Жаңалықтар

Алматы қаласының әкімдігі 2040 жылға дейінгі бас жоспарға енгізілетін түзетулер жобасын ұсынды. Қоғамдық тыңдаулар 24–26 желтоқсан аралығында өтеді. Жоба қала құрылысы және сәулет басқармасының сайтында жарияланған. Құжат жобасында метро желісінің толық сызбасы да берілген.

Алматыда метро қай аумақтарға дейін салынады

Сызбаға қарағанда, метро желісі қаланың барлық ауданын қамтитын шеңбер түрінде тартылады.

2025 жылғы 23 желтоқсанда ұлттық валюта бірден шамамен 6 теңгеге нығайды. Сейсенбі күні түскі сағат 12:30-дағы мәлімет бойынша, KASE-де 1 доллар 509,10 теңге тұрады.

Бір күн бұрын – 22 желтоқсанда Қазақстан қор биржасында валюта саудасында доллар бағасы 515,55 теңгемен жабылған. Енді бүгін көк қағаздың шамамен 6 теңгеге арзандағанын көріп отырмыз.

Сағат 12:30-дағы мәлімет бойынша, биржада 213 млн долларға валюта саудасы жасалды. Соған қарағанда, Ұлттық банк теңгені нығайту үшін «айналау», яғни интервенцияның бір түрін жүргізіп жатқан болуы керек. Банк төрағасы Тимур Сүлейменовтің айтуынша, 2025 жылғы қараша-желтоқсан айларына осы мақсатқа тағы 1 трлн теңге салу көзделген. Ал қаңтар-қазан айларына 2,7 трлн теңге...

АҚШ Президенті Дональд Трамп Қасым-Жомарт Тоқаевқа естелік сыйлықтар табыстады. Атап айтқанда, Америка басшысы Ақ үйдің символикалық кілтін және өз қолтаңбасы қойылған бейсболканы жолдаған. Бұл туралы Президенттің көмекшісі – баспасөз хатшысы Руслан Желдібай мәлімдеді.

Сыйлықтар Қазақстанның АҚШ-тағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Мағжан Ілиясов арқылы елшінің сенім грамоталарын тапсыру рәсімінен кейін жеткізілген. Қысқа әңгіме барысында Дональд Трамп қараша айында доғал кабинетте өткен Қасым-Жомарт Тоқаевпен кездесуін еске алып, Қазақстан президентіне жылы лебізін жолдауды өтінген.

АҚШ Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевты «тамаша адам әрі халықаралық үдерістерді терең және салмақты түсінетін тәжірибелі мемлекет қайраткері» деп сипаттаған.

Айта кетейік, 2025 жылды...

Үкіметтегі баспасөз орталығында Қаржы министрі Мәди Такиев республикалық бюджет биыл қаншалықты игеріліп жатқаны жайлы сұраққа жауап берді.

Такиевтің айтуынша, биыл 30 млрд теңгеге жуық қаражат игерілмей қалуы мүмкін.

«Әзірге күтіп отырмыз. Өйткені жылдың аяқталуына әлі екі апта бар», – дейді Мәди Тәкиев.

Айта кетейік, бұған дейін елдегі 5 министрлік республикалық бюджеттен бөлінген қомақты қаржыны игермегені жайлы жазған едік. Қаржы министрлігінің дерегіне сәйкес, 5 атқарушы орган бөлінген 480,5 млрд теңгені игермеген.

2025 жылдың 11 айында республикалық бюджетке 19 трлн теңге кіріс түсіп, шығысы 22,7 трлн теңгені құраған.

Тірі шыршалармен бірге үйге кене де келуі мүмкін. Бұған қыстың жылы болуы түрткі болып отыр. Сондықтан кенелер ерте оянуы ықтимал.

Молния ақпаратына қарағанда, мұндай бірнеше жағдай Ресейдің астанасы Мәскеуде және Мәскеу облысында тіркеліп үлгерген.

Күн жылынған кезде кенелер қар мен мүктің астынан шығып, қылқанжапырақты ағаштарға қонады. Қоңыр түсті болғандықтан, оларды жиі қабықжегі қоңыздармен шатастырып жатады.

Кенелер көбінесе ағаш қабығының жарықтарында және инелердің арасында жасырынғанды ұнатады.

Кененің шағуы адам өмірі үшін қауіп тудыруы мүмкін. Сонымен қатар, энцефалитке, боррелиозға әрі анаплазмозға шалдықтырады.

Мұның алдында кене энцефалитіне қарсы вакцинаны қалай салдыру керек екені туралы толық ақпарат жарияланған болатын.

Премьер-министрдің орынбасары, Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің айтуынша, Үкімет 2026 жылды мал шаруашылығын дамытуға жұмсайды. Бұл туралы вице-премьер Астанадағы брифингте мәлімдеді.

Жұманғариннің айтуынша, осыған дейін билік егін шаруашылығын дамытуға басымдық беріп келді, енді мал шаруашылығына да айтарлықтай мән беретін кез келді. Үкіметтің мұндай шешім қабылдауына Қазақстанда биыл ет бағасының қатты қымбаттап кетуі себеп болған.

«2026 – ауыл шаруашылығын жан-жақты дамыту жылы. Екі жыл егін шаруашылығына көп қаражат құйдық. Енді дәл осындай жұмыстар ауыл шаруашылығында атқарылады», – дейді шенеунік.

Оның айтынша, үкімет осы саладағы шаруаларды қолдау үшін «Игілік» деп аталатын ауқымды бағдарламаны іске қосқалы отыр. Әсіресе...

МРТ (міндетті резервтік талап) бойынша талапты көтергеннен кейін, банктер осы жылдың тоғыз айында 100 млрд теңге табыстан қағылды. Қаржыгерлер қауымдастығы сараптау орталығының бас директоры Рамазан Досов осылай деп мәлімдеді. Бұл жайлы «Ручная экономика» телеграм арнасы жазады.

Экономистің сөзінше, МРТ талабын қатаңдатқаннан кейін, банк жүйесіндегі өтімділік құрылымы өзгерген.

Осыған дейін Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов МРТ бойынша талап енгізілгеннен кейін, сектордағы артық өтімділік 2-2,2 трлн теңгеге азайды деген еді. Жалпы «3,7 трлн артық өтімділік аламыз» деп жоспарлап отыр. Бұл Ұлттық банк саясаты үшін тиімді болғанмен, коммерциялық банктерді пайдасынан айырады.

«Банктер үшін бұл пайызды...

Алматыда мыңдаған адам халық әртісі Асанәлі Әшімовті ақтық сапарға шығарып салды.

Қаралы қауым арасында марқұмның туыстарымен қатар мемлекеттік кеңесші Ерлан Қарин, премьер-министрдің орынбасары – мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева, Алматы қаласы әкімі Дархан Сатыбалды, жазушылар одағының төрағасы Мереке Құлкенов, актер Болат Әбділманов, ақын Жүрсін Ерман және басқа да мәдениет саласы өкілдері бар.

Президент жеделхаты

Мемлекеттік кеңесші Ерлан Қарин жиналған қауымға президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың көңіл айту жеделхатын оқып берді.

«Асанәлі Әшімов бүкіл саналы ғұмырын театр және кино саласына арнап, төл мәдениетіміздің көкжиегін кеңейтуге өлшеусіз үлес қосты. Ол көптеген образды шебер сомдап, көрерменнің ыстық ықыласына бөленд...

Шымкент қалалық ауыл шаруашылығы және ветеринария басқармасының дерегінше, тексеру кезінде 226 кәсіпкер бағаны негізсіз көтергені белгілі болған. Олар әкімшілік жауапқа тартылған. Ал кей тауар бағасын ұстап тұру мүмкін болмаған.

Басқарма басшысы Талғат Мекембаевтың қалалық өңірлік коммуникациялар орталығында өткен баспасөз мәслихатында хабарлауынша, сиыр еті 31 пайызға қымбаттаған.

Оның айтуынша, соңғы уақытта сиыр етімен қатар тауық еті мен сүт өнімдерінің бағасы өскен. Бұған қаланың сырттан келетін өнімдерге тәуелділігі әсер еткен. Сонымен қатар мал азығының қымбаттауы ет бағасының өсуіне тікелей ықпал етіп отыр.

«Қала ұн, ұн өнімдері, жұмыртқа, сүт өнімдерімен 70-80 пайызға қамтылған. Бірақ, мысалы, еттің 80 пайыздан...

23 желтоқсанда жергілікті уақытпен сағат 08:32-де Каспий теңізінде жер сілкінісі тіркелген.

Лада мәліметі бойынша, бұл туралы Әзербайжан Ұлттық ғылым академиясы жанындағы Республикалық сейсмологиялық қызмет орталығы хабарлаған.  

Жерасты дүмпулерінің магнитудасы 4,8 балл болды. Жер сілкінісінің ошағы теңізде, Баку қаласы мен Қара-Боғазкөл шығанағының аралығында орналасқан.

Volcanodiscovery.com деректеріне сәйкес, жер сілкінісінің магнитудасы 5,1 балл болған, ал ошағы 57 шақырым тереңдікте жатқан.

Айта кететін жайт, 11 желтоқсанда Каспий теңізінде магнитудасы 3,8 болатын жер сілкінісі тіркелді. Дүмпу ошағы теңіз табанында Түркіменстанға жақын аймақта орналасқан еді.

Джеймс Кэмеронның кезекті фильмі «Аватар: От пен күл» прокатқа шыққан алғашқы аптасында-ақ Қазақстан кинотеатрларында рекордтық табыс жинады. Freedom Ticketon ұсынған деректерге сәйкес, фильм 962,7 млн теңгеден астам кассалық түсім көрсетіп, апталық бокс-офисте сөзсіз көш бастады.

Ауқымды фантастикалық жоба көрерменнің қызығушылығын тудырып, прокаттағы өзге фильмдерді айқын басып озды. Тіпті прокаттың алғашқы жеті күнінде-ақ «Аватар: От пен күл» жылдың ең табысты премьераларының біріне айналды.

Апталық бокс-офис көшбасшылары (18–21 желтоқсан):

Жоғары аудиторлық палата Қаржы министрлігіне қарасты «Электрондық қаржы орталығы» (ЭҚО) АҚ қызметіне жүргізілген аудитті қорытындылады. Мемлекеттік сатып алу саласы операторының жұмысынан жүйелі кемшіліктер анықталған.

Аудит барысында 566 млн теңгеге қаржылық бұзушылық анықталды. 13,5 млрд теңге қаражат орынсыз жоспарланып, тиімсіз пайдаланылған.

«Электрондық мемлекеттік сатып алу» жүйесіне 600-ден астам техникалық өзгерістер енгізу жағдайы тіркелген. Мәселен, кейбір жағдайларда қатысушылардың тәжірибесі мен рұқсат құжаттарын тексеру функциясы қолдан өшіріліп тасталған.

Аудиторлар мемлекеттік ұйым жұмысының стратегиялық басқаруынан олқылықтар анықтады. 2023-2024 жылдардағы даму жоспарының орындалуы туралы есеп жоқ, ішкі аудит дұрыс жүргізілмейді.

Тексеру барысында аудиторлар ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесіне көп көңіл бөлді. «Электрондық коммерциялық сатып алу» А...

Премьер-министр Олжас Бектенов жаңа Бюджет кодексіне сәйкес шағын бизнестен түсетін барлық салық түсімдері енді әкімдіктердің иелігінде қалатынын мәлімдеді. Бұл туралы ол шағын және орта бизнесті қолдауға арналған «Іскер аймақ» бірыңғай бағдарламасының жобасын қарау барысында айтты.

«Жаңа Бюджет кодексі шағын бизнестен түсетін барлық салық түсімдерін әкімдіктердің иелігінде қалдыруды көздейді. Енді әкімдер әрбір кәсіпкердің табысқа жетуіне мүдделі болады, өйткені ол жергілікті бюджет кірістерінің өсуіне тікелей ықпал етеді», –  деді Олжас Бектенов.

Бұған дейін Үкімет өңірлердегі шағын және микробизнесті қолдауға арналған жаңа «Іскер аймақ» бірыңғай бағдарламасын ұсынды. Бағдарлама ауылдар мен шағын, моноқалаларда өндірісті дамытуға бағытталған.

Қазақстанда Altel, Tele2 секілді байланыс операторлары 2026 жылдан бастап тарифті еселеп арттырып жатса, ғаламторды спутниктен тікелей ұсынатын Starlink интернет жүйесі арзандады. Kursiv.Media бағаларды салыстырып, бағалар теңесіп келе жатқанын аңғарды.

Мобильді интернет қымбаттады

2025 жылдың аяғында Қазақстандағы байланыс нарығында елеулі өзгеріс болып жатыр. Мәселен, «Мобайл Телеком-Сервистің» қос бренді – Altel мен Tele2 секілді мобильді операторлар 2026 жылдан бастап тарифті бірден 15-20%-ға көтеретінін хабарлады. Оның алдында Beeline қызметі қымбаттайтыны мәлім болған.

Операторлар мұны желіні күту шығынының өсуімен, инфляциямен, сонымен бірге салықтың қымбаттауымен түсіндіреді. Қос бренд бір айдағы орташа тарифті шамамен 2 мың теңгеге көтерді. Мысалы...

Қаржы министрі Мәди Такиев Үкімет отырысында шағын бизнесті шектен тыс әкімшілік шаралардан қорғау жүргізіліп жатқанын тілге тиек етті.

Такиев азғантай сома үшін микро және шағын бизнеске қысым жасамау үшін салық берешегін мәжбүрлеп өндіріп алу тәсілдері айтарлықтай өзгертіліп жатқанын айтты.

Негізгі өзгеріс – қарыз бойынша шаралар қолданылатын ең төменгі сома ұлғайды. Бұған дейін салық берешегі шамамен 26 мың теңгеден (6 АЕК) бастап өндірілсе, әлеуметтік аударымдар бойынша нақты шек болмаған. Енді салық қарызы 87 мың теңгеге (20 АЕК) жеткенде ғана шаралар қабылданады, ал әлеуметтік төлемдер бойынша шекті сома 26 мың теңге (6 АЕК) болып белгіленді.

Министрдің мәліметінше, қазір әлеуметтік төлемдер бойынша берешек...

Үкімет өңірлердегі шағын және микробизнесті қолдауға арналған жаңа «Іскер аймақ» бірыңғай бағдарламасын ұсынды. Бағдарлама ауылдар мен шағын, моноқалаларда өндірісті дамытуға бағытталған.

Премьер-министрдің орынбасары Серік Жұманғариннің айтуынша, бастама тез іске асатын, технологиялық жағынан қарапайым әрі нақты нәтиже беретін жобаларға арналған. Атап айтқанда, ауылшаруашылық өнімдерін қайта өңдеу, шағын наубайханалар ашу, жиһаз және құрылыс материалдарын өндіру сияқты бағыттарға басымдық беріледі.

Бағдарлама аясында екінші деңгейлі банктер арқылы жыл сайын 400 млрд теңге көлемінде несие беріледі. Бір жобаға берілетін қарыз сомасы 200 млн теңгеге дейін, пайыздық мөлшерлеме шамамен 8,8%, оның 40%-ын мемлекет субсидиялайды.

Несие мерзімі – 3 жылға дейін. Егер кәсіпкерд...

Актер Еркебұлан Тоқтар әуежайда блогер Бота Мианы (Ақбота Нұрақынды) гүл шоғымен қарсы алған видеосын жариялады. Кадрлар желі қолданушылары арасында қызу талқыланып, көпшілік екеуінің көңіл қосқаны жөнінде жарысып жазып жатыр.

Видеодан кейін желіде түрлі пікірлер жазылды. Кейбір қолданушылар эмоциясын жасырмай:

«Өзімнің жігітім басқа қызбен жүріп кеткен ұқсап қиналып отырғаным ше»,
«Өте жарасымды жұп, сіздер үшін қуаныштымын», – деп жазды.

Еркебұланның қызғанған жанкүйерлері тіпті әзіл-шыны аралас пікір қалдырып:

«Бота Миа, мен саған вызов тастаймын», – деп жазған.

Қаржы министрі Мәди Такиев Үкімет отырысында 2026 жылы Бірыңғай жеке кабинетте жеке тұлғалар мен жеке кәсіпкерлерге арналған «Салық әмиянына» ұқсас тетік іске қосылатынын мәлімдеді.

Такиевтің айтуынша, салық төлеуші төлемдердің автоматты түрде шешілу түрін таңдайды немесе есептен шығару басымдықтарын реттей алады. Қосымша онлайн-көмекші – «Калькуляторы» іске қосылады. Ол сауалнама бойынша:

«Салық қызметтерімен өзара байланысты жеңілдету және «түсінікті» ету үшін, ақпараттық жүйелерде жасанды интеллект технологияларын қолдана отырып, жеке цифрлық көмекшілер болатынын атап өту керек. Осылайша, салы...

23 желтоқсанда Алматыда Абай атындағы опера және балет театрында актер, режиссер, Қазақ КСР және КСРО халық әртісі Асанәлі Әшімовпен қоштасу рәсімі өтіп жатыр. Қаралы жиынға мәдениет саласының өкілдері, қоғам қайраткерлері, актердің шәкірттері мен әріптестері, қала тұрғындары келді.

Қоштасу рәсімінде мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева, мемлекеттік кеңесші Ерлан Қарин, Алматы қаласының әкімі Дархан Сатыбалды сөз сөйледі. Қазақстан Жазушылар Одағының төрағасы Мереке Құлкенов, қырғыз жазушысы, ТҮРКСОЙ ұйымының бас хатшысы Сұлтан Раев та еске алды.

Актерді ақтық сапарға шығарып салу үшін жиналған халықтың қарасы көп.

Асанәлі Әшімовті Кеңсай-1 зиратына жерлейді. Қонақасы Royal Tulip мейрамханасында өтеді.

23 желтоқсанда Қазақстанның төрт қаласында қолайсыз метеорологиялық жағдай күтіледі.

 «Қазгидромет» РМК хабарлауынша, 23 желтоқсанда Атырау, Алматы, Павлодар және Балқаш қалаларында ауа қатты ластануы мүмкін.

«Қолайсыз метеорологиялық жағдай – атмосфераның жерге жақын қабатында зиянды заттардың жиналуына ықпал ететін тынық ауа, әлсіз жел, тұман, инверсия секілді қысқа мерзімді метеорологиялық факторлардың жиынтығы», – делінген хабарламада.

Мұндай кезде елді мекендерде атмосфералық ауаның сапасы нашарлауы мүмкін. Бұл адамдардың денсаулығына әсер етеді.

Қолайсыз метеорологиялық жағдайлар кезінде ашық ауада жүру уақытын қысқарту керек. Әсіресе автожолдар мен басқа да ластану көздерінің маңында абай болған жөн. Балалар мен жүкті әйелдерге ұзақ серуендеуден бас...

2026 жылдан бастап елде жеке табыс салығын есептеу тәртібі өзгереді. Қазіргі қолданыстағы барлық азаматқа бірдей 10 пайыздық мөлшерлеменің орнына прогрессивті шкала енгізіледі. Бұл өзгеріс, ең алдымен, айына шамамен 3 млн теңгеден жоғары табыс табатын қазақстандықтарға қатысты болмақ.

Жаңа Салық кодексіне сәйкес, жылдық табысы 8 500 айлық есептік көрсеткішке дейінгі азаматтар бұрынғыдай 10% жеке табыс салығын төлейді. 2026 жылы бір АЕК 4 325 теңге деп белгіленген, яғни шекті сома 36 762 500 теңгені құрайды. Ал осы деңгейден асатын табысқа 15 пайыздық мөлшерлеме қолданылады.

Мемлекеттік кірістер комитеті төрағасының орынбасары Жәнібек Нұржановтың түсіндіруінше, егер адам бірнеше жерде жұмыс істеп, табысты әртүрл...

2025 жылдың III тоқсанының қорытындысы бойынша, елдегі ең ауқатты тұрғындар арасындағы табыс деңгейі жөнінен Қарағанды облысы көш бастады.

Ұлттық статистика бюросының дерегінше, өңірдегі ең ауқатты 10% тұрғынның жан басына шаққандағы орташа айлық табысы – 413,2 мың теңге. Бұл көрсеткіш Қазақстан бойынша орташа деңгейден (272,7 мың теңге) 1,5 есе жоғары.

Статистикаға сәйкес «байлар» кім

Бюро халықты табыс деңгейіне қарай әр тоқсан сайын он топқа бөледі. Соңғы оныншы топқа ең жоғары табысқа ие 10% тұрғын кіреді – статистикада олар «шартты түрде байлар» деп аталады. Айта кету керек, бұл топқа кіру шегі аса жоғары емес: шілде–қыркүйек айларында алғашқы ондыққа ену...

АҚШ президенті Дональд Трамп жаңа «алтын флот» құру жоспары туралы мәлімдеді. Ол бұл туралы Мар-а-Лаго резиденциясында сөйлеген сөзінде айтты.

Трамп жаңа класстағы кемелер гипердыбысты зымырандармен, лазерлік жүйелермен жабдықталатынын және алғаш рет ядролық оқтұмсық алып жүре алатынын, қанатты зымырандармен қаруланатынын айтты.

«Біз 1994 жылдан бері линкорлар жасамадық. Бұл озық кемелер қырып-жойғыш әскери кеменің бірі болмақ», – деді Дональд Трамп.

Fox News мәліметінше, Трамптың айтуы бойынша, кемелердің су ығыстырғыштығы 30 мыңнан 40 мың тоннаға дейін жетеді. Әскери-теңіз күштері алдымен екі кеме сатып алмақ. Сосын флотты 25 кемеге жеткізеді. Алғашқы екі кеме екі жыл ішінде жасалуға...

2025 жылы Қазақстанда сәбилерге қойылған ең танымал есімдер белгілі болды. Ұлттық статистика бюросының деректеріне сүйенсек, биыл да ата-аналар дәстүр мен заманауи үрдісті ұштастыратын есімдерге басымдық берген.

Қыз балалар арасында

Ең көп қойылған есім – Айлин. Бұл есім 2025 жылы 5305 рет тіркелген. Алғашқы ондыққа енген өзге де танымал қыз есімдері мыналар:

Бұл тізімнен араб, түркі және қазақы мағынасы терең есімдерге сұраныс жоғары екенін байқауға болады.

Ұл балалар арасында

Ұлдарға...