Жаңалықтар

10 мың қазақстандық барлық тексерістен отып, ресми түрде банкрот деп танылды. Олардың қарызының жалпы сомасы 20 млрд теңгені құрады. Бұл туралы Парламент Мәжілісінің кулуарында Қаржы вице-министрі Ержан Біржанов айтты.

«Бүгінгі таңда 87,5 мың өтініш түсті, оның ішінде біз 10 мың өтінішті өңдеп, жеке тұлғаларды банкрот деп таныдық. Бұл тұлғалар бойынша есептен шығарылған қарыз сомасы 20 млрд теңгені құрайды», – деді Біржанов.

«Неліктен қазақстандықтар банкроттықтан бас тартады?» деген сұраққа жауап берген вице-министр мұны жылжымайтын мүліктің болуымен байланысты деп түсіндірді.

«Соттан тыс банкроттық – 1600 АЕК-ке дейінгі сома. Дәл осы санат бойынша азаматтар смартфон, тұрмыстық техника, түрлі қажеттіліктерге тұтынушылық несие алған. Біра...

2019 жылы несиесі кешірілгендердің басым бөлігі қайтадан қарызға батқан. Бұл туралы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мәдина Әбілқасымова мәлімдеді.

ҚНРДА басшысының айтуынша, жүргізілген талдау нәтижесінде 4 жыл бұрын несиесі кешірілген адамдардың көпшілігі қайтадан кредит алғаны анықталған.

«Өкінішке қарай, 2019 жылғы амнистияға іліккен борышкерлердің көпшілігі қазір қайтадан несие алып алған. Ал кейбірі несие төлемін кешіктіріп, ол проблемалық борышқа айналған», – деді агенттік басшысы.

Әбілқасымова бұл ретте азаматтардың төлем қабілетін дұрыс бағалау мәселесі туындайтынын айтады. Ал бүгін Мәжіліс қарауына ұсынылған заң жобасы несие беру стандарттарын күшейтуге бағытталған. Одан бөлек, кредитін төлей алмай...

Сейсенбіде компанияның әлеуметтік желілерінде ақау болып, Мetaның құнды қағаздары 2%-ға арзандады. Әлеуметтік желілердің жұмысы әлем бойынша 2 сағатқа тоқтап қалды. Алайда Meta ақаудың неден болғанын түсіндірмеді. Сондай-ақ компанияның баға ұсыныстары екінші күн қатарынан төмендеп жатыр.

Акция

Сейсенбі күні таңертең Meta акциялары 488,1 долларға сатылды. Бұл дүйсенбідегі жабылудан 2% төмен. Meta қағаздары екінші күн қатарынан арзандап жатыр. Аптаның бірінші күнінде тек NVIDIA-да акция құны қымбаттады.

Crossmark  Global Investments Бас директоры Боб Долл WSJ-ге: «Жолдағы кедергілерсіз аспанға дейін өсу мүмкін емес», – дейді.

Әлеуметтік желілерде не болды

Мeta-ға тиесілі Instagram, Facebook және Threads-тің әлеуметтік желілері сейсенбі күні жаппай...

Алдағы екі жылда коллекторлық кеңселер проблемалық несиелері бар портфельдерді банктерден сатып ала алмайды. Қазақстандықтардың банк алдындағы қарыздарын коллекторларға сату 2026 жылға дейін тоқтатылады. Мұндай шара несие берудегі тәуекелдерді азайту және қарыз алушылардың құқықтарын қорғау туралы заңдағы өзгерістер мен толықтыруларда қарастырылған.

Депутаттар ұсынысы

Заң жобасын талқылау барысында депутат Никита Шаталов биыл жыл басында коллекторлық агенттіктердің портфелінде жалпы қарызы 382 миллиард теңгені құрайтын 890 мың қарыз алушы бар екенін атап өтті. Шаталов коллекторларға қарыздарды сатуға толық тыйым салу жөнінде депутаттар құрамының ұсынысы болғанын еске салды.

«Бізге коллекторлардың жұмыс тәсілдері белгілі – бұл көбінесе қарызды өндіріп алу...

Биыл Ұлттық бірыңғай тестілеу талаптары өзгере ме? Бұл сұраққа Мәжіліс кулуарында ҚР Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек жауап берді. Оның айтуынша, биыл түбегейлі өзгерістер болмайды.

«Енді ҰБТ тапсырудың бес кезеңі бар. Естеріңізде болса, бұрын бәрі бір күнде өтетін. Осының салдарынан балалар күйзеліске түсетін, үлкен жүктеме болды. Биыл тестілеу бес рет болады, яғни екеуі ақылы түрде ұйымдастырылады. Қаңтар айындағы тестілеуге 130 мыңға жуық адам қатысты. Енді наурыз айындағы тестілеу бар», – деді министер.

Екі ақылы тестілеу кезінде бала өз күшін сынап көреді, өзінің әлсіз жақтарын түсінуге мүмкіндігі бар. Екі негізгі тест мамыр-шілде аралығында өтеді. Бала тіркелген осы екі кезеңн...

4 күннен кейін 10 наурызда Қазақстанда мәдениет, спорт және ойын-сауық саласындағы үздік майталмандарды таңдайтын Ticketon Awards жобасының дауыс беру кезеңі аяқталады.

2024 жылғы 6 наурыздағы аралық дауыс беру нәтижесі бойынша Ticketon Awards номинанттарына 136 981-ден астам адам дауыс берген. 5 наурызда бір күн ішінде үміткерлер үшін 3 965 дауыс берілген. Дауыс беру 8 ақпаннан 10 наурызға дейін жалғасады. Жеңімпаздарды марапаттау рәсімі 20 сәуірде өтеді.

Әндерін кез-келген жастағы тыңдарман жақсы көретін әнші Садраддин «Қазақстанның жыл әншісі» номинациясының жеңімпазы болуы мүмкін. Ол отандық «Ирина Кайратовна» музыкалық тобын басып озды. 

«Ирина Кайратовнаның» клиптері басқа отандық бейне-музыкалық өнімдерден режиссерлік шешімдердің батылдығымен ерекшеленеді. Бұл «Ирина Кайратовнаның» Қазақстандағы заманауи мәдениеттің көрнекті және танымал...

Биткоин тарихи максимумды жаңартқаннан кейін, көп ұзамай жаппай сатылымға шықты. Трейдерлер әлі де криптовалютаға оптимистік көзқараспен қарайды.

Толығырақ

Bloomberg ақпаратына сүйенсек, биткоин бағамы 5 наурыз күні кешке максимумды жаңартқаннан кейін, бірнеше сағат ішінде 14% – ға төмендеді. Сондай-ақ, 69,2 мың долларға дейін жетіп, жаңа рекордтық көрсеткішті иеленді.

Coinglas криптовалюта деректерін бақылаушының айтуынша, Binance крипто биржасындағы биткоиннің қазіргі бағасы 63,3 мың долларды құрайды. Бұл жаңа рекордтан 8,5% төмен.

Бағаның құбылмалылығы биткоинге тән. Осы жылдың басынан бастап биткоин 60% – дан астам қымбаттады. Bloomberg атап өткендей, алдыңғы циклдарда жыл сайынғы өсім 1000% – дан асып отырған. Ал содан кейін биткоин...

ҚР Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек 2024 жылғы 4 наурыздағы жер сілкінісінен кейін Алматыдағы бірнеше оқу ордасының қабырғаларына сызат түскенін растады.

Оның айтуынша, бүгінде Алматыдағы 35 жоғары оқу орнында 198 мың студент білім алып жатқанын хабарлады.

«Сараптама жасадық. Расымен де, бірнеше ғимаратта, атап айтқанда, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-де, Абай атындағы ҚазҰПУ-де, ЖенПУ-де және тағы бірнеше университеттің жатақханаларында жарықтар пайда болды. Біз құрылыс бөлімдерінен сейсмикалық төзімділік бойынша мамандарды арнайы шақырып, талдау жүргіздік. Негізгі құрылымдардың зақымдануы болған жоқ. Шынында да жарықтар бар. Тәуекел тудыратын жағдайлар туралы қазір айту мүмкін емес. Біз арнайы талдау жасаймыз. Жағдайды бақылауда ұстаймыз», – деді министр.

Банк ЦентрКредиттің Қазақстан қор биржасында (KASE) саудаланатын акциялары биыл бүкіл нарықты таңқалдырып жатыр. Қаңтар-ақпан айларында банк акциялары 70%-ға қымбаттаған. Бұл 2023 жылмен салыстырғанда 52,7% жоғары. Көрсеткіш сарапшылардың болжамынан да асып түскен.

Freedom Broker сарапшылары өз шолуында банк акцияларының кейінгі кездегі өсімі табиғи емес екенін жазады.

«Бұл раллидің қашан аяқталары белгісіз. Өйткені кейінгі уақыттағы өсімі табиғи секілді көрінбейді. Соған қарамастан, біз бағалы қағаздардың өсу толқынындағы позицияларында қалуды және жай ғана үзіліс пен шоғырланудан гөрі, түзетудің маңызды тұстарын қадағалауды ұсынамыз»,– деп атап өтті сарапшылар.

Акциялардың арзандау қаупі жоғары болғандықтан, қазір БЦК бағалы қағаздарын сатып...

Бұрынғы Мәдениет және спорт вице-министрі Ерлан Қожағапанов 2018 жылы Петропавлда өткен Қазақстан мен Ресей форумын өткізу үшін қасақана сематалық құжатқа бағаны өсіріп көрсетті деп күдіктеліп отыр. Оның қаражатты негізсіз жұмсағаны үшін ұсталғанын Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі растады.

«1 наурызда Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет жасырын іс-шаралардың нәтижесі бойынша Мәдениет және спорт экс-вице-министрі Қожағапановты ауыр жемқорлық қылмыс жасады деген күдік бойынша ұстады», – деді агенттік өкілі.

Агенттіктің хабарлауынша вице-министр коммерциялық ұйымның мүддесі үшін әрекет еткен. Солайша 2018 жылы Петропавл қаласында Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының 15-ші өңіраралық ынтымақтастық форумының көрмесін ұйымдастыру бойынша шарт жасаған...

Мәжіліс депутат Бақытжан Базарбек Алматыдағы сейсмикалық институттың жағдайы мүшкіл жағдайын жеткізді. Ондағы ғылыми қызметкерлердің жобаларын министрлік кері қайтарып, тіпті айлықтарын да уақытылы алмайтынын атап өтті.

Мәжілістің жалпы отырысына қатысқан Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбекке Бақытжан Базарбек Алматыдағы сейсмикалық институттың бүгінгі ахуалын баяндап берді.

«Дүйсенбі күні Алматыда үлкен жер сілкінісі болды. Күні кеше мен Алматыдағы сейсмология институтының ғылыми қызметкерлерімен кездестім. Сіз қазір осы жерде «үкіметтен қолдау көрсетіліп» жатыр деген бірталай іс-шараларды айтып отырсыз. Іс жүзінде, олар бейшараның күнін көріп отыр. Ешқандай ғылыми жобалары қабылданбады. Ғылыми жобаны жоғарғы министрлікке жіберсе оны қайтарып жіберіп жатыр. Бүкіл қаржыландырудан...

Қытайдағы Apple сатылымы төменді.  Ал AMD чиптерін енгізуге реттеушінің тыйымдары мен GitLab-тың теріс болжамы АҚШ-тың  технологиялық секторының құлдырауына себеп болды. Осы және басқа да тақырыптар әлемдік БАҚ шолуында.

IT құнды қағаздарынын  құлдырауы

CNBC ақпаратына сәйкес,  АҚШ акциялары қатарынан екінші сессия түсіп жатыр. Apple сияқты ірі технологиялық компаниялардың бағалы қағаздарының күрт төмендеуі, жақында нарықта қол жеткізілген рекордтық деңгейден алып тастады. Dow 1,02%, Nasdaq Composite 1,65%, S&P 500 1,02% төмендеді.

Counterpoint Research есебі аясында Apple акциялары шамамен 3% – ға төмендеді. Бұл 2024 жылдың алғашқы алты аптасында Қытайда iPhone сатылымы күрт төмендегенін көрсетті. Tesla құнды қағаздары шамамен 4%, Netflix...

«ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ «Астана-Петропавл» автожолына жауапты филиалы 605 тасымалдаушыдан негізсіз ақша ұстап келген. Бұл жайлы Бас көлік прокуратурасы хабарлады.

Тасымалдаушылардың құқы бұзылғанын Көкшетау қаласының көлік прокуратурасы анықтаған. Құзыретті орган ақылы учаскелерде жол жүру ақысын төлеу бойынша заңнаманың сақталуына талдау жүргізген. Тексеріс нәтижесінде 605 кәсіпкердің 3,5 млн теңгесі негізсіз алынғаны белгілі болған.

«ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ филиалы «Астана-Петропавл» автожолының қиылысында ауыр жүк көліктерінің иелеріне жол жүру сомасын негізсіз есептеген. Ақылы учаске Көкшетау қаласы арқылы өтетін жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолының 304 шақырымынан басталады, алайда бірінші бақылау аркасы 309 шақырымда орналасқан», – делінген прокуратура хабарламасында.

Ақылы жол пайдалану ережесіне...

5 наурыз күні Жаңаөзен қаласы әкімдігінің алдында аштық жариялағандардың денсаулығы нашарлап, жедел жәрдем шақырған. Бұл туралы Жаңаөзен әкімдігінің баспасөз қызметі хабарлайды.

Әкімдік таратқан хабарламада бірден 2 жедел жәрдем көлігі жіберілгені жазылған. Сараптама нәтижесінде 19 адамның жағдайы жақсы екен анықталған. Ал 4 адам сараптамадан бас тартыпты. Ешқайсысы ауруханаға жатқызылмаған.

«5 наурызда жедел жәрдемге жалпы 50-ден астам шақырту түсті. Ал бізде 10 ғана бригада бар. Біз тұрғындарды жедел-жәрдем қызметтерін жауапкершілікпен пайдалануға шақырамыз және негізсіз қоңыраулардың, шын мәнінде, көмекке мұқтаж жандарға көмек көрсетуде кедергі келтіретінін ескертеміз», – деді Маңғыстау облыстық жедел жәрдем стансасы бастығының Жаңаөзен қаласындағы...

Алматыда әйелдер мейрамына орай 3 күн қатарынан мерекелік іс-шаралар өтеді. 6-8 наурыз күндері қаланың әртүрлі бөлігінде көрме, концерт, қойылымдар мен музыкалық кештер ұйымыдастырылады.

Мерекені тойлау 6 наурыз күні – Орталық кітапханада «Әйел – ана, әйел – ұлы ғаламның» атты іс-шарадан басталады. Сол күні «Алатау» дәстүрлі театрында «Ән әлемі» атты хор концерті болады. Концерт кешкі 18:00-де басталады. Кіру – тегін. Сонымен бірге бүгіннен бастап 14 нарузыға дейін «Шығыс келбеті» көрмесі өтеді. Өтетін орны – Алматы мұражайы.

7 наурыз күні – сағат 10:00-де Инновациялық шығармашылық орталығында «Сіздер үшін, махаббатпен» атты шығармашылық сепктакль өтеді. Дәл осы жерде мерекелік іс-шараның жалғасы ретінде...

Өндіріс және азық-түлік саласындағы бірқатар тауарды шетелден мемлекеттік сатып алуға екі жылға тыйым салынады. Қаулы жобасы Ашық НҚА порталында жарияланды.

Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі «Ұлттық режимнен алып тастауды белгілеудің кейбір мәселелері туралы» Үкімет қаулысының жобасын дайындады.

Жобада ұлттық режимнен алып тастауды талап ететін тауарлардың тізімі жарияланды:

Яғни бұл тауарларды алдағы екі жылда мемлекеттік сатып алу кезінде тек қазақстандық өндірушілерден сатып алу қажет.

Егер аталмыш салалардағы қажетті тауарлар Қазақстан аумағында өндірілмейтін және қажетті қызметтер ел аумағында көрсетілмейтін болса, оларды...

Қазақстан «Ақтау-Баку-Тбилиси-Джейхан» бағытымен тасымалданатын мұнай көлемін арттыруы мүмкін. Ресми Баку мен Астана Әзірбайжан арқылы қазақстандық мұнай транзитін ұлғайту мүмкіндігін талқылап жатыр. Қазақстанның энергетика министрі Алмасадам Сәтқалиев Әзірбайжанның Энергетика министрі Парвиз Шахбазовпен кездесу өткізген. Бұл туралы министрліктің баспасөз қызметі хабарлады.

Алмасадам Сәтқалиев болашақта Қазақстандағы мұнай өндірісі артатынын айтады. Соны ескере отырып Ұлттық компаниялар алдына тасымалданатын мұнай көлемін міндеті қойылған.

«Біздің Ұлттық компанияларымыздың алдына Қазақстанда өндірістің өсуін ескере отырып, мұнай жеткізу көлемін ұлғайту міндеті қойылды. Осыған байланысты, қазақстандық мұнайды жеткізу көлемін ұлғайтуды жоспарлап отырмыз», – деп атап өтті кездесу барысында А.Сәтқалиев.

Кездесу барысында тараптар...

Оңтүстік Кореяның Геология ғылымдары ғылыми-зерттеу институты (KIGAM) Қазақстанда литий кен орнын тапқан және оны игеру жұмыстарын жалғастыруға ниетті.

The Korea Times басылымының ақпаратына сүйенсек, Сеулдегі халықаралық форумда институт қызметкерлері кен орны Шығыс Қазақстандағы 1,6 шаршы шақырымдық пегматит алаңынан табылғанын хабарлады. Бұрын бұл маңайда тантал өндірілген. Әдетте литий тантал өндірілген аймақта болады. KIGAM компаниясы Қазақстан Үкіметінің өтініші бойынша бұл аймақты өткен жылдың мамыр айынан бастап зерттеп келеді. 

KIGAM компаниясы бұл аудандағы ресурстар құны 21 трлн вон (15,7 млрд доллар) екенін хабарлады. Себебі бұл аймақта табылған литийдің кейбір түрлерінің құндылығы 5,3 пайызға жеткен. Салыстырмалы түрде қазір KIGAM компаниясы Аустралияда өндіретін литий құндылығы 2,1 пайызды құрайды.

Компания келесі жылы бұл аймақта бұрғылауға өтініш беруді жоспарлап отыр. Оның кореялық өндіріске айналдыруды...

Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі «Обухов» кен орнында пайдалы қазба өндіруге электрондық аукцион жариялады. Аукционға 3 жер қойнауы телімі шығарылған.

Қол қою бонусының бастапқы мөлшері – 1,7 млн теңге. Сондай-ақ жер қойнауын пайдаланушыға Солтүстік Қазақстан облысының әкімдігімен келісе отырып жұмыс орындарын, әлеуметтік пакет пен жалақыны сақтау қосымша міндеттеледі. Одан бөлек, өңірдің дамуына жыл сайын кемі 38 мың АЕК (140 млн теңге) көлемінде қаржы салуы тиіс. Зауыт салу, осы кен орнынан шикізат шығару  – қосымша міндеттерінің бірі.

Сонымен қатар жер қойнауын бұған дейін пайдаланған компаня қызметінің салдарын жою да міндеттелмек.

Аукцион e-qazyna.kz сайтында 2024 жылғы 15 мамырда, сағат 11:00-де...

Латвия Ресей және Беларусь елдерімен өз шекарасын нығайту үшін 300 млн еуро инвестициялауды жоспарлап отыр. Елдің шығыс шекарасында Литва және Эстониямен бірлескен қорғаныс шебінің бөлігі ретінде танкке қарсы арықтар қазылып, миналар көміліп, өзге де тосқауылдар қойылды.

DW ақпаратына сүйенсек, Латвия келесі бес жыл ішінде Ресей және Беларусьпен шекарасын нығайтуға 300 млн еуро инвестициялайды. Қорғаныс министрлігінің тиісті жоспарын ел Үкіметі бекіткен.

Жоспар бойынша қаржы елдің шығыс шекарасында әртүрлі қорғаныс нысандарын, соның ішінде сарбаздарға арналған бекініс позицияларын және оқ-дәрі қоймаларын салып, танкке қарсы арықтарды қазып, миналарды көміп, қоршауларды күшейтуге жұмсалады.

Ведомство бұл жоспар Латвия, Литва және Эстонияның Ресей немесе Беларусь тарапынан ықтимал шабуылдардан қорғану үшін жасалғанын хабарлаған. Бұл жоспар ЕуроОдақ пен НАТО елдерінің қорғаныс желісін...

Қазақстанның Израиль-Палестина дағдарысына қатысты ұстанымы өзгермейді. Қазақстан көп жылғы қақтығыстың жалғыз шешімі – БҰҰ бекіткен «екі халық үшін екі мемлекет» формуласы негізінде 1967 жылғы шекараларда Палестина мемлекетін құру екеніне сенімді. Бұл ұстанымды ҚР Сыртқы істер министрі Мұрат Нұртілеу Ислам ынтымақтастығы ұйымының Сыртқы істер министрлері кеңесінің төтенше сессиясында растады.

Төтенше сессияда Палестинадағы жағдай талқыланған. ИЫҰ-ға мүше мемлекеттер Газа секторында атысты дереу тоқтатуға шақырып, Палестина-Израиль дағдарысын тезірек шешу қажетін алға тартты.

Мұрат Нұртілеу өз сөзінде Газа секторындағы ұзаққа созылған гуманитарлық апатқа байланысты ерекше алаңдаушылық білдірген. Одан шығудың бірден-бір жолы әскери қимылдарды жақын арада тоқтату болуы мүмкін.

Бұл тұрғыда министр сондай-а...

Былтыр Қазақстан гүлді 52 елден әкелді. Бұл туралы Ұлттық статистика бюросы хабарлады.

Былтырғы қаңтар-желтоқсан айларында Қазақстан жалпы сомасы 61 млн долларға 8 278 тонна кесілген гүл мен гүл түйнегін импорттады. Салыстырып өтсек, 2022 жылы гүл импорты ақшалай мәнде 46 млн доллар болған (6 832 тонна), – делінген хабарламада.

Былтыр Қазақстанға гүл әлемнің 52 елінен, негізінен Еуропа, Оңтүстік Америка және Африка елдерінен әкелінген.

2023 жылы гүлдерді ең ірі жеткізушілері: Эквадор – 4 913 тонна, Нидерланд – 1 633 тонна, Кения – 635 тонна және Колумбия – 488 тонна.

2022 жылғы гүл импорты...

Елімізде Instagram, Facebook және Youtube әлеуметтік желілері істемей тұр.

5 наурыз күні кешке желі қолданушылары осы әлеуметтік желілердің істен шыққанын байқаған. Бұл әлжелілер әлем бойынша істемей тұр.

Meta компаниясының ресми өкілі Энди Стоун әлеуметтік желілерді қалпына келтіру үшін компания жұмыс істеп жатқанын жазды.

Адамдардың біздің қызметтерімізге қол жеткізуі қиындап жатқанын білеміз. Қазір осы бойынша жұмыс істеп жатырмыз, – деп жазды Энди Стоун.

Meta акцияларының құны

Айта кетейік, Facebook-тің бас компаниясы Meta Platforms акцияларының бағасы 25 шілдеден бері 8,28%-ға қымбаттаған болатын. Сәрсенбі күнгі сауда-саттық нәтижесінде қағаздар құны 1,39%-ға артып, постмаркеттег...

Дүниежүзілік банк «Әйелдер, бизнес және заң» – 2024 индексін жариялады. Бұл 190 елді қамтитын және жұмыс істейтін әйелдің өмірлік циклі бойынша құрылымдалған индексті ұсынады.

«Жалпы 35 сұрақ сегіз көрсеткіш бойынша бағаланады. Әр индикатордың орташа мәнін алу арқылы жалпы ұпайлар есептеледі. Бұл ретте 100 балл – ең жоғары балл. Қазақстан 100,0 ұпайдан 75,6 ұпай жинады. Қазақстанның жалпы ұпайы Еуропа мен Орталық Азияда байқалған орташа аймақтық көрсеткіштен төмен (85,8). Еуропа және Орталық Азия аймағында ең жоғары балл – 96,9 (Кипр)», – делінген индекс мәтінінде.

Дүниежүзілік банк индексі бойынша қозғалыс бостандығын шектемеу, некеге тұруды шектемеу, мүлік және мұрагерлік бойынша гендер...