Жаңалықтар

Қазақстанда сайлау немесе референдум жақындағанда «доллар қымбаттай ма?» деген сұрақ жиі айтылады. Бірақ 2015 жылдан бергі дерекке қарасақ, USD/KZT әр науқан алдында бір бағытта қозғалған жоқ: кейде доллар өсті, кейде керісінше арзандады.

Kursiv Media Ұлттық банк, ОСК және KASE деректеріне сүйеніп, президент сайлауы, парламент сайлауы және референдумдар алдындағы 1 айда теңге қалай өзгергенін салыстырды.

Сайлау алдында доллар арзандай ма?

Қазақстанда саяси науқандар жақындағанда валюта нарығына қатысты болжам көбейеді. Әсіресе доллар бағамы өседі деген пікір жиі айтылады. Алайда соңғы жылдардағы дерек мұндай тұрақты заңдылықты көрсетпейді.

2015 жылғы президент сайлауы алдында доллар бар болғаны 0,16% қымбаттаған. 2016 жылғы парламент сайлауы алдында...

Қазақстандықтар балықты бұрынғыдан көбірек тұтынуда. Бүгінде жан басына шаққандағы тұтыну көлемі 7 келіге дейін ұлғайды. Ал балық өнімдері нарығы бір жыл ішінде 13%-ға артты. Бұл туралы Балық шаруашылығы комитетінің төрағасы Серік Сермағамбетов Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте мәлімдеді.

Оның айтуынша, 2025 жылдың қорытындысы бойынша балық өнімдері нарығының жалпы көлемі 106,5 мың тоннаны құрады.

«Оның ішінде 49,6 мың тонна балық ауланды, 23 мың тонна тауарлық балық өсірілді. Экспорт көлемі 21 мың тоннаны, импорт көлемі 55 мың тоннаны құрады», – деді комитет төрағасы.

Оның айтуынша, атқарылған жұмыстардың нәтижесінде халықтың балық тұтыну деңгейі де артқан.

Қазақстанда орман қоры мен ұлттық парктерді цифрландыру жобасы басталды. «Таза Қазақстан» экологиялық бастамасы аясында «Жасыл даму» АҚ жобаға 16,9 млрд теңгеден астам қаржы бөлген.

Жоба Экология және табиғи ресурстар министрлігінің қолдауымен жүзеге асып жатыр. Оның аясында еліміздің бірнеше өңіріне өртті ерте анықтайтын заманауи ЕАЖ-1 жүйесінің 14 кешені жеткізілді.

Бірінші тоқсанның қорытындысы бойынша шағын бизнеске берілген несие көлемі 14,1%-ға өсіп, 2 триллион теңгеге жетті. Бұл туралы Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының Талдау орталығы хабарлады.

Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығы 2026 жылдың бірінші тоқсанындағы шағын кәсіпкерлікті несиелеу нарығына шолу жасады. Оған сәйкес, шағын бизнестің банктерден несие алуға деген ынтасы әлі де жоғары, бірақ өсім қарқыны айтарлықтай баяулаған.

Мәселен, биыл несие алуға түскен өтінімдер саны өткен жылмен салыстырғанда небәрі 3,2%-ға ғана өскен (912,2 мың өтінім). Өткен жылғы көрсеткіш 12,5% болған еді. Өсімнің мұндай баяу болуына төмендегі жағдайлар әсер еткен:

Қазақстан Ұлттық банкі Ұлттық қор активтерімен жасалатын операцияларды «айналау» тетігі ішкі нарықта сатылатын валюта көлеміне әсер етпейді деп тұжырымдайды. Kursiv.Media сауалына берген жауабында реттеуші бұл жаңалықтың тек операцияларды жүргізу тәртібіне ғана қатысты екенін түсіндірді.

Бұған дейін Ұлттық банк 2026 жылдың маусым айынан бастап Ұлттық қорға қатысты операцияларды «айналау» жаңа механизмін қолдана бастағанын хабарлаған болатын. Сол кезде реттеуші қордан 460 миллион доллар сатып алған, оны жыл соңына дейін валюта нарығында біркелкі сатуды жоспарлап отыр.

Ұлттық банк түсіндіруінше, Ұлттық қордан бөлінетін трансферттер республикалық бюджеттің тапшылығын жабуға бағытталады. Бұрын қаражат қажеттілігіне қарай аударылатын, ал Ұлттық қордың валюталық активтері нарықта теңгемен...

1969 жылы Алматы облысындағы Есік қорғанынан табылған Алтын адамның жынысына қатысты маңызды ғылыми мәлімет жарық көрді. Мәселе осы уақытқа дейін ғалымдар арасында қызу пікірталас туғызып келді.

Ауқымды зерттеу

«Ежелгі ДНҚ сараптамасы темір дәуірінде Еуразия даласын мекендеген көшпенділер арасында ақсүйек әулетінің билік құрғанын дәлелдейді» деп аталатын ғылыми зерттеу Science Advances журналында жарияланды. Зерттеуге барлығы 26 ғалым қатысса, халықаралық топты үйлестірген әрі жетекшілік еткен Техас университетінің доценті Айнаш Шілдебаева.

Ғалымдар тобы темір дәуіріндегі скиф тайпаларының генетикасын зерттеген. Мамандар 85 адамның геномына сараптама жасаған. Олар Есік, Үржар, Ақбейіт, Нүркен, Шілікті, Бақбұлақ, Берел, Серекті және Көктөбек қорғандарынан алынған. Геномдардың ішінде Есік...

Жамбыл облысының Мойынқұм аудандық соты қорғау нұсқамасын бұзған ер адамды 10 тәулікке әкімшілік қамауға алды.

Сот мәліметінше, 2026 жылдың маусым айында әйел адам полицияға хабарласып, заңды жұбайы үйіне келіп, бірнеше рет қоңырау шалып, мазасын алғанын айтқан. Осылайша ер адам тұрмыстық зорлық-зомбылықтан кейін өзіне шығарылған қорғау нұсқамасының талаптарын бұзған.

Сот отырысында құқық бұзушы кінәсін толық мойындап, жасаған әрекетіне өкініш білдірген. Бұл жеңілдететін мән-жай ретінде ескерілген. Ауырлататын мән-жайлар анықталмаған.

Сот оны Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 461-бабы 1-бөлігі бойынша кінәлі деп танып, 10 тәулікке әкімшілік қамау жазасын тағайындады. Қаулы заңды күшіне енді.

Сот қорғау нұсқамасының талаптарын бұзу заңмен жауапкершілікке әкелетінін еске...

Өзбекстанның UzAuto Motors компаниясы жергілікті нарыққа арналған толық жетекті Chevrolet Suburban жол талғамайтын көлігін таныстырды. Көлік әзірге тек High Country деп аталатын бір ғана жинақтамада ұсынылады. Бағасы шамамен 1,5 млрд сум (58 млн теңге) деп белгіленген..

Chevrolet Suburban High Country 420 ат күшіне дейін қуат өндіретін 6,2 литрлік атмосфералық V8 бензин қозғалтқышымен жабдықталған. Қозғалтқыш 10 сатылы автоматты беріліс қорабымен және толық жетекті жүйемен жұмыс істейді.

Жол талғамайтын көлік бейімделетін пневматикалық аспамен жабдықталған. Сонымен қатар автомобильде ESC, TCS, EBD қауіпсіздік жүйелері, жаяу жүргіншілерді анықтау, автоматты тежеу, жолақта ұстап тұру және көрінбейтін аймақтарды бақылау жүйелері қарастырылған.

UzAuto Motors мәліметінше, Chevrolet...

Telegram негізін қалаушы Павел Дуровты Парижге сотқа шақырып, алты сағат сұрақтың астына алды. Бұл туралы іске қатысы бар дереккөздеріне сілтеме жасаған AFP агенттігі жазады.

«Екі жыл өткеннен кейін де Павел Дуровқа тағылған айыпты растайтын нақты дәделдер жоқ», – деді Дуровтың қорғаушылары сұрақ-жауап біткеннен кейін.

Дереккөздің сөзінше, 2024 жылы Дуровқа айып тағылғаннан кейін Telegram иесін осымен төртінші рет сұрақ-жауапқа шақырып отыр.

Le Figaro жазуынша, Франция соты Дуровты Telegram-ды қылмыстық істерді пайдалануға еш кедергі келтірмеді деп айыптап отыр. Әсіресе, контентті сүзгіден өткізбеген, тергеумен қажетті деңгейде серіктес болмады деген күдік бар.

Telegram басшысы Павел Дуров...

Әнші Меруерт Түсіпбаева 13 жасында суға кетіп, өлім аузында жатып, құдайға тіл қатқанын айтып берді.

Айтуынша, сол оқиғадан кейін суға түсуден қатты қорқып қалған. Енді ғана бұл қорқынышын жеңуге ұмтылып жатыр.

«Достар! Қандай қорқыныштарыңыз бар? Жеңдіңіздер ме? Мен 13 жасымда көлге батып, судың астында жатып, су астындағы шөптердің арасында сасық суды әбден жұтып, тұншығып жатып: «О, құдай! Мені неге сонша ерте әкетіп барасың? Сонда менің әнші боламын деген арманым қайда?» – деген ой келген…  40 жыл өткенде, алдыма мақсат қойып, қорқынышымды жеңдім», – деп жазды әнші.

Меруерт Түсіпбаева қазір фобиядан арылу үшін төртінші рет бассейнге...

Бейбітшілік сыйлығының иегері, «Новая газета» басылымының экс-редакторы Дмитрий Муратов Владимир Путин мен Владимир Зеленскийге арнап үндеу жасады. Оған тағы 44 Нобель сыйлығының иегері қол қойған.

Қол қойғандар арасында Нобель сыйлығының химия саласы бойынша 13 лауреаты, физикадан 14, физиология мен медицинадан 7, әдебиеттен үш және экономикадан тағы бір иегері бар.

Одан бөлек үндеудің астына мыңдаған адам қол қойған.

«Құрметті президент мырзалар! Ресей-Украина майданындағы ұшқышсыз ұшу аппараттары қолданатын ұрыс қимылдарының сипаты ондаған жаралы сарбазды ұрыс даласынан эвакуациялауға мүмкіндік бермей отыр. Оларды құтқару жөніндегі Женева келісімдері сақталмай жатыр. Эвакуациялық топ жаралылар мен қаза тапқандарды алып шығуға...

Синоптиктер 9 шілдеге арналған ауа райы болжамын жариялады. Оған сәйкес елдің батысында, шығысында, оңтүстік-шығысының таулы аймақтарында найзағай ойнап, жаңбыр жауады, елдің батысында нөсер жаңбыр, кей жерлерде бұршақ жаууы мүмкін.

Республика бойынша желдің күшеюі, батыста және шығыста дауыл соғуы болжанады. Түнде және таңертең республиканың солтүстігінде тұман түседі.

Күндіз Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Қостанай, Солтүстік Қазақстан, Алматы, Жетісу, Ұлытау облыстарында және Абай облысының оңтүстігінде 35-38 градус қатты ыстық, Жамбыл, Маңғыстау облыстарында 38-42 градус, Түркістан, Қызылорда облыстарында 40-42 градусқа дейін аптап ыстық болады.

Күндіз Ақтөбе облысының оңтүстік-шығысында, Қостанай облысының оңтүстігінде, Ұлытау облысының батысы мен оңтүстігінде 40-41 градус аптап ыстық болады.

Түркістан облысында, Атырау облысыны...

Қайрат Нұртастың әйелі, танымал актриса Жұлдыз Әдікәрімова қызы Сезім шетелден қандай сыйлық әкелгенін көрсетті.

Ол – қуыршақтар. Актриса ойыншықтарды көріп, балаша қуанды.

«Мамасының тұла бойы тұңғышы келді. Сезеканың маған әкелген сыйлығы. Мен қуыршақты өте қатты жақсы көремін. Оны менің қыздарым біледі. Анда-санда қуыршақ ойнайтыным бар енді», – деді Жұлдыз Әбдікәрімова.

Сезім анасына қыз балалар қатты ұнататын «Мұзды өлке» мультфиьміндегі кейіпкерлердің қуыршағын тарту еткен. Актрисаға сыйлық қатты ұнады. Ол дереу қуыршақтарымен ойнап кетті.

Оларды қыздарының есімімен атай бастады. Мәселен, Эльза қуыршағы – Сезім,  Анна – Алау, аққала – Рабия Сұлтан.

Мұның алдында Жұлдыз Әбдікәрімова айнадағы бейнесімен сөйлесетінін, бейнен...

24 жастағы ресейлік модель Анастасия Костромитина күтпеген жерден танымал болды. Модель өзінің instagram парақшасында норвег футболшысы Эрлинг Холандқа ұқсайтын суреттерін салып желі қолданушыларын таңғалдырды.

Жақында ғана Әлем чемпионатының 1/8 финалында Бразилия құрамасына екі гол соғып, командасына жеңіс сыйлаған Холанд туралы әңгіме одан сайын қыза түскен еді. Осындай сәтте жарияланған Анастасияның видеосы 100 миллионнан астам қаралым жинап үлгерді. Желі қолданушылары пікірлер бөлімінде модель қыздың шынымен де норвегиялық шабуылшыдан айнымай қалғанын жарыса жазып, қызу талқылап жатыр.

Жыл басынан бері Қазақстан шекарасынан жанар-жағармайды заңсыз алып шықпақ болған 195 шетел азаматы, 60 Қазақстан азаматы жауапкершілікке тартылды. Бұл туралы ІІМ баспасөз қызметі хабарлады.

Ішкі істер министрлігі заңсыз жанармай тасымалымен күресіп жатыр. Көлігіне қосымша бакты заңсыз орнатып алып, бензин немесе дизельді шекара асырмақ болғандарды анықтау ісі жалғасады.

Бақылауды қамтамасыз ету мақсатында Мемлекеттік шекарадағы автомобиль өткізу пункттерінің маңында 59 полиция бекеті жұмыс істеп тұр. Онда полиция қызметкерлері мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп мемлекеттік шекараны кесіп өтетін көлік құралдарын тексеріп тұрады.

«Жыл басынан бері қосымша отын бактары заңсыз қайта жабдықталған көлік құралдарын пайдалану бойынша 255 құқы...

Forbes тізіміне кіретін Александр Клебанов пен Сергей Канға тиесілі «Павлодарэнерго» компаниясының директоры былтыр 87 млн теңге алған. Бұл туралы Қазақстан қор биржасындағы хабарламада жазылады.

«ПАВЛОДАРЭНЕРГО» АҚ атқарушы органы мүшелерінің 2025 жылғы сыйақысының жалпы мөлшері 86 937 949,14 (сексен алты миллион тоғыз жүз отыз жеті мың тоғыз жүз қырық тоғыз) теңге 14 тиынды құрады. Атқарушы орган мүшелерінің пайдасына жасалған барлық төлемдердің жалпы мөлшері туралы мәліметтерге жалпы жалақы мөлшері мен ақшалай нысандағы бонустардың (сыйлықақылардың) барлық түрі туралы мәліметтер кіреді», – делінген хабарламада.

«Павлодарэнерго» – Павлодар аймағын электор энергиясымен қамтамасыз етіп отырған кәсіпорын. Оны бірнеше жылдан бері Олег Шемель басқарып...

«Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясының локомотивтер паркі Alstom және CRRC компаниялары шығарған 50 жаңа локомотивпен толықты. Жаңа локомотивтер бес теміржол депосына жеткізілді.

Жаңа локомотивтер қай деполарға жіберілді

Ең көп локомотив Қандыағаш пен Жем деполарына жеткізілді. Әрқайсысына 17 локомотивтен берілген.

Бұдан бөлек:

ҚТЖ мәліметінше, 2026 жылдың басынан бері компанияға 134 жаңа тартушы жылжымалы құрам жеткізілген. Олардың қатарында Wabtec және CRRC компаниялары шығарған магистральдық тепловоздар, Alstom компаниясының электровоздары, сондай-ақ CRRC компаниясының маневрлік тепловоздары бар.

Қазір жаңа техникалар Астана, Қызылорда, Қарағанды, Атырау, Маңғыстау, Павлодар...

Астанада Сығанақ көшесінің бір бөлігі сегіз күнге кезең-кезеңімен жабылады. Бұл туралы қала әкімдігі хабарлады.

«9-16 шілде аралығында Сығанақ көшесінің Қабанбай батыр даңғылынан Арыс көпіріне (М-3) дейінгі учаскесінде жол жабынының үстіңгі қабатын төсеу жұмыстары жүргізіледі. Аталған учаске кезең-кезеңімен жабылатын болады», – делінген хабарламада.

Әкімдік мәліметінше, жөндеу жұмыстары кезінде көлік қозғалысы жолдың бір жағымен екі бағытта ұйымдастырылады. Осыған байланысты жүргізушілер мен жаяу жүргіншілерге жолға шығар алдында бағытын алдын ала жоспарлап, жол қозғалысындағы уақытша өзгерістерді ескеру ұсынылады.

Осыған дейін Астана әкімдігі сол жағалаудағы төрт көшеде көлік қозғалысына уақытша шектеу енгізілетінін хабарлаған болатын. .

Қырғызстан 1,7 тонна қауынды Қазақстанға кері қайтарды. Ресми себеп –  фитосанитарлық сертификаты болмауы.

24.kg ақпаратына қарағанда, Қырғызстанның Өсімдіктерді химияландыру, қорғау және карантин департаментінің Шу-Бішкек басқармасы «Шалдовар» өткізу бекеті маңындағы бақылау бекетінде Қазақстаннан жеткізілген қауын партиясын кіргізбеген.

Ведомствоның мәліметінше, тексеру кезінде карантиндік фитосанитарлық талаптардың бұзылғаны анықталған.

Атап айтқанда, өнім партиясына фитосанитарлық сертификат қоса ұсынылмаған.

Осыған байланысты жүк Қазақстандағы жөнелтушіге кері қайтарылды.

Айта кететін жайт, Түрікстан облысы Жетісай ауданында диқандар егіс алқабынан 65 тонна қауын жинап алған-ды. 

Әлемдегі ең бай адамдардың көбі АҚШ-та тұрады. Олар технологиялар мен жасанды интеллектінің қарқынды дамуының арқасында дәулеттерін арттырған.

Әлемде миллиардерлер саны артты

Тарихта алғаш рет миллиардерлер саны 3300 адамнан асты. Швейцариялық UBS қаржы холдингінің есебіне сәйкес, олардың көпшілігінің капиталы 50 миллиард доллардан аспайды. Қалғандарының дәулеті 100 миллиард долларлық межеден жоғары.

Швейцариялық UBS қаржы холдингінің есептемесіне сәйкес, соңғы бір жылда әлемдегі миллиардерлер саны 13%-ға өскен. Жер шарындағы ең дәулетті адамдардың көбі АҚШ-та тұрады. Сондай-ақ үздік үштікке Қытай мен Үндістан кіреді. Бестікті Германия мен Ресей түйіндеп тұр. Rейбір елдерде миллиардерлер саны, керісінше, азайған. Олардың қатарында Сауд Арабиясы мен Таиланд бар.

Әлемдег...

Бүгін Иран халқы 37 жыл билікте болған аятолла Әли Хаменеиді жер қойнына тапсырады. Жерлеу рәсімі Мешхед қаласында өтуі керек.

Кейбір жергілікті БАҚ 9 шілдеде таңертең басталуы керек болған жерлеу рәсімі кешкі уақытқа ауысуы мүмкін деп жазды. Көрші Иракта аятолламен қоштасу рәсімдері әлі аяқталмағандықтан осындай шешім қабылданған. Наджаф және Кербела қалаларындағы салтанатты қоштасу рәсімдері әлі жалғасып жатқан көрінеді. Соған орай аятоллла денесі салынған табытты Мешхедке жеткізу кері шегерілген. Бірақ бұл ақпаратты Иран үкіметі, өзге де ықпалды БАҚ растаған жоқ.

Әли Хаменеимен қоштасу рәсімдері 4 шілдеде басталған. Қайтыс болғанына 120 күннен асқан діни көсеммен қоштасу Иран мен АҚШ арасындағы...

Қазақстандағы ірі университеттер тек білім беріп қана қоймай, бюджетке төлейтін салық көлемі бойынша да үлкен ойыншыға айналып отыр. 2025 жылы ең көп салық төлеген ЖОО тізімінде ұлттық университеттер, медициналық оқу орындары және жеке университеттер қатар көрінді. Ашық дереккөздердегі БИН мен Мемлекеттік кірістер комитетінің (МКК) мәліметтері негізінде Kursiv Media арнайы рейтинг жасады. Рейтингте топ-50 ЖОО көрсетілген.

Ең ірі салық төлеген университеттер

2025 жылы салық төлемі бойынша бірінші орында Назарбаев Университеті тұр. Ашық дереккөздерде оның 2025 жылғы салық аударымы 7,9 млрд теңгеден асқаны көрсетілген. Бұл көрсеткіш оны елдегі басқа жоғары оқу орындарынан айқын алға шығарады.

Екінші орында – Әл-Фараби атындағы Қаза...

Halyk Bank «SHANYRAQ» атты жаңа тұрғын үй жинақ бағдарламасын іске қосты. Енді банк клиенттері 3 жыл ақша жинап, жылдық мөлшерлемесі 5%-дан басталатын ипотека ала алады. Бұл бағдарлама еліміздегі тұрғын үй құрылыс жинақ үлгісіне ұқсас болғанымен, өзіндік ерекшеліктері мен маңызды шарттары бар.

Жинақтау кезеңі және депозит шарттары

Бағдарлама бойынша несие алу үшін ең алдымен жинақтау кезеңінен өту қажет. Тұтынушы Halyk SuperApp мобильді қосымшасы арқылы онлайн түрде теңгемен «SHANYRAQ» депозитін аша алады.

Сыйақы мөлшерлемесін есептеуді бастау үшін алғашқы жарна ретінде небәрі 5 000 теңге жеткілікті. Депозитті ашқаннан кейін оны мерзім бойы ешқандай шектеусіз толықтырып отыруға рұқсат...

Жамбыл облысында Есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл басқармасының қызметкерлеріне қатысты қылмыстық іс тергеліп жатыр.

Halyqstan ақпаратына қарағанда, биыл ақпан айында полиция капитандары Г.М. мен А.Е. Тараздағы ойын клубтарының бірінің маңында Өзбекстан азаматы Х.Д.-ны ұстаған. Тергеу нұсқасына сәйкес, кейін олар шетелдіктің қалтасына есірткі салып, оны жауапкершілікке тартпау үшін 1,5 млн теңге талап еткен көрінеді.

Тергеу мәліметінше, ер адам ақша беруден бас тартқан. Осыдан кейін полицейлер оған есірткінің қай жерде жатқанын көрсетіп, жедел-тергеу тобы келгенге дейін оны есірткі таратқанын мойындауға мәжбүрлеген.

Алғашында Х.Д.-ға қатысты есірткіні заңсыз өткізу фактісі бойынша қылмыстық іс тіркелген. Кейін тексеру барысында полицейлердің әрекеттері де күмән тудырған.

Жақында...