Жаңалықтар

Бір тәулік ішінде Қостанай облысының Денисов ауданында бірнеше өрт оқиғасы тіркелді, деп хабарлайды Kursiv.Media.

ТЖМ ақпараты бойынша, 8 қыркүйекте Гришенка және Қараоба ауылдарының маңында құрғақ шөп өртенген.

«Өртті сөндіруге 70-тен астам адам мен 15 бірлік техника, сондай-ақ ТЖМ-нің ұшқышсыз ұшу аппараты, жергілікті атқарушы органдардың, «Ауыл құтқарушылары» ерікті өртке қарсы құрылымдарының күштері және «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ-ның өрт сөндіру пойызы жұмылдырылды», – делінген хабарламада.

Антоновка ауылында құрғақ шөп өртеніп, өрт үш жеке тұрғын үй ауласындағы шаруашылық құрылыстарға және екі тұрғын үйдің шатыр астындағы үй-жайларына ішінара тарады. Өрт 200 шаршы метр аумақта сөндірілді. Зардап...

АҚШ президенті Дональд Трамп Ақ үйдегі жақын төрт көмекшісіне ақшалай сыйлық жасаған. Бұл туралы Kursiv.Media The Washington Post-қа сілтеме жасап хабарлайды.

Ақ үйдегі әкімшілік қызметкерлерінің жыл сайынғы қаржылық есебіне сәйкес, Трамптың атқарушы көмекшісі Натали Харпқа 45 мың доллар сыйға берілген. Америкалық БАҚ мәліметінше, Харп президент сапары кезінде үнемі бірге жүреді. Тіпті Трампқа қажет болған жағдайда газеттердегі мақалалар мен әлеуметтік желідегі жазбаларды бірден басып шығарып бере алады.

Президенттің коммуникациялар жөніндегі кеңесшісі Марго Мартин мен Доғал кеңсенің (Oval Office) жұмысын қамтамасыз ету жөніндегі директордың орынбасары Чемберлен Харрис те 45 мың доллардан алған.

Ал Трамптың алғашқы президенттік мерзімінен бері жақын серіктерінің бірі саналатын Уолт Наутаға 20 мың доллар берілген. Қазір ол Доғал кеңсенің жұмысын...

Алматы әкімдігі Қайрат Сатыбалдыдан қайтқан DoubleTree by Hilton қонақүйін сатылымға шығарды. Бұл лотқа ең бірінші болып BES.media басылымы назар аударған.

Қонақүй кешені 12,7 млрд теңгеге бағаланып отыр. Электронды сауда-саттық 25 қыркүйек күні өтпек. Саудаға қатысуға үміткерлер 1,9 млрд теңге кепіл жарнасын төлеуге тиіс.

Нысан қазір «Алматы қаласы мемлекеттік мүлік және жекешелендіру департаментінің» иелігінде. Аукцион баға көтеру тәсілімен өткізіледі.

Жалпы аумағы 16 196,4 шаршы метрді құрайтын кешен Алматының орталығында бос тұр. Қонақүйді Қайрат Сатыбалды 2023 жылы мемлекетке сыйға тартқан. Сол күні жылжымайтын мүлік департаментінің балансына өтті. Саудаға қонақүй кешенінің ғимараты шығарылған. Ал орналасқан жері ортақ пайдаланылатын мүлік...

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев «Самұрық-Қазына» қорының қызметі, негізгі өндірістік және қаржылық көрсеткіштердің орындалуы және ірі инфрақұрылымдық жобалардың жүзеге асырылуы туралы есепті тыңдады.

Нұрлан Жақыпов 2026 жылы қордың 3,2 триллион теңгенің инвестициялық жобаларын түйіндеуді жоспарлап отырғанын айтты.

«Соның ішінде Мойынты – Қызылжар, Дарбаза – Мақтаарал теміржол желілерін салу, Алтынкөл – Жетіген, Бейнеу – Маңғыстау теміржол учаскелерін жаңғырту, Қашаған кен орнындағы газ өңдеу зауытының құрылысы, Алматы екінші жылу электр орталығын жаңғырту, Түркістан облысында бу-газ қондырғысын және гибридті электр станциясын салу жобасы бар», делінген хабарламада.

Сонымен қатар, Астанадағы деректерді өңдеу орталығының құрылысы мен Каспий теңізінің табанына...

Шығыс Қазақстан облысының Ұлан ауданында ветеринариямен айналысатын «Ұлан-Вет» мемлекеттік коммуналдық кәсіпорны 11,3 млн теңге бюджет қаражатын заңсыз жұмсағаны анықталды, деп хабарлайды Kursiv Media.  

Кәсіпорын еңбек және бюджет заңнамасын, бухгалтерлік есеп пен еңбек қауіпсіздігі талаптарын бұзған.

Атап айтқанда, қызметкерлерге жалақыны заңсыз есептеп, негізсіз сыйақылар берген. Сонымен қатар іс жүзінде болмаған іссапарларға шығындар рәсімделген. Жануарларды аулау, вакцинациялау бағдарламасын іске асыру кезінде де заң бұзылған.

Облыстық прокуратура қызметкерлердің қауіпсіздігіне қатысты да кемшіліктерді анықтаған. Кейбір мамандар жеке қорғаныс құралдарымен қамтамасыз етілмеген, ал қауіпсіздік бойынша міндетті оқудан өтпеген адамдар жұмысқа орналасқан.

Тексеру қорытындысы бойынша бес лауазымды тұлға тәртіптік жауапкершілікке, ал екі басшы әкімшілік жауапкершілікке тартылды.

Қазір мемлекетке келтірілген шығынның 5,5 млн теңгесі өтелді...

Қазақстанда жұмысынан айырылуына байланысты әлеуметтік төлемнің мерзімі қысқарады. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, өзгеріс 1 қазаннан бастап пилоттық режимде енгізіледі.

Қазір міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысқан және тиісті талаптарға сай азаматтарға бұл төлем бір айдан алты айға дейін тағайындалады. Төлем мерзімі адамның әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысу өтіліне байланысты.

Ал 2026 жылғы 1 қазаннан бастап төлемнің ең ұзақ мерзімі үш аймен шектеледі.

Әлеуметтік төлемнің мөлшері азаматтың орташа айлық табысына және міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысу өтіліне байланысты есептеледі. Қазір төлем соңғы 24 айда әлеуметтік аударымдар жүргізілген орташа айлық табыстың 45%-ын құрайды.

Алайда 2026 жылғы 1 қазаннан бастап

7-10 қазан аралығында Алматыда мәнерлеп сырғанаудан халықаралық «Денис Тен мемориалы» атты турнир өтеді. Бұл туралы ҰОК-қа сілтеме жасаған Kursiv.Media хабарлайды.

Жарысқа әлемнің 25 елінен шамамен 150 спортшы қатысады. Олар ерлер және әйелдер арасындағы жекелей сырғанаудан, жұптық сырғанаудан және мұздағы биден бақ сынайды. Халықаралық турнир Halyk Arena кешенінде өтеді.

Шара қазақстандық мәнерлеп сырғанаушы, 2014 жылғы Сочи қысқы Олимпиадасының қола жүлдегері Денис Теннің құрметіне ұйымдастырылмақшы.

Денис Тен мемориалы – Қазақстанда жыл сайын өтетін мәнерлеп сырғанаудан халықаралық жарыс. Турнирді Қазақстанның Ұлттық конькишілер федерациясы мен Денис Тен қоры ұйымдастырады. Алғашқы турнир 2019 жылы өтті. 2021 жылдан бастап жарыс «Челленджер» сериясының (ISU Challenger Series) құрамына кіреді.

Айта кетейік, 2025 жылғы турнирде ерлер арасындағы жекелей сында Михаил...

Бүгін, 9 қыркүйекте Қазақстанның бірінші, әлемнің екінші ракеткасы Елена Рыбакина АҚШ ашық чемпионатының (US Open-2026) ширек финалында қытайлық теннисші Чжэн Циньвэньмен шеберлік байқасады, деп хабарлайды Kursiv.Media.

Бұл кездесудің маңызы өте жоғары. Егер Рыбакина жеңіске жететін болса, белорусьтік Арина Соболенконың турнирдегі нәтижелеріне қарамастан, әлемнің 1-ші ракеткасы атанады.

Матчтың өтетін уақыты мен трансляциясы

Кездесу Қазақстан уақытымен сағат 20:30 басталады. Аталмыш ойынды Кинопоиск платформасы арқылы немесе VK әлеуметтік желідегі Теннис парақшасынан көруге болады.

Қос теннисшінің финалға дейінгі жолы

Елена Рыбакина турнир барысында сенімді ойын көрсетіп келеді. Ол алғашқы айналымдарда Тея Фродин (585-орын), Джессика Бусас Манейро...

Құрылтай қатарына өткен саяси партияларға алдағы үш жылда жалпы есебі 56 млрд теңгеге жуық қаржы бөлу жоспарланып отыр, деп хабарлайды Kursiv.Media.

Қаржы министрлігі жариялаған азаматтық бюджет жобасына сәйкес, 2027 жылы саяси партияларға 17,9 млрд теңге бөлінуі мүмкін. Ал 2028 және 2029 жылдары 18,95 млрд теңгені құрайды.

Жалпы үш жылда саяси партияларды қаржыландыруға кететін қаржы 56 млрд теңгеге жуықтайды.

Қазіргі кезде Құрылтай құрамында 5 партиядан өткен 145 депутат бар. Алғашқы сессиясы 28 тамызда өтті.

Құрылтай сайлауына кейін де саяси партияларды қаржыландыру тәртібі өзгеріссіз сақталады. Қаржы министрлігінің Kursiv.Media сауалына берген...

Қытайлық Li Auto компаниясы жаңа флагмандық i9 электрлі кроссоверін таныстырмақ. Алты орындық модель 120 кВт·сағ аккумулятормен, қос электр қозғалтқышымен және орындықтары бір-біріне қарай бұрыла алатын ерекше салонымен ерекшеленеді.

Алты орындық флагман

Li i9 моделінің тұсаукесері 16 қыркүйекте өтеді. Ол Mega Home минивэнінен кейінгі Home сериясындағы екінші модель болады. Сондай-ақ жаңа көлік Lixiang қатарындағы флагмандық электрлі SUV орнын алады.

i9 өлшемдері: ұзындығы – 5225 мм, ені – 1970 мм, биіктігі – 1752 мм. Ал дөңгелек базасының ұзындығы 3168 мм-ге жетеді. Салонда үш қатар және 2+2+2 үлгісі бойынша орналасқан алты орын бар.

Компания көліктің көлеміне ғана емес, салондағы жайлылыққа...

Қазақстанда қаржы ұйымдарына 8 айда 465 млн теңге айыппұл салынған. Бұл жайлы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мәдина Әбілқасымова Ақордада президент Қасым-Жомарт Тоқаевпен кездесуде айтты, деп хабарлайды Kursiv Media.  

Әбілқасымова Президентке қаржы нарығын реттеу мен дамытудың биылғы 8 айдағы нәтижелері және алдағы кезеңге арналған міндеттер туралы есеп берді. Оның айтуынша, банктер туралы жаңа заңды іске асыру аясында заңға тәуелді актілер базасы толығымен жаңарған, 80 нормативтік-құқықтық акті қабылданған.

Мәдина Әбілқасымованың айтуынша, қазір банктердің жалпы активтері 75,6 трлн теңгеге жеткен. Жыл басынан бері қаржы ұйымдарына 279 тексеру жүргізіліп, 190 қадағалау шарасы қолданылған. Нәтижесінде оларға жалпы 465 млн теңге айыппұл салынған.

Қазақстандықтардың бөліп төлеу мен BNPL (Buy Now, Pay Later – қазір ал да, кейін төле) арқылы алған қарызы несие тарихында көрсетіле бастауы мүмкін, деп хабарлайды Kursiv.Media.

Ұлттық банк бөліп төлеу мен BNPL нарығына талдау жасап, дискуссиялық құжат дайындаған.

Соған сәйкес, Ұлттық банк пен ҚНРДА қаржылық емес ұйымдар беретін мұндай қарызды ашық көрсетуді ұсынып отыр. Бұл «жасырын қарыз жүгін» шектеп, банктерге клиенттің нақты төлем қабілетін дәл бағалауға мүмкіндік бермек.

Қазіргі кезде қаржылық емес ұйымдар ұсынатын бөліп төлеу немесе BNPL қарыздар көбіне азаматтардың несие тарихына түспейді. Соның салдарынан банктер мен микроқаржы ұйымдары (МҚҰ) жаңа заем...

Kursiv Media елдегі қой, сиыр және тауық еттерінің өңірлердегі бағасын анықтап көрді. 2026 жылдың тамызындағы дерек бойынша әсіресе қой мен жылқы етінде айырмашылық анық байқалады.

Ет қай қалаларда қымбат?

Жалпы көрініске қарағанда, ірі қалаларда ет бағасы қымбатырақ. Мәселен, Алматыда сиыр еті қымбаттау болса, Астанада қой етінің бағасы басқа қалалардан жоғары тұр.

Статистика бюросының мәліметінше жылқы етінде Петропавл ерекшеленеді. Ал тауық еті Шымкентте салыстырмалы түрде қымбат.

Бірақ «ірі қалада бәрі қымбат» деген бір ғана заңдылық жоқ. Кей өнім түрлері бойынша облыс орталықтарындағы баға Алматы немесе Астанадан да жоғары болуы мүмкін.

Қай өңірлерде арзанырақ?

Бағасы...

Дүниежүзілік көшпенділер ойындарында көкпардан Қазақстан ұлттық құрамасының капитаны Құрманбек Тұрғанбекке туған жерінде ерекше құрмет көрсетілді. Жамбыл облысы, Сарысу ауданына қарасты Тоғызтарау ауылының мәрт азаматтары намысты қолдан бермеген ұлына сәйгүлік мінгізіп, иығына шапан жапты, деп хабарлайды Kursiv.Media.

Финалдағы ерлік пен намыс тартысы

Қырғызстан құрамасына қарсы өткен көкпардың тартысты әрі ауыр финалында Құрманбек Тұрғанбек аттан құлап, аттың тұяғы басына тиіп, ауыр жарақат алды. Алайда құрама капитаны әрі команда көшбасшысы ретінде алаңнан кетуді намыс көріп, ауырып тұрғанына қарамастан ойынды соңына дейін жалғастырды.

Оның бұл жанкештілігіне бүкіл ел сүйісінді.

Үндістанның International Tractors Limited компаниясы Қазақстанда трактор құрастырмақшы. Ченнай қаласында өткен Қазақстан-Үндістан сауда және инвестициялар жөніндегі бизнес-форумда құны 122 млн доллар болатын келісімге қол қойылды. Сауда министрлігіне сілтеме жасаған Kursiv Media осылай деп хабарлайды.

Келісім «SPBKM» ЖШС мен International Tractors Limited компаниясы арасында жасалды. Оған сәйкес үнді компаниясы Қазақстанға тракторлар мен ауыл шаруашылығы техникаларын жеткізіп, оларды құрастырып, кейін өндірісті біртіндеп жергіліктендіру жоспарланып отыр. Сонымен қатар техниканы тарату және оған сервистік қызмет көрсету де қарастырылған.

Форумда өңірлер арасындағы байланысты дамытуға да көңіл бөлінді. Ақмола, Атырау, Маңғыстау және Түркістан облыстары, сондай-ақ Шымкент қаласының өкілдері өз өңірлеріндегі экспорт пен инвестицияға арналған...

Ислам революциясы сақшылар корпусының әскери-теңіз күштері Ормұз бұғазының кіреберісінде АҚШ Қарулы күштеріне тиесілі суасты дронын басып алды, деп хабарлайды Kursiv.Media.  

IRIB News басылымы хабарлағандай, Anduril Industries компаниясы әзірлеген Dive-LD суасты аппараты АҚШ әскери-теңіз күштерінің қару-жарағына 2025 жылы қабылданған және су астында жұмыс істеуге арналған жаңа технологиялармен жабдықталған.

Иран әскері аппаратты басып алу үшін күрделі барлау және арнайы операция жүргізген.

Бұған дейін  олар АҚШ-тың тағы бір ұшқышсыз суүсті аппаратына шабуыл жасағанын хабарлаған. 

Тағы да оқыңыз: Ормұз бұғазында тағы екі танкер шабуылға ұшырады

Бүгін, 9 қыркүйекте Премьер-лиганың кейінге шегерілген 21-тур матчы аясында алматылық «Қайрат» өз алаңында астаналық «Жеңісті» қабылдайды, деп хабарлайды Kursiv.Media.

Ойын сағат 19:00-де басталады. Алматының Орталық стадионында өтетін кездесуді SPORT+ телеарнасынан, сондай-ақ KFF League Youtube арнасында тікелей эфирде көрсетеді.

Командалардың турнирлік кестедегі жағдайы

Алматылық клуб қазіргі уақытта турнирлік кестенің 2-орнында келе жатыр. Қоржынында 37 ұпай бар «Қайрат» көш басындағы Шымкенттің «Ордабасы» клубынан небәрі 1 ұпайға қалып келеді. Бұл матчта жеңіске жеткен жағдайда алматылықтар ұпай саны бойынша қарсыластарын басып озып, ҚПЛ кестесінде бірінші орынға шығады.

Ал елордалық команда 29 ұпаймен турнирлік кестенің 9-шы сатысына жайғасқан. Дегенмен астаналық ұжым соңғы турларда тұрақты...

ADCB Kazakhstan басшысы Фарух Аль Марзуки алдағы бір жарым жылда қазақстандық жобаларды қаржыландыру көлемін қазіргі 2,5 трлн теңгеден 3 есеге ұлғайтуға ниетті. Бұл туралы Үкіметтің баспасөз қызметі хабарлады.

Соңғы 20 жылда Қазақстанға әмірліктен түскен инвестициялар көлемі 7 млрд доллардан асты, оның шамамен 3 млрд доллары соңғы 2,5 жылда түсті.

ADCB Group-тың БАӘ және Таяу Шығыстың басқа елдерінен инвесторлар тарту жөніндегі жұмысқа қатысуы Қазақстандағы жобаларды сырттан қаржыландыру көздерін кеңейтуге және әртараптандыруға мүмкіндік береді.

Өз кезегінде Фарух Аль Марзуки Қазақстанмен энергетикалық, теміржол инфрақұрылымы жобаларын қаржыландыру, мұнай химиясы, көлік және логистика салаларындағы уағдаластықтарды жүзеге асыру саласындағы ынтымақтастықтың жемісті екенін атап өтті.

Алматы әкімдігі Төле би көшесінің оңтүстігінде, Момышұлы көшесінің шығысындағы аялдама кешенін бұзып жатыр. Нысан заңсыз салынған деп хабарлайды Kursiv Media әкімдікке сілтеме жасап.

Қалалық жоспарлау және урбанистика басқармасының мәліметінше, нысанды бөлшектеу сот шешімін орындау мақсатында жүргізіліп жатыр. 2022 жылғы 19 шілдеде рұқсат құжаттары жоқ деген себеппен ведомство аялдама кешенін бұзу туралы сотқа жүгінген. Іс бірнеше жылға созылған.

Сот Алматыдағы нысанды бұзу туралы шешім шығарған. Кейін бұл шешімді Алматы қалалық соты да өзгеріссіз қалдырды. Осыдан кейін нысанды бұзу туралы құжаттар Әділет департаментіне жіберілді.

Қазір сот орындаушыларының қатысуымен аялдама кешенін бұзу жұмыстары жүргізіліп жатыр. Бұл аялдама кешені тұрғындарға жақсы таныс...

Қарағанды облысында «Евразия Инвест LTD» компаниясы жалпы құны 54 млрд теңгеден асатын 11 инвестициялық жобаны жүзеге асырып жатыр. Жобалар аясында 345 жаңа жұмыс орнын ашу жоспарланған, деп хабарлайды Kursiv.Media.  

Компания жобаларды өз қаражаты есебінен іске асырып жатыр. Оның иелігінде шамамен 56 мың гектар жер бар, оның 10 мың гектары суармалы алқап.

Қазірдің өзінде жалпы құны 15,9 млрд теңге болатын 5 жоба іске қосылған. Олардың қатарында элеватор, көкөніс қоймасы, 1200 басқа арналған сүт фермасы және 1100 гектар жерді қамтитын суару жүйесі бар.

Жобалардың бірі – Осакаров ауданындағы Родниковское ауылында орналасқан элеватор. Оның бір уақытта 35 мың тоннаға дейін астық сақтайтын мүмкіндігі бар. Кәсіпорында астықты қабылдау, тазалау, сақтау және жөнелту процестері автоматтандырылған.

Қазір...

Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (OECD) PISA 2025 нәтижесін жариялады. Kursiv Media PISA 2025 нәтижесін талдап көрді.

Биылғы зерттеуге 91 ел мен экономикадан 15 жастағы 760 мыңнан астам оқушы қатысты. Қазақстанда тесті 643 мектептің 22 680 оқушысы тапсырды. Бұл елдегі 15 жастағы оқушылардың шамамен 95%-ын қамтитын іріктеме, деп көрсетілген OECD есебінде.

PISA мектеп бағдарламасын қаншалықты жаттағанын ғана тексермейді. Зерттеу оқушының алған білімін күнделікті өмірде қолдана алуын, ақпаратты талдауын, мәселені шешуін және сыни ойлауын бағалайды.

Қазақстанның нәтижесі қандай?

PISA 2025 қорытындысында Қазақстанның ең жоғары көрсеткіші жаратылыстанудан болды – 420 балл. Математикадан орташа нәтиже 414 балл, ал оқу...

Қазақстанның алтын-валюта қоры тамыз айында 12 пайызға өсіп, 68,6 млрд долларға жетті, деп хабалайды Kursiv.Media.

Ұлттық банктің ресми дерегіне сәйкес, бір айда елдің алтын-валюта қоры 61,3 млрд доллардан 68,6 млрд долларға жеткен. Жыл басынан бергі сегіз айда 8,6 млрд долларға өскен. Соның ішінде 14,8 млрд доллары еркін айналымдағы валюта болса, қалғаны – таза алтын.

Ал Ұлттық қор активтері қазір 68,2 млрд долларды құрайды. Бір айда қор активтері 66,1 млрд доллардан 68,2 млрд долларға жеткен. Ал жыл басынан бері 6,8 млрд долларға көбейді.

Ұлттық қор активтерін қоса алғанда, Қазақстанның халықаралық валюта қоры 136,8 млрд долларға...

Денсаулық сақтау министрлігі фастфуд пен тәтті сусындар жарнамасын шектеу бойынша заңнамалық ұсыныстар әзірледі. Бұл туралы Kursiv.Media хабарлайды.

Министрлік келтірген зерттеу деректеріне сәйкес, 6-9 жастағы балалардың 23%-ында артық дене салмағы бар, ал 6%-ы семіздікке шалдыққан. Жасөспірімдердің 17,5%-ы энергетикалық сусындарды апта сайын тұтынады.

Енді ведомство фастфуд жарнамасын шектеуді ұсынып отыр.

«Министрлік құрамында тұз, қант, қаныққан және трансмайлар мөлшері жоғары тамақ өнімдерінің жарнамасын теле- және радиоарналарда, әлеуметтік желілерде, сыртқы жарнама құралдарында шектеу бойынша заңнамаға өзгерістер енгізу жөнінде ұсыныстар әзірледі. Аталған ұсыныстарды іске асыру мақсатында осы шектеулердің реттеушілік әсерін талдауды әзірлеу жұмыстары басталды», – деді Медициналық көмекті ұйымдастыру департаментінің директоры...

Темекі шегетін әйелдерде бедеулік қаупі шылым шекпейтіндерге қарағанда 40 пайызға жоғары болып шықты.  

БҰҰ ақпаратына қарағанда, бұл Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) жаңа жарияланымында көрсетілген, деп хабарлайды Kursiv.Media.

Ұйым жүктілікті жоспарлап жүрген адамдарға темекіден бас тартуға кеңес береді. ДДҰ мәліметінше, темекіні тастаған әйелдерде бедеулік қаупі темекі шегуді жалғастырғандарға қарағанда 25 пайызға төмен.

Бедеулік деп контрацепция қолданбай, тұрақты жыныстық қатынасқа қарамастан, 12 ай ішінде жүкті болмауды айтады. Қазір әлемдегі әрбір алтыншы адам осы мәселеге тап болып отыр.

Темекі шегу тек әйелдердің емес, ерлердің де репродуктивтік денсаулығына кері әсер етеді. 60 мыңнан астам ер адам қатысқан 44 зерттеуд...