Жаңалықтар

Қоғам қайраткері Ғани Қалиев қайтыс болды. Қасым-Жомарт Тоқаев ғалымның отбасы мен жақын туыстарына көңіл айту жеделхатын жолдады.

Ғани Әлімұлы ауыл шаруашылығы саласының алға басуына бар күш-жігерін жұмсады. Парламент депутаты, «Ауыл» партиясының төрағасы ретінде еліміздің саяси-демократиялық дамуына атсалысып, отандық заңнаманы жетілдіруге зор үлес қосты. Марқұмның иманы саламат, жаны жәннатта болсын, – деп жазылған жеделхатта.

Ғани Қалев – ғалым, экономика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ғылым академиясының академигі. Қазақстанның саяси өміріне де белсенді араласқан. ҚР Жоғарғы кеңесі мен Парламент Мәжілісінің депутаты болды. «Ауыл» ХДПП партиясына ұзақ жыл төрағалық етті.

Ғалым 1938 жылы Жамбыл облысының Шу...

«Хабар» телеарнасында жуырда ғана көрерменге жол тартқан «Бірақ…» ток-шоуы әлеуметтік желіде қызу талқыға түсіп, сынға ұшырағаннан кейін жабылды.

Осыған орай Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева ресми пікір білдірді.

«Отбасылық құндылықтарды насихаттау, ана мен баланы қорғау жөніндегі қызметті үйлестіру, отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы іс-қимылды насихаттау министрліктің басты міндеттерінің бірі. Өз кезегінде, 11 наурыздан бастап «Хабар» арнасында отбасындағы әлеуметтік мәселелерді көтеріп, оны шешуге бағытталған «Бірақ…» бағдарламасының шығарылымы ұйымдастырылды. Алайда тікелей эфирдегі берілген шығарылымда редакция бағдарламаның діттеген мақсатына жете алмай, кейіпкерді жаңылыстыру арқылы қоғамда түрлі пікірлер туындатты», – деді министр.

Оның айтуынша, мемлекеттік идеологияны жүргізіп отырған мемлекеттік...

2024 жылдың 20 наурызында FlyArystan тәуелсіз әуе тасымалдаушы ретінде сертификаттаудан өтеді. Бұл туралы премьер-министр Олжас Бектенов сенаторлардың сауалына берген жауабында мәлімдеді.

Оның айтуынша, бүгінгі күні «Эйр Астана» АҚ «Fly Arystan»» АҚ құрылымдық бөлімшесін жеке заңды тұлға ретінде бөлу бойынша жоспар әзірледі.

Бағаны негізсіз көтергендер жазаланады

Олжас Бектенов егер әуе компаниялары бағаны негізсіз көтерсе, Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі монополияға қарсы шаралар қабылдайтынын айтты.

2023 жылы Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі тексеруінің нәтижелері бойынша «Эйр Астана» АҚ үстем/монополиялық жағдайды теріс пайдаланғаны үшін 876 миллион теңгеден астам сомаға әкімшілік жауапкершілікке тартылды.

«Эйр Астана» АҚ Агенттікпен бірлесіп ішкі бағыттағы бағаларды бір...

Құрылыс кодексіне бюджеттен 382,5 миллион теңге бөлінген / Фото: kursiv.media

2023 жылы Құрылыс кодексінің жобасын әзірлеуге бюджеттен 382,5 миллион теңге бөлінген. Осылай деген Мәжіліс депутаты құрылыс кодексіндегі кемшіліктерді сынға алды.  

Депутат Президенттің 2022 жылы жаңа су, салық және қала құрылысы кодекстерін әзірлеуді тапсырғанын еске салды. Бұдан бөлек қала құрылысы кодексін әзірлеуде  бірқатар проблемалар барын айтты. Оның айтуынша, үкімет бұл мәселені тым ұзаққа созып жіберген. Тіпті аталған кодекс жобасы президент тарапынан да сынға ұшырағанын еске салды.

Елнұр Бейсенбаев Құрылыс кодексінің жобасы мемлекеттік тапсырма аясында әзірленгенін атап өтті. Бірақ бюджет кодексіне сәйкес бұл жұмыс түрін бөлек қаржыландыруға болмайды, өйткені бұл...

Америкалық электромобиль өндірушісі Tesla сәрсенбі күні Еуропада орналасқан  зауыттағы өндірісті қайта бастады, деп жазды Reuters. Берлинге жақын орналасқан  Model Y және Model 3 электромобильдер жиналатын зауыт өртке байланысты бір апта бойы жұмыс істеген жоқ.

Толығырақ

«Өндіріс  қуаты  бақыланатын және қауіпсіз түрде қайта іске қосылды»,– деді автозауыт өндірістік кеңесінің басшысы Микаэла Шмитц радиостанция эфирінде.

Tesla басшысы Илон Маск зауытқа баруды жоспарлап отыр. «Бізде корпоративтік жиналыс болады және Маск мырза да келеді»,– деді Шмитц.

Берлин маңындағы Tesla автомобиль зауытын электрмен жабдықтау 11 наурызда қалпына келтірілді. Зауыт 5 наурызда жоғары вольтты электр желісінің өртенуіне байланысты электр қуатынсыз қалды. Оқиғаға байланысты...

Қаржы министрлігі Ашық НҚА порталында жеке тұлғалардың салық декларациясын тапсыру нысаны мен ережелерінің жобасын жариялады. Құжатта бірнеше өзгеріс қарастырылған. Оның бірі жалпыға бірдей декларациялау мерзімін бір жылға шегеру. Сондай-ақ, жеке тұлғалар жалпы декларацияның бөлігі ретінде салық декларациясын тапсыратын екінші жылдан бастап есеп беру үшін пайдаланылатын 270.00 нысанын өзгерту ұсынылды.

Декларация жыл сайын 31 желтоқсандағы жағдай бойынша тапсырылады.

Осылайша 2024 жылдан бастап:

2025 жылдан бастап:

...

Алматы әкімдігі жер сілкінісі салдарынан ғимараттың зақымдануы анықталған кездегі іс-қимыл алгоритмін әзірдеді. Бұл жайлы әкімдіктің баспасөз қызметі хабарлады.

Бұл мақсатта  аудандық әкімдіктер жанында ТЖД, МКК, аудандық сәулетшілер мен басқа да уәкілетті орган өкілінен тұратын комиссия тобы жұмыс істейді. Ғимаратқа қандай да бір зақым келген жағдайда қала тұрғындары фотоматериалдарымен қоса аудан әкімдігіне өтінішпен жүгіне алады. 

Бұдан әрі Комиссия мүшелері өтініш негізінде зақымдану деңгейін алдын ала анықтау үшін ғимаратқа тексеру жүргізеді. Яғни, олар тірек құрылымдарының бұзылу жағдайы тіркелді ме, анықтауы керек. 

Тексеріс жүргізілген соң, аудандық комиссиялардың барлық материалы қалалық Жоспарлау және урбанистика басқармасында жинақталады. Содан кейін қазақ Құрылыс және сәулет ғылыми-зерттеу...

2023 жылдың IV тоқсанында қазақстандықтардың табыстары жан басына шаққанда орта есеппен 305 мың теңгені құрады. Бұл өткен жылдың тиісті тоқсанымен салыстырғанда 21,2%-ға жоғары, деп хабарлады Ұлттық статистика бюросы.

Ал халықтың шығыстары жан басына шаққанда орта есеппен 277 мың  теңгені құрады. Бұл өткен жылдың тиісті тоқсанымен салыстырғанда 12,3%-ға жоғары.

Елорда көш бастады

Өңірлер бойынша қарастырсақ, ең жоғары орташа табыс деңгейі – 430 мың теңге Астана тұрғындарына тиесілі. Ең төменгі көрсеткіш Шымкент пен Түркістан облысында тіркелді. Бұл өңірлердегі табыс деңгейі орташа республикалық деңгейден 27%-ға төмен.

Қазақстандықтардың табысының басым бөлігі – 74%-ы жалақыдан, 16,8%-ы зейнетақыдан және 3,7%-ы жәрдемақыдан тұрады.

Қазақстандықтардың шығыны...

2023 жылы Кавказ және Орталық Азия елдерінің экономикасы 4,8%-ға өскен. Сарапшылар пікірінше, 2024-2025 жылдары өңірде инфляцияның баяулауы жағдайында өсім 4,5-5%-ға жетеді деп күтілуде. Бұл жайлы INFOLine ақпараттық агенттігінің зерттеуінде жазылған. 

Экономиканың қалпына келгеніне қарамастан, өңірдегі біраз ел 2023 жылы рекордтық бюджет тапшылығына ұшыраған. Атап айтқанда, Қырғызстанда тапшылық ЖІӨ-нің -2,3%-ын, Қазақстанда ЖІӨ-нің -2,9%-ын, Өзбекстанда ЖІӨ-нің -5,7%-ын, Ресей Федерациясында ЖІӨ-нің -2,3%-ын құраған. 

Агенттік мәліметінше, Ресей Федерациясынан келетін ақша аударымдарының азаюы салдарынан Орталық Азия елдеріндегі ұлттық валюталар АҚШ долларына шаққанда әлсіреген. Мәселен, Тәжікстан мен Өзбекстан валюталары 8 пайызға, Қырғызстанда 3,5 пайызға әлсіреген. Ал Қазақстан валютасы тұрақтылық көрсетіп отыр. 

Сонымен бірге өңірдегі жағдайға санкцияларға...

Бас прокурор орынбасары Қуандық Бишімбаевтың ісіне қатысты бірқатар мәлімдеме жасады.  

Әсет Шындалиев қазақстандықтардың экс-министр Қуандық Бишімбаевқа қатысты сот алқасы пара алуы мүмкін деген алаңдаушылығына қатысты жауап берді. Оның сөзінше әзірге Қуандық Бишімбаевты ешкім қорғап жатқан жоқ. Ал пара алу фактісі анықталса, алқабилер таратылуы да мүмкін.

 «Жауапкершілік бар, тіпті мұндай фактілер анықталса, онда алқабилер алқасы таратылуы мүмкін», – деп түсіндірді Бас прокурор орынбасары мәжіліс кулуарында.

Сондай-ақ Шындалиев Бишімбаевты конвой қызметкерлерінің күшейтілген режимде күзетуіне қатысты түсініктеме берді.

«Бишімбаев қана емес, барлық сотталушыны конвой қызметкерлері күзетеді. Ол қамауда, сәйкесінше сотқа дейін және сот аяқталған соң да...

Бүкіл әлемдік энергетикалық кеңестің басқарма мүшесі, профессор Норберт Швитерстің айтуынша, көптеген салалар өз клиенттерін дұрыс түсініп, оларға әлдеқайда сапалы қызмет ұсыну үшін цифрлық бизнес-моделдерді белсенді пайдалана бастады. Ол энергетикалық компаниялар да ұзақ мерзімді перспективада өтімді бола алуы үшін өз бизнестерін шұғыл түрде цифрлық форматқа көшіре бастауы тиіс екенін айтады.

Таяуда осы тақырып төңірегінде PwC Қазақстан консалтинг компаниясы Strategy& фирмасының «Watt’stheplan?» зерттеуіне бейімдеген арнайы зерттеу әзірлеген. Онда ақылды цифрлық бизнес-модельдер, ақылды есептегіштер, ақылды үй немесе ақылды желінің сұранысты икемді ететіні айтылған.

Ақылды есептегіштер пайдасы

«Ақылды есептегіштер арқасында компаниялар нақты уақыттағы энергия тұтыну деректері туралы дәл ақпарат...

Қазақстан Мәжілісінің спикері Ерлан Қошанов Ресейге сапары барысында Ресей федерация кеңесінің төрағасы Валентина Матвиенкомен ресейлік депутаттардың Қазақстанның аумақтық тұтастығына қатысты арандатушылық мәлімдемелерін талқылаған. Бұл туралы Қошанов Мәжіліс кулуарында журналистерге берген сұхбатында айтты.

Мәжіліс кулуарында журналистердің «Ресейге қандай мақсатпен бардыңыз» деген сауалына жауап беру кезінде Қошанов бұл тақырыпты өз сапары барысында көтергенін растады.

«Бұл тақырыпты біз Федерация кеңесінің төрағасы Матвиенкомен талқыладық. Ол депутаттармен тілдесуге уәде берген жоқ. Алайда бұл мәселе бойынша өзара жұмыс жасаймыз деп шештік, келістік», — деді Қошанов.

Бұған қоса, Мәжіліс төрағасы сапар барысында Ресей-Беларусь шекарасында қалған қазақстандық жүргізушілер мәселесін де көтергенін атап өтт...

Жапондық Canon Electronics қаржыландырған Space One стартапының алғашқы коммерциялық зымыран тасығышының ұшу сапары сәтсіз болды. Сол себепті компания құнды қағаздарының бағасы құлдырады. 70 жыл бұрын камера бөлшектерін шығарудан бастаған Canon Electronics 2017 жылдан бастап жер бетін және астрономиялық бақылауды түсіру үшін ғарыштық спутниктерді шығарады.

Толығырақ

Kairos жеңіл зымыран тасығышы Токиодан оңтүстік-батысқа қарай 420 шақырым жерде орналасқан Кии ғарыш айлағында  өздігінен жойылды. Bloomberg-тің  жазуынша, 2018 жылдың сәуірінен бастап ең жоғары деңгейде сатылып келген Canon Electronics акциялары, Kairos ұшырылғанға дейін жақсы нәтиже көрсеткен. Ал зымыран жарылғаннан кейін, 13%-ға төмендеді. Токиодағы сауда-саттық жабылған кезде акция бір қағаз үшін 2 362 иен...

Медициналық сақтандырудың қолданыстағы моделі экономиканың барлық қағидаттарына қайшы келеді. Бұл жайлы  депутат Елнұр Бейсенбаев Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназароваға жолдаған сауалында айтты. 

«Медициналық сақтандырудың қолданыстағы моделі экономиканың барлық қағидаттарына қайшы келеді. Ақиқатында, бұл сақтандыру емес, салықтың қосымша түрі. Бірақ салықтарды ашық түрде пайдаланады. Ал МӘМС қорының жұмысы – бұл бір үлкен жұмбақ және бір үлкен түбі жоқ «қара тесік»,- дейді депутат. 

Елнұр Бейсенбаев салымшылардың ӘМСҚ-дағы өз қаражатын бақылай алмайтынын айтады. Ал министрліктің МӘМС жарнасын 5 есе көтеру туралы бастамасын негізсіз деп санайды. 

«Ашық НҚА» порталында табысы 850 мың теңгеден асатын...

Ақпан айында KASE индексі шамамен 13%-ға өсті. Бұл – биржа алаңы үшін 2014 жылдың шілде айынан бергі ең қолайлы ай болды (ол кездегі өсім көрсеткіші +15%-ды құраған-тын). Котировкалардың мейлінше жоғары өсуін ЦКБ (+39%), Kcell (+29%) және Халық банкінің (+23%) қағаздары көрсетті. Олардың өсуіне қандай да бір айқын триггер әсер еткен жоқ. ЦКБ 2008 жылғы максимумға көтеріле алды. Ал Kcell – 2014 жылғы: тарихи максимумға бар болғаны 70 теңге жетпей қалды.

Индекстердің өсуіне банктер ықпал етіп отыр

Kaspi.kz котировкалары да әжептәуір өсті. Nasdaq алаңындағы сауданың толық бір айында ADR құны 14%-ға ұлғайып өссе, Лондон қор биржасында GDR 12%-ға қымбаттап өст...

Мәжіліс спикері Ерлан Қошанов Қазақстанда саяси тұтқындардың саны неге өсіп кеткені туралы журналист сауалына жауап берді.

«Менің ойымша, заң алдында барлық адам тең. Заңды бұзған адам заң алдында жауап беруі тиіс», – деді Қошанов парламент қабырғасында журналистің «Қазақстанда саяси тұтқындар саны неге артып келеді» деген сауалына.

Спикер журналистің марафоншы Марат Жыланбаевқа қатысты істің қоғамда алаңдатушылық тудырғанын және оның нақты қандай заңды бұзғаны туралы сауалына да жауап берді.

«Сот ісі жүріп жатыр. Біз бұл істерді білеміз. Бәрі тергеу кезінде айтылып қойған. Заң бұзғаны үшін (кінәлі – ред.)», – деді Қошанов.

Freedom Broker сарапшылары 2023 жылдың төртінші тоқсанында табысы 2,2 есеге өскен «ҚазТрансОйл» акцияларын сатып алуды ұсынды.

Еске салайық,  осыған дейін компания қаржылық есебін жариялаған еді. Оған сәйкес компанияның 2023 жылғы таза табысы 2022 жылмен салыстырғанда 2,2 есеге – 8,3 млрд теңгеден 18 млрд теңгеге дейін өсті.

Компанияның шоғырландырылған пайдасы 65,9%-ға – 19,8 млрд теңгеден 32,8 млрд теңгеге дейін артты.

Дегенмен бір реттік операциялық емес шығындарға байланысты рентабельділік былтырғымен бірдей болды. Сондай-ақ «Астрахань-Маңғышлақ» су құбырын қайта құру және кеңейту аясында компанияның қаржысы шектеулі күйі қалып отыр.

Freedom Broker сарапшыларының пікірінше, ҚТО 2024 жылы дивидендтерді айтарлықтай арттыра алмайды.

«Бағалау үлгісінде...

Қырғызстан президенті Садыр Жапаров БАҚ туралы заң жобасын кері қайтарып алды. Бұл туралы президенттің баспасөз хатшысы Асхат Алагөзов мәлімдеді.

Заң жобасы Жогорку Кенеш депутаттарының қарауында болған. Жапаров заңды кері қайтару туралы шешімді 7 наурыз күні БАҚ басшыларымен кездесуден кейін қабылдаған. 

«Отырыс қорытындысы бойынша БАҚ өкілдерінің ақпаратын тыңдап, осы заң жобасына қатысты олардан түскен ұсыныстар ескерілді. Осыған орай президент Садыр Жапаров заң жобасын пысықтауды тапсырды», – деді Алагөзов.

БАҚ қызметін реттейтін бұл заң жобасын Қырғызстан президентінің әкімшілігі әзірлеген. Заң жобасы интернет ресурстарына мемлекеттік бақылауды кеңейтуді көздейді. Сонымен бірге «адамгершілік» пен «денсаулыққа» қатысты терминдер негізінде кез-келген...

Еуропалық Одақ «Яндекс» компаниясының негізін қалаушы Аркадий Воложды санкция салынған тұлғалар тізімінен шығарды. Бұл туралы Еуропалық кеңес хабарлады.

Кәсіпкер ЕО тізіміне 2022 жылы енгізілді

Аркадий Волож 2022 жылдың маусымында Еуроодақтың санкцияларына ұшырады.

Содан кейін ол компаниядағы барлық негізгі қызметтерін тастап кетті. Оның санкциялар тізіміне енуі «Яндекстің» акционерлерімен байланысты. Себебі компания инвесторлары мемлекеттік «Сбер» және ВТБ банкі.

Волождан жеке шектеулерді алып тастаудың себебі 2024 жылдың ақпан айының басында голландиялық Yandex N.V. сатылымы болуы мүмкін. 2024 жылдың шілде айының соңына қарай «Яндекс» активтері  ресейлік және халықаралық болып екіге бөлінеді. Бұл туралы Reuters агенттігі хабарлады.

Тізімнен тағы кім шығарылды?

Қазақстанның экономикалық өсімі жұмыспен қамту деңгейіне қатты әсер етпейді. Яғни елде экономикалық өсім жұмыспен қамту және кедейшілікті азайту деңгейімен әлсіз ғана байланысады. Бұл жайлы Дүниежүзілік банктің  наурыз айындағы еңбек нарығы туралы «More Better and Inclusive Jobs in Kazakhstan» есебінде жарияланған. 

Есепте Қазақстан үшін жұмыс орындарын құру өнімділікті арттыру және мемлекеттің шамадан тыс араласуын еңсеру мәселесі қарастырылған. 

Дүниежүзілік банк Қазақстандағы қызықты тенденцияға назар аударған. Банк елдің экономикалық өсімі жұмыспен қамту деңгейімен әлсіз байланысатынын, тіпті оның кедейшілікті азайтуға әсерінің аз екенін атап өткен. Есепте жұмысбастылық пен жұмыс сапасын арттырудың негізгі көзі ретінде технологиялық өзгерістер мен капитал сыйымдылығын арттыру тетігі ұсынылған. 

Банк...

Bloomberg ақпаратына сүйенсек, Қытайдағы  электроника өндірушісі Meizu биылғы жылы қоғамдық компания болмақ. Meizu компаниясы AI-ге бейімделген мобильді операциялық жүйені шығаруды және «жасанды интеллект өнімін» енгізуді жоспарлап отыр.

Толығырақ

Meizu брендінің құрылымындағы Dreamsmart Group стартапы Гонконгта алғашқы IPO-ға орналастыруға дайындалу үшін банктерді таңдамақ. Олардың айтуынша, қытайлық Geely автоөндірушісіне тиесілі компанияның бағасы 15 миллиард юаньнан ( 2,1 миллиард доллардан) асуы мүмкін. Нарықтағы жағдайға байланысты DreamSmart 20 миллиард юаньға дейін ( 2,7 миллиард доллар) бағалауды сұрай алады, деді олар.

Bloomberg сұхбаттасушылары, компания биыл биржаға шығуды жоспарлап отыр, бірақ пікірталастар әлі де жалғасуда дейді.

Компания смартфон шығарудан бас тартты

 Meizu компаниясы...

Қазақстанда тұтқындау үйлері мен арнайы тергеу изоляторлары жеткіліксіз. Кейбір өңірлерде тіпті жоқ. Бұл туралы  ҚР ІІМ басшысының орынбасары Игорь Лепеха айтты.

«Алматы мен Ақмола облыстарында арнайы уақытша ұстау изоляторлары мүлдем жоқ. Олар негізінен 50-70 адамға, сирек жағдайда 80 адамға арналған. Тергеу изоляторларында да жағдай мәз емес. Жақында ғана тұрмыстық зорлық-зомбылық туралы заңды Сенатқа жіберу туралы шешім қабылданды, онда жеңіл дене жарақаты және  ұрып-соғу қылмыстық санатқа жатқызылады. Қазірдің өзінде осы баптар бойынша тергеу изоляторларында шамамен бес мың адам, мүмкін одан да көп адам ұсталады деп болжап отырмыз, — деді Лепеха.

Оның айтуынша, 2015 жылы есептеудер жүргізілген...

Енді кәсіпкерлік субъектілерді ревизиялау және тексеру үшін прокурормен міндетті түрде келісу қажет. Сонымен қатар азаматтардың қылмыстық істерін негізсіз тіркеуге тыйым салынады. Осылай деп мәлімдеген Әділет министрі Азамат Есқараев еліміздегі азаматтар мен кәсіпкерлердің құқықтарын қорғауды күшейтуге бағытталған заң жобасын таныстырды.

Мәжілістің жалпы отырысында  «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне Қылмыстық, Қылмыстық-процестік және  Қылмыстық-атқару кодекстерін оңтайландыру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы талқыланып жатыр.

Қоғамның конституциялық құндылықтары мен қылмыстық-құқықтық қорғауды күшейтуді көздейтін заң жобасында 3 негізгі мәселе қамтылған. Азаматтар мен кәсіпкерлердің құқықтарын қорғауды күшейту, қылмыстық процестің бәсекелестігін нығайту және  қылмыстық процесті оңтайландыру және «бюрократиясыздандыру».

Заң жобасын таныстырған министр азаматтар мен кәсіпкерлерд...

Алматы қаласында тау бөктерінде алма бақтарының орнына салынған «Мечта» тұрғын үй кешенін сүру жұмыстары басталды.

Алматы қаласы құрылысты бақылау басқармасы хабарлағандай, нысанды сүруге қатысты соттың тергеу жұмыстары 2022 жылдан бері жүргізілген.

«Обсерватория көшесі, 104/4 мекенжайда орналасқан «Мечта» ТК салу кезінде көптеген бұзушылықтарға жол берілген, атап айтқанда тексеру кезінде 2 нүктеге рұқсат беру құжаттарының болмаған және бүкіл нысан бойынша жобадан көптеген ауытқулар анықталған», – делінген хабарламада.

Тұрғын үй кешенінің өзі тұрғын үйді пайдалану және қызмет көрсету жөнінде нысаналы мақсаты бар жер телімінде орналасқан. Жеке тұрғын үй ретінде салынған кешен арқылы құрылыс салушы қала тұрғындарына жалған мәлімет бере отырып, пәтерлерді сатуды жоспарлаған.