Жаңалықтар

Биыл Алматы Көктем мерекесін ерекше ауқымда қарсы алып отыр. «Наурызнама» тұжырымдамасы аясында қаланың әр бұрышында 200-ден астам іс-шара өтіп жатыр. Егер сіз мерекелік күндерді қайда өткізуді білмей жүрсеңіз, Kursiv Media сіздерге ең қызықты локациялар мен бағдарламалар тізімін дайындады.

Басты мерекелік алаңдар:

21 наурыз: Ұлыстың ұлы күні басталады

Астана алаңы (11:00 – 22:00)

6 бірегей киіз үй: Робо-киіз үй (космос пен роботтар), Digital 360 (виртуалды Шымбұлақ), археологиялық және этно-дизайн үйлері.

Гала-концерт: Сахнада «Дос-Мұқасан», «Ұлытау», Медеу Арынбаев, Сәкен Майғазиев және арнайы қонақ әзірбайжандық әнші Роза Зергерлі.

Абай алаңы...

Қазақстанда жеке мәліметтердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік қызметкерлер мен операторлардың жауапкершілігі айтарлықтай күшейтілмек. Бұл туралы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев мәлімдеді.

21,6 млн теңге айыппұл салынады

Ең басты жаңалық – деректердің жаппай таралғаны үшін қылмыстық жауапкершілік енгізілуі мүмкін. Сонымен қатар, бұл бағыттағы әкімшілік айыппұл көлемі де өседі. Мәселен, айыппұл мөлшерін 5 мың АЕК-ке (шамамен 21,6 млн теңге) дейін арттыру жоспарланған.

Енді деректермен жұмыс істейтін операторлар кез келген ақау немесе ақпараттың таралуы туралы тиісті органға ғана емес, зардап шеккен азаматтардың өзіне де дереу хабарлауға міндетті болады.

Техникалық шектеулер қойылады

Мәліметтердің ұрлану қаупін азайту...

Үкімет отырысында Ішкі істер министрі Ержан Сәденов рақымшылық аясында айыппұлдарды кешіру мәселесі қарастырылып жатқанын айтты.

Министрдің сөзінше, бұл азаматтар мен мемлекет қауіпсіздігіне қатер төндірмейтін құқық бұзушылықтарға қатысты қолданылады.

«Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес рақымшылық туралы заң қабылданғаннан кейін оны іске асыруға қатысамыз. Ол азаматтар мен мемлекеттің қауіпсіздігіне қатер төндірмейтін жекелеген құқық бұзушылықтарға қолданылады. Террористік, экстремистік, сыбайлас жемқорлық сипаттағы, кәмелетке толмағандарға қарсы қылмыстар жасағандар, сондай-ақ рецидивистер мен іздеуде жүргендер бұл тізімге кірмейді», – деді Сәденов.

Министрдің айтуынша, айыппұлдарды есептен шығару тетігі де қарастырылып жатыр.

«Әкімшілік рақымшылық аясында жеке тұлғалардың орындалмаған айыппұлдарын толық немесе...

Мемлекеттік қызметкерлердің жалақысы үш жылдан кейін біртіндеп өсуі мүмкін. Бұл туралы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы Дархан Жазықбай айтты.

Мәжілісте «ҚР мемлекеттік қызметі туралы» заң жобасы бірінші оқылымда қаралып жатыр. Заңды талқылау барысында депутат Қарақат Әбден мемлекеттік қызметшілердің жалақысына қатысты мәселе көтерді. Депутаттың айтуынша, мемлекеттік қызметкерлердің жалақысы инфляция деңгейіне ілесе алмай отыр.

«Соның салдарынан тәжірибелі әрі білікті мамандар мемлекеттік қызметтен кетіп, жеке секторды таңдайды. Осыған байланысты заң жобасында мемлекеттік қызметкерлердің лауазымдық жалақысын кемінде үш жылда бір рет индексациялау ұсынылған. Егер де индексация жасалатын болса, қандай көрсеткіштер негізге алынады», – деп сұрады агенттік төрағасынан.

Өзбекстан экономикасы соңғы жылдары ірі халықаралық несиелер есебінен қарқынды дамып келеді. Алайда қарыз мөлшерінің өсуі сарапшылар мен жұртшылықты жиі толғандырады. Қазіргі таңда елдің қарызын екі үлкен блокқа бөліп қарастыруға болады. Kursiv Media көрші елдің қарызын талдап көрді.

Жиынтық сыртқы қарыз: 75,4 миллиард доллар

Бұл бүкіл Өзбекстанның (мемлекеттің де, жеке компаниялардың да) шетелдік кредиторлар алдындағы жалпы берешегі.

Корпоративтік сектор алға шықты: Тұңғыш рет компаниялар мен банктердің сыртқы қарызы (38 млрд $) мемлекеттің сыртқы қарызынан (37,4 млрд $) асып түсті.

«Жасырын» мемлекеттік қарыз: Ресми түрде «корпоративтік» деп аталғанымен, бұл қарыздың басым бөлігі мемлекеттік үлесі бар алпауыттарға (UzAuto Motors...

Футбол әлемі бұрын-соңды болмаған таңғажайып шешімге куә болды. Африка футбол конфедерациясы (CAF) 2025 жылғы Африка Кубогының жеңімпазын ауыстырды: Сенегалдан алтын тартып алынып, Мароккоға берілді.

17 наурыз күні кешке CAF ресми сайтында апелляциялық кеңестің шешімі жарияланды. Онда Сенегал құрамасына 0:3 есебімен техникалық жеңіліс беріліп, турнир қожайыны Марокко чемпион деп танылды.

Естеріңізде болса, финалдық кездесудің 120 минутының қорытындысы бойынша Сенегал минималды есеппен жеңіске жеткен болатын. Алайда CAF ережесінің 84-бабы бұл нәтижені күл-талқан етті.

Даудың басы: Неліктен мұндай шешім қабылданды?

Марокко Корольдік футбол федерациясы финалдан кейін бірден шағым түсірген. Себебі:

Премьер-министрдің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева елде жаңа Конституция қабылданған соң қандай заңдарға өзгерістер енгізілетінін айтып берді.

Министр Мәдениет және ақпарат министрлігіне қарасты бағыттарда салалық заңнаманы жаңарту бойынша бірқатар жұмыс жүріп жатқанын айтты.

«Бүгінде мәдениет, ақпарат, БАҚ, архив ісі, мемлекеттік рәміздерді пайдалану, мемлекет пен азаматтық қоғамның өзара іс-қимылы, дін, жастар және отбасы саясаты салаларын реттейтін 20-дан астам заңнамалық актіге өзгерістер енгізу жоспарланып отыр», – деді Балаева.

Министрдің сөзінше, Қазақстанның Халық Кеңесі құрылуына байланысты қоғамдық келісімді нығайту және этносаралық қатынастарды дамыту бағытындағы жұмыстар күшейтіледі. Бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы заңнаманы жетілдіру жұмысы жалғасуда. Атап...

Жекпе-жек жауынгері әрі актер Еркебұлан Тоқтар Гелендваген көлігінің ішінде отырып, басындағы «қиын жағдайлар» туралы баяндап берді.

«Геликте жүйкеме тиеді. iPhone 17-ім бар менің. 2 терабайт. Нugo деген шалбарымның қалтасынан орындықтың жанына түсіп қалды. Қолымды салып алайын десем, мына Hublot сағат көліктің мына жерін сырып тастай ма деп тұрмын. Қалай аларымды білмей отырмын. Кімде осындай қиындықтар бар? Жаза кетіңіздерші. Қалай шешуге болады?» – деді байыпты түрмен Еркебұлан Тоқтар.

Актер артынша күліп жіберіп: «Проблемаларымыз осындай болсын, достар» – деп әзілдегенін білдірді.

Айта кететін жайт, Гелендваген көлігінің ең арзаны қазақстандық нарықта 121 млн теңгеден басталады. Еркебұлан Тоқтар атаған...

Желіде «Алдар. Махаббат туралы аңыз» фильмінің алғашқы ресми тизері жарық көріп, қазақ киносүйер қауымын елең еткізді. Бар-жоғы бірнеше секундтық кадрлардың өзінен-ақ бұл біз үйренген ертегідегі Алдар емес, мүлдем басқа деңгейдегі, терең әрі драмалық бейне екенін аңғару қиын емес. Трейлердегі мистикалық атмосфера, сапалы визуал және әсерлі музыка туындының ауқымды екенін аңғартып тұр.

23 сәуірден бастап еліміздің барлық кинотеатрларында «Алдардың» жаңа хикаясы басталады.

ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғаринның айтуынша, жаңа Конституция Қазақстан экономикасының өсімін қамтамасыз ететін тұрақты, ашық және болжамды құқықтық орта қалыптастыруға бағытталған. Ол білім, ғылым, инновация және адами капиталды дамытуды басты стратегиялық бағыт ретінде бекітеді.

Жаңа Конституцияның нормаларын іске асыру аясында Ұлттық экономика министрлігі «Алатау қаласының арнайы мәртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылысы туралы», «Қазақстан Республикасы астанасының мәртебесі туралы» Конституциялық заңдардың жобаларын әзірлеген.

Алатау қаласына қатысты заң жобасы қазір парламентте қаралып жатыр және наурыз айының соңына дейін мемлекет басшысына ұсынылады. Қалған екі заң жобасы наурыз-сәуір айларында мәжіліс қарауына жіберіледі.

«Жаңа Конституция елд...

2026 жылдан бастап оқулықтар кезең-кезеңімен жаңартылады. Мұны Үкімет отырысында Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова мәлімдеді.

Қандай оқулықтар жаңартылады

Министрдің айтуынша, қазір мектептерде қолданылып жүрген оқулықтар 2018–2019 жылдары басылған және содан бері мазмұндық тұрғыдан жаңартылмаған. Осыған байланысты олар жаңа Конституциялық өзгерістер мен заманауи талаптарға сай қайта қаралады.

«2026 жылы 3, 4, 7, 8, 9 сыныптарға арналған оқулықтар жаңартылады. 2027 жылы 1 және 5 сыныптар оқулықтары жаңадан басылады. 10-11 сынып оқулықтарының мазмұны қайта қаралады. 2028 жылы 2 және 6 сыныптарға арналған жаңа оқулықтар жарық көреді», – деді министр.

Министрдің сөзінше, бұл шара оқушылардың сапалы білім алуына және...

Ауыл шаруашылығы министрі белгілі бір мезімге балық және басқа да су жануарларын аулауға тыйым салатын бұйрық жариялады. Және оларды аулауға тыйым салатын орындар тізімін жариялады.

Шектеулер мен тыйымдар мына бассейндер бойынша енгізілді:

Наурыз-маусым аралығы балықтардың уылдырық шашу кезеңімен сәйкес келгендіктен үш айға дейін шектеу қойылған. Кей орында шектеу мерзімі шілдеге дейін ұзартылды.

Балқаш–Алакөл бассейні

Үкіметте баяндама жасаған премьер-министрдің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева діни қызмет туралы заңға өзгеріс енгізілетінін мәлім етті.

Министр мемлекеттік конфессиялық қатынастарды дамыту маңызды бағыттардың бірі болып қала беретінін атап өтті.

«Діни қызмет және діни бірлестіктер туралы заңға өзгерістер енгізілмек.
Бұл өзгерістер ар-ождан және дін бостандығы, азаматтардың құқықтарын және қоғамдық қауіпсіздікті қорғау арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз етуге, сонымен бірге мемлекеттің және білім беру жүйесінің зайырлы сипатын сақтауға бағытталған», – дейді Балаева.

Айта кетейік, бұдан бұрын Қостанайда балалар заңсыз діни сабақтарға қатысқаны хабарланды.

Moody’s халықаралық рейтингтік агенттігі «Фридом Банк Қазақстан» АҚ-қа ұлттық және шетел валютасындағы ұзақ мерзімді депозиттік рейтингтерді Ba3 деңгейінде «тұрақты» болжамымен берді.

Агенттіктің пікірінше, банктің рейтингі ипотекалық кредит беру және автокредиттер сияқты негізгі бөлшек өнімдері бар қалыптасып келе жатқан тұрақты кредит беру үлгісін көрсетеді, сонымен қатар Қазақстан Үкіметі тарапынан банкті қолдау ықтималдығының бірқалыпты деңгейін (Baa1 деңгейі, «тұрақты» болжам) қамтиды.

Moody’s сарапшылары банктің кредиттік тәуекелдерінің бірқалыпты деңгейде екенін атап өтіп, проблемалық кредиттердің төмен базасын және резервтерді белсенді ұлғайтуды ескере отырып, болжамды кезеңде тәуекелдер бақылауда болады деп есептейді.

«Біз Freedom Bank пайдасы алдағы 12–18 ай ішінде бірқалыпты өседі деп күтеміз. Сонымен қатар банкт...

Премьер-министр Олжас Бектенов Үкіметтің бүгінгі отырысын жаңа Конституцияның қабылдануынан бастады. Ол президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың басшылығымен жүргізіліп жатқан ауқымды өзгерістер Қазақстанның кез келген сын-қатерлерге төтеп беруін қамтамасыз етеді деп мәлімдеді.

Бектенов оның заманауи тарихындағы ел тағдырын айқындайтын елеулі кезең екенін атап өтті.

«Ең алдымен, барша қазақстандықтарды тарихымыздағы аса маңызды оқиға – жалпыхалықтық референдумда жаңа Конституцияның қабылдануымен құттықтаймын! Бұл – Қазақстанның заманауи тарихындағы ел тағдырын айқындайтын елеулі кезең. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың басшылығымен және қоғамның белсенді қолдауымен елімізде жүргізіліп жатқан ауқымды өзгерістер Қазақстанның кез келген сын-қатерлерге төтеп беруін қамтамасыз етеді», – деп атап өтті Бектенов.

Премьер-министр...

АҚШ-тың Ұлттық контртеррористік орталығының директоры Джо Кент Иранға жасалған әуе шабуылдарына наразылығын білдіріп, отставкаға кетті. Бұл соғысты қолдауға «арым жібермейді» деді ол.

Джо Кент Иранға соққы жасауға еш негіз жоқ деп есептейтінін, осы туралы толық хат жазып, өз еркімен қызметінен кеткенін мәлімдеді.

Ол – АҚШ-тағы жоғары лауазымды шенеуніктің бірі. Ұлттық контртеррористік орталықтың басшысы қызметінде террористік қауіптер туралы деректерді жинау, талдау және бағалауға жауапты негізгі агенттікті басқарды, сондай-ақ олардың алдын алу бағытында федералдық қызметтердің іс-қимылын үйлестірді.

Қол астындағы қызметкерінің әрекетіне Трамп та пікір білдірді. Ол Кентті әрқашан «қауіпсіздік мәселелерінде әлсіз» болған деп бағалап, егер оның әкімшілігіндегі біреу Иранды қауіп...

Щучинскіде дәмханадағы жарылыстан зардап шеккендердің кейбірі әлі де ауыр жағдайда. Бұл туралы Ақмола облыстық денсаулық сақтау басқармасы хабарлады.

Ведомство мәліметінше, бүгінде екі науқастың жағдайы әлі ауыр, ем алып жатыр. Оларға тәулік бойы медициналық көмек көрсетіледі.

Тағы бір науқас травматологиялық бөлімшеде, ал тағы біреуін үйіне қайтарды.

Бұған дейін тағы бес науқас медициналық авиация желісі арқылы Астанадағы Ұлттық шұғыл медицинаны үйлестіру орталығына жеткізілген еді.

Еске салайық, 27 ақпанға қараған түні Щучинск қаласындағы дәмханада газ баллоны жарылып, 11 адам қайтыс болды. Дәмхана иесі қамауға алынып, қылмыстық іс қозғалды.

Наурыз мейрамының онкүндігі аясында 18 наурыз – Ұлттық киім күні болып белгіленген. Бұл күн – бабалар мұрасын жаңғыртып, ұлттық болмысымызды айшықтайтын ерекше мереке. Осыған орай, еліміздің түкпір-түкпірінде, әсіресе Алматы қаласында мәдени іс-шаралар мен сән көрсетілімдері кең көлемде атап өтілмек.

18 наурыз: Мерекелік іс-шаралар кестесі

Алматы қаласының тұрғындары мен қонақтары үшін бұл күні қызықты бағдарламалар өте көп:

• 10:00 – Мұрағаттағы мұра: Мемлекеттік архивте (Чуланов көшесі, 159) «Ұлттық киімді дәріптеу» атты көрсетілім өтеді. Мұнда тарихи жәдігерлер мен заманауи үлгілерді тамашалауға болады.

• 11:00 – Сән мен салт:

• Alatau Creative Hub орталығында «Этно-Fashion» көрсетілімі өтіп, ұлттық стильдегі жаңа топтамалар таныстырылады.

...

Соңғы үш жылдың статистикасы (2024-2026 жж.) Қазақстанда мектепке дейінгі білім беру құнының біркелкі емес, бірақ сенімді түрде өсіп жатқанын көрсетеді. Kursiv Media 2026 жылдың ақпан айындағы көрсеткіштерге қарап, ата-аналардың әмиянына түсетін салмақтың қалай өзгергенін саралап көрді.

Республикалық тренд: 30 мыңдық межеден астық

Егер 2024 және 2025 жылдардың ақпанында еліміз бойынша орташа баға 27 500 – 27 700 теңге төңірегінде тұрақтап тұрса, 2026 жылдың басында күрт секіріс байқалады. Биылғы ақпанда республика бойынша орташа көрсеткіш алғаш рет 30 052 теңгеге жетті. Бұл – өткен жылмен салыстырғанда 9,2%-ға жоғары.

Қымбатшылық көшбасшылары: Алматы мен Астананың «жарысы»

Ең жоғары...

Қазақстанда көші-қон заңнамасын бұзғаны үшін 1,8 мыңнан астам шетел азаматы елден шығарылды. Бұл туралы Ішкі істер министрлігі NEGE басылымына хабарлады.

Ведомство мәліметінше, ережелерді көбіне жақын шетел – Өзбекстан, Ресей, Қырғызстан, Тәжікстан, Әзербайжан, Түркіменстан және Украина азаматтары бұзады.

Алыс шетелден келген шетелдіктердің арасында Түркия, Қытай, Үндістан және Ауғанстан азаматтары әкімшілік жауапкершілікке тартылған.

Бұған дейін желіде ер адамның (болжам бойынша Қытай азаматы) Астана орталығында әдепсіз әрекетке барғаны (кіші дәретке отырғаны) түсірілген бейнежазба тараған болатын. Кейінірек бұл құқық бұзушылыққа 35 және 49 жастағы екі шетелдіктің қатысы бар екені анықталды. Алайда олар ұсталғанға дейін елден шығып үлгерген. Олардың Қазақстанға келуіне бес жылға тыйым...

Елдың басым бөлігінде күн жылына бастайды. Тек батыстағы кей аудандарда шаңды дауыл, елдің солтүстігі мен шығысында тұман болады деп болжануда. «Қазгидромет» 18 наурызға арналған ауа райы болжамын ұсынды.

Астанада «Elorda Eco System» коммуналдық кәсіпорнының жұмысшылары еңбекақы деңгейі мен төлем шарттарына байланысты наразылық ұйымдастырды, деп хабарлады қала әкімдігі.

Оқиға 17 наурызда таңғы сағат 7:30 шамасында Байқоңыр ауданындағы Жетіген көшесі, 24 мекенжайында орналасқан кәсіпорын аумағында болған. Мемлекеттік еңбек инспекциясы департаментінің мәліметінше, оқиға орнына 60-70 жуық жұмысшы жиналып, жалақыны көтеру туралы талап қойған. Олардың айтуынша, қазіргі еңбекақы атқарылатын жұмыстың көлемі мен жағдайына сәйкес келмейді, сондықтан оны шамамен екі есеге арттыруды ұсынған. Сондай-ақ, қызметкерлер үстеме жұмыс уақыты мен сыйақының (премия) төленбеуі мәселесін көтерді.

Астана қаласы бойынша мемлекеттік еңбек инспекциясы департаментінің еңбек қатынастарын бақылау бөлімінің басшысы Абай Еркінов атап өткендей, кәсіпорынның бас директоры...

Ақтөбе облысындағы тас жолда адам өліміне әкеп соққан жол-көлік оқиғасы болды, деп хабарлады өңірлік полиция департаменті.

Апат Байғанин ауданының Қарауылкелді ауылының маңында болған. Онда «ВАЗ» және «DAF» автокөліктері соқтығысқан.

«Жол-көлік оқиғасы салдарынан «ВАЗ» автокөлігінің жүргізушісі мен төрт жолаушысы алған жарақаттарынан оқиға орнында көз жұмды. Бір жолаушы түрлі жарақаттармен Байғанин аудандық орталық ауруханасына жатқызылды», – деп хабарлады полиция.

Әлеуметтік желіде апат болған жерден фотосуреттер пайда болды.

Атырау облысы Жангелдин ауылындағы отбасын аяусыз өлтірді деген күдіктіге тағылған айыптар тізімі толығып, тағы бір бап қосылды, деп хабарлайды өңірлік полиция.

ІІМ баспасөз қызметінің ақпаратына сүйенсек, күдікті Сұлтан Сәрсемалиевке қатысты тергеу енді Қылмыстық кодекстің екі бабы бойынша жүргізіліп жатқанын хабарлады:

«Атырау облыстық Полиция департаменті кісі өлтіру, сондай-ақ, олардың мүлкін ұрлау фактілері бойынша қылмыстық істі тергеп жатыр. Қылмыстық іс бойынша күдікті ұсталды және сот оған қатысты күзетпен ұстау түріндегі бұлтартпау шарасын санкциялады», – деп хабарлады...