Жаңалықтар

Қазақстан импортының құрылымы өзгеріп, машина жасау және азық-түлік өнімдері үлесі артқан. Бұл туралы Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығының Қазақстанның сыртқы сауда айналымына жасаған шолуында жазылған.

Тауар айналымы төмендеді

2025 жылдың сегіз айында Қазақстанның тауар айналымы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 2,1%-ға азайып, 90,2 млрд долларды құрады. Бұл нәтижеге негізінен экспорттың 5,7%-ға қысқаруы әсер етті. Ал импорт, керісінше, 2,8%-ға өсті.

Экспорт құрылымы өзгерді

Экспорттың төмендеуі көбіне минералдық өнімдер (-$3,4 млрд) мен көлік құралдарының (-$640 млн) жеткізілімінің азаюымен байланысты. Бұл әлемдік шикізат бағасының төмендеуін және сыртқы сұраныстың әлсіреуін көрсетеді.

Сонымен қатар экспорттық түсімн...

Қазақстан Ұлттық банкі мен Қаржы министрлігі жаңа валюталық бақылау платформасын іске қосу мерзімін кейінге қалдырды. Бұған дейін жүйе 2026 жылдың 1 қаңтарында пайдалануға беріледі деп жоспарланған болса, енді 1 наурыздан бастап жұмыс істейтін болады.

Жаңа жүйе енгізілген соң, кедендік декларациялар мен тауар әкелу және қосалқы салықтарды төлеу туралы өтініштер жөніндегі мәліметтер мемлекеттік органдарға күн сайын жіберіледі. Қазір бұл ақпарат ай сайын ғана беріледі.

«Қағидаларға сәйкес, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап МКК, Ұлттық Банк және уәкілетті банктер тауарларға арналған декларациялар мен тауарларды әкелу және қосылған құн салығын төлеу туралы өтініштер бойынша мәліметтерді күн сайын алу, сондай-ақ электронды...

Филиппин аралдары «Калмаэги» тайфунынан қатты зардап шекті. Табиғат апатынан кем дегенде 58 адам қаза тапты. Бұл туралы Reuters хабарлады. Тайфун Вьетнамға қарай ойысты.

5 қарашада Филиппиннің орталық бөлігіндегі Палаван аралын тайфун жайпап өтті. Қаза тапқандар арасында алты жауынгер бар. Олар мінген ұшақ Минданао аралында апатқа ұшырады.

Себу провинциясында теңіз суы кері қайтқанымен, оның орнында қираған үйлер, төңкерілген автокөліктер қалды. Төтенше жағдайлар агенттігі 13 адам із-түссіз жоғалғаны туралы мәлімет таратты. Бір ай бұрын ғана осы өңір 6,9 балдық жер сілкінісінен қатты зардап шеккен. Енді «Калмаэги» тайфунына тап болды. Жергілікті тұрғындар оны Тино деп атайды.

Метеорология қызметінің мәліметінше, тайфун құрлыққа...

5 қарашаға қараған түні Биткоин (BTC) 5025 жылғы мамырдан бері алғаш рет 100 мың доллардан төмен түсіп кетті. Ол бір тәулікте шамамен 10 мың долларға арзандады.

Сәрсенбі күні Bitcoin шамамен 5% құнын жоғалтып, кейінгі жарты жылда алғаш рет 100 мың доллардан төмен құлады. Алайда бірнеше сағатта қайта көтеріліп, маңызды межеден жоғары көтерілді. Қазір BTC шамамен 102 мың доллар көлемінде саудаланып жатыр.

Бұған дейін Биткоин қатты көтеріліп, қайта-қайта тарихи рекорд жаңартқан. Бір ай бұрын ғана – қазанның басында ол 125 мың доллар тұрған.

Әлемдегі ең қымбат криптовалютаның нарықтағы капиталы да айтарлықтай азайды. Қазір ол 2 трлн...

Англия құрамасы мен «Манчестер Юнайтед» клубының бұрынғы шабуылшысы Дэвид Бекхэм рыцарь атанды. Өзінің туған күніне орай атақ үлестірген III Карл футболшыға орденді өз қолымен тапсырды.

«Кеудемді мақтаныш кернейді. Отанымды қаншалықты қатты жақсы көретінімді жұрт біледі. Отбасым үшін монархия маңызды екенін үнемі айтып жүрем», – дейді жаңа рыцарь BBC телеарнасына.

Ұлыбритания үкіметі жариялаған шағын ақпаратта да Бекхэмнің жетістіктері туралы айтылған.

«Ол алты жыл бойы құраманың капитаны болды. Төрт елде чемпион атанған алғашқы ағылшын футболшысы», – деп сипаттады футболшыны жергілікті билік.

50 жастағы Дэвид Бекхэм...

Сәрсенбіде елдің орталығында Алматыдағы күн күрт суытып, үсік жүреді. «Қазгидромет» 5 қарашаға ауа райы болжамын ұсынды.

Мәжіліс депутаты Абзал Құспан тоқал алу мәселесін заңдастырып, заңды түрде реттеу керек екенін айтты. Бұл туралы Ербол Сейілханға берген сұхбатында сөз қозғады.

«Біреуді жанашырлықпен алып жатқан жоқ. Жап-жас қыздарды тоқал ретінде алады. Сондықтан мен бұған жаныммен-тәніммен қарсымын. Бірақ мен қарсы болды екен деп, сіз қарсы болды екен деп, заңда тыйым бар екен деп тоқтап жатқан адам жоқ. Сондықтан бұны заңдастыру керек деп есептеймін», – деді депутат.

Оның сөзінше, мәселені заңмен реттеу қажет. Алдымен қоғам талқысына салып, содан кейін заңгерлер механизмін, жүйесін шығарғаны жөн.

«Заңда құқықтық нигилизм деген нәрсе бар...

Шығыс Қазақстан облысында жүк көлігімен жеңіл көлік соқтығысып, бес адам қайтыс болып, бір адам зардап шекті, деп хабарлайды облыстық полиция баспасөз қызметі.

Апат 4 қарашада Өскемен-Риддер автожолының 48-ші шақырымында болған. ZIL жүк көлігі мен Toyota Estima жеңіл көлігі соқтығысқан. Апат салдарынан бес адам қаза тауып, бір жәбірленуші ауруханаға жеткізілді. 

Полиция сотқа дейінгі тергеу жұмыстарын бастады. Қаза тапқандардың кім екенін, сондай-ақ болған оқиғаның барлық мән-жайларын анықтайды.

«Шығыс Қазақстан облысының полиция департаменті жүргізушілерді жол қозғалысы ережелерін сақтауға, белгіленген жылдамдықтан аспауға, ауа райы жағдайлары мен техникалық қауіпсіздік талаптарын ескеруге шақырады», – делінген хабарламада.

Естеріңізге сала кетейік, 23 қазан...

Абай және Павлодар облыстарында ауа райының нашарлауына байланысты республикалық автожолдың екі учаскесінде қозғалыс шектелді.

Абай облысында

Қозғалыс ҚХР шекарасы – Майқапшағай – Қалбатау – Семей – Павлодар – РФ шекарасы автожолында 587-733 км, Павлодар облысының шекарасынан Семей қаласына дейінгі учаскеде шектелді.

Павлодар облысында

ҚХР шекарасы – Майқапшағай – Қалбатау – Семей – Павлодар – РФ шекарасы, 427-587, Кенжекөл ауылынан Абай облысының шекарасына дейінгі автожолда қозғалыс шектелді.

Шамамен жолдар 5 қарашада сағат 7.30-да ашылады.

Автожолдардың жай-күйі туралы қосымша ақпаратты тәуліктің кез келген уақытында call-орталықтың 1403 телефоны арқылы білуге болады.

Қазақстандық гроссмейстер Қазыбек Нөгербек Гоада өткен Әлем Кубогының 1/64 финалында қазіргі әлем чемпионы үндістандық Доммараджа Гукешпен тең түсті. Тағы екі жерлесіміз Денис Махнев пен Әлішер Сүлейменов те қарсыластарымен тең ойнады.

Қара тастармен ойнаған Нөгербек әлем чемпионының барлық шабуылына сәтті тойтарыс берді. 84-қадамда тек Хандарымен қалған бірінші партияда ойыншылар тең тарқасуға келісті. Екінші партия ертең болады.

Әлішер Сүлейменов партиясының голландиялық Джорден Ван Форестпен соңғы позициясында тақтада да аз ғана фигура қалған. 35-айналымда ақ ойнаған ван Форест тең нәтиже ұсынды. Сүлейменов келісті.

Бүгін ақ тастармен ойнаған қазақстандықтардың бірі Денис Махнев шешуші шабуыл ұйымдастыра алмады. Өзбекстандық Нодирбек Абдусатторов шебер қарсы күрес жүргізіп, 66-қадамда...

Елордадағы Максим Горький атындағы театрдың актері Сергей Матвеев Ресейде Пушкин атындағы медальмен маратталды. Марапатты Ресей президенті Владимир Путин табыстаған.

Театр баспасөз қызметінің хабарлауынша, сыйлық Ресей халықтарының бірлігі күніне орай Мәскеудегі Кремльде өткен шарада табысталған.

«Бұл күні Ресеймен ынтымақтастықты нығайтуға, ғылымды, білім мен мәдениетті дамытуға үлес қосқан әлемнің түрлі елдерінің көрнекті қайраткерлері марапатталды», – делінген хабарламада.

Сергей Матвеев – Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Қырғыз Республикасының Халық әртісі, РФ Достық орденінің иегері, Күләш Байсейітова атындағы ҚазҰӨУ профессоры. Ол елордалық сахнада көптеген жылдар бойы «Пушкинмен мәжіліс» атты моно-пьесада ойнап келген. Пьеса ақынның шығармаларындағы кейіпкерлеріне жан бітіреді.

2025 жылдың қыркүйегінде әлемде әуе тасымалына сұраныс артты. Жолаушылар ағыны 3,6%-ға, жүк тасымалы 2,9%-ға өсті, деп хабарлады Халықаралық әуе көлігі қауымдастығының (IATA) баспасөз қызметі.

Қазақстанда да оң үрдіс бар: халықаралық рейстердің, оның ішінде Азия мен Таяу Шығысқа бағыттар бойынша рейстердің саны артып келеді. Өсудің негізгі драйвері Азия-Тынық мұхиты аймағы болды, онда ұшу көлемі 7%-дан астам өсті, ең алдымен Қытай мен Жапониядан келетін белсенді трафик.

IATA мәліметтері бойынша, халықаралық рейстер жолаушылар трафигінің барлық өсуінің шамамен 90% құрады. Ұшақтардың орташа жүктемесі 83,4%-ды құрады, ал тасымалдау сыйымдылығы 3,7%-ға өсті.

«Тасымалдаушылар жеткізу тізбегіндегі қиындықтарға қарамастан, мерекелік саяхат маусымына сенімді түрде...

Түркістан облысы Түлкібас ауданында атыс болып, бірнеше адам жарақат алды. Оқиға орнында бір адам қайтыс болған. Полиция оқиғаға қатысты күдікті ретінде бір адамды қамауға алды. Екінші адам іздестіріліп жатыр.

Оқиға 2 қараша күні түнде болған. Атыстан 4 адам жарақат алып, олардың бірі қайтыс болды. Бұл туралы облыстық полиция департаменті хабарлады.

«Оқиға орнына аудандық полиция бөлімінің басшылығы мен жедел-тергеу тобы дереу шықты. Іс-шаралар барысында аз уақыт ішінде күдіктілердің жеке басы анықталды. Олардың бірі ұсталып, қамауға алынды», – делінген полиция хабарламасында.

Оқтан аман қалған үш адам аудандық орталық ауруханаға жеткізілген. Оқ олардың аяғына тиген. Қазіргі уақытта дәрігерлер...

«Ұмай» ипотекалық бағдарламасының шарттары келісу сатысында тұр. Бұл туралы Kursiv.Media-ға Отбасы банктен хабарлады. Жоба Азия даму банкімен бірлесіп іске асырылады. Жеңілдікті шарттар бойынша тұрғын үй сатып алғысы келетін әйелдерді қолдауға бағытталған.

«Қазіргі уақытта «Ұмай» ипотекалық өнімінің шарты келісу сатысында тұр. Қосымша ақпарат құжат бекітілгеннен кейін беріледі. Бағдарламаның басталу мерзімі әлі анықталған жоқ», – делінген банктің жауабында.

«Ұмай» ипотекасын бастау неге кейінге қалдырылды

«Ұмай» бағдарламасы 2021 жылы басталып, 2023 жылы тоқтатылғанға дейін үш жыл жұмыс істеді. Бастама Азия даму банкінің (АДБ) қолдауымен іске асырылған. Банк транштармен қаржыландырады: 2021 жылы 8,4 млрд теңге...

Сауда, қызмет көрсету және өндіріс саласында іскерлік белсенділік әлі де өсіп келеді. Бұл туралы Ұлттық банктің Ақша-кредит саясаты департаментінің директоры Рүстем Оразалин хабарлады.

Ақпаратқа сүйенсек, 2025 жылдың қазан айында іскерлік белсенділік индексі 50,6 (қыркүйекте 50,9) болып сақталып отыр. Индексті өлшейтін индекатор наурыздан бері өсу аймағында тұр.

«Өндірісте, қызмет көрсету секторында және саудада белсенділік сақталғаны байқалады, онда индекс тиісінше 53,0, 50,6 және 50,28 (қыркүйекте – 52,9, 50,8 және 50,7) болып, өсу аясында қалды. Құрылыс пен тау-кен өндіру өнеркәсібінде көрсеткіштер теріс аймақта тұр, тау-кен өндіру өнеркәсібінде көрсеткіш қыркүйектегі 49,4-тен қазанда 48,5-ке дейін аздап нашарлағаны байқалды. Құрылыста көрсеткіш айтарлықтай өзгерген жоқ – 49,5», – делінген хабарламада. 

Алайда келешекте бизнес жүргізу...

2026 жылы қытайлық Hunan Broadcasting System компаниясымен бірлесіп құрылған Қазақстанның халық әртісі Димаш Құдайбергеннің жаңа халықаралық жобасының премьерасы өтеді. Voice beyond Horizon деп аталатын музыкалық шоуға алты елден сегіз талант иесі қатысады. Димаштың өзі жобаға бас продюсер болады.

Қазақстаннан жобаға әнші және музыкалық театр актері Нұржас Садырбай қатысатын болды.

Нұржас Садырбай 2000 жылы Үшқұдықта дүниеге келген. Ол ӨзбекстандағыНауаи мемлекеттік мәдениет және өнер колледжін «Академиялық вокал» мамандығы бойынша, содан кейін Асхат Маемировтың шеберханасында оқыған Қазақ ұлттық өнер университетін бітірген.

Кәсіби сахнада Нұржас «Абай – Тоғжан», «Гаухартас» спектакльдеріндегі және «Ромео мен Джульетта» мюзикліндегі рөлдерімен танымал. Кинода ол «Естай мен Қорлан» музыкалық фильмінде...

Түркістан облысы Төле би ауданында бір отбасы қара жамылды. Бір ұлы жүрегіне сұғылған пышақтан көз жұмды. Екіншісі саны мен ішінен алған жарақаттан жан сақтау бөліміне түсті. Полиция оқиғаға қатысты қылмыстық іс қозғалғанын хабарлады.

Зағамбар ауылында тал түсте ағайынды екі жігітті пышақтап кеткен. Олардың бірі 19 жастағы Мағжан Бимұрза қайтыс болды. Қара жамылған отбасы әлі күнге ержетіп қалған сүт кенжесінен айырылып қалғанына сенер емес.

Жанжал 29 қазан күні көлік жуу орнында болған. Дау марқұмның ағасына көрші ауылдың жігіті «көлігіңді ал» деп доқ көрсетіп, жұдырықтаудан басталған.

«Көлігімді жуу үшін ауылдағы көлік жуу орталығына бардым. Екі баламен сөйлесіп тұр...

Шымкенттегі балалар ауруханасы 499 төсекке арналған, бірақ қазір 556 бала емделіп жатыр. Otyrar.kz мәліметінше, оған себеп – грипп пен ЖРВИ індетінің өршуі.

Тәулігіне ауруханада 850 балаға дейін қабылданады. Көбі бронхит пен пневмониямен ауырады. Қазір тек ауыр науқастар ғана госпитализацияланады. Қалада A және B типтегі грипп вирустары белсенді таралып жатыр.

«Науқастар үйде қалмай, қоғамдық орындарға барады да, айналасындағыларды жұқтырады», – дейді бас дәрігер Динара Жұмаділова.

Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметі бойынша, елдегі басқа инфекциялық бөлімшелер қазіргі уақытта шамадан тыс жүктелмеген.

Ішкі істер министрлігі Астанада мас болып көлік жүргізген судьяның ұсталғанын хабарлады. Іс Бас прокуратураға берілді, деп хабарлайды KursivMedia.

Министрліктің баспасөз қызметінің хабарлауынша, 1 қарашада сағат шамамен 04:30-да «Хан Шатыр» сауда орталығы маңында полиция қызметкерлері «Mazda-6» маркалы автокөлікті тоқтатқан. Көлік рөлінде азаматтық істер жөніндегі ауданаралық соттың судьясы болған.

Тексеру барысында жүргізушінің мас болғаны, сондай-ақ жарамдылық мерзімі өтіп кеткен жүргізуші куәлігімен көлік айдағаны анықталған.

«Осы жағдай бойынша материалдар Жоғары сот кеңесіне ұсыныс енгізу мақсатында және заңда белгіленген тәртіппен судьяны жауапкершілікке тарту мәселесін қарау үшін Бас прокуратураға жолданды», – делінген ақпаратта.

Айта кетейік, бұған дейін азаматты...

Ферғанада ер адам алиментке байланысты жанжал кезінде әйелін және екі жасар қызын өлтіріп тастаған.

Kun.uz ақпаратына қарағанда, бас прокурордың өкілі Хаёт Шамсуддинов бұл ақпаратты растады.

Қайғылы оқиға 3 қараша күні Өзбекстан ауданы аумағында болған. Әйел мен оның кішкентай қызы алған жарақаттарынан ауруханада көз жұмды. 34 жастағы ер адам оқиға орнынан қашып кеткенімен, көп ұзамай ұсталды.

Тергеу мәліметінше, «Нурсух» махалласының 34 жастағы тұрғын 1998 жылы туған жұбайымен алимент төлеміне байланысты ұрысып қалған. Жанжал кезінде ер адам асүй пышағын алып, әйеліне және екі жасар қызына жарақат салған.

Ауыр жарақат алған ана мен бала ауруханаға жеткізілген. Бірақ дәрігерлер екеуін де аман алып қала...

Алматының Қала құрылысын бақылау басқармасы «СК MEGARON» ЖШС-не қатысты қабылданған шаралар туралы хабарлады.

Компания Хмельницкий көшесінен бастап Тәжібаев, Бакинская, Физули көшелері арқылы Майлин көшесіне дейінгі су құбыры желілерін қайта жаңарту, сондай-ақ Мыңбаев және Манас көшелеріндегі су құбыры желілерін қайта жаңғырту жұмыстарын орындаған.

«Алатау ТН» ЖШС техникалық қадағалауының өтініші негізінде басқарма тарапынан мердігерге қатысты жоспардан тыс тексеру жүргізілді. Нәтижесінде құрылыс саласындағы мемлекеттік нормативтердің сақталмағаны анықталды. Осыған байланысты «СК MEGARON» ЖШС-нің құрылыс лицензиясы кері қайтарылды.

Еске салайық, бұған дейін де Алматыда екі компания – «СК 7 строй» ЖШС және «AsiaMax» ЖШС құрылыс лицензияларынан айырылған болатын.

2024 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстандағы орташа жалақы 405 416 теңге болды. Бұл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 11,3% өсім көрсетті. Инфляцияны есепке алғанда, нақты өсім 2,4% деп бағаланады. Бұл туралы Ұлттық статистика бюросы жазды.

Бюро мәліметіне сәйкес, кейінгі бес жылда ерлерден гөрі әйелдердің жалақы қарқыны өскен.

Негізгі көрсеткіштер

ҰСБ деректері бойынша Қазақстандағы жұмысшылардың жартысынан көбі (53,7%) айына 300 мың теңгеден жоғары алады:

Freedom Broker клиенттерінің саны артып келеді. 2025 жылғы 1 қазандағы дерек бойынша, компанияда 310,5 мың белсенді есепшот ашылған. Бұл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 80,6 мыңға көп. Қаңтар–қыркүйек айларында жаңа шоттардың өсім қарқыны 23,6%-ды құрады, ал бағалы қағаздармен жасалған мәмілелердің жалпы саны 27,2 млн-ға жетті.

Ең танымал акциялар қандай

Freedom Broker клиенттері арасында қазақстандық нарықта Halyk Bank (мәмілелер көлемі $38,3 млн), БЦК ($34,2 млн) және «Қазатомөнеркәсіп» ($26,2 млн) акцияларымен ең көп сауда жасалған.

Ал америкалық нарықтағы сауда көлемі бойынша көшбасшылар Petrobras ($3,2 млрд), Newmont Corporation ($3 млрд) және Alibaba Group Holding ($2,5 млрд) болды.

Мәмілелер саны бойынша Қазақстанда – Halyk...

Қазақстанда бастауыш сынып мұғалімдеріне арналған республикалық «Зияткер ұстаз» шахмат турниріне тіркелу басталды. Жарыстың жалпы жүлде қоры – 2 млн теңге.

Турнир Қазақстан Шахмат федерациясының бастамасымен өткізіледі және ол елде шахматты дамытуға арналған 2023–2027 жылдарға арналған кешенді жоспар аясында ұйымдастырылып отыр.

Байқау екі кезеңнен тұрады:

Қатысуға тек бастауыш сыныптарда «Шахмат негіздері» пәнін жүргізетін мұғалімдер жіберіледі. Өтінім қабылдау 2025 жылғы 6 қараша, сағат 12:00-ге дейін жалғасады. Тіркелу сілтемесі: chessinedu.kz/ziyatkerustaz.

Қазір «Шахмат негіздері» пәні 20 өңірдегі 1500 мектепте енгізілген. Бағдарлама 60 мыңнан астам оқушыны