Жаңалықтар

Қазақстан жасанды интеллект саласын үш бағытта дамытуға басымдық беріп отыр. Бұл туралы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев Freedom Inside ’26 форумында мәлімдеді.

Министрдің айтуынша, қазақ үкіметі толық ЖИ-ді халықтың тұрмысына енгізуге бел шеше кіріскен. Институционалды блокты бекіту, инфрақұрылым мен адам капиталды дамыту – негізгі бағыттар.

Заң қабылданып, сарапшылар тартылып жатыр

«Институционалды дамыту тұрғысынан келер болсақ, осы салаға арнайы Жасанды инттеллект және цифрлық даму министрлігі құрылып, арнайы бес жылдық жоспар қабылданған. «Цифрлық кодекс» пен «Жасанды интеллект» туралы заң негізгі құқықтық шеңберді айқындап берді», – деді ол.

Жаслан Мәдиевтің айтуынша...

Журналист, «AmanTasyganLIVE» арнасының авторы Аман Тасыған жаңа кәсіп ашты. Ол тұрмысқа арналған химиялық өнімдер шығарады. Журналист жаңа жобасының тұсаукесерін де өткізген.

Айтуынша, бұл кәсіпке кірісу үшін бір жыл дайындалған. Алғашында шетелде өндіріп, Қазақстан нарығында сатпақшы болады. Қырғызстан, Қытай, Өзбекстан өндірісін зерттеп келеді. Бірақ соңында өндірісті де елден ашуды жөн көрген.

«Өндіріс шығыны, тасымалы, маркетинг және тұтынушының қолына жетуі – мұның бәрі оңай шаруа болмады. Ойласа келе, «алыстан арбалағанша, жақыннан дорбалаған дұрыс» деген шешімге келдік. Мың ойланып, жүз толғанып, AINADAY атты жаңа бренд өмірге келді. Қазіргі таңда AinaDay-да жууға арналған бес түрлі өнім бар...

«Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы (ҚТЖ) Қытай, АҚШ және Франциядан 24 жаңа локомотив сатып алды. Олар Астана, Атырау, Қарағанды, Маңғыстау және Жем деполарына берілді.

ҚТЖ баспасөз қызметінің мәліметінше, жаңа локомотивтер CRRC (Қытай), Wabtec (АҚШ) және Alstom (Франция) компаниялары шығарған. Үшеуі де Қазақстан үшін техника дайындайды.

CRRC қытай компаниясы Қазақстан үшін магистраль және маневтрлі тепловоздар дайындаған. Гидрид локомотив дизель қозғалтқышпен, сонымен бірге литий аккумуляторларымен қозғалады. Бұл оның станцияларға шусыз келуіне көмектеседі.

Бұған қоса, Қазақстан Францияның Alstom компаниясынан электровоздар алды.

«Жаңа техника қозғалыс қауіпсіздігін арттырып, мамандардың еңбек жағдайын жақсартты», – деп таратты ҚТЖ.

Ұлттық компания...

Грекия жасөспірімдерге әлеуметтік желіні пайдалануға тыйым салмақшы. Егер парламент заң жобасын қолданса, келесі жылдан бастап кәмелетке толмағандар мессенджерлерді пайдалана алмайды деп жазады The Guardian.

Грекия премьер-министрі Кириакос Мицтакистің сөзінше, балалар арасындағы мазасыздық, ұйқысыздық артқан сайын осындай қадамға барып отыр. Ол жасөспірімдер жаңалыққа ашулануы мүмкін екенін де мойындайды.

«Біз қиын, бірақ қажетті шараны қабылдауды ұйғардық. 15 жасқа толмаған балалардың әлеуметтік желілерге кіруіне тыйым саламыз. Біздің мақсатымыз сіздерді шабыттың, білімнің және шығармашылықтың көзі бола алатын технологиялардан алыстату емес… Бірақ бала экран алдында бірнеше сағат отырғанда, оның миы демалмайтынын ғылыми тұрғыда нақты дәлелденген»», – деді ол жас...

Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы Майқайың кенті маңында өлген иттердің денесі шашылып жатыр.

Жергілікті kerekpv паблигі атылған иттерді әлдекімдер қоқыспен бірген мұсылман зиратына барар жолға төгіп тастағанын хабарлап, өлекселердің суретін жариялады.

Майқайың кенті әкімінің аппараты аталған жайтқа қатысты тексеріс басталғанын хабарлады.

«Күл мен тұрмыстық қалдықтарды жинау полигонының аумағынан үй жануарларының қалдықтарын таптық. Қазіргі уақытта мамандар оларды залалсыздандыру жұмыстарын жүргізуіп жатыр. Сонымен қатар жануарларды өлтіруге және олардың қалдықтарын заңсыз тастауға қатысы бар тұлғаларды анықтау жұмыстары жүріп жатыр. Кінәлілерді қолданыстағы заңнамаға сәйкес жауапкершілікке тартылады» делінген әкімдік хабарламасында.

Күні кеше мәжіліс «Жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы» заңға енгізілетін түзетулерд...

Қазақстанда сақтандыру компаниялары мен брокерлерге клиенттермен байланыс үшін отандық Aitu қолданбасын пайдалану ұсынылған. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің мәліметінше, бұл бастама қазір нарық қатысушыларымен талқыланып жатыр.

Неге Aitu қолданбасын ұсынып отыр

Мемлекеттің негізгі уәжі – қауіпсіздік. Қазір қаржы саласында алаяқтық көбейгендіктен, реттеуші орган барлық байланысты бір арнаға жинап, бақылауды күшейтпек. Агенттіктің пайымдауынша, Aitu-дың серверлері Қазақстанда орналасқандықтан, деректер шетелдік хакерлерге немесе компанияларға берілмейді.

«Әрбір транзакцияның қауіпсіздігі шифрлаудың (end-to-end) әдісін қолдану арқылы қамтамасыз етіледі, мұнда қол жеткізу кілттері тек пайдаланушылардың құрылғыларында сақталады, бұл сервер немесе провайдер тарапынан хат алмасуды оқуды мүмкін емес...

ІІМ Ұлттық ұланның әскери бөлімдеріне жасанды интеллект жүйесін енгізе бастады.

Пилоттық жүйе Ұлттық ұланның 5573 әскери бөлімінде сынақтан өтіп жатыр. Жүйе қолданыстағы камераларға қосылып, бейнеағынды тәулік бойы үздіксіз талдайды.

Ол сарбаздардың күнделікті жүріс-тұрысын, мінез-құлқын және эмоциялық жағдайын саралаумен ерекшеленетіні айтылды.

«Яғни, жүйе тек бейнені тіркеп қана қоймай, сарбаз бойындағы өзгерістерді де анықтап, мінез-құлықтағы күмәнді белгілерге талдау жасайды. Егер сарбаздардың әрекетінен агрессия байқалса, жасанды интеллектке негізделген жүйе бөлім командирлеріне, тәрбиешілер мен психологтарға мессенджер арқылы сигнал жібереді. Бұл дер кезінде әрекет етуге мүмкіндік береді, – деді Ұлттық ұланның ресми өкілі Әлібек Абдилов.

Бейнематериалдар арнайы платформада сақталма...

Алматы қаласының тұрғыны президентке бейнеүндеу жолдап, мегаполистегі орта мектептердің бірі түлектер кешіне 200 мың теңгеден жинап жатқанына шағымданды.

Президент мырза

Қомақты соманы қалтасы көтере алмайтынын айтқан ата-ана президенттен араша сұрады. Үндеу журналист Михаил Козачковтың Telegram-арнасында жарияланды.

«Құрметті Қасым-Жомарт Кемелұлы. Көп баласы бар ана ретінде Сізге үндеу жолдап отырмын. Биыл менің балам Алматы қаласындағы орта мектептердің бірін аяқтайды», – деп бастады ана мемлекет басшысына үндеуін.

Оның айтуынша, үндеу авторының баласы оқитын мектеп әр оқушыдан 200 теңгеден жинап жатыр.

«Тіпті одан да көп. Орта мектеп үшін айтарлықтай көп ақша. Отбасыларды...

Елде жұмыс берушіге қарағанда, жұмыс іздеушілер әлі де көп. 2026 жылдың наурызында Enbek.kz платформасында 102,6 мың бос жұмыс орны жарияланған, бірақ 107,1 мың адам түйіндеме қалдырған. Жыл басынан бері жалпы 304,3 мың вакансия мен 394,4 мың түйіндеме тіркелген деп хабарлады еңбек және халықты әлеуметттік қорғау министрлігі.

Қай салада жұмыс көп, кімдер көбірек іздейді?

Жұмыс берушілер ең көп адам іздейтін салалар:

Өңірлер бойынша көшбасшылар: Түркістан, Қарағанды облыстары, Астана, Павлодар және Атырау.

Диплом сұрамайды

Еңбек министрлігінің зерттеуіне...

Дүниежүзілік банктің жаңа есебіне сәйкес, 2026 жылы Қазақстан экономикасының өсімі баяулауы мүмкін. Орталық Азия елдерінің жалпы ішкі өнімі былтырғы 7 пайыздан 4,9%-ға дейін төмендеп, геосаяси шиеленіс пен энергия ресурстарының қымбаттауы экономиканың даму қарқынына тежеу болмақ.

2025 жыл Орталық Азия елдері үшін соңғы 14 жылдағы ең қарқынды даму кезеңі болды. Аймақтық экономика 5,8%-дан 7%-ға дейін көтеріліп, серпінді даму көрсетті.

Әсіресе, Қазақстан 2011 жылдан бергі ең жоғары көрсеткішке қол жеткізіп, экономикасы 6,5%-ға өсті. Бұл табысқа ішкі тұтынудың артуы, мұнай өндірісінің артуы және мемлекеттік ірі инфрақұрылымдық жобаларға салынған инвестициялар тікелей септігін тигізді.

Көршілес Өзбекстанда да өсім қарқыны...

Ақтөбеде Халыққа қызмет көрсету орталығының ғимаратында отырып, заңсыз делдалдық қызмет ұйымдастырған бір топ ұсталды. Бұл туралы Ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес басқармасы хабарлады.

Тергеу мәліметіне сәйкес, күдіктілер бірнеше кабинетті жалға алып, жалған құжат жасатқан. Сол жерде шетел азаматтарын тіркеу бойынша ақылы, делдалдық қызмет көрсеткен. Нақты айтқанда, Орталық Азия елдерінен келген шетелдіктерге заңсыз құжат рәсімдеп берген. Қазір күдіктілер ұсталып, тергеу жүріп жатыр

«Жалған құжаттарды дайындау, қолдан жасау және өткізу фактісі бойынша тіркелген қылмыстық іс аясында күдіктілердің қылмыстық әрекеттерін құжаттандыруға бағытталған жедел-тергеу іс-шаралары жалғасуда», – деп мәлімдеді ведомство.

Құзырлы органдар құжатты тек ресми, мемлекеттік органдарға барып рәсімдеу...

Атырау облысы, Исатай және Құрманғазы аудандарында 6 мың ірі қарадан ауру анықталды. Қазір алты сиыр өлген деп хабарлайды КТК телеарнасы.

Ауырған малдың аузынан сілекей ағып, ауыз қуысының шырышты қабығында жаралар пайда болған. Сараптама қорытындысы бойынша жануарларға инфекциялық ринотрахеит диагнозы қойылды.

«Осыған байланысты қазіргі таңда емдеу шаралары жүргізіліп жатыр. Исатай және Құрманғазы аудандарында бүгінгі күні мал басының 80 пайызы сауықты, тағы 500-ге жуық бас емделуде. Жалпы, облыс ішінде мал тасымалдауға рұқсат берілген, алайда көрші өңірлерден мал әкелуге және сыртқа шығаруға әзірге тыйым салынды», – деп атап өтті Атырау облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Амангелді Саламат.

Үш күн бұрын...

Алматы қаласындағы екінші жылу электр орталығын (ЖЭО) көмірден газға көшіру қашан аяқталатыны мәлім болды. Жоба 326 млрд теңге тұрады.

Экология жақсарады

Мегаполис әкімдігінің мәліметінше, бұрын тек қана көмір жаққан орталық жыл сайын шамамен 37 мың тонна зиянды зат шығарған. Жаңа газ станциясы іске қосылғаннан кейін бұл көрсеткіш 90%-ға қысқарады. Алматы экологиясы жақсарады.

Екінші жылу электр орталығын жаңғырту жобасы 2023 жылғы мамырда жүзеге асырыла бастады. Сол кезде инвестициялық келісімге төрт компания қол қойып, консорциум құрған. Олар:

Келісім...

Иран ислам революциясының сақшылары Ормұз бұғазын қайтадан жауып тастағанын мәлімдеп, Ливанға шабуылдаған Израильді атысты доғару бітімін бұзды деп айыптады.

9 сәуірге қараған түні Израиль Ливанға жойқын соққы жасады. Reuters мәліметінше, шабуылдан 254 адам қаза тауып, 1100-ден аса адам жараланды. Осындай мәліметті Ливанның азаматтық қорғаныс қызметі таратқан.

Артынша Иран билігі маңызды мұнай жолы – Ормұз бұғазын жауып тастады. CNN телеарнасының мәліметінше, қазір бұғазда кеме көрінбейді. Ақпаратты MarineTraffic кеме қозғалысын бақылау жүйесі де растайды.

Сейсенбі күні ғана АҚШ пен Иран атысты екі аптаға доғаруға келіскен. Артынша Тегеран Ормұз бұғазын ашып, танкерлер сол арқылы мұнай...

Алматы облысының аумағында жерасты дүмпулері сезілді. ҚР Төтенше жағдайлар министрлігіне қарасты Сейсмологиялық бақылау және зерттеу ұлттық ғылыми орталығының мәліметінше, жер сілкінісінің сезілу қуаты 2 балды құраған.

Сейсмикалық станциялар желісінің ақпараты бойынша, жер сілкінісінің эпицентрі Алматы қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан.

Жер сілкінісінің негізгі көрсеткіштері Алматы облысының кейбір елдімекендерінде 2 балл.

Зілзала тіркелгеннен кейін, тиісті органдарға хабар беріліп, зардап шеккендер мен қираулар туралы ақпарат жиналды. Алдын ала мәлімет бойынша, зардап шеккендер мен ғимараттардың қирауы туралы ақпарат түскен жоқ.

Төтенше жағдайлар департаменті тұрғындарды сабыр сақтауға және тек ресми ақпарат көздеріне сенуге шақырады. Мамандар бұл қуаттағы дүмпулердің жоғары сейсмикалық аймақтар үшін қалыпты жағдай екенін...

Алматы полициясы ойын-сауық мекемелеріне бақылауды күшейтті. Бұл туралы Алматы қалалық полиция департаментінің бастығы Айдын Қабдулдинов жұртшылыққа есеп беру кезінде мәлімдеді.

Оның айтуынша, әрбір мекеме қатаң түрде заң аясында жұмыс істеуге міндетті. Ал талапты сақтамағандарға қатысты қатаң шаралар қолданылады – тіпті қызметі толық тоқтатылуы мүмкін.

2026 жылдың басынан бері полицияның бастамасымен бұрын құқық бұзушылықтар мен қылмыстар тіркелген 10 нысанның қызметі тоқтатылды. Бұл шаралар заңсыз әрекеттердің жолын кесуге ғана емес, сонымен қатар ондаған ықтимал оқиғалардың алдын алуға мүмкіндік берді.

Бұдан бөлек, тиісті шаралар қабылдау үшін уәкілетті органдарға 845 кәсіпкерлік субъектісіне қатысты ұсынымдар жолданды.

Бұған дейін Медеу ауданында бір мекенжайда және көршілес орналасқан екі ойын-сауы...

Елдің басым бөлігінде найзағай соғып, жаңбыр жауады. Ал солтүстік өңірлерде қатты жел болады деп күтілуде. «Қазгидромет» 9 сәуірге ауа райы болжамын ұсынды.

Шымкент қаласындағы Ө. А. Жолдасбеков атындағы №9 IT-лицейінің 8-сынып оқушысы өз үйінде жан тәсілім етті, деп жазады «ҚазАқпарат«.

Тергеудің алдын ала болжамы бойынша, жасөспірім өз-өзіне қол жұмсаған. Қайғылы оқиға 2026 жылдың 6 сәуірінде сағат 17:21-де болған.

«Жасөспірімді туыстары тауып алған. Оқиға орнына жедел жәрдем бригадасы шақырылғанымен, келген медицина қызметкерлері баланың қайтыс болғанын растады», – деп хабарлады қалалық білім басқармасынан.

Мәлім болғандай, оқушы бұған дейін медициналық есепте тұрмаған. Жасөспірімнің өліміне не себеп болғанын тергеу анықтайды. Полиция департаменті қылмыстық істің қозғалғанын растап отыр.

«Аталған дерек бойынша қылмыстық іс қозғалды. Қазіргі уақытта оқиғаны...

Таразда мамандандырылған ауданаралық экономикалық сот жеке кәсіпкердің «Таразтрансэнерго» мекемесіне материалдық шығынды өтеу туралы талап-арызын қарады.

Оқиға 2025 жылдың шілдесінде болған. Талап қоюшының көлігі жер асты жылу құдығының ашық люгіне түсіп кетіп, қатты зақымданған.

«Істі қарау барысында жолдың бұл учаскесі мен жылу құдығы жауапкердің қарауында екені анықталды. Сондай-ақ бұған дейін кәсіпорынның лауазымды тұлғасы қарау құдығын тиісті деңгейде күтіп ұстамағаны және қозғалыс қауіпсіздігіне қатер төндіргені үшін әкімшілік жауапкершілікке тартылғаны белгілі болды», – деп хабарлады соттың баспасөз қызметі.

Сот апат нысанды күтіп ұстау және жолдағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету міндеттерін тиісінше орындамау салдарынан болды деген қорытындыға келді. Маманның қорытындысына...

Солтүстік Қазақстан облысының Ольшанка ауылында түзеу мекемесінің бұрынғы бастығына қатысты үкім шықты, деп жазады «ҚазАқпарат«.

2026 жылдың ақпан айында СҚО бойынша Қылмыстық-атқару жүйесі департаментінің №52 мекемесінің бастығы пара алды деген күдікпен ұсталған. Ол алаяқтыққа әрекеттену және пара беруге итермелеу баптары бойынша жауапқа тартылды.

Іс материалдарына сәйкес, 45 жастағы Рүстем Рахметов түзеу мекемесін 2024 жылдың желтоқсан айынан бастап басқарған. Өткен жылдың соңында ол жазасын өтеушінің үкімді жеңілдету туралы Қызылжар аудандық сотына өтініш бергенін біліп, оң шешім шығаруға ықпал ете алатынын айтқан. Рахметов бұл ақшаны алдау жолымен иемденбек болып, шенеуніктерге беру үшін 200 000 теңге көлемінде пара талап еткен.

Алайда сотталушы...

Абай облысында полицей елдімекеннен үш шақырым жерде жүрген үш жасар баланы тапты.

Өңірлік полиция департаменті хабарлағандай, бала ауладан үлкендерге байқатпай шығып жоғалып кеткен. Туыстарының айтуынша, іздеу жұмыстары таңертең ерте басталған. Сағат 11:00 шамасында олар полицияға жүгінген, содан кейін бірден барлық күштер жұмылдырылды.

Полицейлер ой-қырды шарлап, аумақтың әр метрін мұқият тексерді. Жағдайды уақыттың тығыздығы қиындатты – бала ашық жерде бірнеше сағат бойы жалғыз қалып қоюы мүмкін еді.

Бірнеше сағаттан соң сәбиді Ақсуат аудандық полиция бөлімінің аға криминалисі, полиция майоры Бақытбек Лиясқанов тапты.

Ат үстіндегі полицей айдаладан кішкентай баланы байқап қалған. Бала елдімекеннен шамамен үш шақырым жерде жалғыз болған. Бала дін аман, өмірі мен...

Ақтөбе облысының әкімдігінде болған ірі өртті ауыздықтағаны үшін 172 адам марапатталды. Облыс әкімі Асхат Шахаров құтқарушыларға төзімділік пен батылдық танытқандары үшін алғыс айтты.

«Кеше күрделі тапсырманы орындау барысында сіздер ерлік көрсетіп, кейінгі ұрпаққа үлгі болдыңыздар. Өртті сөндіруге қатысқандардың барлығы да жедел әрі жанқиярлықпен әрекет етті. Нәтижесінде бір сағаттың ішінде қойылған міндетті абыроймен атқарып шықтыңыздар», — деді әкім.

Еске сала кетейік, облыстық әкімдіктің алты қабатты ғимаратының шатыры 7 сәуір күні кешке өртенген болатын. Алғашқы өрт сөндіру бөлімдері бес минуттан кейін жеткен кезде, шатырда бірден үш жерден лаулаған от шығып жатқан. Оқиға орнында жедел штаб құрылды.

Жалын тез таралды: ғимарат конструкциясыны...

Түркия Парламентінің комиссиясы әлеуметтік желілерге 15 жасқа дейінгі балалардың тіркелуіне тыйым салатын заң жобасын мақұлдады. Жаңа құжат балалардың цифрлық қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі «революциялық қадам» деп бағаланып отыр, деп жазады TRTHaber.

Түркия Ұлы Миллет Мәжілісінде (ТҰММ) қаралып жатқан «Әлеуметтік қызметтер туралы» заңға енгізілген өзгерістер осы аптада түпкілікті қабылдануға тиіс. Жаңа ережелер тек әлеуметтік желілерді ғана емес, онлайн ойын платформаларын да қатаң бақылауға алады.

15 жасқа дейін тыйым, 18-ге дейін – арнайы режим

Заң жобасына сәйкес, бұдан былай әлеуметтік желі провайдерлері 15 жасқа толмаған балаларға қызмет көрсете алмайды. Платформалар әр пайдаланушының жасын нақты тексеру (age verification) жүйесін енгізуге міндеттеледі.

Ал...

2025 жылдың қыркүйегінен 2026 жылдың наурызына дейінгі аралықта астық пен ұн экспорты (астық баламасында) 9,9 млн тоннаны құрады. Бұл туралы Ауыл шаруашылығы министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.

«Қазақстан темір жолы» акционерлік қоғамының мәліметінше, 2025 жылдың наурызына жақын бұл көрсеткіш 8,7 млн тонна болған. Бұл сыртқы нарықтарға жеткізілім көлемінің артқанын көрсетеді.

Экспорт көлемі

Мәселен, Өзбекстан еліне астық экспорты 15%-ға өсіп, 7,3 млн тоннадан 8,4 млн тоннаға жетті. Қырғызстан бағытына 1,7 есеге ұлғайып, 233 мың тоннадан 393 мың тоннаға артты.

Сонымен қатар, Ауғанстан бағыты бойынша экспорт 35%-ға өсіп, 1,1 млн тоннадан 1,5 млн тоннаға дейін жетті. Түрікменстанға жіберілген астық көлемі де...