Жаңалықтар

24 жылға сотталған бұрынғы ұлттық экономика министрі Қуандық Бишімбаевтың ата-анасы ерлі-зайыпты Қайрат және Бекзат Кемеловтермен қатар соттасып жатыр.

Қайрат Кемелов – Уәлихан Бишімбаевтың бөлесі.

Даудың басы

Қуандық Бишімбаевқа қатысты соттан кейін Уәлихан Бишімбаевтың бөлесі Қайрат Кемелов Airan YouTube каналына сұхбат берді.

Қайрат Кемелов «…Сол күні өзара әңгіме болды, олар мәйітханаға баруымды, менің әріптестерімнің, яғни сот-медицина сарапшыларының Қуандық Бишімбаевтың пайдасына қорытынды шығаруын сұрады»; «иә, олар бұрмалайтындар үшін қомақты сома беруге дайын болды» деген.

Содан кейін Уәлихан Бишімбаев пен Альмира Нұрлыбекова сотқа жүгініп, отбасының абыройына нұқсан келтірген Кемеловтен 16 млн теңге өндіруді, сұхбатта айтқан мәлімдемесін жоққа шығаруды сұрады. Сот Бишімбаевтардың арызын қарап, 200 мы...

Оңтүстік Кореяның бұрынғы премьер-министрі Хан Док Су 23 жылға сотталды. Ол мемлекеттік бүлік шығаруға жәрдемдесті деп айыпталып отыр. Бұл туралы Синьхуа агенттігі жазады.

Тергеу мәліметінше, экс-премьер Хан Док Су Кореяның бұрынғы президенті Юн Сок елдің басшылығымен ұйымдастырылған бүлікке жәрдемдескен. Шенеунікті әскери жағдайдың заңдылығын қамтамасыз етуге тырысты, ресми құжаттарды қолдан жасап, сот талқылауына кедергі келтіргені үшін кінәлі деп тапты. Сондай-ақ ол тергеумен серіктес болудан бас тартып, берген айғақтарынан бас тартқан.

«Елдегі бүліктің алдын алатын жалғыз адам Хан Док Су еді, бірақ ол міндетін орындаудан бас тартып, бүлікке қатысты», – деді айыптау тарапы.

Арнайы прокурор...

Қазақстандық кәсіпқой боксшы Жәнібек Әлімханұлына қатысты допинг дауына байланысты оның менеджері Берік Сұлтан ресми мәлімдеме жасады.

Менеджердің айтуынша, алынған сынамадан тыйым салынған заттың табылғаны өкінішті жағдай болғанымен, бұл нәтижеге басқа да факторлар әсер етуі мүмкін. Қазіргі таңда мамандар істі жан-жақты зерттеп, заттың ағзаға қалай түскенін анықтаумен айналысып жатыр.

«Жәнібек ешқашан тыйым салынған препараттарды қолданбаған. Біз бұған толық сенімдіміз. Қазір промоутерлер, менеджерлер мен заңгерлер бұл мәселе бойынша белсенді жұмыс жүргізіп жатыр», – деді Берік Сұлтан.

Оның сөзінше, қазіргі кезеңде Жәнібек Әлімханұлы мен командасы тарапынан қосымша әрекет жасау мүмкін емес, тек ресми шешімді күту ғана...

Қазақстанда бірнеше ірі автожол жобасын бірден іске қосу және салу жоспарлануда. Барлық жоба «кілт тапсыру» форматында жүзеге асырылып, қаржыландыруға халықаралық қаржы ұйымдары қатысады. Бұл туралы Көлік министрі Нұрлан Сауранбаев мәлімдеді.

Негізгі жобалардың бірі – Қызылорда – Жезқазған автожолы. Қазіргі таңда ұзындығы 208 шақырым болатын қалған бөлігінде құрылыс-монтаж жұмыстары жүріп жатыр. Барлық бағыт бойынша қозғалысты 2026 жылдың соңына дейін ашу жоспарланған.

Тағы бір ірі жоба – Қызылорда – Ақтөбе бағыты. Биыл төрт жолақты автомагистральдың құрылысы басталады.

Министр сондай-ақ ұзындығы 559 шақырым болатын Бейнеу – Сексеуіл жобасын еске салды. Бұл жоба жүзеге асқаннан кейін, өңірлер арасындағы қашықтық 900 шақырымға...

Емханалар енді бес жыл сайын қайта лицензияланады. Бұл туралы Денсаулық сақтау министрлігі мәлімдеді.

Министрліктің мәліметінше, 2026 жылдан бастап мерзімсіз берілетін лицензияның орнына 5 жылдық қолданылу мерзімін енгізу жоспарланған. Бұл үшін медициналық ұйымдардың кадрлық әлеуеті, материалдық-техникалық базасы және қызмет көрсету сапасы белгіленген стандарттарға сай қайта бағаланатын болады.

«Бір мезгілде 2026 жылғы қаңтардан бастап денсаулық сақтау саласындағы шағын кәсіпкерлік субъектілерін мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейінгі алғашқы үш жылда тексеру жүргізуге тыйым салу нормасы алынып тасталады», – делінген ақпаратта.

Министрлік Қаржы мониторингі агенттігімен бірге жеке емханаларда бюджет қаржысының қалай жұмсалғанын тексереді.

Қазір елде медициналық қызметке лицензиясы бар...

Қызылорда – Жезқазған автожолындағы қозғалыс 2026 жылдың соңына дейін ашылады. Биыл жаңа теміржол желілері салынып бітеді.

Бұл туралы Көлік министрлігінің бапасөз қызметі мәлімдеді.  

Ұлттық құрылтайда берілген Президенттің тапсырмаларын орындау шеңберінде көлік инфрақұрылымын дамыту туралы Үкімет отырысында көлік министрі Нұрлан Сауранбаев баяндады.

Оның айтуынша, биыл Қызылжар – Мойынты, Дарбаза – Мақтаарал желілері салынады, сондай-ақ Алтынкөл – Жетіген және Жезқазған – Сексеуіл учаскелерін жаңғырту аяқталады. Вокзалдарды реконструкциялау жұмыстары да жалғасады.

Автожолдар саласында 2026 жылдың соңына дейін Қызылорда – Жезқазған учаскесінде қозғалысты ашу жоспарлануда. Биыл Қызылорда – Ақтөбе төрт жолақты магистралінің құрылысы басталады.

Екінші жартыжылдықта Қарағанды – Жезқазған жобалары мен Сарыағашты...

2024–2025 жылы Қазақстанда әдейі банкрот болғысы келетіндерге қатысты 120 әкімшілік іс және 44-тен астам қылмыстық іс қозғалған. Бұл – компаниялар мен кәсіпкерлердің қарызын қайтарудан жалтару, активтерді жасыру және заңсыз мәміле жасау артып жатқанын байқатады. Бұл туралы Мемлекеттік кірістер комитеті хабарлайды.

Әдейі банкроттық дегеніміз не?

Заңға сәйкес, әдейі банкроттық – құрылтайшы, директор немесе жеке кәсіпкердің кредиторлар алдындағы міндеттемесін орындаудан қасақана жалтаруы, мүлікті жасыру немесе иеліктен шығару әрекеттері. Мұндай әрекеттерге мыналар жатады:

Кінәлі тұлғалар жеке жауапкершілікке тартылуы...

Қырғыз Республикасының Ұлттық қауіпсіздік мемлекеттік комитеті Бішкек қаласының Первомай аудандық ішкі істер басқармасымен бірлесіп, интернет арқылы жезөкшелік пен азғындықты ұйымдастырды және оған ықпал етті деген күдікпен бір топ адамды ұстады.

Тергеу деректеріне сәйкес, Қырғыз Республикасының азаматтары «А.А.А.», «Б.Б.С.», «Э.А.Э.» және «О.Э.К.» қылмыстық топ ретінде әрекет етіп, Бішкек қаласы мен Қазақстан Республикасының аумағында вебкам-студиялар желісінің жұмысын ұйымдастырған және қамтамасыз еткен.

Құқық қорғау органдарының мәліметінше, күдіктілер заңсыз қызметін жасыру мақсатында Бішкектің әртүрлі аудандарынан пәтерлер жалдаған. Ұсталған азаматтардың тұрғылықты мекенжайларында жедел тінту шаралары жүргізіліп, нәтижесінде веб-камералар, жарықтандыру құрылғылары, компьютерлік техника және өзге де техникалық құралдар, сондай-ақ жыныстық сипаттағы онлайн-трансляциялар жүргізуге арналған...

Солтүстік Арал теңізін сақтау жобасының екінші кезеңі жақын арада аяқталады. Ол үшін Көкарал бөгеті қайта құрылып, теңіз деңгейі 44 метрге дейін көтеріледі. Бұл туралы Үкімет отырысында Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов баяндады.

«Нәтижесінде Солтүстік Аралдың ауданы 3 913 шаршы шақырымға, ал көлемі 34 млрд текше метрге дейін артады. Теңізді осы белгілерге дейін толтыру мерзімі 4-5 жылды құрайды», – деп атап өтті министр.

«2023 жылы Солтүстік Арал көлемі 18,4 млрд текше метр болса, қазір көлемі 23 млрд текше метрге дейін ұлғайды. Өзбекстанмен трансшекаралық су нысандары бойы дипломатиялық келісім жүргізу, Сырдария өзеніндегі су қоймаларының жұмысын...

Шымкентте көшедедегі төбелесте пышақталған екі адамның бірі №1 қалалық клиникалық ауруханаға жеткізілген. Оған ота жасалған, қазір жан сақтау бөлімінде ем алып жатыр.

«1990 жылы туған науқас ауыр жағдайда №1 қалалық клиникалық ауруханаға жеткізілген. Науқаста сол жақ кеуде қуысынан пышақ-кескен жарақат анықталып, шұғыл түрде операциялық ем жүргізілді. Қазіргі уақытта науқастың жағдайы ауыр, реанимация бөлімінде қарқынды ем қабылдап жатыр», – деп хабарлады қалалық денсаулық сақтау басқармасы.

Кеше әлеуметтік желіде Шымкенттегі Рысқұлов көшесі мен Ерімбетов көшесінің қиылысында «жолға таласты» дегендердің жаппай төбелескен видеосы тарап кетті. Видеода төбелескендердің бірі пышақты оңды-солды сілтеп жүргенін байқауға болады. Оқиға кезінде ек...

Үкімет отырысында Көлік министрі Нұрлан Сауранбаев авиация мәселесі бойынша тың жаңалықтарды айтты.

Оның сөзінше, 2025 жылы желтоқсанда Мемлекет басшысы мақұлдаған үш жылдық жоспарға сәйкес жұмыстар басталған. Биыл жаңа халықаралық авиамаршруттарды қайта бастау және ашу жоспарда бар.

«Вена, Рим, Шанхай және тағы басқа бағыттар бойынша рейстер ашылады. Авиатранзитті ұлғайту үшін авиаотындың бағасын азайту шаралары іске асырылуда. Қазіргі уақытта ҚазМұнайГаз-Аэро барлық әуежайда қолжетімді», – деді ол.

Сауранбаевтың сөзінше, Қазақстан әуежайларына жүк авиатасымалдаушыларды тарту үшін ірі шетелдік авиакомпаниялармен жұмыс жүргізіліп жатыр. Олардың қатарында FedEx (АҚШ), UPS (АҚШ), Cargolux (Люксембург), DHL (Германия), Lufthansa Cargo (Германия) бар.

Айта кетейік, кеше...

Қазақстандағы 50-ге жуық газ кен орны аукционға шығарылады Бұл жердегі барлау жұмыстары QazaqGaz, «Самұрық-Қазына» қоры және жеке инвесторлардың қаржысы есебінен жүргізіледі.

Энергетика министрі Ерлан Ақкенженовтің айтуынша, «QazaqGaz» ұлттық компаниясы геологиялық барлау жұмыстарының кешенді бағдарламасын іске асырып жатыр. Қазір 14 учаскеде шамамен 515 млрд текше метр газ мөлшерін алдын ала бағалау жұмыстары жүргізілген.

Орта мерзімді жоспар бойынша геологиялық барлау портфелі 30 учаскеге дейін кеңейіп, жалпы газ ресурсы шамамен 1,7 трлн текше метрге жетпек. Бұл өндірісті ұлғайтуға және ішкі сұранысты тұрақты түрде қамтамасыз етуге мүмкіндік береді деп сендірді министр.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлттық құрылтайда QazaqGaz компаниясының әлеуеті дұрыс пайдаланылмай отыр деп...

2026 жылдың көктемінде АИ-92 бензині мен дизель отынының бағасына қатысты мораторий ұзартылуы мүмкін. Мұндай болжамды мұнай-газ саласының сарапшысы Олжас Байдильдинов айтты.

Оның айтуынша, Қазақстанда АИ-92 мен АИ-95 бензиндерінің арасындағы баға айырмашылығы шамамен 25–30% құрайды. Сарапшы бұл өте жоғары көрсеткіш екенін айтады. Мысалы, Ресейде бұл айырмашылық 10%-дан аспайды, ал Біріккен Араб Әмірліктерінде небәрі 3%.

«Мораторийді тағы да ұзартуы мүмкін деген күдік бар. Ал егер бағаны қатырып ұстауды жалғастырмаса, онда оны бірден емес, ай сайын 2–5 теңгеден кезең-кезеңімен көтереді. Дегенмен, жалпы инфляция жағдайында жанармай бағасы ұзақ уақыт өзгеріссіз тұра алмайды», – деді Олжас Байдильдинов AutoReport...

Премьер-министрдің орынбасары, мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева Үкімет отырысында осындай мәлімдеме жасады.

Енді білім беру және денсаулық сақтау салаларын қаржыландыру мәселелері түбегейлі қайта қаралмақ.

Бұл Президент Тоқаевтың Ұлттық құрылтайдың V отырысында айтылған тапсырмалары шеңберінде жүзеге аспақ. Бұл туралы үкіметтің баспасөз қызметі хабарлады.

Аида Балаева бүгінде білім беру саласында пилоттық режимде жекеменшік мектептерді цифрлық есепке алуды, негізгі процестерді автоматтандыруды және бюджеттеу жүйесімен синхрондауды көздейтін жаңа тетік енгізілгенін атап өтті. Нәтижесінде 785 жекеменшік мектеп толық цифрландырылды.

«Бюджет қаражатын тиімді әрі мақсатты пайдалану үшін жаңа жекеменшік мектептерге мемлекеттік тапсырыс орналастыруға мораторий енгізіледі. Мемлекеттік қаржыландыру енд...

Жаркент мешіті, Вознесенск соборы және Қаратау жотасындағы петроглифтер ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енуі мүмкін. Осы мақсатта тиісті жұмыстар атқарылатын болады. Бұл туралы үкімет отырысында мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева айтты.

«Мемлекет басшысы тапсырмасымен Жаркент мешіті мен Вознесенск соборын біріктіретін номинация, Қаратау жотасындағы петроглифтерді  ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енгізу мақсатында тиісті жұмыстар атқарылатын болады. ЮНЕСКО қағидаларына сай 2026-27 жылдары номинациялық құжаттама жасалып, одан кейінгі жылдары нақты шешім қабылданады», – деді министр.

Одан бөлек «Абайдың қара сөздері» ЮНЕСКО-ның «Әлем жады» тізіміне енгізу үшін қажетті құжаттар сараптамалық бағалауға жолданған.

Құрылтайда Тоқаев айтқан «Ұлттық цифрлық мұра» жобасын жүзеге асыру үшін...

Қазақстан үкіметі 2026 жылы елдегі инфляцияны 9-11%-ға дейін төмендетуді жоспарлап отыр. Бұл туралы вице-премьер – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин мәлімдеді.

Ол үшін отандық азық-түлік таураларының өндірісін арттыру және ішкі нарықты қамтамасыз ету, тауар нарықтарында теңгерім болып, өнімді тиімді сақтау және тасымалдау бойынша инфрақұрылымды дамытуға баса назар аударылмақ.

«Осы жылдан бастап әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының тізбесі 19-дан 31-ге дейін кеңейтілді. Табиғи монополиялар субъектілерінің қызметтеріне тарифтердің өсуінен инфляцияға әсер инфляцияның нысаналы параметрлеріне байланысты шектелетін болады», – деді Жұманғарин.

Былтыр Қазақстандағы инфляция қарқын алып, жыл соңында 12,3%-ға жеткен.

Сонымен қатар...

Үкімет отырысында Қазақстанның Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов Өскемен, Семей және Көкшетау қалаларында жылу электр орталықтарының құрылысы жөнінде есеп берді.

Ерлан Ақкенженов баяндамасында жалпы қуаты 960 МВт болатын Көкшетау, Семей және Өскемен қалаларындағы 3 жылу электр орталықтары жобаларының аяқталу мерзімдері өзгермейтінін, олардың іске асырылуы министрліктің толық бақылауында екенін айтты.

«Әрбір жоба көмір генерациясын дамыту жөніндегі әзірленіп жатқан Ұлттық жобада егжей-тегжейлі сипатталады және тіркеледі. Жоғарыда айтылғандардың негізінде Министрлік деректерді өңдеу орталықтарының жоғары энергия сыйымдылығын ескере отырып, жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігімен бірлесіп тұрақты және сенімді электрмен жабдықтауды қамтамасыз ету мақсатында, оның ішінде қажет болған жағдайда ұлғайту жағына...

Жайдарманшы Дархан Оспановтың жеке Youtube-арнасына шығатын «Шәй әңгіме» подкасының 51-шығарылымына кезінде өте танымал болған «Көз тимесін» командасының мүшелері Айбек Байназаров, Дәнекер Оразбаев, Ерлан Айтбаев және актриса Гүлбахрам қонақ боп келді. Әңгіме барысында Байназаров жас кезінде пойызға бейтаныс қызға қалай тиіскенін айтып берді.

Оқиға бойдақ кезінде болған

«Көз тимесін» командасының мүшелері бірлесіп осы аттас фильм түсіріп, жарыққа шығарғалы жатыр. Подкаст басында туынды туралы әңгіме өрбіп келе жатып, бір кезде бұрын бастан өткен оқиғаларға ұласады. Осы кезде Байназаров ағынан жарылып, бір жағдайды баян етеді. Айтуынша, бұл оқиға бойдақ кезінде болған. Өзі ішімдікке де әуес болыпты. Бірде пойыздың мейрамханасында отырып қатты...

Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин бизнес өкілдерінің ұсынысын ескеруге уәде берді. Бұл жайлы Үкімет отырысында айтты.

Министрдің сөзінше, Салық кодексіне қол қойылған сәттен бастап 1 400-ге жуық өтініш келіп түскен. Осы айдың басынан бері 205 өтініш келген. Көпшілігі салық режимін таңдау, ұзақ мерзімді шарттарды орындау, жаңа нормаларды іс жүзінде қолдануға байланысты.

«Барлық сындарлы ұсыныстар мұқият қаралып, қорытындысы бойынша түзетулер енгізудің орындылығы мен қажеттілігі айқындалатын болады», – деді министр кәсіпкерлердің сұрағы жайлы.

Бизнес ортаның сауалына жауап беріп, түсіндіру жұмысын жүргізу үшін Салық кодексін енгізу және реттеуші ортаны жеңілдету жөніндегі жобалық кеңсе құрылады. Ол екі тараптың арасындағы бірыңғай...

Санкт-Петербург қаласының Ленин аудандық сотында 29 қаңтар күні Екатерина Биволға қатысты іс бойынша сот талқылауы басталады. Танымал боксшы Дмитрий Биволдың бұрынғы әйелі Екатерина Бивол Telegram желісіндегі мәлімдемелері үшін ұлтаралық араздықты ашық түрде қоздырды деп айыпталып отыр. Бұл туралы «Вечерний Бишкек» басылымы хабарлады.

Сот ісіне себеп болған материал 2025 жылдың қазан айында Telegram-арнада жарияланған бейнероликке байланысты. Аталған видеоны Ішкі істер министрлігінің экстремизмге қарсы іс-қимыл орталығының қызметкерлері назарға алған.

Сараптамалық қорытындыға сәйкес, бейнежазбада қырғыз және қазақ ұлттарының өкілдерінің ар-намысына тиетін, қадір-қасиетін кемсітетін сөздер болған. Осыған байланысты Екатерина Биволға қатысты ұлтаралық араздықты жария түрде қоздыру бабы бойынша әкімшілік іс қозғалды.

Аталған...

Үкімет отырысында Премьер-министр Олжас Бектенов Ұлттық құрылтайдың 5-ші отырысында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың бұған дейін жариялаған ауқымды саяси реформаларының жалғасы болған бастамалар көтерілгенін атап өтті.

«Қазақстанның заманауи сын-тегеуріндерге қарсы тұруына кепілдік беретін аса маңызды идеологиялық тұжырымдар айқындалды. Бұлар – қоғамды ұйыстыру, отаншылдық, әділдік және «Заң мен Тәртіп» қағидаттарына деген мызғымас ұстаным. Ұлттық идеологиямыздың ажырамас бөлігіне айналған «Таза Қазақстан» да негізгі құндылықтардың қатарында тұр, – деді Бектенов.

Премьер-министр Мемлекет басшысы елдің экономикалық дамуына қатысты міндеттерді нақтылап, жауапты тұлғалардан батыл әрі инновациялық шешімдер күтетінін айтты.

«Әрбір министр мен әкімнен, әрбір сала мен өңір...

Отбасы банк үй кезегінде тұрған азаматтар үшін маңызды шешім қабылдады. Енді кезекте тұрған адамның тұрғын үйде үлесі болса да, ол жеңілдетілген ипотека рәсімдей алады немесе жалдамалы тұрғын үй ала алады. Тұрғын үйдегі үлесі үшін оны кезектен шығармайды. Бұл туралы Kursiv.Media krisha.kz-ке сілтеме жасап хабарлайды.

Отбасы банктің хабарлауынша, жаңа ережелер биылғы ақпан айынан бастап күшіне енеді.

Осыған дейін…

Кезекте тұрғандар үшін негізгі талап, соңғы 5 жыл ішінде меншігінде тұрғын үйдің болмауы керек еді және бұл талап бұрын тұрғын үйдегі үлеске де қатысты қолданылатын.

Алайда көптеген адамдардың ата-анасының пәтерінде немесе үйінде шағын үлесі бар, бірақ іс жүзінде олардың өз...

Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Давос қаласына жұмыс сапарымен барады.

Ақорданың хабарлауынша, мемлекет басшысын АҚШ президенті Дональд Трамп шақырған. Осылайша 22 қаңтарда Тоқаев Бейбітшілік кеңесінің Жарғысына қол қою рәсіміне қатысады.

Бұған дейін «Бейбітшілік кеңесіне» қатысуға Трамп бірқатар елге шақырту жіберді. Ішінде Тоқаев, Ресей президенті Владимир Путин де бар. 

Президенттің баспасөз хатшысы Руслан Желдібай Қасым-Жомарт Тоқаев әлем көшбасшыларының арасында алғашқылардың бірі болып Бейбітшілік кеңесінің құрамына кіру, ал Қазақстанға құрылтайшылардың бір болу туралы ресми шақыру алғанын айтты.

«Тоқаев АҚШ Президентінің атына жауап хат жолдап, шынайы ризашылығын білдірді және аталған жаңа бірлестіктің құрамына кіруге келісетінін жеткізд...

Freedom Broker сарапшыларының пікірінше, ақпан айында доллар бағамы 500 теңгеден төмен түсуі әбден мүмкін. Бұған себеп – салық кезеңінің басталуы және теңгеге деген ішкі сұраныстың артуы.

Сарапшылардың айтуынша, қазіргі таңда доллар коррекциялық толқынға көшіп отыр. Бұл – желтоқсан айының соңы мен қаңтар басында байқалған өсімге кері бағыттағы қозғалыс. Freedom Broker болжамы бойынша, USD/KZT жұбы қысқа мерзімде 502,6 теңге деңгейіне дейін арзандап, ақпан айының басында 500 теңге межесінен де төмен сырғуы ықтимал.

20 қаңтар күні KASE биржасында доллардың орташа өлшенген бағамы 507,05 теңге деңгейінде қалыптасты. Бұл – нарықта теңгенің біртіндеп нығайып келе жатқанын көрсететін белгі.

Алайда нарықтағы оптимистік болжамдармен қатар, қоғамда...