Жаңалықтар

Орта державалар халықаралық аренада белсенді әрі ықпалды экономикалық ойыншыларға айналып келе жатыр. Германиялық әйгілі SWP – ғылым және саясат қорының халықаралық саясат және қауіпсіздік институтының мамандары арнайы зерттеу жасап, орта державалардың әлеуетін, геосаяси жағдайларға байланысты туындап жатқан тығырықтан шығу амалдарын зерделеген. 

Орта держава қатарына олар Түркия, Израиль, Мысыр, Сауд Арабиясы, Үндістан, Индонезия, Эфиопия, Кения, Оңтүстік Африка, Мексика, Бразилия және Қазақстанды кіргізеді. Айтуларынша, бұл елдердің өзара үш ұқсастығы бар: 

12 держава да Қытаймен қатынасқа мүдделі 

 «Бұл елдер экономикалық және әлеуметтік даму...

Қазақстандағы құрылған авторлық құқық қоғамдары «Авторлық және сабақтас құқықтар» туралы заңға Әділет министрлігінің өзгеріс енгізуіне қарсы. Өзгеріс енгізу бастамасын Сенат депутаты Жанна Асанова мен Мәжіліс депутаты Ерлан Стамбеков көтерген. Ұсынылған өзгерістерге сәйкес Қазақстанда авторлық құқықты басқарушылар компанияларды жояды. Ал олардың функциялары ведомствоға бағынатын кәсіпорынға беріледі. Яғни авторлық және сабақтас құқықтарды Үкіметтің өзі қорғайды.

Өзгерістер «Авторлық және сабақтас құқықтар» заңының 43-бабындағы 1 және 2-тармаққа қатысты:

Авторлар өз құқықтарын...

Үкімет өз резервінен 3,8 млрд теңге қаражат бөледі. Премьер-министр Әлихан Смайылов тиісті қаулыға қол қойды. Қаражат еліміздің ветеринариялық зертханаларын заманауи құрылғымен жабдықтауға жұмсалады.

Бұл қаражатқа ветеринариялық зертханалар дәлдігі жоғары құрылғы – сұйық хроматографпен қамтылады. Аталмыш құрылғы халықаралық ұсынымдар және Codex Alimentarius ережелері мен талаптарына сай жұмыс істейді. Сол себепті әрбір ветеринариялық зертханаларда мұндай құрылғалардың болуы абзал.

Заманауи үлгідегі бұл құырылғылардың көмегімен ветеринария саласында дәл және нақты зерттеулер жүргізуге мүмкіндік туады. Солайша елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жол ашылады.

Тиімділігі жоғары сұйық хроматограф тағам өнімдеріндегі зиянды заттардың болмашы іздерін анықтауға мүмкіндік беретін құрылғы халықтың денсаулығын тағам арқылы...

КТК ықпалынан құтыла аламыз ба? 2022 жылы басталған геосаяси түйткілден кейін Қазақстан экспорттық маршрутты әртараптандыру туралы ойлана бастады. Сол жылы Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Транскаспий дәлізі бойынша тасымалды ұлғайтуға тапсырма берді. Аталған тапсырмаға сәйкес, «ҚазМұнайГаз» мен әзербайжандық «SOCAR» жылына 1,5 млн тонна мұнай тасымалдайтын келісімге қол қойды. Келісім бойынша Теңіз кен орнынан шығарылған шикі мұнай «Баку – Тбилиси – Джейхан» (БТД) құбыр желісі арқылы тасымалданады.

БТД бағымыз ба?

2023 жылы еліміз Ақтау портынан 3 млн 376 мың тонна мұнайды экспортқа шығарыпты. Бұл 2022 жылмен салыстырғанда 1 млн 108 мың тоннаға көп. Әрине, бұл көлемде БТД үлесі жоғары. БТД-мен мұнай...

«Атамекен» Ұлттық Кәсіпкерлер Палатасы салық салуға жатпайтын бағалы қағаздармен мәміле жасаудың жаңа критерийін енгізуді көздейтін Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Салық кодексіне түзетулер енгізу жобасына түсініктеме берді. ҰКП-ның бұл түсініктемесі «Ашық НҚА» сайтында жарияланды.

Реттеуші көлемі мен санынан басқа (ай сайын кемінде 25 млн теңге және кемінде 50 мәміле) тағы бір шарт енгізуді ұсынды. Яғни ашық сауда-саттықта кемінде 10 млн дана бағалы қағаздарды міндетті түрде орналастыру қажеттілігі ұсынылып отыр. Ұлттық палатаның пікірінше, Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі облигацияларды жеке орналастыруды, сондай-ақ сатып алу-сату шартын жасасуды ескермеген. ҰКП Басқарма төрағасының орынбасары Мұрат Амрин мұндай жағдайларда сыйақылар салық салу...

Медициналық препарат бойынша бақылауға алынған есірткі және психотроптық тізім кеңейтілді. Тексеруге алынған дәрі-дәрмек тізіміне жаңа сегіз препарат қосылды. Ішкі істер министрлігі бұл психоактивті заттардың қауіпті мөлшерін анықтады. Сондықтан мемлекеттік бақылауға енгізу жөнінде кезекті қаулы қабылданды.

Үкімет қаулысымен бақылауға алынған есірткі, психотроптық заттар мен прекурсорлар тізіміне өзгерістер енгізілді.

Құжатқа сәйкес, тыйым салынған медициналық препарат қатарында;

«Аталған заттар Еуразиялық экономикалық комиссияның шешімімен есірткілер тізбесіне енгізілген. Бұл олардың бақылаудағы заттардың ұлттық тізіміне енуіне негіз болды. Қазақстанда азаматтардың өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін...

Салық берешегі қалыптасқан кезде жеке тұлғаға тиісті хабарлама жолданады. Оның орындалуы үшін отыз жұмыс күн беріледі. Бұл туралы Мемлекеттік кірістер комитеті хабарлады.

«Көрсетілген мерзімде берешек өтелмеген жағдайда берешек сомасы 1 айлық есептік көрсеткіштен (2024 жылы 3962 теңге) жоғары болса, борышкерге салық бұйрығы жолданады. Әрі қарай, егер табыс етілгеннен кейін 5 жұмыс күні ішінде берешек өтелмесе, онда мұндай салық бұйрығы сот орындаушыларына жіберіледі», – делінген хабарламада.

Осылайша Салық заңнамасына сәйкес, салық бұйрығын сот орындаушыларына бергенге дейін мәжбүрлеп өндіріп алу шараларын қолданбай, берешекті өз еркімен өтеуге мүмкіндік бар.

«Жеке сот орындаушылары...

Қазақстан 100 ықтимал ұпайдан 39 ұпай жинап (180 ел арасында 92-орын) қайтадан жемқорлық деңгейі жоғары елдер қатарына енді. Бұл туралы жаһандық сыбайлас жемқорлыққа қарсы қозғалысы Transparency International хабарлады.

«Өткен жылмен салыстырғанда Қазақстанның орны 3 тармаққа жақсарған. Бұған ең алдымен мемлекеттік органдардағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы реформалар, активтерді қайтару және жоғары лауазымды шенеуніктерді және олардың туыстарын қамауға алу әсер еткен»,– делінген мәлімдемеге сәйкес.

Айта кетейік, 50-ден төмен ұпай жинаған елдер сыбайлас жемқорлық көрсеткіші жоғары деп танылады.

«Ең алдымен, бұл бағалау бүкіл елді, демек қоғамды да бағалау екенін, ал мемлекеттік аппарат оны...

Қазақстан электр желілерінің ұлттық операторы – KEGOC компаниясының акциялары баға тербелісі кезеңінен шыққандай. Өйткені Қазақстан қор биржасындағы кешегі сауда-саттықта осы компания акциялары өсім көшін бастаған. KEGOC акциялары 7 сессия қатарына құлдырап барып, алғаш рет өсім көрсеткен.

Бұл туралы Freedom Broker сарапшыларының KASE мен LSE-дегі соңғы сауда сессиясына жасаған шолуында жазылған.

«Баға белгіленімі түзету толқынын аяқтауы әбден мүмкін. Өйткені акциялары өте көп сатылды. Дегенмен индекстегі бағалы қағаздардың қалған көпшілігі төмендегенін байқатты», – деп жазады сарапшылары.

Сарапшылары былтыр SPO-сы өткен компанияның акциялары 27 пайыз қымбаттайды деп болжам жасаған еді. Алайда компания акцияларыны...

Тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан әскерінің әлеуметтік жағдайы нашарлап кеткен. Бұл жайлы Қорғаныс министрінің бірінші орынбасары – Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастығы Сұлтан Қамалетдинов айтты.

«Тәуелсіздік алған сәттен бастап бүгінгі күнге дейін әскери қызметшілер мен олардың отбасы мүшелерінің әлеуметтік жағдайы тұтастай нашарлап кетті. Өйткені армияны әлеуметтік қамтамасыз ету мәселесі бірқатар өзгерістерге ұшырады»,– деді ол.

Айтуынша қолданыстағы 2012 жылғы 16 ақпандағы Заң 1993 жылғы 20 қаңтардағы «Әскери қызметшілер мен олардың отбасы мүшелерінің мәртебесі мен әлеуметтік қорғау туралы» Заңымен салыстырғанда нашарлап кеткен. Заңнамалық актілерге өзгеріс еніп, әскерилер көптеген артықшылықтар мен жеңілдіктерден, төлемдерден айырылған. Бұл...

Darlean – бизнесті автоматтандыру мен басқаруға арналған қазақстандық жаңа ERP-жүйесі. Ол негізінен шағын, орта және ірі бизнеске арналған.

Отандық флагманды нарыққа DAR компаниялар тобы ұсынып отыр. Компанияның негізін қалаушы Әлидар Өтемұратовтың айтуынша, Darlean нарыққа шығарылғанша, мұндай цифрлы технологияларды тек ірі бизнестер ғана қолдана алатын.

Аталған жүйенің ерекшелігі сол – компаниялар мен басшыларға уақытын 50%-ға дейін үнемдеуге мүмкіндік береді. Мұны компанияның custdev зерттеулері растайды.

Darlean көмегімен үлкен мекемелер қолданатын технологияларды шағын және орта бизнеске де ыңғайланған.

«Бұл қазақстандық компаниялардың топтық құрылымының ерекшелігін ескеріп, қазақстандық кәсіпкерлердің қажеттілігі негізінде жасалған ERP-жүйе. Платформаны үлкен масштабта іске қосып жатырмыз және қазақстандықтар...

Ұлттық экономика министрі Әлібек Қуантыров коммуналдық қызмет тарифтері қалай қымбаттайтынын, қымбаттауға не себеп екен айтты.

«Коммуналдық тарифтердің түзетілуі жыл сайын күтіледі. Себебі тарифтік бағдарлама жеті жылға есептелген. Егер барлығын 2-3 жылда жаңарту керек болса, онда коммуналдық тарифте айтарлықтай өсер еді. Ал бұл бірте-бірте өзгертіліп жатыр. Халық та, бизнестің де бой үйретуі үшін жасалуда. Сонымен қатар тарифтің өсуі инфляцияға да сәйкес болуы керек», – деді ұлттық экономика министрі.

Мұның барлығы сайып келгенде, көшеде атқарылатын жұмыстар. Яғни тозығы жеткен сумен қамту, су тарту сияқты жұмыстар – маусымдық болғандықтан, қыста жүргізу қиын.

Оның айтуынша, тұрғын үй коммуналдық шаруашылығыны...

Қаржы министрлігімен қатар Ұлттық банк Ұлттық қор қаржысына «ҚазМұнайГаз» ҰК акцияларын сатып ала алатын болады. Ондағы мақсат – республикалық бюджетті қаржыландыру. Сатып алынған акциялар сосын «Самұрық-Қазына» әл-ауқат қорының басқаруына беріледі. Акцияларды сатып алу шартын Ұлттық банк айқындайды.

Қаржы министрлігі әзірлеген, Үкімет басшысы Әлихан Смайылов қол қойған қаулы «Ашық НҚА» порталында жарияланған. Құжат 6 ақпанға дейін ашық талқыда болады. Министрлік осы құжат негізінде «Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын сенімгерлік басқару туралы шартқа» өзгеріс енгізген Үкімет қаулысын тағы да өзгертпек.

«Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөніндегі кеңестің ұсынымдарын ескере отырып, кейіннен Банк айқындайтын шарттарда Банктің Ұлтты...

Алматыда жер теліміне сұраныс күрт артқаны байқалады. Сарапшылар бұл уақытша дүрлігу екенін айтады.

22 қаңтардан 23 қаңтарға қараған түні Алматыдан 264 шақырым жердегі Қырғызстан шекарасында жер сілкініп, оның толқыны Алматыға жетті. 5 баллға дейінгі жерасты дүмпулерінен кейін көпқабатты үй тұрғындарының мазасы қашты.

Сейсмологиялық байқау және зерттеулер Ұлттық ғылыми орталығының мәліметтері бойынша, 2024 жылдың 23 қаңтары мен 26 қаңтары аралығында Қазақстан бойынша 1800-ден астам әлсіз афтершок тіркелді, олардың 11-і 2 балл шамасында Алматы қаласында сезілді.

Сейсмологтардың айтуынша, бұл 23 қаңтарда болған жер сілкінісінен кейінгі қалыпты жағдай.

«Афтершоктар әлі күнге дейін жалғасуда, бұл процесстің қанша уақытқа созылатынын...

752 запастағы офицер 24 айға әскери қызметке шақырылады. Осыған сәйкес премьер-министр Әлихан Смайыловтың қаулысы жарияланды.

«Әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы» Қазақстан
Республикасы Заңының 32-бабына сәйкес, Қазақстан Республикасының Қарулы күштеріне – 600, ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметіне – 80, ҚР Ішкі істер министрлігі Ұлттық Ұланға – 42, ҚР Төтенше жағдайлар қызметіне – 30 офицер шақыртылған.

«Осы қаулыға қосымшаға сәйкес санда офицерлер құрамының
лауазымдарында әскери қызмет өткеру үшін әскери қызметке жарамды және оны
өткермеген запастағы офицерлер заңнамада белгіленген тәртіппен 2024 жылы
жиырма төрт ай мерзімге әскери қызметке шақырылсын», – делінген құжатта.

Бұл қаулы...

ЕО елдері Ресейдің бұғатталған активтерінен түсетін пайданы бөлек тіркеуге келісті.

Еуроодақ елшілері Еуропалық комиссия бекіткен директиваны алдын-ала мақұлдаған. Оған сәйкес Ресейдің Белгияда бұғатталған активтерін Euroclear халықаралық депозитарийінде қайта инвестициялалаудан түсетін пайда бөлек тіркеледі. Ресей активтері 260 миллиард еуроның 191 миллиарды Бельгияда орналасқан.

Келісім бойынша Еуропалық Одақ елдері бұл активтерден түсетін таза пайданы Украинаны қолдауға жұмсау туралы шешім қабылдағанша, Euroclear компаниясы акционерлерге дивиденд төлемейді. Ол үшін ЕО-ға мүше мемлекеттер де депозитарийдің заңдық және әкімшілік шығындарын жабуға қажетті соманы анықтауы керек. Бұл ұсыныс болашақтағы табыстарға қатысты болып отыр.

Жалпы Еурокомиссия директивасына сәйкес Ресей активтерінен түсетін пайда толық тәркілеуге жатпайды...

Ұлттық экономика министрі Әлібек Қуантыров кәсіпкерлердің қолма-қол ақша талап етіп, халықтың қағаз теңгеге көшуі уақытша нәрсе деп пайымдайды. Оның ел экономикасына кері әсері бола қоймайды.

Үкімет отырысынан кейін, журналистер министрден «жыл басынан халықтың қолма қол ақшаға көшуі экономикаға кері әсер етіп жатқан жоқ па», – деп сұрады.

«Бұл – жағдайды толық түсінбегеннен туындаған уақытша дүрбелең. Ашық жұмыс істегенді қалаймыз. Осы жерде ең маңыздысы – кәсіпкерлердің заңды түрде жұмыс істеу керегін түсінуі. Қазақстан финтех саласын цирфландыру тұрғысынан көп елдерден оқ бойы озық тұр. Осы тренд сақталады. Бұл уақытша нәрсе, ел бой үйреткен соң, бәр...

Қазақстандағы барлық су қоймасын жөндеу мен қайта жаңғыртуға шамамен 2-3 трлн теңге қажет. Бұл туралы Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов Үкімет отырысынан кейін болған брифингте мәлім етті.

Брифинг барысында журналист министрге:«Бүгінгі ұсынылған тұжырымдамаға сәйкес, Қазақстандағы көптеген су қоймасы 30 тіпті 50 жыл бойы жөндеу мен қайта құрылымдау көрместен пайдаланылып келеді. Астанадағы су шаруашылығы объектілерінің тозуы 60 пайыздан артық. Қазақстандағы барлық су қоймасын жөндеу мен қайта жаңғыртуға қанша қаражат керек?», – деген сұрақ қойды.

«Министрлік су шаруашылығы объектілері мен су қоймаларына инвентаризация жүргізді. Республика бойынша 4 мыңнан астам су қоймасы бар. Тұжырымдаманы іске асыру үшін...

Өңдеу өнеркәсібімен айналысатын кәсіпкерлер 3 жыл салықтан босатылады. Бұл жайлы үкімет отырысында премьер-министр Әлихан Смайылов айтты.

Үкімет басшысы алда орта бизнестің экономикадағы үлесін арттыру мақсаты тұрғанын атап өтті. Сол межеге жету үшін бизнестің дамуына жағдайда жасалуы керектігіне тоқталды. Әсіресе, өңдеу өнеркәсібіндегі жаңа жобаларға серпін беру маңыздылығына тоқталды.

«Өңдеу өнеркәсібіндегі  жаңа жобаларға серпін беру үшін нормаларды пысықтауды жеделдетіп, кейбір салықтардан 3 жыл босата тұру қажет. Салықтардың санын 20%-ға, ал салық жөнінде есеп беру нысандарын 30%-ға қысқарту керек»,– деді премьер-министр.

Жиында Ұлттық экономика министрі Әлібек Қуантыров орта бизнестің ЖІӨ-дегі үлесі 36,5%-ға дейін өскені айтты.

Ұлттық экономика министрі Әлібек Қуантыров Қазақстанда базалық мөлшерлеме тағы төмендеуі керек екендігін атап өтті.

«Менің пікірімше, базалық мөлшерлеме бірте-бірте төмендеуі керек. Ұлттық банктің негізгі міндеті инфляция деңгейін тұрақты ұстап отыру. Алайда Ұлттық банк Үкіметпен бірге экономикалық даму мәселесін де қарастыруы қажет»,– деді Қуантыров.

Министрдің айтуынша, Үкіметтің ұстанымы базалық мөлшерлемені төмендету болып отыр.

«Сол себепті қазіргі таңда инфляция деңгейі 9,8% төмен болып қалды. Осыған байланысты кезеңімен базалық мөлшерлемені түсіру керек. Экономикаға несие беру неғұрлым өсу керек. Тек қана бюджеттен субсидиялау мүмкін емес, өйткені бюджет шектеулі. Сондықтан жеке банктерден қаражат тарту қажет»,– деді министр.

Ұлттық экономика министрі Әлібек Қуантыров зейнетақы қорынан инфраструктуралық жобаларға бөлінген қаржыны сенімді «инвестициялық салым» деп атады.

«Зейнетақы қорынан бөлінген қаржыға «Бәйтерек» холдингінің облигациялары сатылып алынды. Себебі БЖЗҚ-дағы зейнетақы ақшасы айналымда болуы керек. Ол қаржы сенімді қаржылық инструменттерге салынуға тиіс. Бұл («Бәйтерек» облигацияларын сатып алу – ред.) сенімді инвестициялық салым»,– деді министр.

Бұған қоса, Қуантыров зейнетақы қорынан қаржы бөлу инфрастуктуралық жобаларға көмектесетінін атап өтті.

«Қаржы (БЖЗҚ-дан бөлінген қаржы – ред.)  жолаушылар және жүк тасымалы вагондарын алуға жұмсалады. Елдегі вагондар 50-80% ескірген. Вагондарды отандық компаниялар жасайтындықтан, бұл ақша Қазақстан экономикасында қалады»,– деді Қуантыров.

Air Astana алдағы IPO аясында 141 миллион қарапайым акциясын шығарады. Бұл қазір биржада орналастырылған акция санынан (17 мың) 8 294 есе көп.

29 қаңтар күні Қазақстан қор биржасында «Эйр Астана» АҚ (AIRA) қарапайым акцияларының жария ұсынысы ашылды. Ол 8 ақпанға дейін жалғасады. Жария ұсыныс барысында 141 млн акция шығарылмақ.

Эмитенттің қарапайым акциялары бойынша болжамды баға аралығы – бір қарапайым акция үшін 2,13 доллардан 2,75 долларға дейін белгіленген.

«Акцияға ұсыныстың соңғы бағасы көрсетілген баға диапазонында болады. KASE-де акцияларды сатып алуға инвесторлардың өтінімдері теңгемен берілуге тиіс»,– делінген биржа хабарламасында.

Акция бағасы...

Үкімет отырысында су ресурстарын басқару жүйесін дамыту мәселесі қаралды. Премьер-министр Әлихан Смайылов тамшылап суару технологиялары қымбат екенін айтып, жауапты министрліктерге бұл технологияны елде өндіру тетіктерін табуды тапсырды.

Үкімет басшысы жалпы елімізде 312 мың гектарда тамшылатып суару жүйесін қолдану жоспарланғанын атап өтті. Ал қазір оның жалпы аумағы небары 84 мың гектарды ғана құрайды. Бұл технологияларды пайдалануға олардың құнының қымбаттығы кедергі екенін атап өткен Смайылов мұндай құрылғыларды елде өндіру мәселесін қозғады.

«Технологиялар құны қымбат. Оған диқандардың көпшілігінің шамасы жетпейді. Сондықтан оларды өзімізде шығаруды қолға алу керек. Мұндай жобалар қазірдің өзінде талқылануда. Оларды іске асыруымыз қажет. Жалпы...

Алматы облысы Ұйғыр аудандық орталық ауруханасының есепшісі мемлекеттік сатып алуға қатысқан кәсіпкерлердің 90 млн теңге қаражатын иемденгені үшін 7 жылға сотталды.

Қаражатты кәсіпкерлер аурухананың банктік шотына шарттардың орындалуына кепілдік түрінде енгізген. Аурухана есепшісі Д. есімді азаматша бұл қаражатты өз шотына аударып алған.

«Тексеру шеңберінде Алматы облысының прокуратурасы тағы 50 млн теңгеге бұзушылықтарды анықтады. Бұл қаржы 25 кәсіпкерге қайтарылуы қажет. Прокуратураның қадағалау актісімен ақшалай қаражаттың бір бөлігі бизнес субъектілеріне қайтарылды»,– делінген облыстық прокуратура хабарламасында.

Айта кетейік, мемлекеттік сатып алуға қатысқан компаниялар міндеттемені толық орындағанша мәміле толық құнының 3% мемлекеттік орган шотына аударады. Міндеттеме орындалғаннан кейін, ол қаражатты қайтарып алады. 

Мемлекеттік сатып алу шарттарына өзгеріс енгізілетіні туралы 2023 жылы қараша...