдымен Ресей Федерациясының Президентіне арналған, мен одан зорлық-зомбылық пен өлімді оның, ішінде өз халқының мүддесі үшін тоқтатуды өтінемін. Екінші жағынан, басқыншылық салдарынан украин халқының орасан зор қасірет шеккеніне қатты қайғыра отырып, мен Украина Президентіне бейбітшілік туралы байыпты ұсыныстарға ашық болуға шақырамын», – деді ол.

Қазақстанда салымшыларды қолдау мақсатында Жеке тұлғалардың ұлттық валютада- теңгемен орналастырылған депозиттері бойынша өтемақы (сыйақы) төлеу тәртібі әзірленді. Ол 2022 жылғы 12 қыркүйекте қолданысқа енгізілді. Бұл туралы Fingramota.kz толығырақ айтып берді.

Өтемақы 10%-дық мөлшерде сыйлықақы алуға келісімін растаған және 2023 жылғы 1 қаңтарға дейін банктерге -депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің қатысушыларына өтінім жолдаған салымшыларға ғана төленеді.

Қандай салымдар бойынша мемлекеттен сыйлықақы алуға болады? 

Өтемақыны тек 2022 жылғы 24 ақпанға дейін теңгемен ашылған депозиттер бойынша ғана алуға болады.

Өтемақы мынадай салымдар бойынша төленеді:

– жинақ, яғни ақшаны ішінара алу құқығынсыз қайтарып алынбайтын депозит;

– мерзімді салым (білім беру жинақтау салымдарын және тұрғын...

Германия, Дания және Норвегия Украинаға арналған 16 Zuzana 2 өздігінен жүретін артиллериялық қондырғының (АҚС) өндірісін қаржыландырады, деп хабарлады Германия қорғаныс министрі Кристина Ламбрехт. Бұл туралы Tagesschau хабарлады.

Гаубицалар Словакияда шығарылады, деді министр. Жеткізу құны шамамен 93 миллион еуроға бағаланады. Алғашқы өздігінен жүретін зеңбіректер Украинаға 2023 жылы келеді.

Zuzana 2 – 155 мм өздігінен жүретін артиллериялық қондырғы. Оларды словакиялық Konstrukta-Defence компаниясы шығарады. Бұл гаубицалар басқалармен қатар командалық пункттерді, радиобайланыс құралдарын жою, қорғаныс құрылымдарын бұзу және танктер мен бронетранспортерлерді жою үшін қолданылады. Гаубицаның атыс қашықтығы ұзақ, атыс жылдамдығы және маневрлік қабілеті жоғары.

Маусым айында Словакия мен Украина осындай сегіз өздігінен жүретін зеңбіректерд...

Қазір қаржылық сауатты болу – ең маңызды талап. Ақшаның құнсыздануы да қаражатты ұқыптап пайдалануды талап етеді. Бір компания тұрмақ, бір адам ретінде тек өзіңнің қаржыңды басқара білу де үлкен өнер. Қазір қаржы ұйымдарының ауқымы кеңейді. Түрлі мобилді қосымшалар жарық көріп жатыр. Олардың бәрімен бірдей жұмыс істеу және түрлі жалған идеялар мен бастамаларға еріп кетпей, қаржы әлемінде салқынқандылық таныту өте қиын.

Егер сіз міндетті түрде баюды мақсат еткен болсаңыз, онда қазірден бастап әр тиыныңызға тиянақпен қараған жөн. Ол – өте күрделі әрі қызық міндет.

Бұл ретте әлемге әйгілі адамдардың тәжірибесі мен ақыл-кеңесіне құлақ түре жүрудің артығы болмайды.

«Вавилондағы е...

Алматы қаласының Бас ботаникалық бағында «Шеврон» компаниясымен серіктестік аясында American Space Almaty (Алматыдағы АҚШ Бас консулдығының жобасы) ұйымдастырған жобаның қатысушылары мен жеңімпаздарын марапаттаудың соңғы рәсімі өтті.   

«Young Citizen Scientists» («Жас ғалымдар мектебі») жобасы ағымдағы жылдың наурыз айында басталып, Алматы қ.БББ Ботаника және Фитоинтродукция институтының 90 жылдығына орайластырылды.

Жобаны ұйымдастырушылардың басты мақсаты-оқушылардың қоршаған ортаны зерттеуге деген қызығушылығын арттыру, сонымен қатар ботаника саласында теориялық білім ғана емес, практикалық зерттеу дағдыларын алуға мүмкіндік беру.  Жобаға қатысушыларды қабылдау конкурстық негізде өтті. Іріктеу нәтижелері бойынша жобаға 14-17 жас аралығындағы 40 оқушы қатысты, бұл ретте әрқайсысы өз бағытын таңдады, ал теориялық оқудан...

Канаданың Монреаль қаласында өтіп жатқан Халықаралық азаматтық авиация ұйымы (ICAO) Ассамблеясының 41-ші сессиясы аясында Қазақстан мен Сауд Арабиясының азаматтық авиация саласындағы билік өкілдері өзара келіссөздер жүргізді. Атап айтқанда, ҚР ИИДМ Азаматтық авиация комитетінің төрағасы Талғат Ластаев пен Корольдіктің Азаматтық авиация Бас басқармасының президенті Абдулазиз бен Абдуллах әл-Дуайлеж мемлекеттер арасындағы ынтымақтасты дамытудың басты мәселелерін назарға алды.

ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі Қайырбек Өскенбаев пен Қажылық және ұмра министрі Тауфик бен Фаузан бин Мұхаммед Әл Рабианың кездесуі нәтижесінде берілген тапсырмаларды орындау шеңберіндегі кездесу барысында тараптар Қазақстан мен Сауд Арабиясы арасындағы тікелей әуе қатынасын орнатудың тетіктерін талқылады.

Басқосуда елдер арасындағы сауда-экономикалық, инвестициялы...

Қазақстанда 100 жастағы және одан да үлкенірек жастағы 487 азамат бар. Ең жасы үлкен қазақстандық Түркістан облысында тұрады, ол 121 жасқа толған туған күнін атап өтті.

Әдетте, еліміздің оңтүстік өңірінде ең көп өмір сүреді деуге болады. Түркістан облысында 100 және одан жоғары жастағы 75 адам бар екенін айта кету керек,

Ұзақ өмір сүрушілер саны бойынша екінші орында еліміздің ең ірі қаласы – Алматы. Онда 100 жастан асқан 62 адам тұрады.

Ұзақ өмір сүретіндер саны бойынша үшінші орында Алматы облысы тұр, онда 100 және одан жоғары жастағы 55 адам тұрады.

Ең қарт қазақстандықтардың үштігіне Түркістан облысының тұрғындары – 121 жас, Шымкент...

Әлемде білім саласындағы емтихан жүйесі дұрыс емес. Бұл туралы ғалым, Үндістандағы NIIT университетінің құрметті профессоры Сугата Митра Х халықаралық ICBCB 2022 ғылыми конференциясында айтты.

Халықаралық «Өзгеріс үстіндегі әлемде тең дәрежеде білім беруді ілгерілету» конференциясы Алматыда Сулейман Демирель атындағы университетте өтіп жатыр. Оған педагогика саласын зерттеп жүрген шетелдік және отандық ғалымдар қатысып жатыр. Солардың бірі информатик және білім беру теоретигі, үндістандық NIIT университетінің профессоры Сугата Митра балаларға тең дәрежеде білім саласындағы зерттеуімен бөлісті. Ғалым әлемде «Қабырғадағы тесік» экспериментімен танымал. 70-жылдардан бастап профессор Митраның жарияланымдары мен жұмыстары миллиондаған жас үндісті, соның ішінде әлемдегі ең тұрмысы төмен балаларды оқыту мен дамытуға септігін тигізді.