Жаңалықтар

Қараша айынан бастап Twitter Inc өз платформасында саяси жарнамаларға тыйым салатынын мәлімдеген компанияның бас директоры Джек Дорси демократтардың қолдауына ие болса, АҚШ-тың қазіргі президенті Дональд Трамптың штаб-пәтерінің сынына ұшырады.

«Біз Твиттердегі барлық саяси жарнаманы тоқтатуға шешім қабылдадық. Саяси ақпараттың ықпалын сатып алмай, соған лайықты болу керек деп есептейміз», – делінген Джек Дорсидің мәлімдемесінде.

Сарапшылар 22-қарашада өз күшіне енетін шектеу Twitter-дің көрсеткішіне айтарлықтай әсер етеді деп ойламайды. Компания акцияларының құны ресми сессия аяқталғаннан кейін 1,9%-ға төмендеді, деп хабарлайды Reuters.

Өзге әлеуметтік желілердің иелері, оның ішінде, Twitter-дің бәсекелесі  Facebook те бар, сайлау нәтижесіне әсер етуі мүмкін жалған ақпарат тарататын...

25-қазанда Канаданың Квебек қаласындағы бокс кешінде орташа салмақтағы қазақстандық боксшы Садриддин Ахмедов өзінің мексикалық қарсыласы Джонни Наварретені мерзімінен бұрын жеңді. 

Біздің боксшының оппоненті кездесуді жалғастырудан бас тартып, соңғы раундта денсаулық жағдайы бойынша рингке шықпады.

Міне, осы жағдайдың салдарынан, Квебек боксерлік комиссиясы кездесудің екі қатысушысын да 15-қарашаға дейін барлық жарыстардан шеттетті. Бұл – медициналық дисквалификация, ол жекпе жекке қатысушының, ең болмағанда, біреуі өзін нашар сезінген жағдайда қолданылады.

Бірақ одан Ахмедовке келіп-кетер ештеңе жоқ, оған бұл үзілістің ешқандай салдары тимейді, өйткені оның келесі жекпе жегі 7-желтоқсанға белгіленіп қойған. Атап айтарлығы, ол да Канада аумағында, Монреаль қаласында өтеді.

ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің төрағасы Алик Шпекбаев Қазақстанда ауыр және аса ауыр жемқорлық бойынша сотталғандардың  түрмеден шартты түрде мерзімінен бұрын босап шығуына тыйым салуды ұсынды. 

«Жемқорлық бойынша ауыр қылмыс жасағандарды шартты түрде мерзімінен бұрын босатуды тоқтатуды ұсынамыз», – деді Алик Шпекбаев. 

Биыл Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі қолданыстағы заңдарға сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес бойынша бірқатар өзгерістер енгізді. Олардың қатарында: егер қарамағындағы қызметкер парамен ұсталса, мемлекеттік орган басшыларының отставкаға кетуі, басшыларды қол астындағы қызметкерлер арасында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу шараларын жүргізбегені үшін жауапқа тарту, сондай-ақ әзірленіп жатқан заң жобаларын сыбайлас жемқорлыққа қарсы сараптамадан өткізу бар. 

Сыбайлас жерқорлыққа...

Facebook кибер қауіпсіздік жөніндегі израильдік NSO Group компаниясын WhatsApp қолданушыларының артынан тыңшылық құрды деп айыптап, сотқа берді. Бұл туралы Engadget жазады.

NSO Group компаниясы WhatsApp желісін 20 елдегі 1400 пайдаланушы арасында тыңшылық бағдарламаны тарату үшін пайдаланған. 

Мессенджер желісін бұзу үшін Pegasus бағдарламасы пайдаланылған деген болжам бар. Қондырғының қалай орнатылғаны туралы айтылмайды, бірақ бұл үшін қоңырау түскенде тұтқаны көтерудің қажеті жоқ. Сотқа түскен арызда Pegasus-тың WhatsApp шифрлауын бұзуға қауқарсыз екені айтылған, бірақ хабарламалар пайдаланушының құрылғысында ашылғаннан кейін, оған қолжетімді болады екен. 

WhatsApp NSO Group-тың әректі салдарынан Мексикадағы, Бахрейндегі және Біріккен араб әмірліктеріндегі 100 жуық журналистің, құқық қорғаушыларды, көшбасшы-әйелдердің, және саяси...

Қазақстан чемпионатының бірінші лигасында өнер көрсететін «Қыран» клубының футболшылары бірнеше айдан бері жалақы мен сыйақыларын ала алмай жүр.

Қаржылық қиындықтарға байланысты Шымкент командасы семейлік «Алтайға» қарсы 25-тур матчына бара алмай, нәтижесінде, «Қыран» 0:3 есебімен техникалық  жеңіліс тапты. 

Оған қоса, Қазақстан футбол федерациясының бақылау-тәртіптік комитеті «Қыран» футбол клубына жарыс регламентін бұзғаны үшін (ойынға келмегені үшін) 250 АЕК, яғни 640 250 теңге көлемінде айыппұл салу туралы шешім қабылдады.

Өз футболшыларына жарты жылдан бері жалақы төлей алмай жүрген клубтың бұл ақшаны қайдан алатыны әзірге айтылмады. 
 

«Ислам мемлекеті» ұйымының (ИГ, Қазақстанда тыйым салынған ұйым) екінші тұлғасы өлтірілді. Бұл туралы АҚШ президенті Дональд Трамп Twitter-де мәлім етті.

Трамп американдық әскерилердің марқұм Абу Бакра аль-Багдадидің орнын баспақшы болған үміткердің көзін жойғанын мәлімдеді.

Бұдан бұрын, 27-қазанда АҚШ президенті ИГ көшбасшысы Абу Бакр аль-Багдадидің Сирияның Идлиб провинциясында жүзеге асырылған арнайы операцияның нәтижесінде көзі жойлғанын ресми растаған болатын. Десек те сарапшылар көшбасшының қазасы содырлардың қызметіне соншалықты үлкен нұқсан келтірмейді деген пікірде.
 

Қарсыластар осы маусымда бір бірімен кездескен болатын – 25-қыркүйекте «Барыс» Магнитогорскіде 3:1 есебімен «Металлургтен» басым түскен еді. 

Нұр-Сұлтанда «құрыш құюшылар» өз алаңындағы жеңіліс үшін қарымта қайтаруға барын салды. Матч басталысымен асқан табандылықпен алға ұмтылған қонақтар бірінші кезеңнің алтыншы минутында есеп ашып үлгерді. Бірінші кезеңде бұл есеп өзгермеді. 

Ойынның екінші кезеңінде алаң иелері қонақтарға қарағанда, жіті қимылдап, басымдық танытты. Соның нәтижесінде, Даррен Диц ойыншылар санының басымдылығы арқасында есепті теңестіруге қол жеткізді. Алайда екінші үзіліске дейін қонақтар тағы да алға шығып, «Барыс» хоккейшілері қанша тырысса да ойынның аяғына дейін жеңісті уысынан шығарған жоқ. 

«Ойынды овертаймға жеткізуге мүмкіншіліктер жеткілікті болды. Өзім атап...

Ішкі істер вице-министрі Марат Қожаев Мәжіліс кулуарында жүргізуші куәлігінен айырылса да, көлік рөліне отыратындардың қатары көп екенін айтып өтті. 

«Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес және заңнамада қалыптасқан олқылықты ескере отырып, біз осы баптар бойынша жазаны қатайту мүмкіндігін зерттеп жатырмыз. Біздің азаматтар көлік жүргізу құқығынан айырылғаннан кейін де, жүргізуші куәлігінсіз көлік басқаратын жайттар көптеп кездеседі», – деді вице-министр. 

Сонымен қатар, Марат Қожаев жүргізушілердің кейбір жол ережелерін бұзғаны үшін жазаны қатайтуда өзге елдердің, соның ішінде Ресей мен Беларусьтің тәжірибесі зерттеліп жатқанын айтып өтті.

«Мәселен, беларусь заңнамасында жүргізуші кейбір жол ережесін бұзғаннан кейін де көлік басқарса, автокөлікті тәркілеу қарастырылған. Кейбір жерлерде...

Қытайдың Ухан қаласында өтіп жатқан әскерилердің Бүкіләлемдік ойындарында боксшылар арасындағы жарыс мәресіне жетті. 

Қос атлетіміз жеңіс тұғырына көтеріліп жарыс жеңімпаздары атанды, олар 49 кг салмағына өнер көрсеткен Теміртас Жүсіпов және 69 кг. салмағында ешімеге дес бермеген Асланбек Шымбергенов.

Жарыстың күміс жүлдесіне Ділмұрат Мижитов (-64 кг) Абзал Құттыбеков (-91 кг) қол жеткізді.

Бұдан бұрын тағы қос спортшымыз Тимур Нұрсейітов (-75 кг) пен Аят Маржықпаев (-81 кг) қола жүлдені қанағат тұтқан-ды….

Әйлдер арасындағы кәсіби рингке Қазақстан атынан бірінші болып шыққан Фируза Шарипова 24-қазанда өзінің кәсіби ринке қандай жағдайда оралатынын мәлім етті.

«Егер менің Майва Хамадушпен жекпе-жегімді ұйымдастыруға және оған дайындалуға $1 млн бөлінсе, жекпе-жек болады! Мен ораламын, Қазақстанда Майваны жеңемін, сөйтіп, әлемдегі нөмірі бірінші боксшы атанамын!» – деп жазды Шарипова «ВКонтакте әлеуметтік желісіндегі өзінің ресми парақшасында.

Үстіміздегі жылғы қыркүйекте Шарипова өзінің спорттық мәнсабын тоқтатқаны туралы мәлімдеген болатын. Ол мұны Қазақстанның салалық федерациясы тарапынан титулдық жекпе-жектерді ұйымдастыруға және өткізуге қаржылай көмек көрстілмейтіндігімен түсіндірген болатын.

Спортшының айтуынша, осы жылдың сәуірінде ол IBO нұсқасы бойынша әлем чемпионы атағынан және WBC Silver белбеуінен айырылыпты, өйткені бір жылдам астам уақыт...

Дүниежүзілік банк «Doing Business» бизнес жүргізудің жеңілдігі жөніндегі рейтингте Қазақстанның орнын 3 сатыға – 28-ден 25-ке дейін көтерді деп хабарлайды Primeminister.kz сайты. 

«Doing Business» рейтингіндегі Қазақстан орнын өсіру Үкіметтің қолданыстағы заңнаманы реформалау, рұқсат беру жүйесін жетілдіру, бизнес ашу рәсімдерін жеңілдету, мемлекеттік бақылау-қадағалау қызметін оңтайландыру және еліміздегі іскерлік ахуалды жақсарту жөніндегі атқарылып жатқан жүйелі жұмысының арқасында мүмкін болды.

Дүниежүзілік банк жыл сайын бизнесті жүргізу жағдайларының қолайлылығы бойынша 190 мемлекеттің рейтингін жариялайды. Талдау 10 көрсеткіш бойынша жүргізіледі, оның ішінде, жаңа бизнесті құруға жұмсалатын уақыт және ақшалай қаражат шығындары, құрылысқа рұқсат алу, электр энергетикасы инфрақұрылымына қолжетімділік, меншік құқығын тіркеу, несиелер алу, миноритарлы...

«Кселл» АҚ атқарушы директоры Каспарс Кукелис жеке деректерінің қауіпсіздігіне салғырт қарайтын және оны кім көрінгенге бере салатын қолданушыларға ешқандай орган көмектесе алмайды деген сенімде. 

«Киберқауіпсіздік және киберқылмыс: ХХІ ғасыр сын-тегеуріні» атты жиын барысында сарапшы: «Киберқауіпсіздік мәселесі білім саласымен тығыз байланысты, өйткені сіз құпиясөз ретінде 12345 сандарын немесе өз атын, сол сияқты басқа атауларды белгілеп, жеке мәліметтеріңіздің бәрін жазсаңыз, онда сізге ешқандай  мемлекеттік, құқық қорғау және т.б. органдар көмектесе алмайды. Кибер бұзуға көбіне пайдаланушылардың бұл мәселеге өте салғырт қарауы немесе  жеке деректерді жүйе әкімшісіне қалтқысыз сеніп тапсыруы секілді фишинг себеп», – деп мәлімдеді. 

Ірі компаниялар мен банктер қауіпсіздікті қамтамасыз...

Қазақстан аяқ киім өндірісінің өкілдері «сырттан келетін арзан өніммен бәсекелесу мүмкін емес» деп мәлімдеп,  ішкі нарықты одан қорғау шараларын қолға алуды сұрайды. Сала өкілдері  импорттық аяқ киім жұбының ең төменгі құнын 20$ сомасында бекітуді ұсынды. 

Импорттың дәурені жүріп тұр

Отандық өндірушілер аяқ киім тасымалдауда демпингке қарсы шараларды қолға алу керек деп тұжырымдайды. «Lux Shoes» ЖШС бас директоры Қайрат Хасанбаевтың пайымдауынша, отандық етікшілердің басты мәселесі –арзан тауардың ішкі нарықты басып қалуы. 
 
Егер, орта есеппен, әр адамға жылына әр маусымға сай 4 жұп аяқ киім керек деп алсақ, отандық нарықтың жылдық сыйымдылығы – 70-80 миллион жұп аяқ киім.  Сырттан келетін тауар...

Kursiv.kz-ке белгілі болғандай, «БИПЭК-АВТО–АЗИЯ-АВТО» компаниялары тобы Шығыс Қазақстандағы аса ірі медиахолдинг – «Регион» Баспа үйі» ЖШС-дегі өз үлесін сатуға ниетті екен. Дереккөздер сатыпалушылар арасында облыс әкімдігі болуы мүмкін дегенді айтуда. Бірақ жергілікті шенділер бұл ақпаратты жоққа шығарып отыр. 

Kursiv.kz жолдаған сауалға «БИПЭК-АВТО–АЗИЯ-АВТО» компаниясының өкілдері активті сату бойынша келіссөздер жүріп жатқанын мәлімдеді, бірақ мәмілеге қатысушылардың барлығының келісімі қажет екенін сылтауратып, толық ақпарат беруден бас тартты. 

«»БИПЭК АВТО – АЗИЯ АВТО» компаниялары тобының атына «Регион» Баспа үйі» ЖШС бойынша мәміле жасау туралы ұсыныс келіп түсті. Ұсыныстың өлшемдерін қарастыру барысында «БИПЭК АВТО – АЗИЯ АВТО» топ-менеджменті мұндай мәміленің орын алу мүмкіндігіне о...

Жамбыл облысы, Байзақ ауданындағы «Бірлік» шаруа қожалығы қазіргі кезде пияз, қызылша, беде егіп, 120 гектар жерді игеріп отыр. Шаруа қожалығының басшысы Николай Рахметілдаев өз кәсібін сәтсіздік пен құлдырау, банкроттықтан кейін қайта аяғынан тұрғыза алды.

Іс бастау қиын

Кезінде институтты қызыл дипломмен бітірген құрылысшы-инженер егін шаруашылығымен КСРО тарай бастаған кезде айналыса бастаған. Оған себеп – құрылыс саласының құлдырауына әкеп соққан сауда-экономикалық байланыстың үзілуі.

«Құрылыс тоқтап қалған соң, ары қарай қалай күн көрерімізді білмедік. Жаппай жекешелендіру кезінде адамдардың бәріне жерді пайға бөліп берді, бірақ оны елдің бәрі игере алмады, өйткені жанар-жағармай табу қиын, тұқым мен техника жетіспейтін. Тіпті егін егіп, өнімін...

Осыдан үш жыл бұрын түйеқұс өсіруді қолға алған маңғыстаулық кәсіпкер уақыт өте келе фермасының қаладағы ең белгілі туризм нысанына айналып, ал отбасының шағын кәсібі облыс халқының 5 пайызын ет және жұмыртқамен қамтамасыз ететін деңгейге жетеді деп тіптен ойламаған. 

Отбасылық кәсіп

Торонто университетін «Бизнес және логистика» мамандығы бойынша бітірген соң, Есен Боранбай бауырымен бірге туған Ақтауына қайтып оралады. Канадада алған білімі дәл осы жерде кәдеге асады. Дәл сол кезде әкесі 22 гектар жер сатып алып, құс өсірумен айналысуды жоспарлап жүрген. Фермаға алдымен бөденелер алынған. Содан кейін Ресейден ересек түйеқұстар әкелінді.

«Ғаламтордан түйеқұс туралы оқып, оларға біз жақтың ауа-райы жағатынын, тез жерсініп...

Bloomberg агенттігі белгісіз дереккөзіне сілтеме жасай отырып, Қазақстан Үкіметі «Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг» (ҚПО) халықаралық консорциумы құрылтайшыларынан 1 млрд доллар көлемінде қаржы талап етіп отырғанын хабарлады. 

«Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг» – Қарашығанақ кен орнында  1997 жылдан бері соңғы өнімді бөлісу келісімі негізінде жұмыс істейтін  халықаралық консорциум (оның акционерлері: Eni – 29,25%, RoyalDutchShellPlc – 29,25%, Chevron – 18, «Лукойл» – 13,5% және «ҚазМунайГаз» – 10%). Кейінгі кезде өнім бөлісу келісім жүйесі осы шарт қолданылатын елдерде қоғам сынына ұшырап жұр. ӨБК үлгісі бойынша мұнай-газ келісімдерін трансұлттық компаниялар  көбінесе мұнай қорына бай, бірақ оны  өздігінен игеруге қаржысы жоқ үшінші әлем елдерінің үкіметімен жасаған. 

Бөлшектейтін жүйе 

«КПМГ Аудит» «АлмаТел Қазақстан» АҚ-ның («Алма-ТВ» сауда белгісі) 2018 жылғы шоғырландырылған қаржылық есеп-қисабы туралы теріс пікір білдірді. Аудиторлық есеп 3 қыркүйек күні Қазақстан қор биржасының сайтында жарияланған.

Аудиторлық қорытындыға сүйенсек, ұсынылған қаржылық есеп «АлмаТел Қазақстан» тобындағы компаниялардың 2017 жылдың 31 желтоқсаны мен 2018 жылдың 31 желтоқсан аралығындағы шоғырландырылған қаржылық жағдайын, сондай-ақ осы уақыттағы қаржы көрсеткіштері мен бір жылдық қаржы айналымы туралы толық және нақты ақпарат бермейді. Осылайша аудиторлар компанияның есеп-қисабы халықаралық қаржылық есеп стандарттарына сай емес деп тұжырымдаған. 

Аудиторлардың мәліметтеріне сүйенсек, 2018 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша, «Алма-ТВ» негізгі қаражатының нақты  құны оның балама құнынан айтарлықтай айырмашылығы болып, 24,37 млрд...

Павлодар облысы, Луганск ауылының тұрғыны аймақ жұрты келіп тамақтанып, демалысын өткізетін кафе ашқан. Германияда бір жыл өмір сүрген Вадим Годун 2017 жылы отбасылық жағдайына байланысты Қазақстанға қайта оралған. Одан кейін де шетелге кетуге мүмкіндік туындаған еді, бірақ Вадим елде қалып, өз арманын жүзеге асырып, жеке кәсіп ашуға бел буады. 

Жергілікті әкімдіктегі жұмысына қайта оралғысы келмеді. Кәсіп бастаудың түрлі жолдарын қарастырып жүргенде, 12 жылдан бері бос тұрған  асхана ғимаратына көзі түседі. 

«Оны басып кеткен қурай мен шөптің арасынан байқау қиын еді. Не істеуге болатынын ойластырып, кафе ашқан жөн деп шештім. Оның үстіне біздің ауылда да, оған жақын жатқан елдімекендерде де...

Ғалымдардың айтуынша, Батыс Қазақстан облысының сүт шаруашылығы ескі жүйемен дамып келеді. Ірі шаруа қожалықтары сүтті мал ұстауға құлықты емес, өйткені бұл – шығыны мен машақаты көп тірлік. 

Ниет бар, қаржы жоқ

Ірі қара өсіретін шаруа қожалығының  (бұндағы ірі қара 850 бас, ал жаздыгүні 1300-ге дейін жетеді) басшысы Киікбай Айдарәлиев 1200 бас ірі қараға арналған сүт фермасын салуға ниетті. Бұл ниетін аймақтық инвестиция тарту жөніндегі кеңесте қаңтар айында мәлімдеген-тұғын. Оның айтуынша, Ringo milk жобасының құны 3,9 млрд теңгені құраса, соның 60 пайызын (шамамен 2 млрд теңге) Аграрлық несие корпорациясы арқылы несиеге алмақ. Жоба бойынша, сүт фермасы жылына 7 мың тонна сүт...

«Каравай» асханалар желісінің иесі Адхам Умаров, қазіргі кезде миллиондаған кіріс кіргізетін кәсібін бастау үшін, жалғыз көлігін кепілге қоюға тура келді дейді.

Ең маңызды екі жыл

Кәсіпкердің айтуынша, кез келген кәсіп қайталаудан басталады. Ол кезде Шымкентте кондитерлік желілер аса танымал еді, сондықтан жолдасы екеуі кәсіпті дәл осы істен бастағанды жөн көреді. Әйелі жұмыс істейтін мектептің қарсысында 30 шаршы метрлік орын жалға берілетін. 

«Осы жерді 2 жылға жалға алуға келіскенімізбен, қалтамызда көк тиын жоқ еді. Туған-туыс пен банктер қарыз беруден бас тартты. Жақында ғана несиеге алған Газельді кепілге қоюға тура келді. Қайта кепілге қойылған көлік үшін банк 2 мың доллар берді. Осы...

Батыс Қазақстан облысының «Атамекен» Өңірлік кәсіпкерлер палатасында монополияға қарсы ережелердің түсіндірілуі жөнінде дау өршіді. 19 тамызда Кәсіпкерлердің құқығын қорғау және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл кеңесі монополияға қарсы департамент бизнесмендерді негізсіз қудалап жатыр деп мәлімдеді. Бірақ шенеуніктер өз ұстанымынан танбақ емес, сондай-ақ оларды прокуратура да қолдап отыр. Ал сот кәсіпкерлер жағында.

Қант «қосып», газды қымбаттатқан

Батыс Қазақстанның бірнеше кәсіпкеріне сұйытылған табиғи газдың көтерме құны мен қант бағасын өзара келісіп белгіледі деген айып тағылған. Монополияға қарсы департамент қызметкерлерінің айтуынша, Орал мен Ақтөбе қаласындағы «Алтындары» ЖШС, «Анвар», «Лучшее решение» и «Идеал-маркет» деген 4 гипермаркеттің иелеріне былтыр жазда қантқа бірдей баға белгіледі деген айып...

Euromonitor International агенттігінің зерттеуіне сүйенсек, 2019 жылы балмұздақ нарығы қаржылай 9% -ға, яғни, 84,8 млрд теңгеге, ал сандық тұрғыда 3% -ға артып, 27 мың тоннаға жеткен. Бір балмұздақтың орташа бағасы 6 пайызға қымбаттаған. Осы орайда ТМД және Еуропадағы балмұздақ индустриясының халықаралық сарапшысы Дмитрий Докин «Курсивке» аталмыш нарықтың беталысы қандай және отандық өндірушілер өз өнімін экспортқа шығарарда нені ескеруі керектігін айтып берді.

Дмитрий Докиннің пайымдауынша, қазақстандық балмұздақ өндірушілерінің экспорттық әлеуеті айтарлықтай жоғары. Атап айтқанда, сарапшының пікірінше, ішкі нарықтағы көшбасшы – «Шин-Лайн» компаниясының өз тауарын Қазақстан нарығына ғана емес, сонымен қатар экспортқа шығаруға барлық мүмкіндігі бар. 

Қазіргі кезде қазақстандық балмұздақ Ресей, Моңғолия...

Foodtech – бүкіл әлемде жедел қарқынмен дамып келе жатқан және бизнестің әдеттегі иірімін ғана емес, адамдардың әдет-дағдысын да өзгерткен қызмет. Алда бізді клиенті жоқ мейрамханалар, бизнестегі big data және клиент үшін қызу бәсеке күтіп тұр. Өйткені отандық нарыққа Яндекс.Еда, Glovo, Wolt сынды жаһандық ойыншылар кіріп жатыр.

Әлемдік нарық көлемі – $96,2 млрд

McKinsey компаниясының сарапшылары әлемдік азық-түлік жеткізу және дайын тамақ нарығын 96,2 миллиард долларға бағалайды.

Қазіргі кезде мейрамханалар мен фаст-фуд желілерінде дайындалатын астың 4 пайызы және азық-түліктің 1 пайызы жеткізу қызметі арқылы сатылады екен. 

Егер орташа көрсеткіштерді есепке алмасақ, онда дайын тамақты тұтынушылар көшін АҚШ азаматтары бастап тұр, америкалықтарды...