Жаңалықтар

Қазақстанда соңғы 10 жылда атаулы жалақы 3 есеге артты.  Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2023 жылдың қорытындысы бойынша ол 393 605 теңгені құрады. «Экономикалық зерттеулер институты» өңірлік зерттеулер орталығының аға сарапшысы Әйгерім Аманжолова елімізде орташа жалақы мөлшері қалай өзгергенін айтып берді.

Ең жоғары атаулы орташа жалақы 2013 жылғы кезеңнен 2023 жылғы 3 тоқсанға дейін Атырау және Маңғыстау облыстарында, сондай-ақ Астана қаласында тіркелді. Ал осы кезеңдегі ең төменгі көрсеткіш Солтүстік Қазақстан және Жамбыл облыстарында болды. 2023 жылы Атырау облысында ең жоғары атаулы жалақы (602 411 теңге), ал Түркістанда ең төмен жалақы (248 905 теңге) тіркелген екен.

«2023 жылды...

АҚШ-тағы нарықтар инфляцияның өсуіне дайындалуда, NVIDIA акциялары түзетіле бастады. Goldman-ның экономиканың шектен тыс жоғары қарқында өскені туралы хабарламасынан кейін еуропалық ҚӨК төмендеді.

Нарықтар инфляцияның өсуіне дайындалып жатқан кезде Уолл-стрит құлдырап барады

Инвесторлар осы аптаның соңында шығатын инфляцияның негізгі деректерін күтіп отыр. Reuters-тің жазуынша, бұл деректер биылғы жылы АҚШ-тың Федералды резервтік саясатына әсер етуі мүмкін.

Тұтыну бағаларының индексі (Consumer Price Index) наурыз айының қорытындысы бойынша 3,4% – ға дейін өседі деп боожанып отыр. Ал азық-түлік және энергия сияқты құбылмалы компоненттерді жоққа шығаратын базалық көрсеткіш ақпан айындағы 3,8% – бен салыстырғанда 3,7% – ға дейін төмендеуі мүмкін.

СҚО әкімі Ғауез Нұрмұхамбетов су тасқыны қаупіне байланысты өңір халқына үндеу жариялады. Ол облыс орталығына үлкен көлемде су келе жатқанын айтты.

«Өңірде су тасқыны жағдайы күрделі. Облыс орталығына үлкен көлемді су келе жатыр. Шамамен 1-2 күнде су орталыққа келіп үлгереді. Егер үйіңіз су басатын аумақта орналасқан болса, қауіпсіз аймаққа көшіңіз. Өйткені адам денсаулығынан асқан байлық жоқ. Біз су тасқынына қарсы қолдан келген шараларды қабылдап жатырмыз. Осы орайда өңір тұрғындарының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бар күшімізді салып, су тасқыны салдарының зардабын барынша азайтуға тырысатынымызды айтқым келеді», – деді әкім.

Әкім су тасқынының алдын алу мақсатында қарғын...

Қарағанды облысында Саран қаласы моноқала қатарынан шығып, өңірдегі индустриялық аймақтың аумағына енді.

Саран қаласы экономиканы әртараптандыру бойынша жүргізілген ауқымды жұмыс нәтижесінде ҚР Экономика Министрлігінің бұйрығымен моноқалалар санатынан шығарылды.

Облыстық экономика басқармасы ақпаратына сүйенсек, енді Қарағанды облысында төрт моноқала бар – Теміртау, Балқаш, Шахтинск, Абай. Олар облыстың барлық өңдеу өнеркәсібінің 57% және жалпы көлемнің шамамен 22% инвестициялауды қамтамасыз етеді.

2021 жылы Saran индустриялық аймағы іске қосылған. Әкімдік оның табысты жұмыс істеп, бірқатар ірі жобалар іске асырылғанын айтып өтті.

Моноқалалар тізімінен шығып қалған қалалар 

Текелі және Саран қалалары тізбеден экономикалық әртараптануына байланысты шығарылған. Нақтырақ айтқанда, 2014-2022 жылдар аралығында...

Жетісу облысында жалпы қуаты 1 ГВт жел энергиясын пайдаланатын жел электр станциясын салуға Сауд Арабиясы инвесторлары 1,8 миллиард доллар көлемінде қаражат салады. Осыған орай Сауд Арабиясы мен Қазақстан арасында арнайы келісім ратификацияланбақ. Тиісті құжат «Ашық НҚА» порталына орналастырылған.

«2023 жылғы 2 желтоқсанда Астанада жасалған Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Сауд Аравия Корольдігінің Үкіметі арасындағы жел электр станциясының жобасын іске асыру туралы келісім ратификациялансын»,- делінген қаулыда.

Екі тараптың келісімі шеңберінде Жетісу облысында жалпы қуаты 1 ГВт жел энергиясын пайдаланатын жел электр станциясының жобасын салу жоспарлануда.

Жобаны жүзеге асыру арқылы Қазақстан аумағында жаңартылатын энергия көздер...

Ұлыбританияның ұлттық банкноттарында жаңа корольдің суреті пайда болады. Чарльз III король өзінің бейнесі бар алғашқы банкноттарды сыйлық ретінде алды. 

BBC ақпаратына сүйенсек, банкноттарды Букингем сарайында Англия банкінің менеджері Эндрю Бэйли таныстырған. Енді 5, 10, 20, 50 фунт стерлингте Чарльз III бейнесі болады. Дәстүр бойынша жаңа банкноттардың 00001 нөмірлі алғашқы даналары монархқа табысталды. 

Жаңа банкноттар 5 маусымнан бастап айналымға енеді. Чарльз бейнеленген ақша Елизавета II патшайым бейнеленген бұрынғы ақшамен қатар қолданылады.

Британияда алғаш рет монархтың (Елизавета II патшайымның – ред.) бейнесі бар банкноттар 1960 жылы пайда болған. Яғни осы жолы банкноттар алғаш рет өзгеріп, оған басқа адамның бейнесі түскен. Бұл...

Еуропалық одақ Ресейге қарсы 14-ші санкциялар пакетін әзірлеуге кірісті. 14-ші пакет көктемнің соңына дейін қабылдануы керек.

Еурокомиссияның вице-президенті Валдис Домбровскистің айтуынша, жаңа санкциялар пакетінде санкцияларды айналып өту жолдарын кесу және «шектеу шараларының кең тізімі» болады. ЕО теңіз арқылы Ресей өз мұнайын экспорттау кезінде баға шегін бұзуға тырысады.

Еурокомиссия Еуропадан тыс жерлерде жұмыс істейтін Батыс елдерінің еншілес компаниялары арқылы санкцияларды айналып өтуге қарсы тұру жолдарын іздеуде. Осыған байланысты Домбровскис өз филиалдарының күмәнді іскерлік операцияларына көз жұматын ұйымдардың жауапкершілікке тартылатынын айтты.

ЕО Ресейге және оның Украинаға қарсы соғысын қолдайтындарға қысым көрсетуді жалғастырмақ. 

«Путиннің достарын және Ресейге санкцияларды...

Өңірлердегі су тасқыны бойынша жағдай әлі де күрделі. Әсіресе, СҚО Сергеев су қоймасында су деңгейі көтерілуде, ал БҚО-да Жайық арнасынан шығуы мүмкін. Осыған орай ТЖМ халықты қауіпсіз жерге эвакуациялап жатыр.

ТЖМ хабарлауынша, азаматтық қорғау қызметтерімен 88 мыңға жуық адам, оның ішінде 30 мыңға жуық бала эвакуацияланған. Ал уақытша орналастыру пунктеріне 7 мыңнан астам адам, оның ішінде 3 500 бала орналастырылған.

Ал авариялық-құтқару жұмыстарына шамамен 24 мың адам және 3 мыңнан аса техника, 10 әуе кемесі жұмылдырылған.

«Еліміздің Ақтөбе, Қостанай, Батыс Қазақстан, Ақмола, Қарағанды, Атырау, Солтүстік Қазақстан және Ұлытау облыстарында жергілікті ауқымдағы төтенше жағдай...

Қырғызстаннан Қазақстанның су тасқынынан зардап шеккен аймақтарына гуманитарлық «көмек керуені» жеткізілді.

24.kg басылымының жазуынша, гуманитарлық көмек Ақтөбеге жеткізілген. Ол жолай төрт облыс: Жамбыл, Түркістан, Қызылорда және Ақтөбе облыстары арасында бөлінген.

Атырау облысындағы жедел штабтың отырысы кезінде Қырғыз Республикасының Төтенше жағдайлар жөніндегі вице-министріне облыс әкімінің алғыс хаты табысталған.

«Жедел штабтың кезекті отырысы барысында Атырау облысы әкімінің орынбасары Жасұлан Бисембиев Қырғыз Республикасының ТЖ вице-министрі Урматбек Шамырқановқа алғыс хат табыс етті. Елімізді қиын жағдайда қолдаған бауырлас елге Серік Шәпкеновтің атынан әкімнің орынбасары ризашылығын білдірді», – делінген әкімдік хабарламасында.

Қырғызстаннан Қазақстанға гуманитарлық көмек тиелген 4 фура көлігі жеткен.

Әзірбайжан Сыртқы істер...

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевты халықты Ораза айт мерекесімен құттықтады. Бұл жайлы Ақорданың телеграм арнасында жазылған.

«Қадірлі отандастар! Баршаңызды Ораза айт мейрамымен құттықтаймын! Бұл – мұсылман қауымының ерекше ықыласпен қарсы алатын ұлық мерекесі. Қасиетті Рамазан айында жұрт адамгершілік құндылықтарға баса мән береді, рухани тазаруға ұмтылады. Мұқтаж жандарға қол ұшын созып, айналасына қайырымдылық көрсетеді. Отыз күн оразадағы сабыр мен қанағатқа негізделген игі амалдың бәрі Айт мерекесінің шынайы болмысын айшықтай түседі. Ата дініміз адамзатты татулық пен тыныштыққа, қамқорлық пен мейірімділікке, жанашырлық пен жасампаздыққа үндейді. Адал еңбек етіп, адал табыс табуға шақырады. Мұның барлығы, түптеп келгенде, бүкіл еліміздің ырысты ынтымағын арттыруға ықпал етед...

Алматы қаласында Esentai Mall жанындағы жер учаскесін рәсімдеп, бизнес-орталық салып жатқан «Atlas Development» ЖШС сотта ұтылды. BES.media басылымының ақпараты бойынша ауданаралық экономикалық сот Алматы қаласы жер ресусрстарын басқару департаментінің талабын қанағаттандырды. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің бұрынғы жер теліміне қатысты дау осымен сот отырысында шешілді.

BesMedia басылымының ақпаратына сүйенсек, талапкер сотта №55 электр қосалқы станциясын пайдалануға және техникалық қызмет көрсетуге арналған жер учаскесін мемлекет мұқтажы үшін сатып алу (алып қою) туралы Алматы қаласы әкімдігінің 30.01. 2007 жылғы қаулысының, Алматы қаласы әкімдігінің жерасты автотұрағы бар көпқабатты бизнес орталығын салу үшін жер учаскесін сату туралы 2.10. 2007 жылғы қаулысының, Алматы...

Халықтың екінші деңгейлі банктерден алған несиесі – 17,2 триллион теңге. Қазіргі уақытта халықтың шамадан тыс кредит алуын азайту шаралары қолға алынды. Осы мақсатта «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне кредит беру кезінде тәуекелдерді барынша азайту және қарыз алушылардың құқықтарын қорғау мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын әзірленді. Бұл заң жобасын Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі депутаттармен бірге дайындаған. 20 наурызда Парламент Мәжілісі  Заң жобасын  екінші оқылымда қабылдады және ол қазіргі уақытта Сенаттың қарауында.

Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі заң жобасындағы өзгерістер туралы ақпарат жариялады. Ондағы басты шарттар туралы тарқатып жаза...

Дүйсенбіде Reuters агенттігі Ресей Қазақстаннан 100 мың тонна жанармай сақтау үшін төтенше резерв жасақтауды сұрағаны туралы ақпарат жариялады. Бірақ Қазақстан тарабы бұны растаған жоқ. Ал Ресей Федерациясының Энергетика министрлігі керісінше көрші елге тасымалдайтынын мәлімдеді. Жанармай экспортына тыйым салынғанына қарамастан, Қазақстанға бензин тасымалдай беруге мүдделі.

«Болжамды индикативті теңгерімдерге сәйкес Қазақстаннан Ресейге автокөлік бензинін жеткізу қарастырылмаған. Экспортқа шектеу қойған кезеңнің өзінде Ресейден Қазақстанға жылына 285 мың тоннаға дейін автокөлік бензинін жеткізу мүмкіндігін сақтап қалады», – деп хабарлады ресейлік ведмсвто «Интерфакс» ақпарат агентігіне.

Еуразиялық Экономикалық одақ пен үкіметаралық келісімдерден тыс жағдайда Ресей наурыз айынан қыркүйекке дейін тауарлы...

Kaspi.kz қазақстандық финтех холдингі 2023 жылға бір акцияға 850 теңге мөлшерінде дивиденд төлейді. Бұл туралы Қазақстан қор биржасында жарияланған құжатта жазылған.

Бұл дивиденд мөлшері 8 сәуірде өткен акционерлердің жылдық жалпы жиналысында бекітілген.

KASE-де 2024 жылғы 1 қаңтардағы мәліметі бойынша, Kaspi.kz айналымдағы қарапайым бағалы қағаздарының саны 189 миллион 333 мың 465 дана болды.

Холдингтің артықшылықты акциялары жоқ. Осылайша, көрсетілген кезеңдегі дивидендтік төлемдердің жалпы көлемі 160,933 млрд теңгені құрайды.

Бұған дейін Kaspi.kz 2023 жылға үш рет дивиденд төлеген: 2023 жылдың бірінші және екінші тоқсанында бір акцияға 750 теңге және 2023 жылдың үшінші тоқсаны үшін 850 теңге.

Kaspi.kz қаңтарда 1 млн доллар...

9 сәуірде «First Heartland Jusan Bank» АҚ (Jusan Bank) «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ-нан мерзімінен бұрын 100 млрд теңгенің субординацияланған облигацияларының шығарылымын сатып алды.

Осылайша, банк бұдан бұрын мемлекеттен алған көмекті ерікті түрде мерзімінен бұрын қайтарды.

«2023 жылдың ортасында «Jusan Bank» Қазақстан юрисдикциясына қайтарылғаннан бері банк бизнес-процестерді жақсарту, шығындарды оңтайландыру, бизнестің тиімділігі мен кірістілігін арттыру бойынша үлкен жұмыс атқарды. Осы жұмыстардың тұтас кешені қаржылық тұрақты және әлеуметтік жауапты қазақстандық мекеме, мемлекеттің сенімді серіктесі ретінде банкке мемлекет көмегінің бір бөлігін мерзімінен бұрын қайтаруға мүмкіндік берді», – деді Jusan Bank Директорлар кеңесінің төрағасы Ғалымжан Есенов.

ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі 300 мың тонна көлеміндегі құрғақ қант шикізатын бажсыз әкелу туралы бұйрық дайындады.

«Қант өндірушілерді шикізатпен үздіксіз қамтамасыз ету мақсатында Еуразиялық экономикалық комиссия деңгейінде қамыс қантының үштен бір бөлігінен бажсыз импорты бойынша жеңілдік қарастырылған. Үшінші елдерден Қазақстан Республикасы үшін 300 мың тонна көлемі келісілді», – делінген бұйрық жобасының мәтінінде.

Бұйрық жобасы «Ашық НҚА» порталында талқылау үшін орналастырылған. Талқылау 22 сәуірге дейін жалғасады. Бұйрық жобасына сәйкес, квота 2024 жылдың 31 желтоқсанына дейін созылады.

Өткен жылы қант шикізатын импорттау квотасы 350 мың тоннаны құрады. Биыл Қазақстан қант қызылшасы егістігінің көлемін екі есеге немесе 13,3 мың гектарға ұлғайтып...

Шығыс Қазақстан облысында 200-ге жуық бюджеттік мекеме жарық жеткізуші компанияны ауыстыруға мәжбүр. Өйткені оларды жарықпен қамтамасыз еткен «Эксклюзив Энерго Групп» компаниясы лицензиясынан айырылып, нарықтан ығыстырылған. Компания заңды құқығын қорғауға ықпал етуді сұрап, «Атамекен» ҰКП-ға жүгінген.

Табиғи монополияларды реттеу комитеті 1 сәуірден бірқатар энергиямен жабдықтаушы компанияға берілген лицензияларды тоқтатқан. Нәтижесінде бұндай жағдай тек Шығыс Қазақстан облысында ғана емес, бүкіл өңірде қалыптасқан.

«Енді біздің тұтынушылар бәсекелес нарықтан реттелетін тарифпен қызмет ұсынатын компанияға ауысуы керек. Бұндағы тағы бір маңызды нәрсе – тариф мәселесі. Тұтынушылар электр қуатын жеткізушіні өзі таңдай алмағандықтан, олардың шығыны екі есе артады...

Үкімет басшысы Олжас Бектенов су тасқыны салдарын жою шаралары жөнінде кеңес өткізді. Премьер-министрдің орынбасары Тамара Дүйсенова мен тиісті министрлер тыңдалды.

Үкімет басшысы вице-премьер бастаған әлеуметтік блок министрліктеріне төтенше жағдайға тап болған тұрғындарға жан-жақты қолдау көрсетуді тапсырды.

Уақытша баспанамен қамтамасыз ету

«Су тасқыны басталғаннан бері 86 мың тұрғын қауіпсіз жерге көшірілді. Қазіргі таңда уақытша орналастыру пункттерінде 8 472 адам тұрып жатыр. Эвакуациялау – уақытша шара. Үйлері тұруға жарамсыз деп танылған отбасылардың барлығын уақытша баспанамен қамту қажет», — деп атап өтті Олжас Бектенов.

Сонымен бірге қоныс аударғанға дейін эвакуациялау пункттерінің жұмысын қолдауға ерекше көңіл...

«Самұрық-Қазына» АҚ және Cove Capital америкалық инвестициялық компаниясы Қазақстанда сирек және жерде сирек кездесетін металдардарды іздеуге келісті.

Бұл туралы «Самұрық-Қазына» АҚ басшысы Нұрлан Жақыпов, Сove Capital құрылтайшысы және басқарушы серіктесі Пини Альтхаустың кездесуінде белгілі болды.

Қос компания атап айтқанда, Қостанай облысындағы «Ақбұлақ» учаскесінде геологиялық барлау жұмыстарын жүргізуге келіскен. Бұл үшін ТКС еншілес ұйымы «Қазгеология» АҚ және Cove Capital арасында бірлескен кәсіпорын құрылады. Cove Capital тауарлық-материалдық қорларды балансқа қоймас бұрын геологиялық барлау жұмыстарын толық қаржыландырады.

Айта кетейік, Cove Capital инвестициялық компаниясы 2015 жылы құрылған. Биофармацевтика, жаңартылатын энергия көздері, экологиялық таза технологиялар және тау-кен өндірісіне инвестиция құяды. Қазақстанға қатысына...

IDC деректері бойынша  Apple ірі өндірушілер арасында бірінші тоқсанда дербес компьютерлерді жеткізудің өсу қарқыны бойынша бірінші орынды иеленді.

Толығырақ

2024 жылдың бірінші тоқсанында Mac компьютерлерін жеткізу көлемі 2023 жылдың бірінші тоқсанымен салыстырғанда 14,6% – ға өсті. Бұл дербес компьютерлердің ірі өндірушілері арасындағы ең үлкен өсім. Lenovo және Acer жеткізілімдері сәйкесінше 7,8% және 9,2% — ға өсті. Ал HP 0,2% – ға,  Dell компьютерлерінің жеткізілімдері 2,2% – ға төмендеді. Apple компаниясының дербес компьютерлер нарығындағы үлесі бір жыл бұрынғы 7,1% – бен салыстырғанда 8,1% – ға дейін өсті.

MarketWatch сарапшыларының айтуынша, бұл Уолл-стрит үшін жақсы жаңалық. Mac-тың тоқсандық сатылымы бойынша...

Жыл басынан «ҚазТрансОйл» Қытайға 2,5 тонна Ресей мұнайын транзитпен өткізген. Бұл 2023 жылдың І тоқсанымен салыстырғанда 4,6 артық. Бұл туралы компания баспасөз қызметі хабарлады.

Мұнай ҚХР-ға «Атасу-Алашанькоу» магистралдық мұнай құбыры арқылы жеткізілген.

«2024 жылдың I тоқсанында «ҚазТрансОйл» АҚ 2 млн 507 мың тонна көлемінде «Атасу-Алашанькоу» магистралдық мұнай құбыры арқылы Қытай Халық Республикасына Ресей мұнайының транзитін жүзеге асырды», – делінген хабарламада.

Былтыр Қытайға Қазақстан арқылы жеткізілген мұнай көлемі 9,9 млн тоннаны құраған.

Ресей «қара алтынын» ҚХР-ға еліміз арқылы тасымалдау туралы келісімге үш елдің үкіметі 2013 жылы қол қойған. 2014-2016 жылдары Қазақстан...

Жазда Грузиядан экстрадицияланған Тараз қаласының бұрынғы депутаты Қайсар Сарытайға қатысты үкім шықты. Бұл жайлы Тараз қаласының №2 сотының баспасөз қызметі хабарлады.

Баспасөз қызметінің хабарлауынша, депутат билігін асыра пайдаланған.

«Тараз қаласының №2 сотында лауазымдық өкілеттіктерін асыра пайдаланды деп айыпталған сотталушы С.-ға қатысты қылмыстық іс қаралды», – делінген хабарламада.

Сотта Сарытайдың Тараз қаласы әкімінің орынбасары қызметін атқара жүріп, заңсыз әрі қызмет мүдделеріне қайшы әрекеттерге барғаны анықталған. Ол өзінің қызметтік бабын пайдаланып, бөтен тұлғаларға пайда мен артықшылықтар алу мақсатында қызметтік өкілеттіктерін асыра пайдаланған. Атап айтқанда, қызметкерлерді «Open Akimat» ақпараттық жүйесіне бөлінген қаражатты аударуға итермелеген. Бұл...

12 сәуірде Ұлттық банк базалық мөлшерлеме бойынша кезекті шешімін қабылдап, жариялауы тиіс. Реттеуші қандай шешім қабылдайды? Бұл туралы Halyk Finance Талдау орталығының сарапшысы Мадина Қабжалалова жазды.

Жыл басында базалық мөлшерлеме төмендетілді

Естеріңізге сала кетейік, жыл басынан бері ақша-кредит реттеушісі базалық мөлшерлемені екі рет төмендетті. Алдымен қаңтарда 15,25%-ға дейін, одан кейін ақпанда 14,75%-ға дейін. Инфляция бірте-бірте төмендеп, наурызда 9,1%-ды құрады.

«Ұлттық банкте теңгенің нығаюы, инфляцияны төмендету циклінің жалғасуы, сондай-ақ инфляцияның төмендеуі аясында базалық мөлшерлемені 0,25-0,5 п.т. шегінде 14,25-14,5%-ға дейін одан әрі төмендетуге негіз бар», – деп жазылған талдауда.

Мадина Қабжалалованың пайымынша, базалық мөлшерлемені белгілеу кезінде...

Роман Скляр Солтүстік Қазақстан облысындағы Заречный ауылының тұрғындарын шұғыл эвакуациялауға екі күн уақыт берді.

Премьер-министрдің бірінші орынбасары Роман Скляр Заречный кенті Ущев көшесі мен Прибрежное ауылы бойындағы бөгеттерді аралады. Ойқаладағы су тасқынына қарсы қорғаныс бекіністерінің дайындығын тексеріп, эвакуациялау пунктінің дайындығын қарады. Петропавл қаласының әкімі Серік Мұхамедиевтің баяндамасын тыңдаған Скляр оған шұғыл түрде Заречный кентінде тұратын 239 тұрғынды эвакуациялауды бастауды тапсырды.

Қала әкімі бұл елдімекенге Сергеев су қоймасынан үлкен мөлшердегі су үш күнде жететінін мәлімдеді. Ол нығайтылған бөгет судың бірінші ағынына ғана төтеп беретінін атап өтті. Болжам бойынша Заречныйдағы 200 үйдің 132-сіне қауіп төніп тұр. Бірінші вице-премьер тез арада азаматтарды...