Жаңалықтар

Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев орыс тіліне қатысты халықаралық ұйым құру идеясына не түрткі болғанын және ұйым қызметінен нақты не күтетінін «Известия» газетіне берген сұхбатында айтты.

Мемлекет басшысы орыс тілі жөніндегі халықаралық ұйым құру туралы бастама көтерген кезде әлемдік тәжірибені басшылыққа алғанын, кезінде француз, неміс, испан және басқа да тілдерді дамыту үшін осындай халықаралық ұйымдар құрылғанын мысалға келтірді.

«Бүгінде БҰҰ-ның ресми тілдерінің бірі саналатын әрі халықаралық тіл мәртебесіне ие орыс тілі – мемлекеттеріміз арасындағы достық қарым-қатынасқа демеу болатын ұйыстырушы фактор. Сондай-ақ өңірлік кооперацияны, ынтымақтастық пен өзара сенімді нығайтатын  пәрменді құрал рөлін атқарып отырғаны жасырын...

Елімізде 5G желісін енгізу жұмыстары 2025 жылдың соңына дейін аяқталады. Бұл жайлы үкіметте өткен кеңесте ҚР Премьер-Министрі Әлихан Смайылов айтты.

Үкімет басшысы президенттің тапсырмасына сәйкес республикалық маңызы бар қалалар мен облыс орталықтарында 5G желісін енгізу жұмыстарын 2025 жылдың соңына дейін аяқтауды тапсырды. Осыған байланысты артық әкімшілік кедергілерді жедел жойып, халықты сапалы жоғары жылдамдықты интернетпен қамтамасыз ету қажеттігін баса айтты.

Өз кезегінде Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі Бағдат Мусин бұл жұмыстың жүргізіліп жатқанын, бүгінде Астана, Алматы, Шымкент қалаларында және облыс орталықтарында байланыс операторларының 800-ден астам 5G базалық стансасы орнатылғанын баяндады.

«Бұл ретте технологияны...

«ҚазТрансОйл» АҚ Қоғамның Директорлар кеңесінің «Магистральдық Суағызғысы» ЖШС-мен облигациялар шығару туралы шешім қабылдады. Бұл туралы «ҚазТрансОйл» АҚ Инвесторлармен байланыс қызметі хабарлады.

Қаражат «Астрахан-Маңғышлақ» магистральдық су құбырын кеңейтуге бағытталатын болады.

Осымен «ҚазТрансОйл» АҚ 2023 жылғы 3 қарашада «ҚазТрансОйл» АҚ Директорлар кеңесімен «Магистральдық Суағызғысы» ЖШС-мен облигацияларын келесі шарттарда шығару туралы шешім қабылдағанын хабарлады.

» «ҚазТрансОйл» АҚ KASE – ге жылдық 0,5% мөлшерлеме бойынша бір дана үшін 1 000 теңге бағамен 20 млрд теңгеге-20 млн қағазға онжылдық облигациялар шығарады»-делінген құжатта.

Құжаттын толық нұсқасымен осы жерден танысуға болады.

Алматыда «Медеу-Шымбұлақ» жолының өткізу режимі бекітілгенін және жаяу жүргіншілер мен автомобильдер қозғалысының шектелді. Бұл туралы Алматы әкімдігі хабарлады.

Ағымдағы жылдың 25 қазанынан бастап «Медеу-Шымбұлақ» жолында осы көктемде құлаған тастардың зардаптарын жою жұмыстары жүргізілген болатын. Осыған байланысты «Медеу-Шымбұлақ» автожолында өткізу режимі бекітілген еді. Жаяу жүргіншілерге жолдан өтуге қатаң тыйым салынады. Сонымен қатар, студенттік соқпақ арқылы жаяу серуендеуге болады.

«Электромобил және такси жүргізушілеріне сағат 09:00-ге дейін және сағат 18:00-ден кейін кіруге рұқсат етіледі. 13:00-ден 14:00-ге дейінгі кезеңде тек техникалық қызметтердің арнайы көлігіне кіруге рұқсат етіледі. Қозғалысты шектеудің белгіленген кестесі ағымдағы жылдың 1 желтоқсанына дейін жалғасады. Оның өзгергені туралы...

Сейсенбі күнгі Үкімет отырысынан кейінгі брифингте Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров Қазақстанда атылған ақбөкендердің еті қайда сатылады деген сұраққа күмілжіп жауап берді.

«Жалпы, киікпен Экология министрлігі айналысатынын білесіздер. Жақында киіктердің етін ет комбинаты сатады деген шешім қабылданды. Бұл жұмысқа «Охотзоопром» мемлекеттік кәсіпорны да жауап береді. Ауыл шаруашылығы министрлігі ретінде біздің жұмысымыз ветеринарлық қауіпсіздікті қамтамасыз ету», – деді министр.

А. Сапаров ақбөкеннің еті нақты қайда сатылатынын тап басып айта алмады.

«Біз 7 ет комбинатын анықтадық. Онда ветеринарлар бар. Олар өнімнің сапасы мен ветеринарлық қауіпсіздікке жауап береді. Ал қайда өткізіп, сататынымызға байланысты мониторинг...

Ағымдағы жылдың қараша айына Қазақстан Республикасының ішкі нарығына жеткізу жоспары шеңберінде 133 867 тонна бөлінді. Бұл туралы Қазақстан Республикасы Энергетика Министрлігі Газ өнеркәсібі департаментінің директоры Таубаев Бахытжан Рыспекұлы мәлімдеді.

«Зауыттардан жөнелтулер тәулік бойы жүргізілетінін де айта кеткен жөн.Алайда зауыттан адресатқа жеткізу уақытты қажет етеді, тасымалдауды ҚТЖ жүзеге асырады, сондықтан сұйытылған газ нарығында үзіліс бар. Жағдай алдағы күндері тұрақталады»-деді ол.

Сонымен қатар ол қай өңірлерде сұйытылған газды жеткізу бойынша мәселе бар екендігін айтты.

«Қазіргі уақытта бірқатар өңірлерде, атап айтқанда Астана қаласы, Жамбыл облысы, сондай-ақ Солтүстік Қазақстан облысы бойынша жеткізілімдер бойынша іркілістер бар...

Қараша айындағы криптовалюта нарығында биткоин құны 50% төмендеді. Ең танымал криптовалютаның бағасы кішігірім валюталардың өсуі әсерінен әлсіреді.

Bloomberg басылымы CoinGecko мәліметіне сүйеніп, , криптовалюта нарығындағы биткоиннің үлесі қазан айындағы 51,5%-дан 49%-ға дейін төмендегенін жазады. 100 ірі цифрлық активтер тізіміндегі 30 орта деңгейдегі валютаның көрсеткіші қарашаның алғашқы күндерінде 14% өсті. Өсу қарқыны бойынша бұл көрсеткіш криптовалютаның кең нарық индексін (қарашада 4% өсті) және биткоинді (1% өсті) айтарлықтай басып озды.

«Кішігірім валюталар өсімі біз қаңтарда байқаған жағдайдан анағұрлым ауқымды және тұрақты», – дейді Digital Asset Capital Management негізін қалаушы Ричард Гэлвин.

Қараша айының басында ең күшті крипто валюталардың бірі XRP болды. Ол тәулігіне 14% өсіп, Binance криптовалютасы төртінші орнынан ығыстырды. XRP өсімі 4 қарашада Дубайдың қаржылық қызметтер...

Батыстың ресейлік мұнайға белгілеген баға шегі жайына қалды. Қазан айында  Urals мұнайының бағасы эталондық Brent бағасынан асып түсті. Бұл туралы Қолданбалы экономикалық зерттеулер орталығының талдауында жазылған.

Орталық соңғы айлардағы Санкт-Петербург тауар-шикізат биржасының мәліметтерін зерделеген.

2023 жылдың қыркүйегінде Urals брендінің орташа сараланған бағасы барреліне 96,36 долларды құрады, бұл Brent маркалы шикізат фьючерсінің орта бағасынан 5,12%-ға жоғары.

2023 жылдың қазан айында Urals мұнайының орташа сараланған бағасы тағы да Brent маркалы «қара алтынан» 4%-ға жоғары болды, барреліне 91,58 долларды құрады.

2023 жылдың 9 қазаны мен 23 қазаны аралығындағы кезеңде ресейлік мұнайдың бағасы Brent маркасынан тағы да асып түсті және тұрақты өсіп...

Фото: компанияның баспасөз қызметі

Атырау мұнай өңдеу зауытында (АМӨЗ) жоспарлы алдын ала тексеру аяқталып, зауыт толық қуатында жұмыс істеп тұр. Бұл туралы зауыттың баспасөз қызметі хабарлады.

Қазіргі кезде кәсіпорын ҚР Энергетика министрлігі бекіткен жоспарға сәйкес сұйытылған мұнай газы, автобензин және дизель отынын өндіріп, жөнелтеді.

«29 қазан күні каталитикалық крекинг қондырғысы белгіленген мерзімнен бұрын тұрақты жұмыс режиміне шығарылған болатын. Одан бір апта бұрын технологиялық қондырғылардың бірінші кезеңі сәтті іске қосылды», делінген хабарламада.

Жоспарлы алдын ала тексеру – жабдықтардың тұрақты жұмыс жағдайын сақтап, өндірістің тиімділігін арттыруға арналған жыл сайын іске асырылатын шара.

Биыл...

«Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы Қосымша құн салығын (ҚҚС) мөлшерлемесін 12-ден 10%-ға дейін төмендетуді ұсынды. Бұл туралы Атамекен баспасөз қызметі хабарлады.

«Бұл шара салық жинауды арттыруға, ақша қаражатының көлеңкелі ағындарын азайтуға, демек, экономиканың өсуін жеделдетуге мүмкіндік береді. Салықтың өсуі, керісінше, тауарлар мен қызметтердің қымбаттауына әкеп соғады. Халықтың сатып алу қабілеті мен тұтынушылық сұраныс төмендейді. Ең бастысы, ЖІӨ өсу қарқынының нақты мәнде жылына 1%-ға төмендеуіне әкеледі«-делінген хабарламада.

«Атамекен» ҰКП басқарма төрағасы Райымбек Баталовтың айтуынша, 2005 жылы ҚҚС мөлшерлемесі тіпті 1%-ға төмендеген кезде ҚҚС бойынша жалпы түсім [ішкі өндірілген тауарлар, импортталатын тауарларға ҚҚС, сондай-ақ нөлдік мөлшерлеме бойынша ҚҚС өтеу сомаларын ескере отырып]...

ҚР Энергетика министрлігі бекіткен тауар биржаларынан тыс сұйытылған мұнай газын (СМГ) жеткізу жоспарына сәйкес, биыл қазан айында Астана қаласының қажеттіліктерін өтеу үшін 7 452 тонна, оның ішінде Павлодар мұнай-химия зауытынан (ПМХЗ) 1 980 тонна және СНПС-Ақтөбемұнайгаз-дан (ҚазМұнайГаз тобына кірмейді) 5 472 тонна отын бөлінді. Аталған көлем Павлодар мұнай-химия зауытынан толық жеткізілді. Бұл туралы ҚазМұнайГаз баспасөз қызметі хабарлады.

«Астана тұрғындарының қажеттілігі үшін СМГ Атырау мұнай өңдеу зауытынан (АМӨЗ) бұрыннан жөнелтілмейді.

Павлодар зауытында СМГ өндірісі жоспарға сай жүріп жатыр. Газ жөнелту қатаң түрде бекітілген кестеге сәйкес және жергілікті атқарушы органдар ұсынған тұтынушылар тізіміне сай жүргізіледі»-делінген хабарламада.

Компания...

Мемлекет басшысы Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ректоры Жансейіт Түймебаевты қабылдады, деп хабарлайды Ақорда.

ЖОО басшысы президентке университеттегі маман даярлау ісінің, ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтижелері туралы баяндап, келесі жылы 90 жылдығын атап өтетін университеттің стратегиялық даму жоспарын таныстырды. Түймебаев қазір университетте жалпы құны 8,1 миллиард теңге болатын 400 ғылыми жоба іске асырылып жатқанына тоқталды.

Ол сондай-ақ мемлекет басшысының мамыр айындағы ҚХР-ға ресми сапары аясында ҚазҰУ-да Қытайдың Солтүстік-Батыс политехникалық университетінің филиалын ашу жөнінде келісімі іс жүзінде жүзеге асырылып, 12 қазанда университет базасында аталған оқу орнының филиалы ашылғанын мәлімдеді.

Ал 2024-2026 жылдары ҚазҰУ қалашығы құрылысының екінші кезеңі бойынша жаңа қалашықта 8 оқу корпусы, технопарк және 12 жатақхана бой...

Фото: kursiv.media

Сейсенбі күнгі Үкімет отырысынан кейінгі кулуарда Әділет министрі Азамат Есқараев экс-әріптесі Марат Бекетаевтан «мұра» болып қалған атышулы Стати ісіне қатысты сұрақтарға жауап берді.

Журналистер министрден М. Бекетаевтың ұсталуы Стати ісіне қалай әсер етуі мүмкін екенін сұрады.

«Бұл іске, Бекетаевтың тұтқындалуына қатысты түсініктеме бере алмаймын, өйткені бұл құқық қорғау органдарының құзырындағы мәселе. Стати ісі бойынша айтатын болсам, біз белгіленген заңнама аясында жұмысымызды жалғастырамыз. Біз мемлекеттік заңнама аясында жұмыс істейміз, бұл мәселеге әсер етпейді», – деді тілшілерге Әділет министрі.

А.Есқараев журналистерге Стати ісі қай сатыда екенін түсіндірді.

«Жұмыс бірнеше юрисдикцияларда жүріп...

Дүйсенбі күні Nike компаниясы нарықтағы бәсекелестері New Balance пен Skechers компанияларын Nike кроссовкаларының дайындау технологиясын қатысты авторлық құқықты бұзды деп сотқа берді.

Reuters ақпаратына сүйенсек, New Balance спорттық аяқ киімдері мен Skechers кроссовкаларын шығару кезінде Nike-тің жүгіруге, футбол мен баскетболға арналған «Flyknit» технологиясын шектен тыс қолдағаны туралы жазылған. 

Nike «аяқ киімнің жоғарғы қабаты ауа кіргізгіш, әрі созылмалы болуы үшін арнайы технология қолданатынын» айтады. Сотқа шағымда бұл технология материалды қолданып, қалдықты аз шығаруға әсер ететіні жазылған.

New Balance үстінен Массачусетс штатының сотына түскен шағымда компанияның New Balance Fresh Foam, FuelCell және өзге модельдері Nike авторлық құқығын бұзатыны жазылған. Ал Skechers...

Фото: kursiv.media

Астана тұрғындары Chia Tai Tianqing Pharmaceutical  қаржы пирамидасына 168 млн теңге салып жіберген. ҚМА қаржы пирамидасы бөлімшесінің басшылығына қатысты сотқа дейінгі тергеу аяқталғанын хабарлады.

«Астанадағы «Chia Tai Tianqing Pharmaceutical» ЖШС құрылымдық бөлімшесінің басшылығына қатысты тағы бір сотқа дейінгі тергеуді ҚМА елордалық департаментінің қызметкерлері аяқтады», -делінген хабарламада.

Компания өзін Қытайдан түрлі дәрі-дәрмек пен медициналық жабдықтар өндіру және экспорттаумен айналысады деп көрсеткен.

Ал Алматы қаласында осы пирамиданы құрғандар сәуір айында ұсталған болатын. Компания Қазақстан аумағында заңды тұлға ретінде тіркелмеген.

Сонымен қатар, БҚО тұрғындары осы қаржы пирамидасына 523 млн теңге құйғанын...

ІІМ шетелдік автокөліктерді заңдастырудың аяқталуына екі айдан аз уақыт қалғанын ескертеді.

Ішкі істер министрлігі ағымдағы жылдың 23 қаңтарынан 30 маусымына дейін елімізге 2022 жылдың 1 қыркүйегіне дейін әкелінген шетелдік автокөліктерді заңдастыруға өтінімдер қабылдаған болатын. Бұл өтінімдер осы жылдың 31-ші желтоқсанынан дейін қаралады. Яғни өтініш берген азаматтар осы мерзімге дейін құжаттарын реттеп, көліктерін тіркеп үлгеруі керек.

«Бір реттік заңдастыруды ескере отырып, автокөлік иелеріне 2023 жылдың 1 шілдесіне дейін заңдастыруға берілген өтінімдер ағымдағы жылдың 31 желтоқсанына дейін ғана қаралатынын хабарлаймыз. Бүгінгі күні нормативтік құқықтық актілерге тиісті өзгерістер енгізілуде. Яғни, шетелдік автокөліктерді заңдастыруға екі айдан аз...

Фото: kursiv.media

Антикор 2022 жылдан бері бюджет пен квазимемлекеттік сектор субъектілеріне құны 857 млрд теңге болатын дүние-мүлікті қайтартқан. Соның ішінде 159,8 млрд теңгесі – шетелден қайтарылған актив сомасы. Бұл сома мемлекет бюджетіне түсті. Мәселен, Австриядан 36,8 млрд, Лихтенштейннен 116,7 млрд, Біріккен Араб Әмірліктерінен 6,3 млрд, Түркиядан 253 млн теңге қайтарылды. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің 10 айдағы жұмыс нәтижесін шығарды.

Есепті кезеңде елімізде 1500-ге жуық жемқорлық қылмыс тіркеліп, 1100-ден астам адам әшкереленген. Соның 158-і – әртүрлі деңгейдегі басшылар. Сотқа 1 мыңнан астам іс жіберілді, олар бойынша 282 млрд теңге залал өтелді. Жыл басынан бері өңірлерде барлығы 215 лауазымды тұлға...

Әлемнің ең лас қалалары рейтингінде Астана 74 орында тұр. Ең ластанған қалалардың рейтингі Іqair сайтында жарияланған.

Бұл рейтингте әлемнің ең лас қаласы ретінде Пәкістанның Лахор қаласы танылған. Ол жердегі ауа сапасының индексі 348-ге тең екен. Екінші орында Индияның Дели қаласы тұр. Бұл қаланың ауа сапасының индексі 306-ға тең. Бұл екі қаланың ауасы адам денсаулығына өте қауіпті саналады.

Үшінші орынға да Пәкістанның Карачи қаласы орналасқан. Ондағы ауа сапасының индексі 176-ны құрайды. Бұл көрсеткіш – адам денсаулығына өте зиян деп бағаланады.

Ал көршіміз Қырғызстанның Бішкек қаласы 9 орында тұр. Ауа сапасының индексі – 141. Мұндай көрсеткіш иммунитеті әлсіз адамдар...

Сейсенбі Үкімет отырысынан кейінгі баспасөз мәслихатында Премьер-министрдің орынбасары Серік Жұманғарин жұмыртқа неге қымбаттап жатыр, өсімдік майының құнын не үшін қадағалайды, нан мен ұнның бағасы өсе ме, қарапайым адамдар қай жерде сауда жасауы керек, жаңа жыл қарсаңында азық-түлік бағасы әдеттегідей шарықтай ма деген сұрақтарға да жауап берді.

Серік Жұманғарин қарапайым адамдар үй маңындағы шағын дүкеннен емес, базар мен супермаркеттен сауда жасауы керек екенін айтты.

«Үйдің қасындағы шағын дүкендерде баға қымбат болады. Орта есеппен алғанда бір адам осындай дүкендерге нан, айран, сүт сатып алуға аптасына 4 рет барады. Ал көп тауар алу үшін супермаркеттерге 2 рет барады. Қымбат...

Фото:kursiv.media

KASE мен Лондон қор биржасындағы кешегі сауда-саттықта «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» акциялары біршама арзандады. Осы орайда Freedom Broker сарапшылары ұлттық атом компаниясы бағалы қағаздарына не әсер еткенін айтып өтті.

Сарапшылар компанияның жақында жарияланған өнеркәсіптік есебі аса жаман емес деген пікірде. Бұл есепте компания өндірісі 1 пайызға қысқарғанын хабарлағанымен, алдағы уақытқа арналған өндірістік болжамы жақсы.

«Қытай компаниясымен жасалған келісімге келер болсақ, бұл жаңалықтың әсері қатты сезілмеді. Бұл ұзақмерзімді келісім үлкен клемдегі шикізат сатуға бағытталған. LSE-де GDR бағасы кеше 0,5% жоғалтты. Бұл ретте URA және URNM уран ETF-тері де 2,7% және 4,2% төмендеді. Дегемен техникалық тұрғыдан алғанда...

Ақмола облысында қиыршық тас пен құм өндіретін Arcada Industry компаниясы жарғылық капиталын 345,8 есе, яғни 725 мың теңгеден 250,7 миллион теңгеге дейін қалай өсіргенін айтып берді.

Курсив сауалына берген жауабында компания директоры Аманбай Бейсембаев Arcada Industry компаниясы жаңа зауыт салу үшін құрылыс жұмыстары мен жабдықтар алуға 2,9 миллиард теңге қажет болғанын айтқан. Бұл қаржыны табу үшін компания  облигациялары KASE биржасына шығып, 2022-2023 жылдары 1,8 млрд теңге инвестиция тартуға мүмкіндік алған. Ал 2023 жылы жарғылық капиталы 250 млн теңгеге өскен

«Компания жұмысында ешқандай өзгеріс жоқ, тек қиыршық тас өндіру және жеткізу нарығындағы жұмысты күшейтіп жатырмыз», – делінген компания жауабында.

Бейсембаев өз жауабында 2023 жылы компания қиыршы...

Әлемдегі саяси жағдайдың ушығуынан Қытай экспорты төмендеп қана қоймай, елден шетелдік инвесторлар кетіп жатыр. 

Bloomberg жазуынша, Қытай нарығындағы тікелей шетелдік инвестициялар деңгейі 1998 жылдан бері алғаш рет төмен көрсеткішке кетіп жатыр. Сарапшылар мұның бірінші себебі әлемдегі геосаяси жағдайдың тұрақсыздығы деп бағалады. Екінші жағынан дамыған елдерде пайыздық мөлшерлеме жыл сайын өсіп отырса, Қытай өз экономикасын бақылауда ұстау үшін мөлшерлемені кеміте береді. Сондықтан шетелдік компаниялар Қытайда тапқан табысын осы елге қайта инвестициялаудың орнына басқа елдерге бет бұрып отыр.

Қытайдың валюта басқармасының ақпаратына сәйкес, төлем балансындағы тікелей инвестициялар бойынша міндеттемелер 2023 жылдың 3 тоқсанда 11,8 млрд долларға қысқарған. 

Investing Қытайдың тек қаржы...

Осыдан бірнеше күн бұрын Bloomberg басылымы Қазақстанды «Путиннің артқы ауласына» балады. Басылымның мұндай теңеуіне премьер-министрдің орынбасары Серік Жұманғарин пікір білдірді.

«Қазақстан ешкімнің де ауласы емес. Қазақстан терең тарихы бар тәуелсіз, мәңгілік ел! Жақында комиссия аралық жиын болды. Ол Түркістанда өтті. Онда ресейлік әріптестерімізді шақырдым. Жиынна кейін оларды Қожа Ахмет Яссауи кесенесіне апардым. Сол кезде гид: «Міне мына залда хан елшілерді қабылдаған», деп таныстырып жатты. Сонда менің ресейлік әріптестерім «біз сіздердің тарихыңыз жайлы ештеңе білмейді екенбіз ғой» деп таңданыстарын білдіріп жатты. Нәтижесінде, Мәскеу-Түркістан тікелей рейсін ашуға келістік. Қайдағы, кімнің ауласы? Бәрі бос әңгіме», деді Жұманғарин.

Сейсенбі Үкімет отырысынан кейін Әділет министрі Азамат Есқараев журналистердің Нұрсұлтан Назарбаев пен оның отбасының артықшылықтарына қатысты сұрағына жауап берді.

«Қазақстан заңнамасы Нұрсұлтан Назарбаев пен оның отбасына белгілі бір артықшылық беретін нормалардан толығымен тазартылды деп айта аламыз ба? – деп сұрады тілшілер Әділет министрінен.

«Бұл жұмыс жалғасын тауып, заңнамаға тиісті түзету енгізілді. Мұның барлығы қаңтар айында қабылданған заңды жүзеге асырудың қисынды жалғасы болды», – деп жауап берді Азамат Есқараев.

БАҚ өкілдері бұрынғы президентте қандай кепілдіктер сақталып қалғанын нақтылады.

«Оның қол сұғылмаушылық кепілдігі бар. Көлік қызметін пайдалану құқығы бар. Баспанасы бар. Бұларды...