Жаңалықтар

Орталық Азияның сусыз сахараға айналу қаупі бар. 2050 жылға қарай Орталық Азия мұздықтарының 50%-ы жойылады.

Ғалымдардың есебінше, 2100 жылға қарай қазіргі көлемнің тек 20–30%-ы ғана сақталады.

Мұздықтар жылдам ери бастайды

Kun ақпаратына қарағанда, бұл болжамдар 16–17 қыркүйекте өткен климат өзгеруіне қатысты ғылыми конференцияда айтылды.

Өзбек ғалымдарының ескертуінше, 2040 жылға қарай аймақтағы мұздықтары жылдам ери бастайды. Бұл – болашақта Орталық Азияның сусыз өңірге айналуы ғажап емес деген сөз.

Не құтқарады?

Гидрометеорология ғылыми-зерттеу институтының директоры Дониёр Тургуновтың пікірінше, соңғы 10 жылда мұздықтардың қатты еріп жатқаны байқалып отыр. Егер үрдіс жалғасса, 2050 жылға қарай Орталық Азия мұздықтарының шамамен...

2025 жылдың қаңтар–тамыз айларында республикалық бюджет кірісі 13,77 трлн теңгені құрады. Бұл жылдық жоспардан 6,5%-ға кем. Үкіметтің жоспары бойынша 8 айда бюлжетке 14,7 трлн теңге қаржы түсуі тиіс еді.

Қаржы министрлігінің дерегіне сүйенсек, бюджет жоспары 93,5%-ға орындалған. Мемлекет қазынасына 8 айда түскен ақшаның 9,01 трлн теңгесі салық түсімдері. Салыққа қатысты жоспар 96,6% орындалған.

Сонымен қатар осы кезеңде салықтық емес түсімдер жоспардан артық түскен. Нақтырақ айтқанда, жоспар 141,4%-ға орындалып, бюджетке 530,23 млрд теңге түсті.

8 айда Ұлтттық қордан республикалық бюджетке трансферт ретінде 3,8 трлн теңге аударылған. Бұл қаржының 2 трлн теңгесі кепілдік берілген трансферт болса, қалғаны нысаналы қаржы.

АҚШ президенті Дональд Трамп биыл жазда Тайваньға құны 400 млн доллар болатын қару-жарақ жеткізу жоспарын мақұлдамаған. Бұл жайлы дереккөздеріне сілтеме жасаған The Washington Post жазады.

Басылым дерегінше, Трамп бұл шешімді Қытай басшысы Си Цзиньпинмен сауда келісімі мен ықтимал саммит өткізу жөнінде келіссөз жүргізу үшін қабылдаған.

«Көмек пакеті бойынша әлі түпкілікті шешім қабылданған жоқ», – деп мәлімдеді Ақ үйдің ресми өкілі.

Дереккөздердің сөзінше, ұсынылған әскери көмек көлемі бұрынғыдан әлдеқайда қауіпті болар еді. Себебі оның құрамында оқ-дәрілер мен автономды дрондар да бар.

The Washington Post атап өтуінше, Трамп әкімшілігі соңғы уақытта Қытайға қатысты АҚШ ұстанымын...

Азаматтарға екі жұмыста бірдей істеуге рұқсат па? Бұл сұраққа Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жауап берді.

Министрлік мәліметінше, ҚР Еңбек кодексіне сәйкес, қазақстандықтардың бір уақытта бірнеше жұмыс орнында жұмыс істеуіне тыйым салынбайды. Дегенмен, екі жұмыста істеуге қатысты қойылатын талаптар мен шектеулер бар. Оған сәйкес екі жерде қызмет ететін адам негізгі жұмыста – 8 сағат, қосымша жұмыста 4 сағаттан артық жұмыс істемеуі керек. Яғни жұмысшының жалпы бір тәуліктегі еңбек уақыты 12 сағаттан аспауы тиіс.

Екі жұмыста істейтін азаматтарға қандай талаптар қойылады?

Екі жерде қатар жұмыс істейтін азаматтар Еңбек кодексінің 32-бабының 4-тармағындағы норманы орындауы қажет. Екінш...

Алматылық кондитер Нұршат Ақбергенова блогер Аселина Батырдың үстінен жазған талап арызы бойынша сотқа қатыспады. Азаматтық іс бойынша алдын ала тыңдау 19 қыркүйекте өтуге тиіс еді. Алайда талап арыз беруші сот отырысына қатыспай, отырысты кейінге қалдыруға өтінішхат жолдаған.

Азаматтық істі қараған судья тараптардың пікірін тыңдап, өтінішті қабылдады. Осылайша сот отырысы 30 қыркүйекте өтетін болды.

Бұған дейін құрақ көрпе тігуші кәсіпкер, блогер Аселина Батыр мен кондитер Нұршат Ақбергенова арасында дау туды. Аселина 6 қабаттан тұратын торттың бағасын 300 мың теңгеге бағалаған. Кондитер толық ақысын яғни 600 мың теңгені төлеуді талап етіп, салған ақшасын кері қайтарып жіберген.

18 қыркүйектен бастап Wildberries жаңа сатушыларға арналған тіркеу жарнасын 30 мың рубльден 5 мың рубльге дейін қысқартты. Бұл өзгеріс электронды саудадағы жаңа бизнеске тезірек бастау алып, дамуына көмектесуді көздейді деп хабарлады компаниядан.

Жаңа сатушылар тіркелген кезде WB Серіктестер порталында 5 мың рубль немесе 32 650 теңге жарна төлейді. Бұрын бұл сома 173 641 теңге болатын. Ең бастысы, төленген қаражат сатушының жарнама кабинетіндегі балансқа аударылады да, оны тауарларын жарнамалауға пайдалануға болады.

Компания алдағы жоғары маусымға дайындық аясында логистикалық жүйесін де күшейтіп жатыр. Жазда қоймалардың өткізу қабілеті 50%-ға артты.

Сонымен қатар, Wildberries серіктестер үшін арнайы жеңілдік енгізді: жыл соңына дейін...

Соңғы бір жылда қазақстандықтардың несие жүктемесі айтарлықтай артты: халыққа берілген қарыз 5,3 трлн теңгеге немесе 24,7%-ға көбейді. Пайызы қымбат болса да, халық кредитке көлік, үй, тұрмыстық техника алуын тоқтатқан емес. Бұл ретте экономист Руслан Сұлтановтың айтуынша, бұл құбылыс – халық табысының инфляцияға ілесе алмай келе жатқанының көрінісі.

Банктердің жиынтық пассивтері де өсіп, 47,7 трлн теңгеге жетті, бұл өткен жылмен салыстырғанда 16%-ға көп. Негізгі өсім ішкі активтердің есебінен қамтамасыз етілген. Үй шаруашылықтарының қарызға деген сұранысы бір жыл ішінде төрттен бір есе ұлғайса, бизнеске берілген қарыздар небәрі 1,8 трлн теңгеге немесе 16%-ға артты.

Депозиттер көлемі де рекорд деңгейге жетіп...

Қазақстанда көлік импортына қатысты сұрақтар әрдайым өзекті. Соңғы жылдары автонарық айтарлықтай өзгерді: электромобильдерге қызығушылық артты, дәстүрлі жанармаймен жүретін көліктерді импорттаға қатысты шектеулер енгізілді, утиль алымы мен салықтар жиі талқыланды. 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап кедендік рәсімдеу талаптары өзгере ме деген мәселе бүгінгі таңда автодилерлердің де, қарапайым азаматтардың да басты назарында.

Электромобильдер: «нөлдік баждың» болашағы

Қазақстан үкіметі 2022 жылдан бастап электромобильдерді елге әкелуді ынталандыру үшін кедендік баж салығын алып тастаған болатын. Бұл жеңілдік 2025 жылдың соңына дейін жарамды. Оның арқасында қазақстандық нарыққа қытайлық BYD, Chery, ресейлік Evolute, сондай-ақ әлемдік алпауыттар – Tesla, Hyundai, Kia секілді брендтердің электр үлгілері келе...

Бас прокурор Берік Асылов қылмыстық қауіп-қатерлер және қоғамдық қауіпсіздіктің тәуекелдерін болжау орталығының жұмысы туралы жазба жариялады.

Айтуынша, орталық жасанды интеллект элементтерін қолдана отырып, цифрлық жобаларды іске асыруға кіріскен.

«е-Өтініш» жүйесіндегі жолданымдарды талдайды, қылмыстылықты болжайды, Қазақстанға таралуына жол бермеу үшін әлемдік қылмыстық қауіп-қатерлерді бақылайды. Жуырда дәл осы орталық автокөлік иелеріне бағытталған ауқымды фишингтік шабуыл туралы алдын ала ескерту жасады», – деп жазды Асылов.

Қаскүнемдер жол жүрiсi қағидаларын бұзғаны туралы «қаулы» тіркелген және «айыппұл төлеу» сілтемесі бар хаттарды таратып жатыр. Оған өту қаражаттың ұрлануына және құрылғылардың зақымдалуына әкеледі. Алғашқы шабуылдар АҚШ пен РФ-да тіркелген.

Төтенше жағдайлар министрлігі 19-20 қыркүйек күндеріне дауылды ескерту жариялады. «Қазгидромет» РМК мәліметі бойынша елдің бірқатар өңірінде найзағай ойнап, қатты жел тұрып, тұман түседі.

«Алдағы үш тәулікте елдің басым бөлігінде ауа райын атмосфералық фронттар айқындайды. Оларға байланысты жекелеген өңірлерде жаңбыр жауып, найзағай ойнайды, жел күшейеді, бұршақ пен дауыл соғуы ықтимал. 20 қыркүйекке қараған түні Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы таулы аймақтарда жаңбыр мен қар түріндегі жауын-шашын күтіледі. Республиканың көптеген өңірлерінде түнгі және таңғы сағаттарда тұман болжанады», – деп хабарлайды «Қазгидромет».

Бұршақ жауып, дауыл тұрады

19 қыркүйек күні Павлодар, Қарағанды, Ұлытау облыстарында қатты жаңбыр жауып, арты бұршаққа ұласады...

Түркия үкіметі «Ұлттық технологиялық серпіліс» бағдарламасы аясында өз ядролық реакторларын жасауға кіріскенін жариялады. Бұл бастаманы елдің өнеркәсіп және технология министрі Мехмет Фатих Каджыр мәлімдеді.

Министрдің айтуынша, жобаның басты мақсаты – стратегиялық маңызды салаларды (жасанды интеллект, қорғаныс өнеркәсібі, химия және металлургия) тұрақты, көміртексіз және үздіксіз энергиямен қамтамасыз ету. Өз ядролық технологияларын дамыту Түркияға энергетикалық тәуелсіздікті нығайтуға және технологиялық дербестігін арттыруға мүмкіндік береді.

«Біз ядролық энергетикада өз жолымызды саламыз. Бұл тек энергия мәселесі емес, бұл – тәуелсіздік, технологиялық қуат және тұрақты даму мәселесі», – деді Каджыр.

Бағдарлама аясында зерттеу орталықтары ашылады, мамандар дайындалады, өндірістік база дамиды және...

2025 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша екінші деңгейлі банктердің таза пайдасы 1,86 трлн теңгені құрады. Ұлттық банк статистикасына сай, бір айда банктердің таза пайдасы 1,64 трлн теңгеден 1,86 трлн теңгеге жеткен.

Ал 2024 жылдың тамыз айымпен салыстырғанда 14,8%-ға артық. Бұл жалпы сектордың алған пайдасы, әр банктің таза табысына қатысты мәлімет ай соңында жарияланады.

Активтер мен міндеттемелер

Банк секторының жалпы активтері 66,6 трлн теңгеге жетті. Ал міндеттемелер көлемі 56,9 трлн теңгені құрады. Ал капиталы 9,5 трлн теңгеден 9,8 трлн теңгеге жеткен.

Қазіргі кезде Қазақстанда банктер туралы жаңа заң жазылып жатыр. Ол жыл соңына дейін қабылдануы тиіс...

Гүлзира Айдарбекова кенже келіні Индира Мауленнің  анасына керемет тәрбие бергені үшін рахмет айтты. Оның пысықтығына сүйсінді.

Индира Маулен – танымал әнші Қайрат Нұртастың кенже інісі Занғар Нұртастың жары. Енесі оған ұдайы ризашылығын білдіріп жүреді.

«Мамам тұрса, шай ішсін деген шығар»

«Жаным-ау, өзі асығып бара жатса да, таңғы астың бәрін дайындап кетіпті. Мұндай келінді қалай жақсы көрмейсің! Каша-машасы дайын. Тұшпарасын да әзірлеп қойыпты. Қолдың жұмыртқасын қайнатып, бауырсағы бар, самсасы бар, нанын жауып, бәрін дайындап кетіпті. Мама тұрса, шәй ішсін деген шығар. Осындай тәрбие берген анасына рахмет!», – деді Гүлзира Айдарбекова.

Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық филармониясы жаңа маусымын қазақ ретро музыкасының камералық «Ән – аманат» концертімен ашты. Кеште үш алып композитор Нұрғиса Тілендиев, Әбілахат Еспаев пен Шәмші Қалдаяқовтың туындылары шырқалды.

Концертте филармония солистері Мәдениет қайраткері Ержан Әлімбетов, «Ерен еңбегі үшін» медалінің иегері Мақпал Қазыбекқызы, Мәдениет саласының үздігі Гаухар Асылханқызы, Халықаралық байқаулардың лауреаттары Біржан Бәзілжан мен Жанқожа Аяпов өнер көрсетті.

Камералық концерт қазақ музыка өнерінің үш алыбы: Нұрғиса Тілендиев пен Әбілахат Еспаевтың 100, Шәмші Қалдаяқовтың 95 жылдығына арналған. Сондықтан осы композиторлардың туындылары орындап, шығармашылығына жеке тоқталып, әр туындының тарихы сөз болды.

Қостанай облысында полиция интернет-алаяқтарға көмектесіп жүрген 16 жасөспірімді ұстады. Бұл туралы Polisia.kz хабарлады.

Ұсталғандардың бірі Лисаков қаласының 18 жастағы тұрғыны, жаңа SIM-карталардың жеткізушісі болған. Кейін осы нөмірлер әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде жалған аккаунттар ашуға пайдаланылған.

«Тінту барысында оның үйінен 21 телефон, түрлі операторлардың 48 SIM-картасы және модем тәркіленді. Мұның бәрі қазақстандықтарды алдау үшін қылмыстық схемаларда қолданылған», – делінген ақпаратта.

Ал Алматы, Астана, Ақтөбе, Қостанай және Семей қалаларының тұрғындары зардап шеккен бес қылмыстық іс бойынша келтірілген шығын 80 миллион теңгеден асты. Азаматтар нөмірлердің жалған тұлғаларға тіркелгенін білмесе де, ақша аударып отырған.

Тергеу барысында полиция...

Әлемдік экономикалық дағдарыс келе жатыр. Ол 2008 жылғыдан да ауыр болуы ықтимал. Moody’s сарапшысы Марк Занди осындай болжам жасады.

Ол АҚШ экономикасының алдағы 12 айда рецессияға ұшырау ықтималдығын «жайсыз жоғары» деп атады.

Әлемдік экономикалық дағдарыс қаупі

Сарапшылар алдағы айларда әлемдік экономикалық дағдарыс басталуы мүмкін екенін ескертті. Бұл құбылыс кем дегенде 2008 жылғы деңгейде болуы ықтимал. Тіпті одан да ауыр болуы ғажап емес.

Негізгі себептері

Мамандар ықтимал дағдарыстың басты факторларын атап көрсетіп отыр. АҚШ-та тұрғын үй құрылысына берілген рұқсат саны күрт төмендеген. Орталық банктер мөлшерлемелерді көтеріп, бизнес несиелер азайған. АҚШ пен Қытай арасындағы сауда соғысы жүріп...

Түркияның алғашқы ұлттық электромобилі енді Еуроппаға экспортталмақ. TOGG (Türkiye’nin Otomobili Girişim Grubu) өзінің көптен күткен T10X моделін 2023 жылы нарыққа ресми түрде ұсынды. Бұл тек жаңа көліктің шығуы ғана емес, Анадолы елі үшін технологиялық тәуелсіздіктің символына айналған еді. TOGG-тың алғашқы партиясы 2023 жылдың көктемінде тұтынушыларға жеткізілген еді, ал қазір көліктердің саны ондаған мыңға жетіп отыр.

TOGG T10X қандай көлік?

T10X – заманауи талаптарға сай жасалған толық электрокроссовер. Көліктің екі түрлі аккумулятор нұсқасы бар: 52,4 кВт/сағ және 88,5 кВт/сағ. Батарея сыйымдылығына қарай жүріс қоры 314 шақырымнан 523 шақырымға дейін жетеді. Жылдам қуаттау мүмкіндігі де бар: небәрі 28 минутта...

Алматылық «Қайрат» клубының жас қақпашысы Шерхан Қалмұрза УЕФА Чемпиондар лигасындағы тарихи ойынымен көзге түсті.

Лиссабонда өткен «Спортингке» қарсы кездесудің 20-минутында төреші Александр Мрынскийдің Луис Суареске жасаған фолынан кейін қазақстандық клуб қақпасына пенальти белгіленді. Допты орындауға португалдықтардың жартылай қорғаушысы Мортен Хьёлманд келді. Алайда 18 жастағы Шерхан Қалмұрза тамаша қырағылық танытып, соққыны аяғымен қайтарды.

Осы сэйвтің арқасында Қалмұрза Лига чемпиондарында пенальти қайтарған ең жас қақпашылардың бірі атанды. Бұған дейінгі рекорд бельгиялық қақпашы Миле Свиларға тиесілі, 2017 жылы «Бенфика» сапында 18 жас 65 күнінде пенальтиді тоқтатқан еді.

Қорытынды есепте «Қайрат» 1:4 есебімен жеңілгенімен, Қалмұрзаның ерлігі жанкүйерлер есінде қалды.

Қасым-Жомарт Тоқаев Туризм және спорт министрі Ербол Мырзабосыновқа футбол клубтарын жекешелендіруді жеделдетуді тапсырды. Бұл туралы Ақорда хабарлады.

Сондай-ақ министрге вертикальді басқару жүйесін енгізуді жалғастыру қажет екенін айтты. Бұдан бөлек, туризм саласындағы заңнаманы одан әрі жетілдіру маңызды міндет ретінде аталды.

Ербол Мырзабосынов Тоқаевқа балалар мен жасөспірімдер спортын қолдау, халықаралық ынтымақтастықты арттыру, спортқа ғылыми тәсілдерді енгізу, бюджет қаражатын оңтайландыру және заңнамалық базаны жетілдіру жөнінде есеп берді.

Президент тапсырмасы бойынша Щучье-Бурабай курорттық аймағы мен Маңғыстауды дамытудың кешенді жоспары әзірленді. Алматы тау кластерін дамыту жоспары дайындалып жатыр. Сондай-ақ курортты өңірлерді өркендетуге арналған ведомствоаралық жол картасы әзірленді. Онда туристердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, санитарлы...

UEFA чемпиондар лигасы ресми аккаунты Дастан Сәтпаевтың фотосын жариялады.

«Satpayev ??», – деп жазылған фотоның сипаттамасында.

Дастан Сәтпаев – «Қайрат» футбол клубының және Қазақстан құрамасының шабуылшысы. Жас футболшы 18 жасқа толған соң Англияның «Челси» футбол клубына ауысады.

Президент жарлығымен Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі болып қайта құрылды. Бұл туралы Ақорда хабарлады.

Осылайша инновациялық қызмет саласындағы функциялар мен өкілет Ғылым және жоғары білім министрлігіне берілді.

Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі мен Ғылым және жоғары білім министрлігі берілетін функциялар мен өкілеттіктерге сәйкес Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің құқықтары мен міндеттерінің құқықтық мирасқоры болады.

Жарлыққа қол қойылған күннен бастап қолданысқа енгізіледі.

Президент Тоқаев Қазақстан халқына жолдауында жаңа министрлік құрылатынын мәлімдеді.

Алматылық кондитер Нұршат Ақбергенованың блогер Аселина Батырға қарсы ісі бойынша сот отырысы 19 қыркүйекте басталады.

Астана қаласының азаматтық істер жөніндегі ауданаралық сотының хабарлауынша, Ақбергенова қарызды өндіру, ар-намысын, қадір-қасиеті мен іскерлік беделін қорғау, сондай-ақ моральдық зиянды өтеу туралы талап арыз берген.

Сот 19 қыркүйекте сағат 11:00-да өтеді.

Бұған дейін құрақ көрпе тігуші кәсіпкер, блогер Аселина Батыр мен кондитер Нұршат Ақбергенова арасында дау туды. Аселина 6 қабаттан тұратын торттың бағасын 300 мың теңгеге бағалаған. Кондитер толық ақысын яғни 600 мың теңгені төлеуді талап етіп, салған ақшасын кері қайтарып жіберген.

Айта кетейік, Аселина Батыр алдын ала тыңдалымға қатыспаған.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев даңқты спортшы Геннадий Головкинге боксты Олимпиада ойындарының бағдарламасына қайтаруға атсалысқаны үшін ризашылығын білдірді. Бұл туралы Ақорда хабарлады.

«Әлемдік сайыста ел намысын қорғау – зор мәртебе әрі үлкен жауапкершілік. Сіздердің жеңістеріңіз жастардың спортқа деген құлшынысын арттырады. Спортшыларымыз ұлт саулығын жақсартуға үлес қосып жатыр деп айтуға болады. Чемпион болу – ел мерейін асыру деген сөз. Спортшылардың даңқы – барша халықтың даңқы. Олардың мәртебесі – бүкіл мемлекеттің мәртебесі. Сондықтан біз спортшыларымыздың әр жетістігін мақтан тұтуымыз керек. Бір ел болып, чемпиондарымызды ұлықтап, олардың еңбегін жоғары бағалап, қоғамда жан-жақты дәріптеуіміз қажет. Мұның бәрі спортты насихаттап, саламатты қоғам...

Қасым-Жомарт Тоқаев Ливерпуль қаласында өткен ерлер мен әйелдер арасындағы бокстан әлем чемпионатындағы (World Boxing) жоғары жетістіктері үшін бір топ спортшы мен бапкерді марапаттады.

«Құрмет» орденімен марапатталды: